Η συνεργασία της Ρωσίας με την Τουρκία

Πούτιν- Ερντογάν
Φώτο αρχείου / Πηγή: Eurokinissi

Η πολιτική της καπιταλιστικής Ρωσίας μπορεί να χαρακτηριστεί περίπλοκη. Αυτό είναι αποτέλεσμα των στόχων που επιδιώκει, οι οποίοι σχετίζονται με όλες τις χώρες τις περιοχής αλλά και με τους ανταγωνισμούς της με τις άλλες μεγάλες ιμπεριαλιστικές δυνάμεις.

Σε ό,τι αφορά την ευρύτερη περιοχή μας, βασικοί διαχρονικοί άξονες για την πολιτική της Ρωσίας παραμένουν η αντιμετώπιση των απειλών για την ασφάλειά της, οι οποίες προέρχονται από το ΝΑΤΟ και κατά συνέπεια η αξιοποίηση των ενδονατοϊκών αντιθέσεων που αμβλύνουν τον κίνδυνο αυτό, καθώς και η διαρκής παρουσία της και η αύξηση του γεωπολιτικού της ρόλου στη «θερμή θάλασσα» της Μεσόγειου.

Η σχέση Ρωσίας -Τουρκίας

Έχοντας υπόψη τους άξονες αυτούς, η Ρωσία διατηρούσε πάντοτε ανοικτό δίαυλο με την Τουρκία, αφού η διέλευση του στόλου της από τη Μαύρη Θάλασσα προς τη Μεσόγειο, όπως και του Νατοϊκού στόλου από το Αιγαίο προς τη Μαύρη Θάλασσα, περνά μέσα από το Βόσπορο και τα Στενά των Δαρδανελίων. Είναι γεγονός, ότι η ένταξη γειτονικών χωρών της Ρωσίας στο ΝΑΤΟ, καθώς και η συμμετοχή άλλων σε σχηματισμούς ή στρατηγικές που εξυπηρετούν τα Νατοϊκά συμφέροντα, προκαλούν ζητήματα ασφάλειας για τη Ρωσία.

Η σχέση της Ρωσίας με την Τουρκία μπορεί να χαρακτηριστεί ως «λυκοφιλία». Τα συμφέροντα της καπιταλιστικής Ρωσίας, εξυπηρετούνται σε ορισμένα ζητήματα από την πολιτική της Τουρκίας αλλά υπάρχουν και έντονες αντιθέσεις σε ότι αφορά ζωτικά για Ρωσία γεωπολιτικά ζητήματα.

Η Τουρκία αποτελεί κράτος-μέλος του ΝΑΤΟ με σημαντική στρατιωτική ισχύ και παρουσία και καλύπτουν με την Ελλάδα, το νοτιοανατολικό άκρο της ιμπεριαλιστικής συμμαχίας. Η σχέση της με τη Ρωσία της παρέχει τη δυνατότητα να ασκεί μια πιο ανεξάρτητη και δυναμική πολιτική για τη διεύρυνση των συμφερόντων και του γεωπολιτικού ρόλου της Τουρκικής αστικής τάξης στην ευρύτερη περιοχή. Από την άλλη πλευρά, για τη Ρωσία είναι σημαντικό να διατηρεί μια ιδιαίτερη σχέση με την Τουρκία, ένα βασικό μέλος του ΝΑΤΟ που έχει ανοιχτές διαφωνίες με τις ΗΠΑ, με στόχο την αποδυνάμωση της συμμαχίας.

Η προμήθεια των S-400

Η Ρωσία, παρά τις τριβές που υπήρξαν μεταξύ των δύο χωρών, δεν αναίρεσε τη συνεργασία της με την Τουρκία στο ζήτημα της προμήθειας του πυραυλικού συστήματος S-400. Πρέπει βέβαια να επισημανθεί και η οικονομική διάσταση της πώλησης για τους Ρώσους, που ανέρχεται σε 2,5 δις δολάρια περίπου.

Η προμήθεια του ρωσικού οπλικού συστήματος από μόνη της αποτελεί πρόβλημα για τη συνοχή του ΝΑΤΟ και ειδικά για τις ΗΠΑ «εχθρική πράξη». Ο αμερικανικός νόμος CAATSA που προβλέπει κυρώσεις σε αντιπάλους των ΗΠΑ, ορίζει ποινές για οποιαδήποτε χώρα προβεί σε σημαντικές συναλλαγές με τη ρωσική αμυντική βιομηχανία. Ήδη, κατά της Τουρκίας έχουν ενεργοποιηθεί οι σχετικές διαδικασίες μέσα από σχετικές αποφάσεις των αμερικανικών νομοθετικών σωμάτων και η υλοποίησή τους εναπόκειται στον πρόεδρο Τραμπ.

Πύραυλοι S-400

Σημαντικό είναι που θα αναπτυχθεί το πρώτο αντιαεροπορικό σύστημα S-400 που έχει παραδοθεί στην Τουρκία και ιδιαίτερα αν θα καλύψει το Αιγαίο ή την Ανατολική Μεσόγειο. Η ανάπτυξή τους στο Αιγαίο αφορά την Ελλάδα, ενώ η ανάπτυξη στην Ανατολική Μεσόγειο αφορά και τα άλλα κράτη της περιοχής, όπως το Ισραήλ και αποτελεί προβολή ισχύος της Τουρκίας προς το μουσουλμανικό κόσμο. Η Τουρκία έχει εκδηλώσει το ενδιαφέρον της να προμηθευτεί και δεύτερη παρτίδα των S-400 αλλά απαιτεί τη συμπαραγωγή τους στην Τουρκία. Σ’ αυτό βέβαια, δεν συναινεί η Ρωσία, καθόσον θα ήταν αναγκαία και η μεταφορά της σχετικής απόρρητης τεχνογνωσίας προς την Τουρκία, που δεν παύει να αποτελεί «εταίρο περιορισμένης εμπιστοσύνης» και μέλος του ΝΑΤΟ. Η επίσημη απάντηση των Ρώσων είναι πως δεν ενδιαφέρονται για συμπαραγωγή γιατί έχουν τις παραγωγικές δυνατότητες να ικανοποιήσουν όλες τις ανάγκες σε συστήματα S-400 στη χώρα τους. Παρά τη διάσταση απόψεων, υπάρχουν δημοσιεύματα, ότι η Τουρκία υπέγραψε και δεύτερο συμβόλαιο για παράδοση νέας παρτίδας S-400 (δήλωση A. Mikheev, γενικού διευθυντή Rosoboronexport).

Σύμφωνα με πληροφορίες που διακινούνται από διάφορους αναλυτές, το σύστημα S-400 στη Τουρκία θα αποτελεί «δοκιμαστήριο» για τα νέα αεροσκάφη F-35 πέμπτης γενιάς των ΗΠΑ. Αναφέρουν μάλιστα ότι το σύστημα S-400 εγκλώβισε και εξουδετέρωσε αμερικανικό F-16 στο έδαφος της Τουρκίας. Οι Ρώσοι αναλυτές εκτιμούν ότι το σύστημα S-400 θα ενεργοποιηθεί σε αποστολές των αμερικανικών αεροσκαφών F-35 μέσω Τουρκίας προς τη Μέση Ανατολή για να διαπιστωθούν οι δυνατότητες αλλά και οι αδυναμίες του συστήματος. Επίσης, σύμφωνα με ρωσικά ΜΜΕ, το Τουρκικό υπουργείο άμυνας παρέδωσε στις ΗΠΑ πληροφορίες σχετικές με τεχνικά χαρακτηριστικά του συστήματος S-400, σε μια προσπάθεια να μην αποκλειστεί από τον αμερικάνικο σχεδιασμό για την παραγωγή των αεροσκαφών F-35. Τονίζουν όμως, ότι κρίσιμες τεχνικές πληροφορίες για το σύστημα δεν έχουν παραδοθεί από τη Ρωσία ούτε στην Τουρκία.

O αγωγός μεταφοράς ρωσικού φυσικού αερίου TurkStream

Μεγάλες πολιτικές και οικονομικές προεκτάσεις έχει η κατασκευή και η λειτουργία του αγωγού μεταφοράς φυσικού αερίου TurkStream, κάτω από τη Μαύρη Θάλασσα. Με το έργο αυτό η Ρωσία αποδεσμεύεται από το δίκτυο αγωγών διαμετακόμισης αερίου της Ουκρανίας και επεκτείνει την προμήθεια του ρώσικου φυσικού αερίου προς την Τουρκία και τις χώρες τις Νοτιοανατολικής Ευρώπης, διατηρώντας σε υψηλό επίπεδο την ενεργειακή εξάρτηση των Ευρώπης. Η Ρωσία επιδιώκει να διατηρήσει τη θέση της στην προμήθεια αερίου στην Ευρώπη και ιδιαίτερα στην Ε.Ε και να επεκτείνει την πώλησή του και στις χώρες του ευρωπαϊκού νότου. Η Ε.Ε εισάγει από τη Ρωσία το 40% περίπου του φυσικού αερίου.

Το ρωσικό μονοπώλιο Gazprom έχει ήδη ολοκληρώσει την κατασκευή του πρώτου τμήματος του αγωγού, χωρητικότητας 16 δις κυβικών μέτρων αερίου. Η Gazprom προσβλέπει στην παράδοση φυσικού αερίου στην Τουρκία και μέσω των επεκτάσεων του βασικού αγωγού στη Βουλγαρία, τη Σερβία, την Ουγγαρία, την Ελλάδα, τη Βόρεια Μακεδονία και την Ιταλία. 

Για την Τουρκία ο αγωγός TurkStream σημαίνει αφενός φτηνότερη ενέργεια και μεγαλύτερη ανάπτυξη για τη χώρα και αφετέρου μετατροπή της σε ενεργειακό κόμβο προς την Ευρώπη. Η ανακοίνωση του Ερντογάν για εντοπισμό κοιτασμάτων φυσικού αερίου στην Τουρκική ΑΟΖ της Μαύρης Θάλασσας δημιουργεί και νέα δεδομένα. Η μελλοντική εξόρυξη και εκμετάλλευση των κοιτασμάτων αυτών από μια περιοχή που διέρχεται ο αγωγός των Ρώσων, αναβαθμίζει την ανταγωνιστικότητα του TurkStream σε σχέση με τους άλλους αγωγούς που κατευθύνονται προς τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Η λειτουργία του TurkStream υπονομεύει την κατασκευή και λειτουργία των ανταγωνιστικών αγωγών αερίου Trans Adriatic Pipeline (TANAP) που θα μεταφέρει αέριο από την Κασπία (Αζερμπαϊτζάν) προς τα Βαλκάνια και την Ιταλία. Επίσης, τα συμφέροντα της καπιταλιστικής Ρωσίας, όπως και της Τουρκίας, είναι αντίθετα και με το σχεδιασμό κατασκευής του αγωγού EastMed για τη μελλοντική μεταφορά αερίου από την Ανατολική Μεσόγειο προς την Ευρώπη, μέσω της Ελλάδας και της Ιταλίας. Οι κατασκευές των αγωγών αυτών υποστηρίζονται από την Ε.Ε και τις ΗΠΑ, στο πλαίσιο της πολιτικής για την ενεργειακή απεξάρτηση των Ευρωπαϊκών χωρών από τη Ρωσία. Κατά συνέπεια, τα προβλήματα που δημιουργούνται στην Ανατολική Μεσόγειο και επηρεάζουν την κατασκευή του EastMed λειτουργούν αντικειμενικά υπέρ των μονοπωλίων της καπιταλιστικής Ρωσίας.

Βλαντιμίρ Πούτιν, Πρόεδρος της Ρωσικής Ομοσπονδίας
Βλαντιμίρ Πούτιν, Πρόεδρος της Ρωσικής Ομοσπονδίας

Το εργοστάσιο πυρηνικής ενέργειας στο Ακκουγιού

Ένα ιδιαιτέρως σημαντικό έργο είναι το υπό κατασκευή πρώτο εργοστάσιο πυρηνικής ενέργειας της Τουρκίας στο Ακκουγιού (επαρχία Μερσίνης, έναντι από την Κύπρο). Με βάση συμφωνία που υπέγραψαν το 2010 η Ρωσία και η Τουρκία, το έργο ανέλαβε η ρωσική εταιρεία Rosatom που δραστηριοποιείται στην εξαγωγή τεχνογνωσίας πυρηνικής ενέργειας. Η συμφωνία προβλέπει την κατασκευή και λειτουργία τεσσάρων μονάδων παραγωγής ενέργειας ισχύος 1.200 MW. Τα επίσημα εγκαίνια του έργου έγιναν τον Απρίλιο 2015 και η κύρια κατασκευή άρχισε το Μάρτη 2018. Η πρώτη παραγωγική μονάδα προγραμματίζεται να λειτουργήσει στην επέτειο των 100 χρόνων της Τουρκικής Δημοκρατίας (2023) και το όλο έργο να ολοκληρωθεί ως το 2025.

Η χρηματοδότηση του έργου γίνεται σχεδόν αποκλειστικά με ρωσικά κεφάλαια, από θυγατρική εταιρεία της Rosatom, ενώ με τη λειτουργία του αναμένεται ότι μέρος του μετοχικού κεφαλαίου του θα πωληθεί και σε μεγάλες τουρκικές εταιρείες ενέργειας. Για την πρώτη 15ετία λειτουργίας, το μεγαλύτερο μέρος της παραγόμενης ενέργειας (70% για τις δύο πρώτες μονάδες και 30% για τις άλλες δύο) με βάση συμφωνία, θα πωλείται στην Τουρκική Εταιρεία Εμπορίου Ηλεκτρικής Ενέργειας και Συμβάσεων και το υπόλοιπο στην ελεύθερη αγορά.

Ο Ερντογάν θεωρεί ότι το συγκεκριμένο έργο θα συντελέσει στην ενεργειακή αυτονομία της Τουρκίας και την απεξάρτησή της σε μεγάλο βαθμό από το πετρέλαιο, η διάθεση και του κόστος του οποίου αποτελεί συνάρτηση της κατάστασης στην ευρύτερη περιοχή.

Η κατασκευή του εργοστασίου πυρηνικής ενέργειας στο Ακκουγιού που βρίσκεται σε σεισμογενή περιοχή, είχε προκαλέσει τις αντιδράσεις της Κύπρου, της Ελλάδας αλλά και του Ισραήλ, καθόσον τίθεται θέμα ασφάλειας από τη λειτουργία του για όλη την Ανατολική Μεσόγειο.

Η στάση της Ε.Ε στο ζήτημα είναι χαλαρή. Χαρακτηριστική είναι η πρόσφατη δήλωση της Επιτροπής σε ερώτηση ευρωβουλευτών ότι « Αποτελεί κυριαρχικό δικαίωμα των τρίτων χωρών η κατασκευή ή μη εργοστασίων πυρηνικής ενέργειας για ηλεκτροπαραγωγή, καθώς και ο τόπος κατασκευής τους μέσα στην επικράτειά τους. Όμως, η Τουρκία, ως υποψήφια χώρα, θα πρέπει να εναρμονίσει τη νομοθεσία της με το ενωσιακό κεκτημένο της Ε.Ε στον τομέα της πυρηνικής ασφάλειας. Η κατασκευή του πυρηνικού σταθμού του Ακουγιού θίγεται τακτικά στις σχετικές συνεδριάσεις στο πλαίσιο της συμφωνίας σύνδεσης ΕΕ-Τουρκίας».

Με το εργοστάσιο στο Ακκουγιού συνδέεται και το θέμα της εγκατάστασης του συστήματος S-400. Οι Ρώσοι προκρίνουν η εγκατάστασή τους να προστατεύει και το εργοστάσιο του Ακκουγιού. Αυτό βέβαια, εξυπηρετεί και τους συνολικότερους στόχους της Τουρκικής πολιτικής στην Ανατολική Μεσόγειο.

Οι οικονομικές σχέσεις

Η Τουρκία, έχει τεράστιες παραγωγικές δυνατότητες και μια πολύ μεγάλη αγορά. Τα πλεονεκτήματα αυτά έχουν προσελκύσει τις επενδύσεις του Ρώσικου κεφαλαίου και η Τουρκία σήμερα αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους εμπορικούς εταίρους της Ρωσίας. Οι σχέσεις αυτές λειτουργούν υπέρ της καπιταλιστικής Ρωσίας. Είναι χαρακτηριστικό ότι στις διμερείς εμπορικές συναλλαγές η Τουρκία παρουσιάζει μεγάλο έλλειμμα. Η οικονομική συνεργασία της Ρωσίας με την Τουρκία βρίσκεται σε ένα πολύ καλό επίπεδο, αλλά τους όρους της συνεργασίας, τους θέτει για λογαριασμό του ρωσικού κεφαλαίου, η κυβέρνηση της Ρωσίας.

Ερντογάν
Φώτο αρχείου / Πηγή: Eurokinissi

Σχέσεις Ρωσίας-Τουρκίας και Ελλάδα

Οι σχέσεις συνεργασίας της καπιταλιστικής Ρωσίας με την Τουρκία, όπως προκύπτει από τα παραπάνω, βρίσκονται αντικειμενικά, σε αντίθεση με τις βλέψεις της ελληνικής αστικής τάξης. Η Ελλάδα είναι ένα αξιόπιστο μέλος του ΝΑΤΟ και έχει ταχθεί υπέρ της Ουκρανίας και κατά της προσάρτησης της Κριμαίας. Μέσω του Στρατηγικού Διαλόγου με τις ΗΠΑ έχει μετατρέψει όλη τη χώρα σε Αμερικανονατοϊκή βάση. Η ίδια κάλεσε το ΝΑΤΟ στο Αιγαίο για να ελέγχει δήθεν τις προσφυγικές ροές, αλλά περισσότερο τις κινήσεις του στόλου της Ρωσίας στη Μεσόγειο. Ανέλαβε την επιτήρηση του εναέριου χώρου βαλκανικών χωρών που αποτελούσαν «ζωτικό χώρο» της Ρωσίας. Συμμετείχε σε Νατοϊκές ασκήσεις κατά της Ρωσίας στη Μαύρη Θάλασσα με τη Ρουμανία και τη Βουλγαρία. Παραχώρησε το λιμάνι της Αλεξανδρούπολης στις ΗΠΑ ως προκεχωρημένο σταθμό για τη διαμετακόμιση των αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων στη Μ. Θάλασσα. Ακόμη και στο πλαίσιο της Ε.Ε έχει ταχθεί υπέρ των κυρώσεων κατά της Ρωσίας. Επομένως, η Ελλάδα, ως «μεντεσές» των ΗΠΑ στην περιοχή στράφηκε κατά της Ρωσίας.

Τη στάση της Ελλάδας έναντι της Ρωσίας αξιοποιεί και η Τουρκία στις ελληνοτουρκικές διενέξεις. Παρότι η Ρωσία συντάσσεται πάντοτε με τους κανόνες του διεθνούς δικαίου και αντιμετωπίζει θετικά την Ελλάδα, η Τουρκία επιδιώκει να εκμεταλλευτεί τις διαφοροποιήσεις που εμφανίζονται. Στο ζήτημα της επέκτασης των χωρικών υδάτων της Ελλάδας από τα 6 ν.μ. στα 12 ν.μ. στο Αιγαίο, που αποτελεί causus belli για την Τουρκία, η θέση της Ρωσίας δεν είναι θετική για τη χώρα μας, παρότι αναγνωρίζει το νομικό δικαίωμα με βάση το Δίκαιο της Θάλασσας. Πρόσφατη δήλωση του Ρωσικού υπουργείου εξωτερικών αναφέρει ότι «Τα κράτη θα πρέπει να βασίζονται στην κοινή λογική και να λαμβάνουν υπόψη τα γεωγραφικά χαρακτηριστικά της περιοχής. Εάν υπάρχει ζήτημα σχετικά με την οριοθέτηση των χωρικών υδάτων μεταξύ γειτονικών κρατών, θα πρέπει να επιλυθεί σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο». Η θέση αυτή βέβαια συνδέεται με τον περιορισμό, σε περίπτωση επέκτασης, των διεθνών υδάτων στο Αιγαίο πέλαγος.

Επίσης, η Τουρκία έσπευσε να εκμεταλλευτεί την αναγγελία δύο ασκήσεων του πολεμικού ναυτικού της Ρωσίας στην Ανατολική Μεσόγειο με την έκδοση navtex, ως δήθεν αρμόδια για στις συγκεκριμένες θαλάσσιες περιοχές. Η Ρωσία διευκρίνισε ότι λειτουργεί με βάση τους διεθνείς κανόνες, τηρώντας ίσες αποσπάσεις μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας και έστειλε μήνυμα δυσαρέσκειας προς την ελληνική και κυπριακή πλευρά για την αναβάθμιση των σχέσεων με τις ΗΠΑ, που στρέφονται ενάντια στα ρωσικά συμφέροντα.

Η Ρωσία έχει επισημάνει πολλές φορές ότι οι σχέσεις της με την Τουρκία δεν στρέφονται κατά της Ελλάδας και της Κύπρου ότι δεν επιθυμεί να επωφεληθεί από τις διασυνοριακές διαφορές των δύο χωρών και πως τάσσεται υπέρ της επίλυσης όλων των διαφορών μόνο μέσω του πολιτικού διαλόγου. Ειδικά για το Κυπριακό, σύμφωνα με δηλώσεις του Σεργκέι Λαβρόφ, η Ρωσία εκφράζει την ετοιμότητα να συμβάλλει στη διαμόρφωση σχέσεων καλής γειτονίας μεταξύ Τουρκίας και Κύπρου, υπό την προϋπόθεση και αποκλειστικά μόνο στην περίπτωση που το ζητήσουν οι δύο πλευρές. Επίσης, τόνισε πως «η εμβάθυνση της ρωσοτουρκικής συνεργασίας, καθώς και η αναγκαιότητα αμοιβαίων ενεργειών με την Άγκυρα σε σχέση με περιφερειακά ζητήματα, δεν επηρεάζει με κανένα τρόπο ούτε θα επηρεάσει το διάλογο με τη Λευκωσία».

Συρία -Ρωσοτουρκικές διαφορές

Συνεργασία και τριβές, λυκοφιλία και διενέξεις Ρωσίας και Τουρκίας

Η συνεργασία Ρωσίας και Τουρκίας, δεν αναιρεί τις μεταξύ τους έντονες τριβές και διενέξεις στη Μαύρη Θάλασσα, στον Καύκασο, την Κασπία και την Ανατολική Μεσόγειο και ιδίως σε Συρία και Λιβύη.Ο χαρακτηρισμός της σχέσης των δύο χωρών ως «λυκοφιλίας» αποδίνει την πραγματική κατάσταση. Αυτή την περίοδο οι δύο χώρες βρίσκονται αντιμέτωπες στη διένεξη Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν. Η Ρωσία στηρίζει αποφασιστικά την Αρμενία όπου διατηρεί και στρατιωτική βάση. Από την άλλη πλευρά η Τουρκία θεωρεί αδελφό κράτος-δορυφόρο το Αζερμπαϊτζάν. Οι διενέξεις πέραν από τη διαμάχη για την περιοχή του Ναγκόρνο Καραμπάχ έχουν πάρει νέες διαστάσεις με τις υπερπτήσεις Τουρκικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών στην Αρμενία, κοντά στη βάση της Ρωσίας.

Επίσης, η παρέμβαση των ΗΠΑ στην Ανατολική Μεσόγειο δημιουργεί διαρκείς τριβές μεταξύ Ρωσίας και Τουρκίας, τόσο στο μέτωπο της Λιβύης, όσο και στη Συρία. Οι διαρκείς εξελίξεις στις χώρες αυτές και οι αντιπαραθέσεις που υπάρχουν (ανάπτυξη ρωσικών πυραύλων στη Λιβύη κατά τουρκικών αεροπορικών μέσων, επίθεση Τουρκόφιλων αντικαθεστωτικών εναντίον Ρώσων στη Συρία) ανάγκασαν την Τουρκία να διεξάγει διαπραγματεύσεις με τη Ρωσία, για να διατηρήσουν στις χώρες αυτές τα όποια κεκτημένα, στο πλαίσιο της λυκοφιλίας τους. Ρωσία και Τουρκία εκτιμάται ότι δεν αναλαμβάνουν το βάρος μιας οριστικής ρήξης μεταξύ τους, στο βαθμό που δεν θίγονται ζωτικά συμφέροντα που αφορούν άμεσα τις χώρες τους.

Όμως, τα ζητήματα των διαρκών τριβών και διενέξεων μεταξύ τους, απαιτούν ιδιαίτερες αναλύσεις. Το συμπέρασμα είναι ότι οι λαοί της περιοχής εξακολουθούν και ματώνουν, λόγω των επεμβάσεων και των αντιπαραθέσεων των ιμπεριαλιστικών δυνάμεων.

Γ.Π.

Ετικέτες: ,

Δείτε ακόμα...