Τουρκικός Τύπος: Οι οικονομικές επιπτώσεις του πολέμου στην Ουκρανία και οι συνέπειές του για την Τουρκία

Τουρκικός Τύπος
Φώτο αρχείου

Πρακτορείο Αναντολού

Οι οικονομικές επιπτώσεις του πολέμου Ρωσίας-Ουκρανίας και οι συνέπειές του για την Τουρκία.

Αποσπάσματα από άρθρο του  Δρ. Αλτάι Ατλί λέκτορα στα πανεπιστήμια Μπογάζιτσι και Κοτς.

***

Ο συνεχιζόμενος πόλεμος στην Ουκρανία επηρεάζει βαθιά τις περιφερειακές οικονομίες και την παγκόσμια οικονομία σε μια περίοδο που η επιδημία έχει ήδη δημιουργήσει μεγάλες ευπάθειες και αβεβαιότητες. Στην παρούσα κατάσταση, προτεραιότητα είναι να τερματιστούν οι συγκρούσεις το συντομότερο δυνατό και να αποτραπούν οι ανθρώπινες απώλειες.Ωστόσο, ακόμη και αν ο πόλεμος τελειώσει,οι αρνητικές επιπτώσεις στις οικονομίες θα συνεχιστούν για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Κάτω από αυτές τις συνθήκες, η Τουρκία, όπως όλες οι χώρες της περιοχής, χρειάζεται να τοποθετηθεί με τον καταλληλότερο τρόπο σε μια οικονομική γεωγραφία που έχει αλλάξει και αναδιαμορφωθεί από την επιδημία και τον πόλεμο.

Οι οικονομικές επιπτώσεις του πολέμου για την Τουρκία

Κατά την αξιολόγηση των οικονομικών επιπτώσεων του πολέμου Ρωσίας-Ουκρανίας στην Τουρκία, είναι χρήσιμο να εξεταστεί το θέμα βραχυπρόθεσμα, μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα.

Βραχυπρόθεσμα, η σημαντικότερη επίδραση του πολέμου για τη χώρα μας διαμορφώνεται αναμφίβολα από τις αρνητικές συνέπειες στο εμπόριο μιας και αυτές οι δύο χώρες είναι σημαντικοί εμπορικοί εταίροι της Τουρκίας.

Παρόλο που έχουμε εμπορικό έλλειμμα με αυτές τις δύο χώρες, και οι δύο είναι πολύ σημαντικές για τις εξαγωγές μας.Ενώ υπάρχει μια σχετική απώλεια αγορών για τις εξαγωγές μας εμφανίζεται και αυξημένο κόστος στις εισαγωγές.Η δε έμμεση επίδραση του πολέμου εμφανίζεται ως αντανάκλαση αυτού του κόστους τόσο στον καταναλωτή όσο και στον παραγωγό στην Τουρκία λόγω των ταχέως αυξανόμενων τιμών σε βασικές εισροές όπως το φυσικό αέριο και το πετρέλαιο.  

Η σημασία της διαφοροποίησης του εμπορίου

Μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, είναι απαραίτητο να μελετήσουμε το θέμα μέσα στο πλαίσιο ενός διαρθρωτικού μετασχηματισμού που θα επέλθει στην οικονομική γεωγραφία της περιοχής.Ενώ βραχυπρόθεσμα θα υπάρχουν περικοπές στις εξαγωγές και τις εισαγωγές και το κόστος μαζί με τιμές θα αυξάνονται, η ανάγκη αλλαγής προκειμένου να συνεχιστούν οι εξαγωγές και οι εισαγωγές με πιο διαρκή και βιώσιμο τρόπο μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα εμφανίζεται στο προσκήνιο.

Σε αυτό το σημείο, υπάρχουν δύο βασικά ζητήματα για την Τουρκία: Το πρώτο είναι η διαφοροποίηση στην επιλογή τόσο των εξαγωγικών αγορών όσο και των πηγών εισαγωγής.Ως παράδειγμα,εάν η υπερβολική εξάρτηση από τη Ρωσία στις εισαγωγές ενέργειας δημιουργεί ευθραυστότητα για την Τουρκία, προτεραιότητα θα πρέπει να αποτελέσει η αξιολόγηση από ποιες χώρες μπορούν να γίνουν εισαγωγές.Από την άλλη πλευρά, επιταχύνοντας εντός της χώρας την ανάπτυξη εναλλακτικών πηγών ενέργειας έναντι του φυσικού αερίου,όπως οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, είναι απαραίτητο όχι μόνο να εξαρτόμαστε από μία μόνο χώρα στις εισαγωγές φυσικού αερίου, αλλά και να διασφαλίζουμε ότι δεν θα εξαρτόμαστε πολύ από έναν μεμονωμένο τύπο ενέργειας.

Η ζήτηση για διαδρόμους διέλευσης μέσω Τουρκίας ενδέχεται να αυξηθεί

Το δεύτερο ζήτημα που έρχεται στο προσκήνιο είναι οι υποδομές logistics και  μεταφορών και ενώ θα αλλάζουν αυτές οι υποδομές ποια θέση θα έχει η Τουρκία σε περιφερειακό επίπεδο.

Πριν από τον πόλεμο, η Τουρκία χρησίμευε ως χώρα διέλευσης στις γραμμές μεταφοράς μεταξύ Ασίας και Ευρώπης.Με τον πόλεμο, μια νέα κατάσταση εμφανίστηκε σε αυτόν τον τομέα.Οι σιδηροδρομικές μεταφορές μεγάλης κλίμακας και υψηλής συχνότητας, ειδικά από την Κίνα στις ευρωπαϊκές αγορές,εκτελούνταν μέσω της Ρωσίας.Η Τουρκία αύξανε τις προσπάθειές της να πάρει μερίδιο από αυτό, μέσω του μεσαίου διαδρόμου.Στην παρούσα κατάσταση, αναμένεται ότι η Ρωσία δεν θα προτιμάται πλέον, και ως εκ τούτου, η ζήτηση για μεταφορές από το μεσαίο διάδρομο και άλλους διαδρόμους διέλευσης από την Τουρκία θα αυξηθεί ραγδαία.

Πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα του να είσαι χώρα διέλευσης

Με μια πρώτη ματιά, αυτό μπορεί να θεωρηθεί ως μια καλή εξέλιξη για τη χώρα μας. Ωστόσο, υπάρχουν σημεία που πρέπει να προσέξουμε. Πόσο θέλουμε τα τρένα που πηγαίνουν από την Κίνα προς την Ευρώπη να διέρχονται μέσω Τουρκίας και όχι Ρωσίας; Η σιδηροδρομική υποδομή της Τουρκίας δεν βρίσκεται ακόμη στο επιθυμητό επίπεδο.

Επομένως, για παράδειγμα, όταν ένα τρένο από την Κίνα προς την Ευρώπη διέρχεται χρησιμοποιώντας τις υπάρχουσες σιδηροδρομικές δυνατότητες,οι εγχώριοι κατασκευαστές και εξαγωγείς μη  μπορώντας να χρησιμοποιήσουν το σιδηρόδρομο  θα αναγκαστούν να περιμένουν.Έτσι βλέπουμε ότι υπάρχουν πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα της ενίσχυσης της θέσης μας ως δίοδος διελεύσεων.Αυτό πρέπει να σταθμιστεί διεξοδικά.

Τα τουρκικά λιμάνια μπορεί να γίνουν πιο σημαντικά

Ένα άλλο θέμα σχετίζεται με το θαλάσσιο εμπόριο στη Μαύρη Θάλασσα. Η κατάσταση που προκλήθηκε από τον πόλεμο επηρεάζει αρνητικά τις εξαγωγές μας στη Ρωσία, την Ουκρανία και άλλες παρόχθιες χώρες. Μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, είναι απαραίτητο να μελετήσουμε για το πώς θα διαμορφωθούν δομικά οι μεταφορές στη Μαύρη Θάλασσα.

Τα τουρκικά λιμάνια θα αποκτήσουν σημασία εάν πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων από διάφορα μέρη του κόσμου δεν μπορούν να πλεύσουν στη Μαύρη Θάλασσα λόγω προβλημάτων ασφαλείας και άλλων περιορισμών. Ενώ τα πλοία αυτά θα μεταβαίνουν σε πέντε παράκτιες χώρες της Μαύρης Θάλασσας αφού περάσουν από τα Στενά, είναι πιθανό τα ταξίδια τους να τελειώνουν στα τουρκικά λιμάνια και τα εμπορεύματα να μεταφέρονται από εκεί στις άλλες χώρες με μικρά πλοία. Αυτές οι νέες εξισώσεις πρέπει να ληφθούν υπόψη όταν εξετάζονται οι μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες τοποθεσίες αυτών των λιμένων.

Αβεβαιότητες που προκαλούν οι κυρώσεις

Η πιο θεμελιώδης και μάλιστα η πιο αβέβαιη πτυχή του ζητήματος είναι οι κυρώσεις που επιβλήθηκαν στη Ρωσία. Η Τουρκία δεν επιβάλλει κυρώσεις κατά της Ρωσίας για διαφορετικούς λόγους και αυτό της επιτρέπει να βλέπει το ποτήρι μισογεμάτο όσον αφορά την οικονομία της.

Η άφιξη πολυεθνικών εταιρειών που αποχωρούν από τη Ρωσία λόγω των κυρώσεων και η αύξηση των επενδύσεων των ρωσικών εταιρειών στην Τουρκία αποτελούν συχνά θέματα που συζητούνται.Ωστόσο, υπάρχει και μια άλλη διάσταση που αφορά στις κυρώσεις.Ακόμη και αν η Τουρκία δεν επιβάλει άμεσες κυρώσεις στη Ρωσία, οι κυρώσεις που εφαρμόζει η δύση μπορεί να αναδειχτούν σε “δευτερεύουσες κυρώσεις”, με άλλα λόγια, εάν επεκταθούν και καλύπτουν όχι μόνο τις σχετικές χώρες και τη Ρωσία, αλλά και τρίτες χώρες, αυτό θα επηρεάσει αρνητικά και τις τουρκικές εταιρείες.

Υπάρχουν πολλά τέτοια παραδείγματα στο πρόσφατο παρελθόν.Για παράδειγμα, όταν άρθηκαν οι κυρώσεις κατά του Ιράν, πολλές ευρωπαϊκές εταιρείες ενέργειας επένδυσαν δισεκατομμύρια δολάρια σε αυτή τη χώρα.Το 2018, οι ΗΠΑ επανέφεραν μονομερώς τις κυρώσεις τους οι οποίες είχαν και δευτερεύοντα χαρακτηριστικά.Η κυβέρνηση των ΗΠΑ δεν περιόρισε μόνο τις δικές της εταιρείες από το να συναλλάσσονται με το Ιράν, αλλά δήλωσε επίσης ότι εάν εταιρείες από τρίτες χώρες συνέχιζαν να συναλλάσσονται,η πρόσβασή τους στις χρηματοπιστωτικές αγορές των ΗΠΑ – δηλαδή στο δολάριο ΗΠΑ – θα αποκλειστεί.Πολλές ευρωπαϊκές εταιρείες που δεν μπορούσαν να αντέξουν οικονομικά αυτό έπρεπε να τερματίσουν τις επενδύσεις τους στο Ιράν αναλαμβάνοντας τον κίνδυνο να υποστούν μεγάλες οικονομικές απώλειες, ακόμη και αν οι χώρες τους ή η ΕΕ δεν επέβαλαν κυρώσεις. Αυτό αποτελεί σημαντική απειλή και για την Τουρκία. Εάν οι τουρκικές εταιρείες που θέλουν να συναλλάσσονται με τη Ρωσία έρθουν αντιμέτωπες με μια κατάσταση όπου θα πρέπει να χάσουν την πρόσβασή τους στις χρηματοπιστωτικές αγορές των ΗΠΑ ή ακόμα και τις συναλλαγές  τους με τις δυτικές χώρες, τι θα επιλέξουν;

Δυστυχώς, ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζεται. Οι προσπάθειες διαμεσολάβησης της Τουρκίας ως ίσως της μοναδικής χώρας στην περιοχή που διατηρεί την ικανότητά της να συνομιλεί και με τις δύο πλευρές θα είναι πολύτιμες όσον αφορά την επίτευξη της ειρήνης. 

Όταν τελειώσει ο πόλεμος, θα έρθει στο προσκήνιο το κλείσιμο των οικονομικών πληγών και η δημιουργία μιας νέας, πιο βιώσιμης περιφερειακής οικονομικής γεωγραφίας. Είναι ζωτικής σημασίας για την Τουρκία να αρχίσει από τώρα να μελετάει και αυτή την προοπτική.

Ετικέτες:

Δείτε ακόμα...