Τα κύματα τσουνάμι

Τσουνάμι
Τσουνάμι / Πηγή: Pexels

Το Τσουνάμι

To 479 π.Χ., όταν οι Πέρσες στρατιώτες πολιορκούσαν την Ελληνική πόλη Ποτίδαια, η παλίρροια υποχώρησε πολύ περισσότερο απ’ ό,τι συνήθως, αφήνοντας έτσι έναν βολικό δρόμο για την εισβολή. Αλλά δεν ήταν καλοτυχία. Πριν διασχίσουν τον μισό δρόμο, τα νερά επέστρεψαν με ένα κύμα μεγαλύτερο απ’ ό,τι είχαν δει ποτέ τους, πνίγοντας τους επιτιθέμενους. Οι Ποτιδαίοι πίστεψαν πως σώθηκαν από την οργή του Ποσειδώνα. Αλλά στην πραγματικότητα αυτό που τους έσωσε είναι το ίδιο φαινόμενο που κατέστρεψε πολλούς άλλους: ένα τσουνάμι.

Τσουνάμι πνίγει τους Πέρσες
Τσουνάμι πνίγει τους Πέρσες

Τα κύματα τσουνάμι 

Αν και τα τσουνάμι είναι γνωστά σαν παλιρροιακά κύματα, είναι κατ’ ουσίαν άσχετα με την παλιρροιακή δραστηριότητα που σχετίζεται με τις βαρυτικές δυνάμεις του ήλιου και της σελήνης. Τα τσουνάμι είναι απλώς μεγαλύτερες εκδόσεις των κανονικών κυμάτων. Έχουν κοιλίες και κορυφές, και αποτελούνται όχι από κινούμενο νερό, αλλά από κινούμενη ενέργεια δια μέσου του νερού. Η διαφορά είναι στην προέλευση της ενέργειας. Για τα κανονικά ωκεάνια κύματα, προέρχεται από τον άνεμο. Επειδή αυτός επηρεάζει μόνο την επιφάνεια, τα κύματα έχουν περιορισμένο μέγεθος και ταχύτητα. Αλλά τα τσουνάμι προκαλούνται από ενέργεια που πηγάζει υποθαλάσσια, από μια ηφαιστειακή έκρηξη, μια υποθαλάσσια κατολίσθηση ή πιο συχνά, έναν σεισμό στον ωκεάνιο πυθμένα που προκαλείται όταν οι τεκτονικές πλάκες γλιστρούν, απελευθερώνοντας μια τεράστια ποσότητα ενέργειας στο νερό. Αυτή η ενέργεια ταξιδεύει έως την επιφάνεια, μετακινώντας το νερό και σηκώνοντάς το πάνω από το κανονικό επίπεδο της θάλασσας, αλλά η βαρύτητα το τραβάει κάτω και αναγκάζει την ενέργεια να διαδοθεί οριζόντια. Έτσι, το τσουνάμι γεννιέται και κινείται με πάνω από 800 χιλιόμετρα την ώρα. Όταν είναι μακριά από την ακτήτο τσουνάμι εντοπίζεται δύσκολα, αφού κινείται σε όλο το βάθος του νερού. Αλλά όταν φτάνει σε ρηχά νερά συμβαίνει μια αναδίπλωση του κύματος. Επειδή υπάρχει λιγότερο νερό να κινηθεί, αυτή η τεράστια ποσότητα ενέργειας συμπιέζεται. Η ταχύτητα του κύματος μικραίνει όσο το ύψος του αυξάνει ως και 30 μέτρα. Η λέξη τσουνάμι, που στα Ιαπωνικά σημαίνει «κύμα του λιμανιού», προέρχεται από το γεγονός ότι παρατηρείται μόνο κοντά στην ακτή. Εάν το κατώτερο σημείο του τσουνάμι φτάσει πρώτο στην ακτήτο νερό θα τραβηχτεί περισσότερο από το κανονικόπριν χτυπήσει το κύμα, που μπορεί να είναι παραπλανητικά επικίνδυνο. Το τσουνάμι όχι μόνο πνίγει ανθρώπους κοντά στην ακτή, αλλά ισοπεδώνει κτίρια και δέντρα σε μεγάλη απόσταση, ειδικά σε περιοχές με χαμηλό υψόμετρο. Και σαν να μην έφτανε αυτό, όταν υποχωρήσει το νερό παρασύρει μαζί του τα χαλάσματα και οτιδήποτε ή οποιονδήποτε άτυχοβρεθεί στο πέρασμά του. Το 2004, το τσουνάμι στον Ινδικό Ωκεανό ήταν μία από τα πιο θανατηφόρες φυσικές καταστροφές στην ιστορία, σκοτώνοντας πάνω από 200.000 άτομα σε όλη τη νότια Ασία.

Τσουνάμι
Τσουνάμι / Πηγή: Pexels

Προστασία από τα Τσουνάμι 

Πώς μπορούμε να προστατευτούμε απέναντι σε αυτή την καταστροφική δύναμη της φύσης; Οι άνθρωποι προσπαθούν να σταματήσουν τα τσουνάμι με τοίχους, αντιπλημμυρικές θύρες και κανάλια που θα εκτρέπουν το νερό. Δεν είναι όμως πάντα αποτελεσματικά. Το 2011, ένα τσουνάμι πέρασε το φράγμα που προστάτευε το πυρηνικό εργοστάσιο της Φουκουσίμα στην Ιαπωνία, προκαλώντας πυρηνικό ατύχημα, επιπρόσθετα από τον χαμό 18.000 ανθρώπινων ζωών. Οι επιστήμονες και οι κυβερνήσεις επικεντρώνονται στην έγκαιρη ανίχνευση, παρακολουθώντας την υποθαλάσσια πίεση και τη σεισμική δραστηριότητα, εγκαθιστώντας παγκόσμια δίκτυα επικοινωνίας για μια γρήγορη προειδοποίηση του κινδύνου. Η φύση δεν είναι ανίκητη. Παρόλα αυτά οι αστικές κυβερνήσεις εντάσσουν και αυτόν τον κίνδυνο στον Προκρούστη του “κόστους – οφέλους”. Η πρόληψη κοστίζει και δεν βγάζει κέρδη, σε αντίθεση με τις καταστροφές…

Γαρδίκης Νίκος

Ετικέτες:

Δείτε ακόμα...