Στον σκληρό πυρήνα των σχεδιασμών του ευρωατλαντικού άξονα εντάσσεται η παρουσία πολεμικού μηχανισμού ξένης χώρας μέσα στα ελληνικά χωρικά ύδατα. Η κυβέρνηση – και οι αστικές πολιτικές δυνάμεις που στηρίζουν τους ΕυρωΝΑΤΟϊκούς σχεδιασμούς- έχουν μετατρέψει τη χώρα σε ξέφραγο αμπέλι, μπλέκοντας όλο και βαθύτερα τον λαό σε μια δίνη ανεξέλεγκτων όσο και επικίνδυνων εξελίξεων.
Το περιστατικό με το ουκρανικό drone στη Λευκάδα, επιβεβαιώνει ότι η Ελλάδα σύρεται ολοένα βαθύτερα σε επικίνδυνες στρατιωτικές εμπλοκές. Η εικόνα μιας χώρας όπου πολεμικά drones ξένων “συμμάχων” κινούνται ανεξέλεγκτα, αποτελεί σοβαρή απειλή για την κυριαρχία της Ελλάδας και την ειρηνική συνύπαρξη των λαών της περιοχής.
Ταυτόχρονα, αποκαλύπτει πως η νέα εποχή των πολεμικών συγκρούσεων μεταφέρει πλέον τον κίνδυνο και την πολεμική εμπλοκή πολύ πέρα από τα παραδοσιακά μέτωπα, καθιστώντας ολόκληρες περιοχές πιθανούς χώρους επιχειρήσεων και στρατιωτικών ανταγωνισμών.
Η εμφάνιση και η μαζική χρήση των drones στους πολέμους του 21ου αιώνα δεν συνιστούν απλώς και μόνο μια τεχνολογική καινοτομία. Το αντίθετο, εκφράζουν το βαθύτερο μετασχηματισμό της ίδιας της πολεμικής βίας στο πλαίσιο του σύγχρονου καπιταλισμού.
Από την Ουκρανία μέχρι τη Συρία και τη Γάζα και από εκεί έως τα σημερινά πεδία σύγκρουσης στην περιοχή του Περσικού που σημαδεύονται από τη επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν, τα drones έχουν αναδειχθεί σε κεντρικό εργαλείο ενός νέου τύπου πολέμου: αυτοματοποιημένου, ψηφιακά διασυνδεδεμένου και απολύτως ενταγμένου στους σχεδιασμούς της οικονομίας πολέμου.
Πρόκειται για προϊόντα συγκεκριμένων τεχνολογικών συνθηκών, ταξικών σχέσεων και ενδοκαπιταλιστικών ανταγωνισμών, οι οποίοι καθορίζουν τη μορφή και τη λειτουργία του πολέμου στον 21ο αιώνα.
Μάλιστα αποτελούν το πιο χαρακτηριστικό γνώρισμα αυτής της λειτουργίας σε μια εποχή όπου οι τεράστιες δυνατότητες της επιστήμης και της τεχνολογίας, αντί να υπηρετούν την ανθρώπινη χειραφέτηση, υποτάσσονται ολοένα περισσότερο στις ανάγκες της κερδοφορίας, της επιτήρησης, της δομικής βίας και της οργανωμένης σύγκρουσης από το κεφάλαιο.
Γι’ αυτό λέμε πως οι πόλεμοι αποτελούν τη βίαιη έκφραση της σύγκρουσης ανάμεσα σε ανταγωνιστικά καπιταλιστικά κέντρα.
Όπου στην εποχή μας, όσο ποτέ άλλοτε στη μεταπολεμική τουλάχιστον περίοδο, οι καπιταλιστικές κοινωνίες οδηγούνται στην παραγωγή οπλικών συστημάτων σε πρωτοφανή κλίμακα.
Αυτή ακριβώς η κλίμακα παραγωγής διασποράς νέων οπλικών συστημάτων επηρεάζει τη μορφή της πολεμικής σύγκρουσης.
Σε αυτό το ιστορικό και πολιτικό πλαίσιο εντάσσονται τα drones, που παράγονται από στρατιωτικοποιημένα καπιταλιστικά κράτη, όπως οι ΗΠΑ, το Ισραήλ και η Τουρκία.
Η ανάπτυξή των drones στηρίζεται σε τεράστια στρατιωτικοβιομηχανικά συμπλέγματα, όπου το αστικό κράτος, οι βιομηχανίες πολέμου και τεχνολογιών αιχμής, τα πανεπιστήμια, τα ερευνητικά κέντρα και οι μηχανισμοί του χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου συγκροτούν ένα πυκνά διασυνδεδεμένο πλέγμα συμφερόντων. Έτσι εξελίσσεται μια τεράστια παγκόσμια αγορά, εκπροσωπώντας έναν από τους πιο στρατηγικούς τομείς του σύγχρονου καπιταλισμού, καθώς συνδέεται άμεσα με την οικονομία πολέμου, την ψηφιακή οικονομία, την τεχνητή νοημοσύνη και τις νέες μορφές ιμπεριαλιστικού ανταγωνισμού.
Σε οικονομικό επίπεδο, η συγκεκριμένη βιομηχανία αποτελεί πλέον μια αγορά δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων. Η δε παγκόσμια αγορά στρατιωτικών drones αναμένεται να προσεγγίσει ή/και να ξεπεράσει τα 90 δισεκατομμύρια δολάρια μέσα στην επόμενη δεκαετία.
Ωστόσο, η σημασία της παραγωγής drones δεν περιορίζεται μόνο στο οικονομικό μέγεθος της αγοράς. Εκπροσωπεί κυρίως τη μετάβαση από τον παραδοσιακό πόλεμο σε έναν ψηφιακό πόλεμο και,βέβαια, τη σύνδεση της πολεμικής βιομηχανίας με την τεχνητή νοημοσύνη, τα δεδομένα και τα δίκτυα επιτήρησης.
Επιπλέον, τα drones αποτελούν επίσης χαρακτηριστικό παράδειγμα της λεγόμενης «διττής ή διπλης χρήσης» της τεχνολογίας. Η ίδια τεχνολογία χρησιμοποιείται τόσο σε στρατιωτικές εφαρμογές όσο και σε εμπορικούς τομείς, όπως οι μεταφορές, η γεωργία, η επιτήρηση υποδομών και η εφοδιαστική αλυσίδα.
Συνολικά, η παραγωγή drones εκφράζει μια νέα φάση της καπιταλιστικής συσσώρευσης, όπου η καινοτομία και η τεχνολογία ενσωματώνονται όλο και περισσότερο στις ανάγκες του μιλιταρισμού και της παγκόσμιας επιτήρησης. Δεν πρόκειται απλώς για παραγωγή «όπλων», αλλά για παραγωγή ολοκληρωμένων συστημάτων ελέγχου, πληροφοριών και διαχείρισης της βίας.
Παράλληλα, η εξάπλωση των drones αποτυπώνει και μια βαθύτερη μεταβολή στο διεθνή ανταγωνισμό καθώς οι πολεμικές συγκρούσεις μετατρέπονται τόσο σε πεδία δοκιμής νέων τεχνολογιών, όσο και διεύρυνσης των αγορών όπλων.
Επιτήρηση και δεδομένα
Τα drones δεν είναι μόνο ιπτάμενα όπλα. Αποτελούν ταυτόχρονα μηχανισμούς επιτήρησης και συλλογής πληροφοριών, ενταγμένους σε σύνθετα δίκτυα δορυφορικών επικοινωνιών, αλγοριθμικής επεξεργασίας και ανάλυσης δεδομένων. Υπό αυτό το πρίσμα, ο πόλεμος των drones συνδέεται οργανικά με τη δομή του σύγχρονου ψηφιακού καπιταλισμού.
Ο σημερινός καπιταλισμός βασίζεται ολοένα και περισσότερο στην εξαγωγή και διαχείριση δεδομένων. Οι ίδιες τεχνολογικές εταιρείες που κυριαρχούν στην πολιτική και οικονομική ζωή μέσω των ψηφιακών υποδομών συνεργάζονται στενά με στρατιωτικούς και κρατικούς μηχανισμούς επιτήρησης.
Μέθοδοι παρακολούθησης που χρησιμοποιούνται σε στρατιωτικές επιχειρήσεις αξιοποιούνται αργότερα στην αστυνόμευση και στην επιτήρηση του κοινωνικού σώματος.
Με αυτόν τον τρόπο, τα όρια ανάμεσα στο στρατιωτικό και το πολιτικό πεδίο γίνονται ολοένα πιο δυσδιάκριτα.
Συνολικά η διάδοση των drones γενικεύει τα μέσα καταστροφής μέσα σε ένα ήδη βίαιο και άνισο διεθνές σύστημα, χαρακτηριστικό γνώρισμα του οποίου είναι η στρατιωτικοποίηση της εργασίας. Χειριστές συστημάτων, αναλυτές δεδομένων, προγραμματιστές λογισμικού και ειδικοί τεχνητής νοημοσύνης ενσωματώνονται πλέον άμεσα στον μηχανισμό του πολέμου. Η στρατιωτική βία αποκτά χαρακτηριστικά ψηφιακής εργασίας.
Σε αυτό το πλαίσιο η αλλοτρίωση παραμένει κεντρική. Στον καπιταλισμό, ο εργαζόμενος αποξενώνεται από το προϊόν και τις συνέπειες της εργασίας του. Στην περίπτωση των drones, η αποξένωση αυτή φτάνει σε ακραίο σημείο: ο χειριστής μπορεί να αφαιρεί ζωές σε μια άλλη ήπειρο μέσα από μια οθόνη, χωρίς άμεση φυσική επαφή με την πραγματικότητα της καταστροφής.
Η ανθρώπινη ύπαρξη μετατρέπεται σε θερμικό ίχνος, σε συντεταγμένες στόχου ή σε αλγοριθμικό δεδομένο. Ο πόλεμος ενσωματώνεται πλήρως στη λογική της τεχνοκρατικής διαχείρισης.
Ειδικότερα η ραγδαία ανάπτυξη και μαζική χρήση των drones στον πόλεμο του 21ου αιώνα δεν αποτελεί μια ουδέτερη τεχνολογική εξέλιξη ούτε απλώς μια «επανάσταση στις στρατιωτικές υποθέσεις». Αποτελεί έκφραση των βαθύτερων μετασχηματισμών του σύγχρονου καπιταλισμού, της στενότερης διαπλοκής στρατιωτικής ισχύος, τεχνολογίας και χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου, αλλά και της όξυνσης των ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών σε παγκόσμιο επίπεδο.
Τα drones εντάσσονται οργανικά σε ένα νέο μοντέλο πολέμου
Η εμπειρία των πρόσφατων πολέμων, ιδιαίτερα στον Κόλπο- απέδειξε ότι τα drones δεν λειτουργούν πλέον επικουρικά, αλλά μετατρέπονται σε κεντρικό εργαλείο στρατιωτικής στρατηγικής. Οι παγκόσμιες στρατιωτικές δαπάνες άγγιξαν τα 2,9 τρισεκατομμύρια δολάρια, σημειώνοντας ιστορικό ρεκόρ το 2025, με τις ΗΠΑ να βρίσκονται στην πρώτη θέση
Σημαντικό μέρος αυτής της αύξησης κατευθύνεται στην ανάπτυξη μη επανδρωμένων συστημάτων, τεχνητής νοημοσύνης και αυτόνομων οπλικών πλατφορμών.
Το ΝΑΤΟ αντιμετωπίζει πλέον τα drones ως βασικό πυλώνα της στρατηγικής του. Η Συμμαχία, μέσα από το πρόγραμμα NATO Innovation Fund ύψους 1 δισεκατομμυρίου ευρώ, χρηματοδοτεί νεοφυείς επιχειρήσεις (startups) και τεχνολογικές εταιρείες που αναπτύσσουν συστήματα τεχνητής νοημοσύνης, αυτόνομης πλοήγησης και στρατιωτικών εφαρμογών drones.
Παράλληλα, η πρωτοβουλία DIANA (Defence Innovation Accelerator for the North Atlantic) δημιουργεί ένα δίκτυο πανεπιστημίων, ερευνητικών ιδρυμάτων και ιδιωτικών επιχειρήσεων που λειτουργεί ως επιταχυντής στρατιωτικής καινοτομίας για λογαριασμό της Συμμαχίας.
Έτσι επιβεβαιώνεται ότι η τεχνολογική έρευνα υποτάσσεται ολοένα και περισσότερο στις ανάγκες της οικονομίας πολέμου, του ανταγωνισμού της πολεμικής βιομηχανίας και τελικά της καπιταλιστικής κερδοφορίας.
Αντίστοιχη είναι η πορεία και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ΕΕ προωθεί την «στρατηγική αυτονομία» όχι ως πολιτική ειρήνης, αλλά ως προσπάθεια συγκρότησης αυτόνομου ευρωπαϊκού στρατιωτικο – βιομηχανικού πόλου. Μέσα από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας (European Defence Fund), δισεκατομμύρια ευρώ κατευθύνονται σε κοινοπραξίες πολεμικών βιομηχανιών και τεχνολογικών κολοσσών για την ανάπτυξη drones, συστημάτων επιτήρησης και αυτόνομων οπλικών εφαρμογών. Εταιρείες όπως η Airbus, η Leonardo, η Thales και η Rheinmetall συμμετέχουν σε μεγάλα εξοπλιστικά προγράμματα που συνδέονται άμεσα με τις στρατηγικές επιδιώξεις της ΕΕ και του ΝΑΤΟ.
Η ίδια η δομή παραγωγής των drones αποκαλύπτει τον χαρακτήρα του σύγχρονου καπιταλισμού. Η παραγωγή τους απαιτεί σπάνιες γαίες, μικροτσίπ, δορυφορικά δίκτυα, λογισμικό τεχνητής νοημοσύνης και τεράστιες υποδομές δεδομένων.
Πίσω από κάθε drone βρίσκεται μια παγκόσμια αλυσίδα εκμετάλλευσης εργατικής δύναμης, ενεργειακών πόρων και τεχνολογικής υπεραξίας.
Οι μεγάλες επενδυτικές τράπεζες και τα funds συμμετέχουν ενεργά στη χρηματοδότηση της πολεμικής βιομηχανίας, μετατρέποντας τον πόλεμο σε πεδίο υψηλής κερδοφορίας. Η BlackRock, η Vanguard και άλλα επενδυτικά κεφάλαια διατηρούν σημαντικά ποσοστά σε αμερικανικούς και ευρωπαϊκούς πολεμικούς κολοσσούς, αποδεικνύοντας ότι η πολεμική οικονομία αποτελεί οργανικό στοιχείο της σύγχρονης χρηματοπιστωτικής συσσώρευσης.
Η BlackRock, για παράδειγμα, επενδύει ή/και διαχειρίζεται κεφάλαια που συμμετέχουν σε εταιρείες αεροδιαστημικής και UAVs (drones). Το 2025 συμμετείχε σε χρηματοδότηση της Archer Aviation, εταιρείας eVTOL/αυτόνομων αεροσκαφών, που συνεργάζεται στενά με την Anduril Industries για στρατιωτικές και τις τεχνολογίες διττής χρήσης dual-use εφαρμογές. Η Anduril είναι από τις πιο γνωστές αμερικανικές εταιρείες στρατιωτικών drones και αυτόνομων οπλικών συστημάτων, με παραγωγή UAVs και συστήματα τεχνητής νοημοσύνης.
Επενδυτικά κεφάλαια, τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων χρηματοδοτούν εταιρείες που δραστηριοποιούνται σε τομείς όπως τα drones, η τεχνητή νοημοσύνη, η κυβερνοασφάλεια και τα αυτόνομα οπλικά συστήματα.
Μεταξύ των χρηματοπιστωτικών ομίλων και τραπεζών – πέραν της βρίσκεται BlackRock – συμμετέχουν με επενδυτικά κεφάλαια οι τράπεζες όπως η Goldman Sachs και η JPMorgan Chase: συμμετέχουν σε χρηματοδοτήσεις, εξαγορές και στρατηγικές συνεργασίες στον χώρο της πολεμικής βιομηχανίας. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει επίσης η δραστηριότητα επενδυτικών κεφαλαίων venture capital, όπως η Andreessen Horowitz και η Founders Fund, που επενδύουν σε νεοφυείς επιχειρήσεις τεχνητής νοημοσύνης και στρατιωτικών, πολεμικών εφαρμογών.
Γενικά , παρατηρούμε πως επενδύσεις αυξάνονται σημαντικά ως αποτέλεσμα των ανταγωνισμών μεταξύ ιμπεριαλιστικών δυνάμεων. Η ανάπτυξη drones, συστημάτων παρακολούθησης και κυβερνοπολέμου θεωρείται πλέον στρατηγικός τομέας υψηλής οικονομικής και πολιτικής σημασίας. Έτσι, ο χρηματοοικονομικός κόσμος συνδέεται ολοένα και περισσότερο με τη βιομηχανία της σύγχρονης πολεμικής τεχνολογίας.
Τα drones επιτρέπουν επίσης μια νέα μορφή πολέμου με δυνατότητα συνεχούς επιτήρησης, στοχευμένων δολοφονιών και χτυπημάτων μεγάλης ακρίβειας. Η χρήση τους αποδεικνύει ότι αξιοποιούνται τόσο σε διακρατικούς πολέμους όσο και σε επιχειρήσεις καταστολής και ελέγχου πληθυσμών.
Η Ελλάδα εντάσσεται ενεργά σε αυτή τη διαδικασία. Η βαθύτερη πρόσδεση στους σχεδιασμούς του ΝΑΤΟ και της ΕΕ συνοδεύεται από στρατιωτικές συμφωνίες, νέες βάσεις, εξοπλιστικά προγράμματα και συμμετοχή σε ερευνητικά προγράμματα drones.
Ελληνικά πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα συνεργάζονται με ΝΑΤΟϊκούς και ευρωπαϊκούς φορείς στην ανάπτυξη τεχνολογιών διπλής χρήσης, ενώ η κυβέρνηση προωθεί τη δημιουργία εγχώριου οικοσυστήματος εξοπλιστικής καινοτομίας. Η μετατροπή της χώρας σε κόμβο στρατιωτικών υποδομών και επιτήρησης αυξάνει τους κινδύνους εμπλοκής σε ευρύτερες πολεμικές συγκρούσεις και καθιστά την ελληνική επικράτεια μέρος της αντιπαράθεσης μεγάλων ιμπεριαλιστικών κέντρων. Το περιστατικό της Λευκάδας είναι μια ακόμα απόδειξη
Η τεχνολογία δεν είναι ποτέ ουδέτερη. Η χρήση και η κατεύθυνσή της καθορίζονται από τις κοινωνικές σχέσεις παραγωγής και από τα συμφέροντα της κυρίαρχης τάξης. Στον σύγχρονο καπιταλισμό της κρίσης, της ανισόμετρης ανάπτυξης και των εντεινόμενων ανταγωνισμών, τα drones αποτελούν εργαλείο στρατιωτικής κυριαρχίας, ιμπεριαλιστικού ελέγχου και κερδοφορίας για το σύμπλεγμα της πολεμικής βιομηχανίας. Συνολικά, η ολοένα μεγαλύτερη αυτοματοποίηση του πολέμου οδηγεί σε μια πιο διαρκή, πιο παγκοσμιοποιημένη και τεχνολογικά ολοκληρωμένη μορφή ιμπεριαλιστικής βίας.
Φοιτητής
