Η ιστοσελίδα Alt.gr φιλοξενεί τον συγγραφέα αστυνομικών μυθιστορημάτων και μέλος της ΕΛΣΑΛ (Ελληνικής Λέσχης Συγγραφέων Αστυνομικής Λογοτεχνίας), Γρηγόρη Αζαριάδη. Με αφορμή το τελευταίο του βιβλίο, «Καμία προσευχή για τους πεθαμένους», έχουμε να συζητήσουμε πολλά.
Κύριε Αζαριάδη, ή καλύτερα Γρηγόρη, καλώς ήρθες στο Alt.gr. Γνωριζόμαστε είκοσι χρόνια και έχω διαβάσει όλα σου τα βιβλία, πλην του πρώτου. Ας ξεκινήσουμε από το τελευταίο σου βιβλίο πριν πιάσουμε το νήμα από την αρχή. Ποια η αφορμή;
Θα μου επιτρέψεις να αρχίσω με μια παρένθεση! Αυτό το «έχω διαβάσει όλα τα βιβλία πλην του πρώτου», πόνεσε πολύ! Οι «Παλιοί λογαριασμοί», πέραν του ότι αποτελούν ένα κομβικό σημείο στην σύγχρονη ελληνική αστυνομική λογοτεχνία (σύμφωνα με αξιόπιστους εγχώριους κριτικούς), εμπεριέχουν και μια σκληρή κριτική στην περιβόητη γενιά του Πολυτεχνείου…. Τώρα όσον αφορά στο «Καμιά προσευχή για τους πεθαμένους», το βασικό κίνητρο για την συγγραφή του έργου ήταν η αγάπη που έχω για την πλευρά των «χαμένων». Αυτή η μικρή παρέα των ανταρτών του εμφυλίου, με την καθοδήγηση ενός παπά, που λειτουργεί ως μέντορας τους αλλά όπως υπονοείται είναι κι αυτός ένας σύντροφος σε μεγαλύτερη ηλικία, αποφασίζουν να κάνουν μια ληστεία, μάλλον καλύτερα να απαλλοτριώσουν το χρήμα που έχει συγκεντρώσει ένας δοσίλογος της περιοχής πατώντας επί πτωμάτων κυριολεκτικά και να το μοιράσουν στους κατοίκους του χωριού που υποφέρουν από την πείνα. Σε όλους τους κατοίκους, να το σημειώσουμε αυτό. Και η συνέχεια ανήκει ακριβώς στους χαμένους, επειδή αυτοί έχουν τις πιο όμορφες ιστορίες να διηγηθούν! Ιστορίες με φιλία, συντροφικότητα, αδελφοσύνη, έστω και προδοσία, αλλά τελικά με κοινωνική αλληλεγγύη που φτάνει στη αυτοθυσία.
Γιατί αστυνομική λογοτεχνία; Τι ήταν αυτό που σε «τράβηξε» σε αυτό το μονοπάτι; Ποιο το ξεκίνημά σου;
Όσο κι αν ακούγεται κλισέ, καθώς το έχουν δηλώσει πολλοί σύγχρονοι συγγραφείς αστυνομικής λογοτεχνίας, το αστυνομικό μυθιστόρημα αποτελεί το κοινωνικό μυθιστόρημα της εποχής μας. Οπωσδήποτε έπαιξαν ρόλο τα διαβάσματα μου, που πέρα από τα αμιγώς πολιτικά κείμενα συνδυάζονταν με την κλασική αστυνομική λογοτεχνία του Τσάντλερ και του Χάμεττ, αλλά ο βασικότερος λόγος ήταν ακριβώς η μετάλλαξη του κλασικού αστυνομικού μυθιστορήματος σε αυτό που αποκαλώ μονολεκτικά «κοινωνικοαστυνομικό» μυθιστόρημα. Είναι αυτό όπου, ο συγγραφέας παίρνει σαν αφορμή την αστυνομική πλοκή και ουσιαστικά αναφέρεται και σχολιάζει και (κατά την άποψη μου πρέπει να παίρνει θέση) στα σύγχρονα κοινωνικά θέματα, που ταλανίζουν την κοινωνία μας. Και δυστυχώς έχουμε πολλά τέτοια… Από την ανεργία και την κρατική εκμετάλλευση, από την βία της εξουσίας σε όλα τα επίπεδα, την διαφθορά και την διαπλοκή κρατικών αξιωματούχων μέχρι τα ναρκωτικά, το τράφικινγκ και τις γυναικοκτονίες…
Πώς στήνεις τον καμβά σου για να ξεκινήσεις να γράφεις την κάθε καινούργια ιστορία;
Οι φίλοι μου θεωρούν ότι έχω συνέχεια ιδέες λόγω της αχαλίνωτης φαντασίας του Υδροχόου! Τα πράγματα είναι πιο απλά, βέβαια. Ο συγγραφέας είναι ωτακουστής και ηδονοβλεψίας ! Και κλέφτης… Κάθε μέρα στον δρόμο, στο μετρό ή στο καφέ που συχνάζω, στήνω αυτί. Ακούω ιστορίες από τους διπλανούς. Βλέπω ιστορίες, δηλαδή σκηνές που παρακολουθώ με το μάτι και ντύνω με φανταστικούς διαλόγους. Παρακολουθώ πολλές ταινίες και τηλεοπτικές σειρές. Και το καλύτερο από όλα είναι όταν βρίσκομαι στην επαρχία, πηγαίνω σε μικρά καφενεία και σε ταβέρνες, κάθομαι σε μια γωνία και ακούω ιστορίες από τους ντόπιους. Αληθινές ή ψεύτικες δεν έχει καμιά σημασία. Είμαι λάτρης του κλισέ «και γιατί να αφήσουμε την αλήθεια να χαλάσει μια υπέροχη ιστορία;» Άλλωστε κάπως έτσι ξεκίνησε και το «Καμιά προσευχή για τους πεθαμένους».
Ο Γιάννης Μόσχος, μέλος της Λέσχης Συγγραφέων Αστυνομικής Λογοτεχνίας, στο ερώτημα «Γιατί γράφω αστυνομικά», έγραψε, μεταξύ των άλλων, «Γιατί τα αίτια του εγκλήματος είναι πολιτικά και η πολιτική ένα μεγάλο έγκλημα». Συνδέεται η αστυνομική λογοτεχνία με την πολιτική;
Ωραίο το ρητό του φίλου μου του Μόσχου. Η δική μου απάντηση θα ήταν να σε προτρέψω να διαβάσεις το προηγούμενο βιβλίο μου (συγνώμη, αλλά δεν μπορώ να ξεφύγω σε αυτό το σημείο από την αυτοαναφορικότητα!) Η «Οργάνωση» αποτελεί το έπος του οργανωμένου εγκλήματος και δείχνει παραστατικά το μέγεθος της διαφθοράς και της διαπλοκής, τις σχέσεις δηλαδή των εκπροσώπων του οργανωμένου εγκλήματος με δικαστικούς, αστυνομικούς, μέχρι και κυβερνητικά στελέχη. Πιο συγκεκριμένα, υπάρχει μια σκηνή που ερωτάται κάποιος «μεγάλος» του κυκλώματος αν οι πολιτικοί είναι αφεντικά ή υπάλληλοι του οργανωμένου εγκλήματος και ο «μεγάλος» απαντάει ότι «στις μπίζνες που κάνουμε με τους πολιτικούς δεν υπάρχουν αφεντικά και υπάλληλοι, αλλά μόνο συνεργάτες! Κάποια στιγμή μας ζητάνε να κάνουμε μια δουλειά και κάποια άλλη στιγμή τους ζητάμε εμείς να κάνουν κάτι για εμάς!». Νομίζω ότι αυτή η σκηνή απαντάει με τον καλύτερο τρόπο στην ερώτηση σου. Αυτό είναι το πελατειακό κράτος, οι πελατειακές σχέσεις!
Ποιες είναι οι σκέψεις σου για τα όσα συμβαίνουν και στη χώρα μας και διεθνώς;
Έχω δηλώσει πολλές φορές ότι αυτό που φοβάμαι είναι η πολιτική τρομοκρατία. Η ολοένα αυξανόμενη τάση της εξουσίας (βλέπε κυβερνήσεων) να επιβάλλουν τους δικούς τους νόμους, καταργώντας κάθε έννοια ανεξαρτησίας, αξιοπρέπειας και λαϊκής κυριαρχίας και ισοπεδώνοντας τις αρχές της κοινωνικής αλληλεγγύης. Δεν είναι δυνατόν να συμβαίνουν αυτά τα τρομακτικά γεγονότα που ισοδυναμούν με γενοκτονίες λαών, όπως στη Γάζα με τη γενοκτονία των Παλαιστινίων και η διεθνής κοινότητα να παρακολουθεί παθητικός θεατής χωρίς να υψώνει το ανάστημα και να στέκεται ενεργητικά στο πλευρό αυτών που υποφέρουν. Παράλληλα, αυτό που με θλίβει είναι η κατάργηση των ανθρωπιστικών αξιών και η κατάρρευση του οράματος για μια δίκαιη ισόνομη κοινωνία, μια κοινωνία χωρίς εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο, χωρίς διλήμματα «τα κέρδη τους ή οι ζωές μας», καθώς όλες οι αξίες πλέον συρρικνώνονται πίσω από την σημερινή αξιακή κλίμακα, που δυστυχώς επικεντρώνεται στο χρήμα και την εξουσία που το συνοδεύει. Είναι επιτέλους καιρός να συνειδητοποιήσουμε πως χρειάζεται να ανθρωπέψουμε τον άνθρωπο και να αγωνιστούμε με το ΚΚΕ, το μόνο κόμμα που στέκεται δίπλα στο λαό, για το λαό στις διεκδικήσεις για τα δίκαιά του, στο δρόμο για τον Σοσιαλισμό Κομμουνισμό.
Ποια είναι η επιτυχία κάθε αστυνομικού μυθιστορήματος;
Στην σημερινή εποχή, η επιτυχία του αστυνομικού μυθιστορήματος είναι να καταστεί αυτό που αποκάλεσα και προηγουμένως το αληθινό κοινωνικοαστυνομικό μυθιστόρημα, αυτό δηλαδή που συνδέεται άμεσα με τα σύγχρονα κοινωνικά θέματα που ταλανίζουν την κοινωνία μας. Να φέρει στην επιφάνεια θέματα όπως η ανεργία, η οικονομική κρίση, η κατάχρηση της κυβερνητικής εξουσίας, η διαφθορά και η διαπλοκή με το οργανωμένο έγκλημα, η κακοποίηση των γυναικών και άλλων ευάλωτων κοινωνικών ομάδων, το μεταναστευτικό και η ξενοφοβία και πολλά άλλα ακόμα. Εξακολουθώ να πιστεύω ότι οι σύγχρονοι αστυνομικοί πρέπει να αναφέρονται και να σχολιάζουν όλα αυτά τα θέματα, που αντιμετωπίζουμε στην καθημερινότητα μας. Και με τον τρόπο αυτό να δίνουν ερεθίσματα στους αναγνώστες να προβληματιστούν και να ανοίξουν συζητήσεις για τον τρόπο αντιμετώπισης τους.
Ποιες είναι οι επόμενες κινήσεις σου; Τι να περιμένουμε;
Δύσκολη ερώτηση, ακόμα πιο δύσκολη απάντηση. Κάθε συγγραφέας δέχεται κάποιες επισκέψεις ιδεών στο μυαλό του, άλλοτε αναμενόμενες και προσχεδιασμένες κι άλλες φορές ξαφνικές κι απροσδόκητες. Το δεύτερο συνέβη και με το τελευταίο βιβλίο μου, το «Καμιά προσευχή για τους πεθαμένους». Αυτό που μπορώ να πω είναι ότι σίγουρα προσανατολίζομαι στην κατεύθυνση του κοινωνικοαστυνομικού μυθιστορήματος. Αυτό που με ενδιαφέρει είναι να γράψω με αφορμή τα μεγάλα θέματα που μας απασχολούν σαν κοινωνία και να συνεισφέρω με τις μικρές μου δυνάμεις στο άνοιγμα αυτών ακριβώς των θεμάτων για τα οποία θεωρώ ότι πρέπει να αποτελέσουν την βάση για κοινωνικό σχολιασμό, προβληματισμό και τελικά στον μετασχηματισμό σε μια δικαιότερη κοινωνία με άμεση δημοκρατία και ανθρώπινο πρόσωπο.
Εδώ και σχεδόν ένα μήνα έχει ξεσπάσει μια νέα πολεμική σύγκρουση, μεταξύ ΗΠΑ – Ισραήλ και Ιράν (σσ η συνέντευξη πραγματοποιήθηκε εν μέσω των αμερικανισραηλινών βομβαρδισμών στο Ιράν). Η χώρα μας, της οποίας οι κυβερνήσεις διαχρονικά είναι με «τη σωστή πλευρά της ιστορίας», έχει ήδη στείλει οπλικά συστήματα, φρεγάτες και συμμετέχει σε αυτό τον πόλεμο, καθιστώντας στην ουσία όλο το λαό ως στόχο αντιποίνων. Τι έχεις να πεις γι αυτό; Και ποια η θέση σου για όλο αυτό το γαϊτανάκι που επικίνδυνα απλώνεται;
Σε προηγούμενη ερώτηση αναφέρθηκα στην πολιτική τρομοκρατία. Αυτό που συμβαίνει σήμερα είναι το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα. Ένα κράτος-μακελάρης, οι ΗΠΑ έχει αναλάβει, χωρίς την παραμικρή διεθνή νομιμοποίηση, το ρόλο του παγκόσμιου χωροφύλακα. Στην περιοχή μας, στη Μέση Ανατολή το Ισραήλ, ένα κράτος-τρομοκράτης, έχει και αυτό αναλάβει ρόλο περιφερειακού χωροφύλακα. Οι ηγεσίες των δυο αυτών κρατών αποφασίζουν να ισοπεδώσουν ένα ανεξάρτητο κυρίαρχο κράτος, με ιστορία 6.000 ετών, το Ιράν, επικαλούμενες ανύπαρκτα ή έωλα επιχειρήματα και αγνοώντας τις συνέπειες και τους χιλιάδες νεκρούς του άμαχου πληθυσμού. Είναι σαφές πως τα μοναδικά τους κίνητρα και για την επίθεση στο Ιράν, είναι οικονομικά και γεωπολιτικά
Σε ευχαριστώ πολύ για τη συζήτηση αυτή. Καλοτάξιδο το βιβλίο σου. Πιστεύω γρήγορα να τα ξαναπούμε για ό, τι άλλο πρόκειται να ετοιμάσεις.
Δυο λόγια για τον συγγραφέα και τα βιβλία του
Ο Γρηγόρης Αζαριάδης γεννήθηκε στην Αθήνα τον Φλεβάρη του 1951. Ζει μόνιμα στην Αθήνα με την γυναίκα του Νίτσα Βραχνίδου, τα παιδιά του Χρήστο, Σοφία και Στρατή και την μοναδική εγγονή του Μελίνα. Το πρώτο του μυθιστόρημα «Παλιοί λογαριασμοί» γράφτηκε το 1977 κι εκδόθηκε το 2012. Ακολούθησαν «Η τελευταία παράσταση της Μαρίνας Φιλίππου» και «Το μοτίβο του δολοφόνου» (Εκδόσεις Γαβριηλίδη, 2013 και το 2015, αντίστοιχα), ο «Σκοτεινός λαβύρινθος» το 2018 και η «Παραπλάνηση» το 2020 (Εκδόσεις ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ) και πρόσφατα η «ΟΡΓΑΝΩΣΗ» το 2022 και το «Καμιά προσευχή για τους πεθαμένους» το 2025 (αμφότερα από Εκδόσεις BELL). Λατρεύει την γαλλική κουζίνα και την γαλλική σχολή και ιδιαίτερα το neopolar. Επίσης το hard boiled, αλλά και το κλασικό noir. Αγαπημένοι του συγγραφείς ο Ραίημοντ Τσάντλερ, ο Ζαν Πατρίκ Μανσέττ και το ζεύγος των Σουηδών Σγιεβάλ Βαλέε, που στις ακραίες φαντασιώσεις του θεωρεί ότι ακολουθεί τα βήματα τους.
Συνέντευξη – Επιμέλεια: Γιάννης Αγγέλου
