Σαν σήμερα 1 Ιουνίου – Γεγονότα σημαντικά και πρόσωπα που σημάδεψαν το χρόνο

Σαν Σήμερα 6/1

1265

Ντάντε Αλιγκιέρι (Δάντης)
Ντάντε Αλιγκιέρι (Δάντης)

Γεννιέται ο Φλωρεντιανός ποιητής Ντάντε Αλιγκιέρι (Δάντης – Dante Alighieri), που θεωρείται από τους σημαντικότερους Ιταλούς ποιητές, καθώς και «πατέρας» της Ιταλικής γλώσσας.

Το έργο του η «Θεία Κωμωδία», είναι από τα κορυφαία στην ιστορία της ανθρώπινης λογοτεχνίας. Η μεγαλοσύνη και η «αθανασία» του αποδεικνύεται κυρίως από το γεγονός ότι μέσα από αυτό βλέπεις το «πρόσωπο» της εποχής. Έγινε σύμβολο οικουμενικό και διαχρονικό, παρέμεινε ανοιχτό σε αναγνώσεις από κάθε εποχή. Πάμπολλες φορές στην ιστορία της ανθρωπότητας, και μόνον η αναφορά κάποιου από τους τίτλους – κεφάλαια του ποιητικού δημιουργήματος του Δάντη («Κόλαση», «Καθαρτήριο», «Παράδεισος») – αρκούσε για τη συμβολοποίηση των ιστορικών γεγονότων κάθε εποχής. Δυστυχώς για την ανθρωπότητα, τα μαρτύρια των ανθρώπων από το μακραίωνο και ποικιλόμορφο σκοταδισμό και κυρίως των αμέτρητων κατακτητικών πολέμων, το κεφάλαιο «Κόλαση» αποτέλεσε τη συνηθέστερη μεταφορική έννοια.

1780

Καρλ Φίλιπ Γκότφριντ φον Κλάουζεβιτς
Καρλ Φίλιπ Γκότφριντ φον Κλάουζεβιτς

Γεννιέται ο Πρώσος στρατιωτικός και θεωρητικός του πολέμου Καρλ Φίλιπ Γκότφριντ φον Κλάουζεβιτς (Carl Philipp Gottlieb von Clausewitz), διάσημος για τη ρήση του «ο πόλεμος είναι η συνέχεια της πολιτικής με άλλα μέσα».

1848

Καρλ Μαρξ - Νέα Εφημερίδα του Ρήνου
Καρλ Μαρξ – Νέα Εφημερίδα του Ρήνου

Εκδίδεται το πρώτο φύλλο της «Νέας Εφημερίδας του Ρήνου» με αρχισυντάκτη τον Καρλ Μαρξ.

1876

Χρίστο Μπότεφ
Χρίστο Μπότεφ

Σκοτώνεται στον Αίμο ο Βούλγαρος επαναστάτης και ποιητής Χρίστο Μπότεβ. Ηγετική φυσιογνωμία του επαναστατικού κινήματος κατά των Οθωμανών κατακτητών και της Βουλγάρικης αστικής τάξης. Χαιρέτησε την προσπάθεια του προλεταριάτου στην Παρισινή Κομμούνα. Ήταν ένας από τους εκπροσώπους του επαναστατικού ρομαντισμού στην βαλκανική ποίηση του 19ου αιώνα. Θεωρείται ως ένας εκ των εθνικών ποιητών της Βουλγαρίας.

1878

Κώστας Παρορίτης
Κώστας Παρορίτης – ο πρώτος Έλληνας κομμουνιστής λογοτέχνης

Γεννιέται Κώστας Παρορίτης, κομμουνιστής λογοτέχνης. Λογοτεχνικό ψευδώνυμο του δάσκαλου Λεωνίδα Σουρέα. Γεννήθηκε στο Παρόρι ή Παρόρειο του Νομού Λακωνίας, έξω από τη Σπάρτη και σπούδασε στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Άρχισε να εμφανίζεται στα Γράμματα στα 25 του χρόνια, το 1903, από τις τοπικές εφημερίδες και τα χρονιάτικα επαρχιακά ημερολόγια. Στα 1904 ένα ιστορικό διήγημά του με ήρωα τον αρχιστράτηγο της μάχης στις Πλαταιές Παυσανία, δημοσιεύεται στο «Σπαρτιατικόν Ημερολόγιον» με χρονολογία γραφής το 1903. Στη συνέχεια, ταυτίστηκε με την πορεία του περιοδικού «Νουμάς» – από το δημοτικισμό στο σοσιαλισμό και στην πορεία του σοσιαλιστικού κινήματος από τον ουτοπισμό στο μαρξισμό.

Ήταν ο πρώτος Έλληνας κομμουνιστής λογοτέχνης. Από την πρώτη του εμφάνιση έως το θάνατό του βρέθηκε στο κέντρο της αρένας της ταξικής πάλης, είτε άμεσα είτε έμμεσα με το ζήτημα της γλώσσας. «Όλα του τα μυθιστορήματα εγράφησαν με τον αποκλειστικόν σκοπόν να διαδώσουν και να ενισχύσουν την ιδέαν μιας ανατροπής. Είναι έργα προπαγάνδας. Δεν θα τα υποτιμήσωμεν δι’ αυτό, δεν θα τα αποκηρύξωμεν, άπαγε! διότι ο συγγραφεύς ήτο σοσιαλιστής. Σοσιαλιστής ήτο και ο Τολστόι και ο Γκόρκι και τόσοι άλλοι μεγάλοι μυθιστοριογράφοι (…) είναι και τα πρώτα νεοελληνικά μυθιστορήματα τα οποία έχουν μίαν κοινωνικήν (…) θέσιν, στρέφονται περί το μέγα κοινωνικόν πρόβλημα, δονούνται από τον ανήσυχον, τον αγωνιώδην παλμόν της εποχής μας και κινούν την σκέψιν του αναγνώστου προς μιαν λύσιν ή άλλη» (Γρ. Ξενόπουλος).

Με τη δημιουργία του ΚΚΕ εργάζεται ως χρονογράφος στον «Ριζοσπάστη» με το ψευδώνυμο Σύντροφος.

Αν και πέθανε νέος, η συναίσθηση της ευθύνης του ως σοσιαλιστή δασκάλου και διανοούμενου, τον έκανε να βλέπει στους νέους, στους μαθητές του, τους συνεχιστές του κοινωνικού αγώνα, για την πραγματοποίηση του σοσιαλιστικού ιδανικού.

Από τα πιο γνωστά του έργα είναι «Ο Κόκκινος Τράγος»,  «Οι νεκροί της ζωής», «Το μεγάλο παιδί», «Από τη ζωή του δειλινού» κ.α.

1919

Σε πλατιά σύσκεψη της Πανρωσικής Κεντρικής Εκτελεστικής Επιτροπής επικυρώνεται το διάταγμα για την ένωση των σοβιετικών δημοκρατιών της Ρωσίας, της Ουκρανίας, της Λετονίας, της Λιθουανίας και της Λευκορωσίας στον αγώνα κατά της ένοπλης ιμπεριαλιστικής επέμβασης.

1919

Γρηγόρης Γρηγορίου
Γρηγόρης Γρηγορίου

Γεννιέται ο Γρηγόρης Γρηγορίου, Έλληνας σκηνοθέτης. Ένας από τους «σκαπανείς» του ελληνικού κινηματογράφου, τον οποίο «σημάδεψε», όχι μόνο με την τέχνη του, αλλά και σαν δάσκαλος και συνδικαλιστής.

Σπούδασε Νομική και ξένες γλώσσες, ενώ παράλληλα παρακολουθούσε το Θεατρικό Τμήμα της Πανεπιστημιακής Λέσχης. Στην Κατοχή εντάχθηκε στο ΕΑΜ, ενώ πήρε μέρος στη μάχη της Κρήτης.

Παρότι ήταν αυτοδίδακτος, η σκηνοθετική του ικανότητα και η αγάπη του για την τέχνη του κινηματογράφου έγινε αισθητή από την πρώτη του κιόλας ταινία, τον «Κόκκινο βράχο», βασισμένη στο έργο του Γρ. Ξενόπουλου «Ο κοκκινόβραχος», το 1949. Μεταξύ των 30 ταινιών που «υπέγραψε» συγκαταλέγονται το «Πικρό ψωμί» – ταινία σταθμός του ελληνικού κινηματογράφου, η οποία καθιέρωσε τον Γρ. Γρηγορίου ως «πατέρα» του ελληνικού κοινωνικού νεορεαλισμού, «Μεγάλοι δρόμοι», «Η αρπαγή της Περσεφόνης», «Ο Μιμίκος και η Μαίρη», «Διαβόλου κάλτσα», «Καλημέρα Αθήνα», «Αδερφός Άννα», «201 καναρίνια», «Διωγμός» (1964, βραβείο σκηνοθεσίας στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης), «Όχι κύριε Τζόνσον» (1966, βραβείο σκηνοθεσίας στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης), «Αυτή η γη είναι δική μας» (1967) και οι τελευταίες του, «Ο τελευταίος των Κομιτατζήδων» (1970) και «Ο τελευταίος του Ρούπελ» (1971). Εκτοτε ο Γρ. Γρηγορίου δεν ξαναγύρισε ταινίες, καθώς από τους παραγωγούς θεωρούνταν «αντιεμπορικός».

Το σκηνοθετικό του ταλέντο εκφράστηκε και στο ραδιόφωνο, όπου σκηνοθέτησε πολλά θεατρικά έργα, αλλά και στην τηλεόραση, με τις 30 παραγωγές του στο πλαίσιο του «Θεάτρου της Δευτέρας». Στην τηλεόραση επίσης θα μεγαλουργήσει και με τις σειρές «Λωξάντρα», «Οι αθάνατες ιστορίες αγάπης», «Οι τραγουδιστάδες της λευτεριάς» κ.ά., ενώ ανεξίτηλη θα είναι και η προσφορά του με την εβδομαδιαία εκπομπή του για τον κινηματογράφο.

Συνιδρυτής της Σχολής Σκηνοθεσίας Σταυράκου, ο Γρ. Γρηγορίου διατέλεσε διευθυντής της έως το 1958. Υπήρξε επίσης γενικός γραμματέας της Ένωσης Τεχνικών Ελληνικού Κινηματογράφου (1960 -70) και προδικτατορικά ιδρυτικό μέλος και πρόεδρος της Εταιρείας Ελλήνων Σκηνοθετών.

Αισθητή ήταν και η συγγραφική του παρουσία με μεταφράσεις αρχαιοελληνικών και ξένων θεατρικών έργων, ενώ η συμβολή του στην τεκμηρίωση του ελληνικού κινηματογράφου περιλαμβάνεται στους δύο αυτοβιογραφικούς τόμους, με τίτλο «Μνήμες σε Άσπρο και Μαύρο».

1931

Έξω από τη Βουλή πραγματοποιούνται εκδηλώσεις διαμαρτυρίας κατά του νομοσχεδίου «Περί Τύπου» που στρέφονταν κατά του επαναστατικού Τύπου και εκείνη τη μέρα ήταν προς συζήτηση. Η αστυνομία συλλαμβάνει 151 εργάτες.

Από αυτούς, οι 26 παραπέμπονται σε δίκη και καταδικάζονται συνολικά σε 161 μήνες φυλάκιση. Ανάλογες εκδηλώσεις έγιναν στον Πειραιά, στη Μυτιλήνη, κ.α.

1940

Κατερίνα Γώγου
Κατερίνα Γώγου

Γεννιέται η ποιήτρια και ηθοποιός Κατερίνα Γώγου. Τα ποιήματά της εξέπεμπαν τη διαμαρτυρία και αγανάκτησή της για τις τερατώδεις δυνατότητες του κοινωνικού μηχανισμού να καταστρέφει τον άνθρωπο και τη ζωή. Με τους οργισμένους στίχους της καταδίκαζε τον πόνο και την αθλιότητα γύρω της, αλλά την τελευταία στιγμή έστρεψε την πλάτη στη ζωή. Το ποιητικό έργο της «συναντιέται» με το σήμερα, με το «μαύρο», την κραυγή αγωνίας, τις σημερινές ανάγκες και οραματίζεται το μέλλον.

1941

Μάχη της Κρήτης
Μάχη της Κρήτης – Σύλληψη Βρετανών αιχμαλώτων από Γερμανούς αλεξιπτωτιστές

Αποσύρονται οι βρετανικές δυνάμεις από την Κρήτη. Περίπου 3.000 Αυστραλοί χάνουν την ζωή τους κατά την εκκένωση του νησιού.

1943

Η σήραγγα του Κουρνόβου
Η σήραγγα του Κουρνόβου

Τη νύχτα της 1ης προς 2α Ιουνίου τμήμα καταστροφών του ΕΛΑΣ του Αρχηγείου Ρούμελης ανατινάζει τη σιδηροδρομική σήραγγα του Κουρνόβου. Σκοτώνονται περίπου 600 Ιταλοί αξιωματικοί και στρατιώτες, ενώ η συγκοινωνία διακόπτεται για αρκετές μέρες.

1945

Νίκος Ζαχαριάδης
Ο Νίκος Ζαχαριάδης μετά την επιστροφή του από το Νταχάου

Πραγματοποιείται συνεδρίαση του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ με θέμα «Η εσωτερική κατάσταση και εξέλιξη». Στη συνεδρίαση αυτή παίρνει μέρος και ο Νίκος Ζαχαριάδης, πρώτη φορά ύστερα από 9 χρόνια στις φυλακές της 4ης Αυγούστου και στο στρατόπεδο συγκέντρωσης του Νταχάου.

1952

Τζων Ντιούι
Τζων Ντιούι

Πεθαίνει ο Τζων Ντιούι (John Dewey), Αμερικανός ιδεαλιστής φιλόσοφος από τους κύριους εκπροσώπους του πραγματισμού. Στον κοινωνικό τομέα παρουσιάζεται ως θεωρητικός του αστικού φιλελευθερισμού και του «αμερικάνικου τρόπου ζωής». Αντιπαραθέτει στις ιδέες της ταξικής πάλης, τις ιδέες της ταξικής συνεργασίας και της «βελτίωσης της κοινωνίας». Ο Ντιούι ασχολήθηκε ιδιαιτέρως με τα παιδαγωγικά συστήματα και θεωρείται θεμελιωτής του παιδαγωγικού – εκπαιδευτικού συστήματος στις ΗΠΑ. Πίστευε ότι σκοπός της διαπαιδαγώγησης είναι η διαμόρφωση των ατόμων που «μπορούν να προσαρμοστούν στις διάφορες καταστάσεις», στις συνθήκες του αστικού συστήματος του «ελεύθερου επιχειρηματικού πνεύματος». Η επίδραση του Ντιούι έξω από τις ΗΠΑ εμφανίζεται ισχυρότερη στον ειδικότερο παιδαγωγικό τομέα (στο θεωρητικό υπόβαθρο κυρίως) παρά στο ευρύτερο φιλοσοφικό. Από τις θέσεις του αστικού φιλελευθερισμού, ο Ντιούι τάχτηκε κατά της ιδεολογίας του φασισμού και ειδικότερα κατά της ναζιστικής βίας πάνω στην παιδαγωγική. Κυριότερα συγγράμματά του είναι: «Εμπειρία και Φύση», «Το σχολείο και το παιδί», «Πώς σκεπτόμαστε», «Δημοκρατία και εκπαίδευση», «Ελευθερία και μόρφωση» κ.ά.

1955

Γιώργης Ερυθριάδης (Πετρής)
Γιώργης Ερυθριάδης (Πετρής)

Ο υφυπουργός Εσωτερικών Ευάγγελος Καλαντζής ανακοινώνει στον Τύπο τη σύλληψη των στελεχών του ΚΚΕ Γιώργη Ερυθριάδη (Πετρή), Έλλης Ερυθριάδου, Κώστα Φιλίνη, κ.α.

1967

Μίκης Θεοδωράκης
Μίκης Θεοδωράκης

Με διαταγή του αρχηγού ΓΕΣ Οδυσσέα Αγγελή, «απαγορεύεται η καθ’ οιονδήποτε τρόπον μετάδοσις ή εκτέλεσις μουσικής ή ασμάτων του κομμουνιστού Μίκη Θεοδωράκη […] τα οποία, συν τοις άλλοις, αποτελούν και μέσον συνδέσμου μεταξύ των κομμουνιστών». Οι παραβάτες απειλούνται με έκτακτα Στρατοδικεία.

1971

Ράινχολντ Νίμπουρ
Ράινχολντ Νίμπουρ – ο αντικομμουνιστής Προτεστάντης θεολόγος, εμπνευστής του «Χριστιανικού ρεαλισμού»

Πεθαίνει ο Αμερικανός Προτεστάντης θεολόγος Ράινχολντ Νίμπουρ (Reinhold Niebuhr), εμπνευστής του «Χριστιανικού ρεαλισμού».

Σφόδρα αντικομμουνιστής, «στρατεύτηκε» ευθύς μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο στην πολεμική του ιμπεριαλισμού κατά της ΕΣΣΔ, επέκρινε τον Γερουσιαστή Μακάρθι διότι δεν υπήρξε αρκετά «αποτελεσματικός» στο κυνηγητό των κομμουνιστών στις ΗΠΑ, επικρότησε την εκτέλεση στην ηλεκτρική καρέκλα των Τζούλιους και Έθελ Ρόζεμπεργκ (που είχαν κατηγορηθεί για κατασκοπία υπέρ της ΕΣΣΔ) το 1953, κ.α.

2002

Κάκια Αναλυτή
Κάκια Αναλυτή

Πεθαίνει η Κάκια Αναλυτή, Ελληνίδα ηθοποιός. Στις αρχές της δεκαετίας του ’50 αποφοίτησε από τη Δραματική Σχολή του Ωδείου Αθηνών, όπου δίδασκε ο Δημήτρης Ροντήρης. Πρωτόπαιξε με το θίασο του Διονύση Παγουλάτου, στο «Φιόρε του λεβάντε» του Ξενόπουλου και στον «Εβδομο ουρανό». Ακολούθησε συνεργασία με το θίασο του Αδαμάντιου Λεμού στον «Αγαπητικό της βοσκοπούλας» και με το «Ελληνικό Λαϊκό Θέατρο» του Μάνου Κατράκη στο έργο «Βαθιές είναι οι ρίζες». Συνεργάστηκε με το θίασο της Κατερίνας Ανδρεάδη. Ακολούθησαν συνεργασίες με τη «Νέα Σκηνή» του Κωστή Λειβαδέα, του Ντίνου Ηλιόπουλου, της Κατερίνας Ανδρεάδη, του Νίκου Χατζίσκου (1962, στην «Οπερα της πεντάρας» του Μπρεχτ). Το χειμώνα του 1963 δημιουργείται ο θίασος Ρηγόπουλου – Αναλυτή και το θέατρο (χειμερινό και καλοκαιρινό) «Αναλυτή », όπου μέχρι και τα μέσα της δεκαετίας του ’90 το ζεύγος ανέβασε πολλά έργα, κυρίως μπουλβάρ. Η μεγάλη επιτυχία (1967) και επί χρόνια επαναλαμβανόμενη, του θιασαρχικού ζεύγους, με υποκριτικά κυρίαρχη την Κάκια Αναλυτή, ήταν η κωμωδία «Αγάπη μου Ουάουα».

Ετικέτες:

Δείτε ακόμα...