Παιδική προστασία ή κρατική κακοποίηση για τα απροστάτευτα παιδιά;

Νοσοκομείο Παίδων Πεντέλης
Νοσοκομείο Παίδων Πεντέλης / Πηγή: Eurokinissi

Τα περιστατικά που αφορούν στην παιδική προστασία και έρχονται κατά καιρούς στο φως της δημοσιότητας είναι πάντα συγκλονιστικά και αποκαλυπτικά της διαχρονικής πολιτικής όλων των μέχρι τώρα αστικών κυβερνήσεων για αποποίηση της ευθύνης του κράτους. Μόνο το τελευταίο διάστημα είδαμε καταγγελίες για κακοποίηση σε δομές φιλοξενίας παιδιών, επιχειρηματίες του χώρου να απειλούν με λουκέτο στις δομές τους και πέταγμα των παιδιών στον δρόμο, είδαμε παιδιά που ζούσαν με τις οικογένειές τους και ενώ ήταν σε κίνδυνο, δεν προστατεύτηκαν ποτέ. Αλλά πουθενά δεν είδαμε τα απαραίτητα εκείνα μέτρα που θα εξασφάλιζαν με ουσιαστικό τρόπο την παιδική προστασία.

Δομές παιδικής «προστασίας» μέσα στα νοσοκομεία!

Αντ’ αυτού, η κυβερνητική πολιτική, σε απόλυτη συνέχεια των επιλογών της προηγούμενης κυβέρνησης, συνιστά το χρονικό ενός «προαναγγελθέντος θανάτου» για την προστασία των παιδιών. Έτσι, πριν από λίγους μήνες ήρθε η απόφαση της ενιαίας διοίκησης των Νοσοκομείων Σισμανόγλειου – «Φλέμινγκ» – Παίδων Πεντέλης, με την οποία εγκρίθηκε ιδιωτική δωρεά για την εγκατάσταση χώρου φιλοξενίας, κατόπιν εισαγγελικής εντολής, παιδιών και εφήβων έως 16 ετών μέσα στο κτίριο του Νοσοκομείου Παίδων Πεντέλης. Πρόκειται για μια πασιφανώς αντιεπιστημονική απόφαση, αφού η εγκατάσταση δομών φιλοξενίας παιδιών μέσα σε εν λειτουργία πτέρυγες παιδιατρικού νοσοκομείου μόνο αρνητικές συνέπειες μπορεί να έχει τόσο για τα παιδιά που χρειάζονται φιλοξενία, όσο και για τη λειτουργία του νοσοκομείου.

Φυσικά η απόφαση αυτή στο Παίδων Πεντέλης είναι το «κερασάκι στην τούρτα» μιας χρόνιας πρακτικής που αντιμετωπίζουν τα δημόσια παιδιατρικά νοσοκομεία: Να παραπέμπονται παιδιά με εισαγγελική εντολή για ιατρικό προληπτικό έλεγχο, ο οποίος ολοκληρώνεται τις περισσότερες φορές σε λίγες μέρες, και ενώ είναι υγιή, εξαιτίας της ανεπάρκειας προνοιακών δομών εγκλωβίζονται σε νοσοκομειακές πτέρυγες για μήνες ή και χρόνια ολόκληρα. Μέσα, λοιπόν, στους θαλάμους νοσηλείας, πλάι σε παιδιά που ασθενούν και «απολαμβάνουν» τη φροντίδα των δικών τους, καλούνται να ζήσουν παιδιά που έχουν απομακρυνθεί από τους δικούς τους γονείς, με μόνη φροντίδα αυτή που μπορεί να προσφέρει η νοσηλεύτρια της βάρδιας (η οποία ταυτόχρονα έχει την ευθύνη για τα άρρωστα παιδιά) και η όποια εθελόντρια σταλθεί (αν και όποτε) από τις διάφορες ΜΚΟ που έχουν πάρει εργολαβία τον χώρο.

Παιδιά ενός «κατώτερου θεού»

Πρόκειται για παιδιά που στερούνται οικογενειακού περιβάλλοντος ή ασφαλούς οικογενειακού περιβάλλοντος, όπως, για παράδειγμα, παιδιά έχουν εγκαταλειφθεί ή κακοποιηθεί από τις οικογένειές τους, μέλη άστεγων οικογενειών, παιδιά με γονείς τοξικοεξαρτημένους. Παιδιά, δηλαδή, που εξαιτίας των καταστάσεων που έχουν βιώσει σε τόσο τρυφερή ηλικία, χρειάζονται ιδιαίτερη ψυχοκοινωνική στήριξη από κατάλληλη διεπιστημονική ομάδα και ασφαλείς συνθήκες διαβίωσης. Χρειάζονται μια γρήγορη και ασφαλή επαναφορά στην «κανονικότητα», τη ρουτίνα του σχολείου, την αίσθηση του προσωπικού τους χώρου και των προσώπων αναφοράς.

Το κράτος, λοιπόν, σε αυτές τις συνθήκες, που και αντικειμενικά αυξάνονται οι όροι εκείνοι που οδηγούν σε αύξηση των περιπτώσεων παιδιών που θα χρειαστούν δομές παιδικής προστασίας (ακρίβεια, πόλεμος στην Ουκρανία και εισροές ασυνόδευτων προσφυγόπουλων, αύξηση των κοινωνικών παθογενειών όπως π.χ. ενδοοικογενειακή βία κ.λπ.), αντί να δημιουργήσει νέες, σύγχρονες προνοιακές δομές, με όλες τις αναγκαίες προϋποθέσεις για την ομαλή ψυχοκοινωνική αποκατάσταση των παιδιών, τα καταδικάζει να ζουν σε ακατάλληλο περιβάλλον.

Για το σχέδιο της κυβέρνησης στην παιδική προστασία

Σε αυτήν την κατεύθυνση κινείται και το σχέδιο της Υπουργικής Απόφασης που εισηγήθηκαν τα κυβερνητικά επιτελεία για την παιδική προστασία το οποίο το προηγούμενο διάστημα δόθηκε για διαβούλευση από την υφυπουργό Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων, Δόμνα Μιχαηλίδου. Ένα σχέδιο που παρουσιάστηκε με διθυραμβικό τρόπο και πανηγυρισμούς, καθώς ισχυρίζεται ότι βάζει τέλος στην ιδρυματική φροντίδα των παιδιών και προωθεί την οικογενειακού τύπου εναλλακτική φροντίδα.

Όμως, όσο κι αν ψάξει κανείς στο σχέδιο απόφασης, δεν συναντά πουθενά τους όρους που θα βοηθούσαν να μειωθούν τα αιτήματα προς την ιδρυματική φροντίδα ούτε την ενίσχυση των θεσμών της υιοθεσίας και της αναδοχής ως εναλλακτικού τύπου φροντίδας. Το μόνο που γίνεται είναι μια προσπάθεια να μπουν ορισμένες προδιαγραφές στην ίδρυση και λειτουργία των άπειρων δομών φιλοξενίας απροστάτευτων παιδιών του ιδιωτικού τομέα!

Είναι, βέβαια, αυτονόητο ότι οι χώροι φιλοξενίας παιδιών πρέπει να έχουν συγκεκριμένες και αυστηρές προδιαγραφές που να εξασφαλίζουν την καλή διαβίωσή τους. Όπως φαίνεται, όμως, είναι εξίσου αυτονόητο για τη σημερινή και χτεσινή κυβερνητική πολιτική ότι οι κάθε είδους ιδιώτες, κάτω από την κάθε είδους «ταμπέλα» – φιλάνθρωποι, ΜΚΟ, εκκλησιαστικά ιδρύματα κ.λπ. – θα συνεχίσουν να εμπλέκονται σε αυτόν τον τόσο ευαίσθητο τομέα που αφορά τα παιδιά χωρίς (ή χωρίς κατάλληλη) οικογένεια.

Χωρίς ντροπή, μάλιστα, η κυβέρνηση παραδέχεται ότι οι όροι που μπορεί να «ελέγξει» για τη λειτουργία των ιδιωτικών δομών είναι το χωροταξικό πεδίο και η στελέχωσή τους (που κι αυτή είναι στα όρια του υποτυπώδους), ενώ το εκπαιδευτικό πρόγραμμα και ο τρόπος διαπαιδαγώγησης των παιδιών αφήνονται στο έλεος του κάθε ιδιοκτήτη.

Την ίδια στιγμή, οι επιλογές όλων των έως τώρα κυβερνήσεων άφησαν τα ελάχιστα δημόσια ιδρύματα παιδικής προστασίας σοβαρά υποστελεχωμένα, να στενάζουν κάτω από την πίεση της υποχρηματοδότησης και των αυξημένων καθηκόντων. Αποδεκάτισαν το προσωπικό στις κοινωνικές υπηρεσίες των δήμων και των Περιφερειών, οι οποίες, ανάμεσα στα άλλα, έχουν στην ευθύνη τους τον έλεγχο των καταγγελιών για παραμέληση, κακοποίηση, επισφαλείς συνθήκες διαβίωσης παιδιών, την προετοιμασία των γονιών για την υιοθεσία και την αναδοχή και πλέον και τη διαχείριση των ασυνόδευτων ανήλικων προσφύγων. Καθήκοντα που αφορούν αποφάσεις καθοριστικές για τη ζωή παιδιών και οικογενειών και απαιτούν αρκετό χρόνο κοινωνικής έρευνας για να διεκπεραιωθούν με τον καλύτερο τρόπο.

Οι «παθογένειες» αυτές του συστήματος δυστυχώς έρχονται στο φως με τον πιο τραγικό τρόπο, με περιπτώσεις όπως η υπόθεση της Κυψέλης, της Πάτρας και άλλες, οπότε και ξεκινάει ένα κυνήγι μαγισσών για το ποια υπηρεσία είχε την ευθύνη για την προστασία των παιδιών. Η ευθύνη, όμως, των κυβερνήσεων και συνολικά του κράτους μένει στο απυρόβλητο.

Σε κάθε περίπτωση, τα γεγονότα του τελευταίου διαστήματος είναι αποκαλυπτικά. Ιδιαίτερα μετά την υπόθεση της Πάτρας παρατηρείται αύξηση καταγγελιών για παιδιά που βρίσκονται σε κίνδυνο. Οι εισαγγελικές εντολές για απομάκρυνση παιδιών από επικίνδυνα οικογενειακά περιβάλλοντα αυξάνονται επίσης, αλλά οι θέσεις σε δομές φιλοξενίας παιδιών δεν αυξάνονται πουθενά.

Η παντελής έλλειψη κρατικού σχεδίου σε επίπεδο πρόληψης για την παιδική προστασία, τις πολιτικές που στέλνουν βρέφη και παιδιά σε επαγγελματίες αναδόχους, στα αζήτητα των νοσοκομείων ή στην «καλύτερη» στα χέρια των ΜΚΟ και των άλλων ιδιωτών είναι εμφανής. Επί της ουσίας, τα παιδιά που έχουν κακοποιηθεί ή παραμεληθεί από την οικογένειά τους, κακοποιούνται και από το αστικό κράτος!

Στον αγώνα με το ΚΚΕ για την πλήρη ικανοποίηση των αναγκών όλων των παιδιών του κόσμου

Χρειάζεται ο λαός να δυναμώσει τον αγώνα για να αναπτυχθούν όλες οι απαραίτητες δομές παιδικής προστασίας σε πανελλαδικό επίπεδο, πλήρως στελεχωμένες με όλο το απαραίτητο επιστημονικό προσωπικό, να ενισχυθούν τα προγράμματα υιοθεσίας και αναδοχής, με κατάλληλη εκπαίδευση και προετοιμασία των υποψήφιων θετών και αναδόχων γονέων, να καταργηθεί ο θεσμός του επαγγελματία αναδόχου που επαγγελματοποιεί τη γονική σχέση, να στελεχωθούν οι κοινωνικές υπηρεσίες των δήμων, των Περιφερειών, των νοσοκομείων και των Κέντρων Υγείας.

Στην αντίληψη του ΚΚΕ, την ευθύνη για την ανατροφή του παιδιού έχει το ίδιο το κράτος, που πρέπει να παρέχει δωρεάν σε όλα τα παιδιά όλες τις απαραίτητες υποδομές (Υγείας, Πρόνοιας, Παιδείας, Αθλητισμού, Πολιτισμού, αναψυχής κ.λπ.) για την απρόσκοπτη ανάπτυξή τους. Οι γονείς, με την αγάπη και τη φροντίδα τους, συμβάλλουν καθοριστικά στη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών τους, χωρίς το άγχος της επιβίωσης και τις ανισοτιμίες που προκαλούν οι κοινωνικές ανισότητες. Η επιχειρηματική δράση δεν «χωράει» στον τομέα αυτό.

Ειδικά για την κοινωνική παιδική προστασία, την αναδοχή και την υιοθεσία, επίκεντρο είναι το τι είναι πραγματικά συμφέρον για το απροστάτευτο παιδί, για την ομαλή ψυχοσωματική και κοινωνική του ανάπτυξη. Αποτελεί κρίσιμης σημασίας ζήτημα ιδιαίτερα στην περίπτωση παιδιών που έχουν βιώσει απώλεια, κακοποίηση, εγκατάλειψη ή άλλες δυσάρεστες καταστάσεις και για τα οποία παιδιά η μέριμνα του κράτους θα πρέπει να είναι ακόμα πιο ουσιαστική, να βασίζεται στην επιστημονική και κοινωνική στήριξη και να γίνεται με τις πιο αυστηρές προδιαγραφές.

Ευθύνη που ξεκινάει από την πρόληψη του φαινομένου, τη στήριξη των οικογενειών με κάθε τρόπο. Βασικό ρόλο σε αυτό έχει ένα καλά οργανωμένο Πρωτοβάθμιο Σύστημα Υγείας, με κορμό το Κέντρο Υγείας, που οφείλει να έχει την πλήρη εικόνα του πληθυσμού αναφοράς, ώστε να εντοπίζονται έγκαιρα οι οικογένειες και τα παιδιά που βρίσκονται σε κίνδυνο στο επίπεδο της κοινότητας. Με τον οικογενειακό προγραμματισμό και τη στήριξη των μονογονεϊκών οικογενειών, γενικά με την ενίσχυση των οικογενειών σε κρίση ώστε να περιορίζονται οι παθογένειες.

Ειδικά για το απροστάτευτο παιδί, το παιδί χωρίς οικογένεια, απαιτείται η συγκρότηση ενιαίου πανελλαδικού φορέα που να έχει την αποκλειστική ευθύνη. Ο φορέας αυτός πρέπει να έχει στην ευθύνη του τον σχεδιασμό εξατομικευμένου σχεδίου αποκατάστασης για κάθε παιδί. Σαφώς οι εναλλακτικοί εξω-ιδρυματικοί θεσμοί παιδικής προστασίας πρέπει να προκρίνονται όταν αυτό είναι εφικτό. Για τις περιπτώσεις των παιδιών που πρέπει να τοποθετηθούν σε δομή φιλοξενίας, ο ενιαίος φορέας θα έχει την αποκλειστική ευθύνη για τη λειτουργία των κρατικών μονάδων φιλοξενίας των παιδιών, τη στήριξη των οικογενειών ώστε να ξανααναλάβουν το μεγάλωμα του παιδιού τους. Ταυτόχρονα, όσα ΝΠΙΔ πληρούν τις προδιαγραφές εντάσσονται στον φορέα αυτό και τα υπόλοιπα σταματούν να δραστηριοποιούνται στον τομέα της παιδικής προστασίας. Ο ενιαίος φορέας θα έχει την ευθύνη για την προετοιμασία και εκπαίδευση των υποψήφιων αναδόχων και θετών γονέων, την παρακολούθηση, τον έλεγχο και τη στήριξη των αναδόχων και θετών οικογενειών.

Της
Βούλας ΠΟΛΙΤΗ*
*Η Βούλα Πολίτη είναι μέλος του Τμήματος Υγείας – Πρόνοιας της ΚΕ του ΚΚΕ

Ετικέτες:

Δείτε ακόμα...