Σαν Σήμερα 7/11 – Γεγονότα σημαντικά και πρόσωπα που σημάδεψαν το χρόνο

Σαν Σήμερα 7/11

1185

Ο στρατηγός Αλέξιος Βρανάς κατατροπώνει τους Νορμανδούς σε μάχη κοντά στον Στρυμόνα.

Αλέξιος Βρανάς
Πίνακας που αναπαριστά τον Αλέξιο Βρανά να κατατροπώνει τους Νορμανδούς

Οι τελευταίοι, μετά την κατάληψη του Δυρραχίου και της Θεσσαλονίκης, εκινούντο εναντίον της Κωνσταντινούπολης.

1728

Γεννιέται ο Άγγλος εξερευνητής, θαλασσοπόρος, χαρτογράφος και καπετάνιος του βρετανικού βασιλικού ναυτικού Τζέιμς Κουκ (James Cook, Μάρτον). Ο Κουκ έκανε τρία εξερευνητικά ταξίδια για λογαριασμό της Μεγάλης Βρετανίας και έπλευσε δύο φορές τον γύρο του κόσμου.

Τζέιμς Κουκ
Πορτρέτο του Τζέιμς Κουκ

Ήταν ο πρώτος Βρετανός καπετάνιος που έκανε τον περίπλου της γης με ένα μοναδικό σκάφος. Ήταν επίσης ο πρώτος που σταμάτησε το σκορβούτο ρυθμίζοντας τη δίαιτα του πληρώματός του με την προληπτική λήψη κίτρου και ξινολάχανου.

1867

Γεννιέται η Γαλλίδα φυσικός Μαρί Κιουρί (Maria Salomea Skłodowska-Curie). Φυσικός και χημικός, πολωνικής καταγωγής, έγραψε θεμελιώδεις εργασίες στον τομέα της ραδιενέργειας. Το 1883 τελείωσε με χρυσό μετάλλιο το γυμνάσιο στη Βαρσοβία.

Μαρί Κιουρί
Η Μαρί Κιουρί

Το 1891 εγγράφεται στο Πανεπιστήμιο του Παρισιού, με την αποφοίτηση το 1895 παντρεύεται με τον Πέτρο Κιουρί και αρχίζει να εργάζεται στο εργαστήριό του στη Σχολή Βιομηχανικής Φυσικής και Χημείας. Το 1904 έγινε διδάκτορας των επιστημών με διατριβή για τις ακτίνες του ουρανίου. Μετά το θάνατο τού συζύγου της (1906) καταλαμβάνει την έδρα του στο Πανεπιστήμιο. Ήταν η πρώτη γυναίκα καθηγήτρια. Οι εργασίες της Μαρί Κιουρί σχετικά με τις ραδιενεργές ουσίες, που άρχισαν το 1897, άνοιξαν νέους δρόμους στην επιστήμη και δημιούργησαν νέους κλάδους στη φυσική και τη χημεία.

Μαρί Κιουρί
Η Μαρί Κιουρί με τον Άλμπερτ Αϊνστάιν

Βραβεύτηκε δυο φορές με το Νόμπελ, το 1903 μαζί με τον Πέτρο Κιουρί για τη φυσική και το 1911 για τη χημεία. Στην πορεία των εργασιών της ασθένησε, αποτέλεσμα της συνειδητής επιλογής της να υπερεκτεθεί στη ραδιενεργό ακτινοβολία, προκειμένου να βοηθήσει την πρόοδο της ιατρικής επιστήμης.

1888

Γεννιέται ο Ουκρανός αναρχικός Νέστορ Μαχνό. Κατά τη Μεγάλη Οκτωβριανή Επανάσταση, οι δυνάμεις του είχαν ενταχθεί πρόσκαιρα στην 1ης Μεραρχίας Ζαντνεπρόβσκ υπό την καθοδήγηση του Έλληνα μπολσεβίκου  Αλεξάκη.

Νέστορ Μαχνό
Ο Νέστορ Μαχνό

Πολύ γρήγορα συντάχθηκε με την αντεπανάσταση μαζί με άλλες αστικές δυνάμεις.

1913

Γεννιέται ο Γάλλος συγγραφέας, δημοσιογράφος και φιλόσοφος Αλμπέρ Καμί (Albert Camus). Μετά την ολοκλήρωση των σπουδών του ασχολήθηκε με το θέατρο, ενώ εργάστηκε και σε αριστερά έντυπα. Το 1934 έγινε μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος Γαλλίας.

Αλμπέρ Καμί
Ο Αλμπέρ Καμί

Πήρε μέρος στην αντίσταση κατά των Γερμανών και έγινε διευθυντής της εφημερίδας «Μάχη». Στη συνέχεια, ακολουθώντας τον Σαρτρ και τον υπαρξισμό, απομακρύνθηκε από το κομμουνιστικό κίνημα. Ο Καμί έγινε ένας από τους «πνευματικούς ηγέτες» της μικροαστικής διανόησης της Δύσης, που στην περίοδο του Ψυχρού Πολέμου συνέβαλε και καλλιέργησε την ιδέα του «τρίτου δρόμου». Οι βασανιστικές προσπάθειές του να παραμείνει «ελεύθερος σκοπευτής», να ζήσει την κοινωνικο-ιδεολογική πάλη χωρίς να προσχωρήσει σε κανένα από τα αντιμαχόμενα στρατόπεδα εκφράζονται σε αρκετά μυθιστορήματά του. Ορισμένα από τα πιο γνωστά του έργα είναι: «Ο Ξένος», «Ο Καλιγούλας», «Ο Μύθος του Σισύφου», «Η πανούκλα» κ.ά. Τιμήθηκε το 1957 με το Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας.

1913

Γεννιέται ο θεατρικός συγγραφέας, σκηνοθέτης και δημοσιογράφος Αλέκος Σακελλάριος. Στα δημοσιογραφικά θρανία κάθισε σχεδόν έφηβος σκιτσάροντας τα πρώτα του λογοπαίγνια και στη συνέχεια υπηρέτησε το χρονογράφημα της εποχής.

Αλέκος Σακελλάριος
Ο Αλέκος Σακελλάριος

Στιχουργός επίσης και συγγραφέας εκατοντάδων τραγουδιών και έργων, επιθεώρησης και πρόζας. Στα προβλήματα του κόσμου εκείνος «απαντούσε» με το κέφι και το χιούμορ των έργων του. Σαν σκηνοθέτης εργάστηκε πολλές δεκαετίες πίσω από την κάμερα, χωρίς να κρύψει ότι η αρχική επιθυμία του ήταν να γίνει ηθοποιός.

Τον κέρδισε όμως η πένα. Έχει γράψει 1.500 τραγούδια, 185 έργα και 10 σενάρια. Η πρώτη του επίσημη θεατρική εμφάνιση έγινε στο «Κοτοπούλη», το 1935 με το λαϊκό μιούζικαλ «Ο βασιλιάς του χαλβά». Τα πιο πολλά έργα του είναι κωμωδίες και τα περισσότερα τα έγραψε μαζί με τον Χρήστο Γιαννακόπουλο.

Μερικές από τις μεγαλύτερες θεατρικές επιτυχίες τους, που έγιναν και ταινίες, είναι «Οι Γερμανοί ξανάρχονται», «Κυριακή αργία», «Ενας ήρως με παντούφλες», «Δεσποινίς ετών 39», «Ούτε γάτα, ούτε ζημιά», «Ο φίλος μου ο Λευτεράκης», «Υπάρχει και φιλότιμο» κ.ά. Για τον κινηματογράφο έγραψε επίσης «Λατέρνα, φτώχεια και φιλότιμο», «Η θεία από το Σικάγο», «Ο Ηλίας του 16ου» κ.ά.

https://youtu.be/mcw46MuHQ80

1917

Στις 7 Νοέμβρη (25 Οκτώβρη με το παλιό ημερολόγιο) η εξέγερση, που είχε ξεσπάσει στην Πετρούπολη την προηγούμενη μέρα, αναπτύσσεται γοργά. Μόνο τα Χειμερινά Ανάκτορα (όπου βρίσκονταν τα μέλη της Προσωρινής Κυβέρνησης), το Γενικό Επιτελείο, το ανάκτορο Μαρίινσκι και ελάχιστα άλλα σημεία στο κέντρο της πόλης έμεναν ακόμη στα χέρια των αστικών δυνάμεων. Επαναστατικές εκδηλώσεις είχαν ξεσπάσει επίσης ταυτόχρονα στη Μόσχα, το Μινσκ, τη Κροστάνδη, κ.α.

Η Μεγάλη Οκτωβριανή Σοσιαλιστική Επανάσταση το 1917
Η έφοδος στα Χειμερινά ανάκτορα

Στις 10 το πρωί η Στρατιωτική Επαναστατική Επιτροπή δημοσιεύει διάγγελμα του Β. Ι. Λένιν με τίτλο «Προς τους πολίτες της Ρωσίας!», με το οποίο αναγγέλλει τη νικηφόρα πορεία της Σοσιαλιστικής Επανάστασης. Το ίδιο πρωί ο Λένιν μιλάει στην Ολομέλεια του Σοβιέτ της Πετρούπολης και δηλώνει πως η Επανάσταση πραγματοποιήθηκε.

Η Μεγάλη Οκτωβριανή Σοσιαλιστική Επανάσταση το 1917
Επαναστάτες στα χειμερινά ανάκτορα1

Το βράδυ στις 11 παρά είκοσι, άρχισε στο Σμόλνι τις εργασίες του το 2ο Πανρωσικό Συνέδριο των Σοβιέτ των εργατών και στρατιωτών βουλευτών. Κατά την έναρξη των εργασιών του Συνεδρίου ήταν παρόντες 649 αντιπρόσωποι, από τους οποίους 390 μπολσεβίκοι, 160 εσέροι, 72 μενσεβίκοι, κ.λπ. Οι μενσεβίκοι, οι δεξιοί εσέροι και οι υπόλοιπες δυνάμεις του συμβιβασμού, όταν πείστηκαν ότι η πλειοψηφία των συνέδρων ήταν με το μέρος των μπολσεβίκων, εγκατέλειψαν επιδεικτικά τη συνεδρίαση.

Η Μεγάλη Οκτωβριανή Σοσιαλιστική Επανάσταση το 1917
Επαναστατημένοι εργάτες

Οι δυνάμεις της επανάστασης ωστόσο προήλαυναν ακάθεκτες. Ήδη στη διάρκεια των εργασιών του Συνεδρίου οι επαναστατημένοι εργάτες εφορμούσαν στα Χειμερινά Ανάκτορα τα οποία και κατέλαβαν, καταλύοντας έτσι τη Προσωρινή Κυβέρνηση. Η Μεγάλη Οκτωβριανή Σοσιαλιστική Επανάσταση άρχιζε τη νικηφόρα πορεία της.

Η Μεγάλη Οκτωβριανή Σοσιαλιστική Επανάσταση υπήρξε το μεγαλύτερο κοσμοϊστορικό γεγονός στον 20ό αιώνα, που άνοιξε το δρόμο για το πέρασμα της κοινωνικής εξέλιξης στην ανώτερη βαθμίδα της, το σοσιαλισμό, με προοπτική την αταξική κομμουνιστική κοινωνία. Που ενσάρκωσε τα όνειρα και τους πόθους «των κολασμένων της Γης» για την έφοδο στο δικό τους ουρανό.

Η Μεγάλη Οκτωβριανή Σοσιαλιστική Επανάσταση το 1917
Η εργατική τάξη στήριξε από την πρώτη στιγμή τη Η Μεγάλη Οκτωβριανή Σοσιαλιστική Επανάσταση

Ο Κόκκινος Οκτώβρης έγινε σταθμός και εφαλτήριο της δράσης και της τεράστιας προσπάθειας εκατομμυρίων απλών ανθρώπων του μόχθου, για την κατάργηση της ταξικής εκμετάλλευσης. Ήταν το δημιούργημα της οργανωμένης πολιτικής πάλης των λαϊκών μαζών, με ηγετική δύναμη την εργατική τάξη, που, με επικεφαλής το Κομμουνιστικό Κόμμα, επιβεβαίωνε ότι η ανθρωπότητα μπήκε σε νέα ιστορική εποχή.

Η Μεγάλη Οκτωβριανή Σοσιαλιστική Επανάσταση το 1917
Ο Λένιν στην Κόκκινη Πλατεία

Αυτήν, που, από τις αρχές του 20ού αιώνα, φανέρωσε πως ο καπιταλισμός είναι ιστορικά ξεπερασμένος ως κοινωνικοοικονομικό σύστημα που μπορεί να κινεί τις κοινωνικές εξελίξεις προς την πρόοδο, γι’ αυτό και χρειάζεται αντικατάσταση περιμένοντας το νεκροθάφτη του.

https://youtu.be/XlJZf_I6rfU

1917

Γεννιέται ο κομμουνιστής και σπουδαίος ηθοποιός Τίτος Βανδής. Σπούδασε στο Ωδείο Θεσσαλονίκης και στη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου. Πρωτοεμφανίστηκε στο Εθνικό, το 1934, στον «Ιούδα» του Σπ. Μελά. Τον ίδιο χρόνο έγινε μέλος του ΣΕΗ. Δραστήριο μέλος της εργατικής «Κοινωνικής Αλληλεγγύης» από τα 1934, συνδέθηκε με το ΚΚΕ και έπειτα με το ΕΑΜ Θεάτρου. Μετά την υποχώρηση συμμετείχε στους ΕΑΜίτικους θιάσους που έδιναν παραστάσεις στην επαρχία.

Τίτος Βανδής
Ο Τίτος Βανδής

Στο Εθνικό Θέατρο πρωταγωνίστησε από τη δεκαετία του ’30 («Ρωμαίος και Ιουλιέτα»,»Θυσία του Αβραάμ» κ.ά.). Το 1938 συνεργάζεται με τη «Νέα Σκηνή» του Μιχ. Κουνελάκη, και περιοδεύει στην Ελλάδα. Το 1940 συνεργάζεται με το θίασο Μαρίκας Κοτοπούλη («Προανάκριση» και «Το Ξύπνημα» του Αλ. Λιδωρίκη). Από το 1941 μέχρι το 1943 με την Κατερίνα, όπου πρωταγωνίστησε σε κορυφαία έργα («Νόρα» του Ιψεν, «Καίσαρ και Κλεοπάτρα» του Μπέρναρντ Σο, «Σουπιά» του Αιμ. Φαμπρ κ.ά.).

https://youtu.be/fcia6xuyRaw

Μετά το θίασο της Κατερίνας, δοκιμάζεται στο μουσικό θέατρο κι έπειτα με τους ΕΑΜίτες «Ενωμένους Καλλιτέχνες» («Θάψτε τους νεκρούς», «Το καλοκαίρι θα θερίσουμε», κ.ά.). Το 1946, με την Αλέκα Παΐζη και τον Δήμο Σταρένιο συγκροτούν θίασο και ανεβάζουν τους «Αδελφούς Καραμαζόφ» του Ντοστογιέφσκι. Επανέρχεται στο θίασο της Κατερίνας και πρωταγωνιστεί στο «Αντώνιος και Κλεοπάτρα» και στην «Εντα Γκάμπλερ». Στο θέατρο «Κοτοπούλη», από το ’51 έως το ’56, εμφανίζεται στη «Μις Μέιμπελ», στο «Μάκμπεθ» κ.ά. Συνεργάζεται με τον Αδαμάντιο Λεμό, το «Ελληνικό Λαϊκό Θέατρο» του Μάνου Κατράκη, με το θίασο Αλεξανδράκη, με το θίασο της Ελένης Χατζηαργύρη, το θίασο Αλεξανδράκη – Ζαβιτσιάνου, με το ΚΘΒΕ. Το ’64, συγκροτεί δικό του θίασο στο «Μετάλλιον» στο Παγκράτι και ανεβάζει το «Ενας όμηρος» του Ιρλανδού Μπ. Μπίαν, σε μουσική Μ. Θεοδωράκη και το «Ασπρο Ατι» του Κάρολ.

https://youtu.be/w8sRI4OSK0A

Φεύγει για την Αμερική (1966), όπου σταδιοδρομεί με επιτυχία για 24 περίπου χρόνια, στο θέατρο, στο σινεμά και την τηλεόραση. Στο θέατρο ξεχωρίζει στις παραστάσεις «On a clear day you can see for ever», «Ιλια Ντάρλινγκ», στο Μπρόντγουεϊ, με την Μελίνα Μερκούρη, σε διασκευή της ταινίας «Ποτέ την Κυριακή» από τον Ζυλ Ντασσέν, «The guide», «Ζορμπάς», «The man of la Mancha» (διασκευή του «Δον Κιχώτη», όπου ερμήνευσε τον Σάντσο Πάντσο). Το 1979 πραγματοποιεί μια έκτακτη εμφάνιση στην Αθήνα, με την Ελλη Λαμπέτη, στο έργο του Ντε Φίλιππο «Φιλουμένα Μαρτουράνο». Επιστρέφει στην Αμερική, απ’ όπου επιστέφει οριστικά το ’83.

Τίτος Βανδής
Ο Τίτος Βανδής καθολικός καλόγερος σε σκίτσο του Πίτερ Ουστίνοφ με λεζάντα Mastro don Tito Vandikio

Στην Αθήνα επανέρχεται με το μιούζικαλ «Μάγκες και Κούκλες» («Παρκ», 1984), ακολουθούν, «Λυσσασμένη Γάτα» του Τενεσί Ουίλιαμς (Εθνικό Θέατρο), «Ρετρό» του Α. Γκάλιν, «Σάββατο, Κυριακή και Δευτέρα» του Ντε Φίλιππο (ΚΘΒΕ). Από το ’93 έως το ’95, ξανασυνεργάζεται με το Εθνικό Θέατρο («Χορεύοντας στη Λουνάσα» κ.ά.), στο «Βέμπο» («Αδελφοί Καραμαζόφ»).

Εξίσου σημαντική είναι η παρουσία του στον κινηματογράφο. Πρωταγωνιστεί στις ταινίες «Μηδέν πέντε» του Γιάννη Πετροπουλάκη (’58), «Παράνομοι», «Το Ποτάμι» του Νίκου Κούνδουρου (’58-’59), «Αστέρω» του Ντίνου Δημόπουλου (’59), «Ποτέ την Κυριακή» του Ζυλ Ντασσέν (’60), «Πολιορκία» του Κλοντ Μπερνάρ Ομπέρ, κ.ά. Οι περισσότερες ταινίες έγιναν στην Αμερική. Αναφέρουμε μερικές: «Young Doctors in love», «The Betsy» (με τον Λόρενς Ολιβιέ), «The other side of midnight», «Gus», «Smile», «The Exorcist», «The dead duck», «Topkapi», «It happened in Athens» κ.ά. Το ’62 βραβεύτηκε στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης για την ερμηνεία του στην ταινία «Πολιορκία», ενώ το ’83 πήρε το Α` βραβείο ανδρικού ρόλου στην ταινία «Προσοχή κίνδυνος» του Γ. Σταμπουλόπουλου.

Αμέτρητες ήταν οι συμμετοχές του στην αμερικανική τηλεόραση – πολύ περισσότερες απ’ την ελληνική. Αναφέρουμε τις σειρές: «Dallas», «Mary Hartman, Mary Hartman», «Kojak», «Mary Tyler Moore show», «Mannix», «The young and the restless», «Police story», «Genesis ΙΙ», «Mission Impossible», «Hawai Five-0», «The flying nun».

https://youtu.be/4rDL-VYnJaQ

Ασχολήθηκε και με τη μετάφραση θεατρικών έργων και από τις αρχές της δεκαετίας του ’60 με τη διδασκαλία της Υποκριτικής σε δραματικές σχολές. Με τον σκηνοθέτη Γιώργο Θεοδοσιάδη ίδρυσε τη Δραματική Σχολή Αθηνών, όπου και δίδαξε επί χρόνια. Αλλά και στην Αμερική υπήρξε καθηγητής Υποκριτικής (τέλη δεκαετίας ’70, στο Κολέγιο της Σάντα Μόνικα).

Από τη δεκαετία του ’30 ανέπτυξε συνδικαλιστική δράση. Το ’95 ανέλαβε τη διεύθυνση του Φεστιβάλ Ολύμπου, το οποίο καθιέρωσε με σοβαρές πολιτιστικές εκδηλώσεις.

1917

Ολοκληρώνεται η τρίτη μάχη της Γάζας όπου οι βρετανικές δυνάμεις καταλαμβάνουν τη Γάζα από την Οθωμανική Αυτοκρατορία.

1921

Ιδρύεται το Ιταλικό Εθνικό Φασιστικό Κόμμα του Μπενίτο Μουσολίνι.

Ο Μουσολίνι ανάμεσα σε μελανοχίτωνες το 1921
Ο Μουσολίνι ανάμεσα σε μελανοχίτωνες

1926

Βουλευτικές εκλογές στην Ελλάδα. Πρώτο κόμμα έρχεται το Κόμμα των Φιλελευθέρων με 31,63%. Το Ενιαίο Μέτωπο Εργατών, Αγροτών και Προσφύγων (ΚΚΕ) συγκεντρώνει 41.982 ψήφους (4,38%).

1929

Κλίμα τρομοκρατίας επικρατεί στα κύρια εργατικά κέντρα της Ελλάδας με την κυβέρνηση Βενιζέλου να προσπαθεί να καταπνίξει κάθε εορτασμό της Μεγάλης Οκτωβριανής Σοσιαλιστικής Επανάστασης.

Συλλήψεις κομμουνιστών το 1926 για να μην εορταστεί η Μεγάλη Οκτωβριανή Σοσιαλιστική Επανάσταση
Συλλήψεις κομμουνιστών το 1926 για να μην εορταστεί η Μεγάλη Οκτωβριανή Σοσιαλιστική Επανάσταση

Έχουν προηγηθεί δεκάδες «προληπτικές» συλλήψεις, ενώ ένοπλοι αστυνομικοί και δυνάμεις του στρατού περιπολούν τους δρόμους. Παρά τις απαγορεύσεις και την τρομοκρατία, ωστόσο, στην Αθήνα γίνονται 2 συγκεντρώσεις, στο εργοστάσιο φωταερίου και τη λαχαναγορά. Η αστυνομία επιτίθεται κατά των συγκεντρωμένων και συλλαμβάνει τον ομιλητή, τον οποίο όμως απελευθερώνουν οι εργάτες.

Ανάλογες συγκεντρώσεις πραγματοποιήθηκαν επίσης στη Θεσσαλονίκη, την Καβάλα, κ.α. εργατουπόλεις της Ελλάδας. Δεκάδες εργάτες σέρνονται τις επόμενες μέρες στα δικαστήρια στην Αθήνα, τον Πειραιά, την Ελασσόνα, το Αγρίνιο, τη Θεσσαλονίκη, την Πάτρα, τον Βόλο και αλλού για παράβαση του Ιδιωνύμου.

1929

Ανοίγει για το κοινό το Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης στη Νέα Υόρκη.

Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης στη Νέα Υόρκη
Το Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης στη Νέα Υόρκη

1932

Ο Φραγκλίνος Ρούσβελτ εκλέγεται Πρόεδρος των ΗΠΑ.

Φραγκλίνος Ρούσβελτ
Ο Φραγκλίνος Ρούσβελτ το 1933

1967

Απέναντι από το Δημαρχείο της Αθήνας αναρτάται μεγάλο κόκκινο πανό με το σύνθημα «Ζήτω τα 50 χρόνια τη Οκτωβριανής Επανάστασης». Τα όργανα της Χούντας προχωρούν σε 30 συλλήψεις, κυρίως νεολαίων.

1978

Πρωτοφανής για τα ελληνικά χρονικά υπόθεση απομόνωσης αποκαλύπτεται στην Ελλάδα, στο χωριό Κωσταλέξη Φθιώτιδας, με θύμα μια 47χρονη, η οποία επί 29 ολόκληρα χρόνια κρατούνταν κλεισμένη από τους γονείς της στο υπόγειο του σπιτιού της

1980

Πεθαίνει ο Αμερικανός ηθοποιός Στιβ ΜακΚουήν (Terence Steven McQueen).

Στιβ ΜακΚουήν
Ο Στιβ ΜακΚουήν

Το 1966 ήταν υποψήφιος για Όσκαρ για την ερμηνεία του στην ταινία «Τα Βότσαλα της Άμμου» (The Sand Pebbles).

Άλλες επιτυχίες του ήταν οι ταινίες «Και οι επτά ήταν υπέροχοι» (The Magnificent Seven) (1960), «Η μεγάλη απόδραση» (The Great Escape) (1963), «Ο Χαρτοπαίχτης» (The Cincinnati Kid) (1965), «Υπόθεση Τόμας Κράουν» (The Thomas Crown Affair) (1968), «Μπούλιτ» (Bullitt) (1968), «Οι δύο φυγάδες» (The Getaway) (1972), «Ο Πεταλούδας» (Papillon) (1973) κ.α.

Ήταν επίσης φανατικός φίλος του αυτοκινήτου, είχε συμμετάσχει και στον 24ωρο αγώνα του Le Mans.

1985

Αποφυλακίζεται, έπειτα από 19 χρόνια, ο Ρούμπιν «Χάρικεϊν» Κάρτερ (Rubin «Hurricane» Carter).

Ρούμπιν «Χάρικεϊν» Κάρτερ
Ο Ρούμπιν «Χάρικεϊν» Κάρτερ στη φυλακή

Ο 48χρονος πυγμάχος είχε καταδικαστεί για τριπλό φόνο το 1966.

Ο Μπομπ Ντίλαν έγραψε τραγούδι γι’ αυτόν και ο σκηνοθέτης Νόρμαν Τζούισον γύρισε ταινία για τη ζωή του, με τίτλο «The Hurricane» και τον Ντένζελ Ουάσινγκτον στον πρωταγωνιστικό ρόλο.

1987

Πεθαίνει ο Αγις Στίνας (ψευδώνυμο του Σπύρου Πρίφτη). Ο Σπύρος Πρίφτης ήταν μέλος του ΚΚΕ και το 1931 διαγράφτηκε. Στη συνέχεια πέρασε στον Αρχειομαρξισμό και υπήρξε στέλεχος διαφόρων τροτσκιστικών ομάδων. Στο τέλος της ζωής του πέρασε με τον αναρχισμό.

Άγις Στίνας
Ο αντιΚΚΕς και αντισοβιετικός τροτσκιστής Άγις Στίνας

Με τις θέσεις που ανέπτυξε ταυτίστηκε σε πολλά σημεία με την επίσημη αστική αντικομμουνιστική προπαγάνδα. Τάχθηκε ενάντια στο στόχο υπεράσπισης της ΕΣΣΔ κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Αντιτάχθηκε στη δράση του ΕΑΜ και του ΕΛΑΣ στη περίοδο της Κατοχής. Θεώρησε τη μάχη του Δεκέμβρη ως «πραξικόπημα του ΚΚΕ». Ενώ επίσης κατήγγειλε το ΚΚΕ για τον αγώνα του ΔΣΕ.

1991

Ο διάσημος καλαθοσφαιριστής Μάτζικ Τζόνσον ανακοινώνει ότι είναι φορέας του AIDS και αποχωρεί από την ενεργό δράση.

Μάτζικ Τζόνσον
Ο Μάτζικ Τζόνσον όταν αγωνιζόταν στους Λέικερς

1991

Ο κυκλώνας «Θέλμα» χτυπάει στις Φιλιππίνες, με απολογισμό 6.500 νεκρούς.

Κυκλώνας «Θέλμα» στις Φιλιππίνες το 1991
Καταστροφές μετά από το πέρασμα του κυκλώνα «Θέλμα»

1992

Πεθαίνει ο Αλεξάντερ Ντούμπτσεκ, ΓΓ του Κομμουνιστικού Κόμματος Τσεχοσλοβακίας, την περίοδο της αντεπανάστασης του 1968.

Αλεξάντερ Ντούμπτσεκ
Ο Αλεξάντερ Ντούμπτσεκ

Έπαιξε ενεργό ρόλο στην ανατροπή του Σοσιαλισμού στην Τσεχοσλοβακία το 1990 μαζί με τον Βάτσλαβ Χάβελ και την παλινόρθωση του καπιταλισμού με όλα τα αγαθά του, φτώχεια, ανεργία, αβεβαιότητα για το μέλλον και συμμετοχή στα ιμπεριαλιστικά σχέδια ΝΑΤΟ, ΗΠΑ και ΕΕ.

2005

Το χρυσό μετάλλιο στο ευρωπαϊκό πρωτάθλημα ιστιοπλοΐας με σκάφη τύπου «Mάρτιν 16» στην Ιταλία (για άτομα με ειδικές ανάγκες) κατακτά ο Βασίλης Χριστοφόρου.

Βασίλης Χριστοφόρου
Ο Βασίλης Χριστοφόρου

2013

Με εντολή της κυβέρνησης ΝΔ-ΠΑΣΟΚ-ΔΗΜΑΡ τα ΜΑΤ εισβάλουν με εισαγγελική εντολή στο Ραδιομέγαρο της ΕΡΤ.

2016

Πεθαίνει ο Καναδός λογοτέχνης, τραγουδιστής και συνθέτης Λέοναρντ Κοέν (Leonard Cohen). Ήταν γιος ευκατάστατου Εβραίου έμπορου υφασμάτων, τον οποίο έχασε όταν ήταν σε ηλικία έξι ετών. Έφηβος έμαθε κιθάρα και έγινε μέλος του μουσικού γκρουπ «Buckskin Boys», το οποίο έπαιζε μουσική κάντρι.

Λέοναρντ Κοέν
Ο Λέοναρντ Κοέν

Αργότερα, τον καιρό που ήταν σπουδαστής στο Πανεπιστήμιο McGill, εξέδωσε τα πρώτα του ποιήματα που τον έκαναν γνωστό στους καναδικούς λογοτεχνικούς κύκλους. Το 1963 εγκαταστάθηκε στην Ύδρα, όπου συνέχισε να γράφει. Με το μυθιστόρημα «Beautiful Losers» (Θαυμάσιοι αποτυχημένοι, 1966), γνώρισε την παγκόσμια επιτυχία ως συγγραφέας. Ωστόσο, το 1967 αποφάσισε να εγκατασταθεί στις ΗΠΑ, για να αφοσιωθεί στη μουσική.

Σε συναυλίες φολκ στις ΗΠΑ το 1967, η τραγουδίστρια Τζούντι Κόλινς (Judy Collins) έκανε γνωστό το τραγούδι του Κοέν «Suzanne». Έτσι, την ίδια χρονιά, κυκλοφόρησε τον πρώτο του δίσκο με τίτλο «Songs of Leonard Cohen». Ακολούθησαν πολλοί άλλοι δίσκοι, μεταξύ των οποίων και ο δίσκος «Songs of Love and Hate» που περιέχει το τραγούδι – ύμνο στην αγάπη και τη μοναξιά «Famous Blue Raincoat» (1971) με τη φωνή της Τζένιφερ Γουάρνς (Jennifer Warnes).

Το 1992 κυκλοφόρησε τον πιο πολιτικοποιημένο δίσκο του με τίτλο «The Future». Ένα από τα πιο γνωστά του τραγούδια είναι το «Dance me to the end of love».

Παρά το γεγονός ότι θεωρείται πως είναι ένα ερωτικό τραγούδι, γράφτηκε με αφορμή τα ναζιστικά κρεματόρια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Ο ίδιος ο Λ. Κοέν σε συνέντευξή του λέει: «(…) το συγκεκριμένο τραγούδι ήρθε για μένα απλά επειδή γνώριζα ή άκουγα ότι δίπλα στα κρεματόρια, σε κάποια στρατόπεδα θανάτου υπήρχε μία ομάδα μουσικών που αποτελούνταν από ένα κουαρτέτο εγχόρδων, οι οποίοι υποχρεώνονταν να παίζουν κάθε φορά που εξελισσόταν η διαδικασία αυτής της φρίκης. Και αυτούς τους ανθρώπους που έπαιζαν, τους περίμενε η ίδια τρομακτική μοίρα. Και υποχρεώνονταν να παίζουν κλασική μουσική, την ώρα που οι συγκρατούμενοί τους θανατώνονταν και καίγονταν. Αυτή η μουσική, λοιπόν, το «χόρεψέ με στην ομορφιά σου με ένα φλεγόμενο βιολί», εννοεί συμβολικά σαν ομορφιά το τέλος της ύπαρξης και το στοιχείο του πάθους που διέπει κάθε ολοκλήρωση».

2023

Φεύγει από τη ζωή ο μεγάλος έλληνας ποδοσφαιριστής Νίκος Γιούτσος.

Αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες μορφές στην Ιστορία του ελληνικού ποδοσφαίρου. Ο Νίκος Γιούτσος έβαλε τη δική του σφραγίδα αγωνιζόμενος με τη φανέλα του Ολυμπιακού για μια δεκαετία (1964 – 1974), σε τέτοιο βαθμό που από το δικό του όνομα καθιερώθηκε η παροιμιώδης έκφραση «Εμπαινε Γιούτσο», εμπνευσμένη από τις «επελάσεις» του στους χωμάτινους αγωνιστικούς χώρους της εποχής, και μέχρι και σήμερα χρησιμοποιείται για να περιγράψει ορμή, ατρόμητη κίνηση. Ορμή που χαρακτήρισε και τον ίδιο τον Νίκο Γιούτσο στη ζωή του και στην πορεία του μέχρι την καταξίωση στην ελληνική πραγματικότητα, απέναντι σε μια σειρά από δυσκολίες.

Αθλητισμός - ποδόσφαιρο - Ολυμπιακός - Ουγγαρία - Γιούτσος

Η πορεία του ξεκίνησε από ένα αντάρτικο χωριό στο πλευρό του ΔΣΕ και συνεχίστηκε με τα παιδικά του χρόνια στη σοσιαλιστική Ουγγαρία – ήταν δηλαδή παράλληλη με την κορυφαία στιγμή του ταξικού αγώνα στην Ελλάδα, τη συγκρότηση του ΔΣΕ και την τρίχρονη εποποιία του, καθώς και όσα την ακολούθησαν για τους μαχητές του, τους οπαδούς του και τις οικογένειές τους μετά το 1949.

Ένα χωριό στο πλευρό του ΔΣΕ

Ο Νίκος Γιούτσος γεννήθηκε στις 16/4/1941 στο σλαβόφωνο Μακροχώρι Καστοριάς (μέχρι το 1926 ονομαζόταν Κονόμλαντι) και η ιστορία της ζωής του συνδέεται άρρηκτα με την ηρωική ιστορία του ίδιου του χωριού του, από τη μαζική συμμετοχή στην αντι-οθωμανική εξέγερση του Ιλιντεν το 1903 μέχρι την επίσης μαζική ένταξη στο πλευρό του ΔΣΕ. Αυτό είχε ως συνέπεια τον ανελέητο βομβαρδισμό του από δυνάμεις του αστικού εθνικού στρατού και των Αμερικανών συμμάχων του, με αποτέλεσμα 89 νεκρούς.

Έτσι, οι αντάρτες του ΔΣΕ σε συνεννόηση με γονείς παίρνουν 219 παιδιά από το χωριό και τα μετακινούν στις Λαϊκές Δημοκρατίες της Ανατολικής Ευρώπης, όπου θα ήταν ασφαλή. Δύο απ’ αυτά τα παιδιά ήταν ο Νίκος Γιούτσος και η αδερφή του.

«Με το ζόρι δεν πήρανε κανέναν»

Μιλώντας για τη μετάβασή του στην Ουγγαρία, ο ίδιος ο Γιούτσος σε συνέντευξή του στην εφημερίδα «Φως των Σπορ», πολλά χρόνια αργότερα, έδωσε τη δική του απάντηση στο αν αυτές οι μετακινήσεις έγιναν με τη βία, σύμφωνα με τον αστικό μύθο περί «παιδομαζώματος». Είχε πει χαρακτηριστικά:

«Το χωριό μου ήταν έξω από την Καστοριά, το Μακροχώρι. Ήταν ανταρτοκρατούμενα μέρη αυτά. Με το ζόρι δεν πήρανε κανέναν εκεί! Μας πήρανε για να μη σκοτωθούμε, γιατί μας βομβαρδίζανε. Και είπαν ότι πρόχειρα θα φεύγαμε και σύντομα θα γυρίζαμε πίσω… (χαμογελάει). Αλλά δεν γυρίσαμε. Επικρατήσανε οι άλλοι. Ο κυβερνητικός στρατός».

Στην ίδια συνέντευξη, ερωτηθείς για τις συνθήκες ζωής του στην Ουγγαρία και ειδικά στο εσωτερικό κολέγιο στο οποίο μεγάλωσε, είχε απαντήσει: «Κάτι τέτοιο (σ.σ. ορφανοτροφείο), αλλά σε πολύ υψηλότερα στάνταρντ. Κοιμόμασταν μέσα, τρώγαμε μέσα, σχολείο εκεί, μπάλα εκεί. Οργανωμένη εκπαίδευση στην μπάλα. Στην Εκπαίδευση, στον Αθλητισμό, έδιναν μεγάλη βάση τα κομμουνιστικά καθεστώτα τότε. Και παίρναμε και πολύ καλά λεφτά!».

«Το ουγγρικό άτι Γιούτσοφ»

Ο Νίκος Γιούτσος ή Μικλς Γιούτσοφ (Mikls Jucsov) όπως ήταν το όνομά του στην Ουγγαρία -έχει βρεθεί καταγεγραμμένος και ως Νικολάι Γιουτσόφ (Nikolay Jucsov) στα αρχεία της Ουγγρικής Ποδοσφαιρικής Ομοσπονδίας- ξεχώρισε από νωρίς για τις ποδοσφαιρικές του αρετές στις αλάνες του χωριού Μπελογιάννης, όπου εγκαταστάθηκαν οι πρόσφυγες από την Ελλάδα.

Αγωνιζόμενος με την ελληνική προσφυγική ομάδα «Όλυμπος» τράβηξε τα βλέμματα των Ούγγρων υπευθύνων, με αποτέλεσμα τη μετακίνησή του στην Τσέπελ, ομάδα δεύτερης κατηγορίας του ουγγρικού ποδοσφαίρου, την οποία οδήγησε στην κατάκτηση του πρωταθλήματος και μετέπειτα σε σημαντικές επιτυχίες στο πρωτάθλημα της πρώτης κατηγορίας, πετυχαίνοντας 11 γκολ την διετία 1963 – 1964.

Αυτό θα κεντρίσει το ενδιαφέρον του Έλληνα πρέσβη στη Βουδαπέστη, ο οποίος γνωρίζει την καταγωγή του Γιούτσοφ. Τότε αρχίζει μια σειρά επαφών και τελικά το 1964 πραγματοποιείται η μεταγραφή στον Ολυμπιακό, με μεσολαβητή τον Μανώλη Γλέζο, προλαβαίνοντας την ΑΕΚ που επίσης είχε εκδηλώσει ενδιαφέρον για την απόκτησή του.

Τα εμπόδια και η απόπειρα φυγής

Στην επιστροφή του στην Ελλάδα αρχικά βρήκε μπροστά του έναν δρόμο γεμάτο εμπόδια και δυσκολίες. Το ελληνικό ΥΠΕΞ δυσκολευόταν να δώσει βίζα στον Γιούτσοφ, καθώς ίσχυε η απαγόρευση επανόδου στη χώρα πολιτικών προσφύγων και ιδιαίτερα (σλαβο)μακεδονικής καταγωγής. Για το λόγο αυτό, ο Ολυμπιακός τον έφερε με διαβατήριο μίας χρήσης! Έτσι, ο Γιούτσοφ έγινε Γιούτσος – γι’ αυτό άλλωστε κατέστη δυνατό και να αγωνιστεί με την Εθνική ομάδα.

Αθλητισμός - ποδόσφαιρο - Ολυμπιακός - Ουγγαρία - Γιούτσος

Τα εμπόδια όμως συνεχίστηκαν. Κάποιοι παράγοντες του Ολυμπιακού δεν κράτησαν το λόγο τους για κάποιες υποσχέσεις που του είχαν δώσει, και έτσι προσπάθησε να φύγει, χωρίς ωστόσο να μπορεί να ταξιδέψει, λόγω διαβατηρίου. Έτσι μένει αναγκαστικά στην Ελλάδα, χωρίς να μπορεί να αγωνιστεί με τον Ολυμπιακό, καθώς δεν έχει λυθεί το θέμα της υπηκοότητάς του, και περιοριζόμενος στη συμμετοχή σε φιλικές αναμετρήσεις.

Εξηγώντας τους λόγους για την προσπάθεια φυγής του, σε συνέντευξή του το 1964 είχε απορρίψει τη φημολογία ότι η κίνηση αυτή συσχετιζόταν με οικονομικά κίνητρα, αντίθετα ανέφερε ως αιτία το γεγονός ότι δεν τηρήθηκαν οι υποσχέσεις να του επιτραπεί να μεταβεί ξανά στην Ουγγαρία για οικογενειακούς λόγους αλλά και για να μιλήσει με τους ανθρώπους της Τσέπελ για την οριστική λύση της συνεργασίας τους.

Ειδικά το τελευταίο το θεωρούσε προσωπική υποχρέωση, με βάση τη στάση που κράτησαν οι Ούγγροι ιθύνοντες της ομάδας σε σχέση με το ταξίδι του στην Ελλάδα, παρότι η Τσέπελ βρισκόταν σε περίοδο προετοιμασίας. «Αντιμετώπισαν το θέμα σαν άνθρωποι και όχι σαν παράγοντες (…) Τους υποσχέθηκα πριν φύγω ότι θα επέστρεφα, είτε για να πάρω την ελευθέρα μεταγραφή μου είτε για να παραμείνω εκεί», είχε πει ο Γιούτσος.

«Έπαθα σοκ με την ποιότητα»

Εχοντας να αντιμετωπίσει τα παραπάνω προβλήματα στην επάνοδό του στην Ελλάδα, ο Νίκος Γιούτσος κλήθηκε να διαχειριστεί και ένα άλλο σημαντικό ζήτημα. Αυτό που είχε να κάνει με τη μεγάλη διαφορά οργάνωσης και ποιότητας του αθλητισμού μεταξύ Ουγγαρίας και Ελλάδας εκείνη την εποχή, κάτι που του έκανε αμέσως πολύ άσχημη εντύπωση, όπως είχε δηλώσει ο ίδιος:

«Είχα μάθει άλλο ποδόσφαιρο, έπαιζα άλλο ποδόσφαιρο. Οταν πρωτοήρθα εδώ έπαθα σοκ… Είδα ένα χάλι και ήθελα να φύγω! Δεν είχε νορμάλ γήπεδα εδώ. Δεν είχαμε σοβαρό χορτάρι. Δεν είχαμε καλά – καλά νορμάλ ποδοσφαιρικά παπούτσια. Υπήρχαν μεγάλες διαφορές με την Ουγγαρία τότε».

«Παλιοκομμουνιστή, θα πεθάνεις»

Μένοντας τελικά στην Ελλάδα, ο Νίκος Γιούτσος άρχισε να διαπρέπει στα ελληνικά γήπεδα με τη φανέλα του Ολυμπιακού, τον οποίο οδήγησε το 1964 στο πρώτο του πρωτάθλημα μετά από έξι χρόνια, ξεχωρίζοντας αμέσως με τις εμφανίσεις του. Το ταλέντο του όμως δεν έγινε πάντα αποδεκτό από όλους. Δεν ήταν λίγες οι φορές που αντίπαλοι παίκτες ή οπαδοί ομάδων, βλέποντας ότι δεν μπορούσε να περιοριστεί στους αγωνιστικούς χώρους, τον αντιμετώπισαν αλλιώς και με βάση και το παρελθόν του τον έβριζαν χυδαία. Ο ίδιος είχε πει για αυτά τα περιστατικά:

«Είμαι ο πιο ήρεμος ποδοσφαιριστής του κόσμου. Όλοι οι αντίπαλοί μου με βρίζουν χυδαία, αλλά εγώ κατορθώνω να συγκρατώ τα νεύρα και την αγανάκτησή μου. Πάντως πικραίνομαι γιατί ακούω να μου λένε πολλές απαράδεκτες χυδαιότητες, όπως “Παλιοκομμουνιστή, σήμερα θα πεθάνεις” και κάτι άλλες βρωμιές που ντρέπομαι να τις πω. Βέβαια, πολλοί παίκτες προσπαθούν με κάθε τρόπο να εκνευρίσουν τους αντιπάλους τους, αλλά δεν νομίζω ότι αυτό που συμβαίνει με μένα έχει προηγούμενο. Σε κάθε παιχνίδι ακούω φοβερά πράγματα. Πάντως, τους προειδοποιώ όλους: Ας λένε ό,τι θέλουν! Δεν πρόκειται να με νευριάσουν!».

Μπ. Τσ.

Πηγή: 902.gr

Ετικέτες:

Δείτε ακόμα...