Στην Κύπρο βρίσκεται από το βράδυ της Δευτέρας ο Αντόνιο Γκουτέρες, στην πρώτη επίσκεψη γενικού γραμματέα του ΟΗΕ στο νησί μετά από 16 χρόνια, ενώ εντείνονται οι διεργασίες γύρω από το Κυπριακό και προετοιμάζεται το έδαφος για επανέναρξη των συνομιλιών από εκεί που σταμάτησαν στο Κραν Μοντανά πριν 9 χρόνια.
Παράλληλα συνεχίζονται οι εντατικές επαφές της απεσταλμένης του Γκουτέρες Μαρία Ανχελα Ολγκίν σε Λευκωσία, Άγκυρα και Βρυξέλλες, με στόχο τη διαμόρφωση προϋποθέσεων για τη σύγκληση νέας άτυπης πολυμερούς διάσκεψης. Θυμίζουμε ότι η Ολγκίν έχει ήδη προτείνει μια χαλαρή δομή «βοσνιακού τύπου», με ομοσπονδιακή κατανομή εξουσιών.
Κατά την πρώτη μέρα της επίσκεψης ο Γκουτέρες είχε χωριστές συναντήσεις με τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκο Χριστοδουλίδη και τον Τουρκοκύπριο ηγέτη Τουφάν Ερχιουρμάν. Το βράδυ ήταν προγραμματισμένο ιδιωτικό δείπνο του Γκουτέρες με τους δύο ηγέτες στην οικία του ειδικού αντιπροσώπου του ΟΗΕ, όπου αναμενόταν να εξεταστεί ο «οδικός χάρτης» των επόμενων πρωτοβουλιών.
Σήμερα το πρωί θα πραγματοποιηθεί κοινή συνάντηση των τριών στην έδρα της Αποστολής Καλών Υπηρεσιών του ΟΗΕ, στον χώρο του παλαιού αεροδρομίου Λευκωσίας. Αμέσως μετά ο γγ του ΟΗΕ θα παραχωρήσει συνέντευξη Τύπου και θα αναχωρήσει από το νησί.
Κρίκος σε εξελίξεις – ντόμινο
Η προωθούμενη επανέναρξη των συνομιλιών και η ατζέντα της συνδέεται με την προσπάθεια σταθεροποίησης της νοτιοανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ, σε μια περίοδο που η Ανατολική Μεσόγειος και η Μέση Ανατολή αποκτούν ακόμα μεγαλύτερη σημασία για τους σχεδιασμούς του. Η «άρση εκκρεμοτήτων» που θεωρούνται εμπόδιο στην επιχειρησιακή συνοχή της λυκοσυμμαχίας αποτελεί διακηρυγμένο στόχο των ευρωατλαντικών επιτελείων.
Σ’ αυτό το επικίνδυνο για Ελληνοκύπριους και Τουρκοκύπριους πλαίσιο, επιταχύνεται η βαθιά ενσωμάτωση της Κύπρου στους ευρωατλαντικούς σχεδιασμούς, με την αναβάθμιση των στρατιωτικών υποδομών του νησιού, τη διεύρυνση της συνεργασίας με ΗΠΑ και Γαλλία κ.ά.
Κατά τη συνάντησή του με τον Νίκο Χριστοδουλίδη ο Γκουτέρες υποστήριξε ότι «αν υπάρχει μία στιγμή κατά την οποία η επίλυση του Κυπριακού είναι σημαντική, αυτή είναι τώρα», επικαλούμενος «το χάος στην περιοχή» και τις «γεωπολιτικές αλλαγές» που βρίσκονται σε εξέλιξη.
Συνέδεσε δηλαδή ευθέως την προοπτική μιας διευθέτησης με τις εξελίξεις – ντόμινο που προκαλεί ο ιμπεριαλιστικός πόλεμος στη Μέση Ανατολή, συνολικά η όξυνση των ανταγωνισμών στην περιοχή, με την Κύπρο να αναδεικνύεται όλο και περισσότερο σε πυλώνα της αμερικανοΝΑΤΟικής πολιτικής, αλλά και σε πεδίο αντιπαράθεσης για το ποιος θα έχει τον πρώτο λόγο στις αξιοποίηση των υποδομών και της γεωστρατηγικής της θέσης.
Ο γγ του ΟΗΕ διαβεβαίωσε παράλληλα ότι θα καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια για να στηρίξει τις δύο κοινότητες στην αναζήτηση λύσης, επισημαίνοντας ωστόσο ότι «η λύση εξαρτάται και από τις εγγυήτριες δυνάμεις».
Μόνη σταθερά η παραπέρα ΝΑΤΟποίηση
Δεν είναι τυχαίο ότι η επίσκεψη Γκουτέρες έρχεται σε μια περίοδο που πληθαίνουν οι συζητήσεις για νέα σχήματα «ασφάλειας» στην Κύπρο, ακόμα και με άμεση εμπλοκή του ΝΑΤΟ, μέσω πολυεθνικών στρατιωτικών δυνάμεων ή στρατιωτικών βάσεων. Ταυτόχρονα η Κύπρος βρίσκεται στο επίκεντρο της συζήτησης για την ευρωπαϊκή άμυνα, αλλά και για την προώθηση ενεργειακών και γεωστρατηγικών σχεδιασμών που εκτείνονται σε ολόκληρη την Ανατολική Μεσόγειο.
Παράλληλα συζητούνται νέα «μοντέλα διακυβέρνησης» που κουμπώνουν σε σχέδια παγίωσης της διχοτόμησης και προωθούνται σχεδιασμοί για συνεκμετάλλευση των υδρογονανθράκων, νέες ενεργειακές υποδομές και αγωγούς. Οι εξελίξεις στο Κυπριακό αξιοποιούνται και ως μοχλός για την επιτάχυνση των παζαριών γύρω από τις ευρωτουρκικές σχέσεις.
Από την πλευρά του ο Χριστοδουλίδης χαρακτήρισε την επίσκεψη ένδειξη της δέσμευσης του ΟΗΕ για επανέναρξη της διαδικασίας, επαναλαμβάνοντας ότι στόχος της Λευκωσίας είναι η επανεκκίνηση των συνομιλιών από το σημείο όπου διακόπηκαν στο Κραν Μοντανά το 2017.
Αντίστοιχα, μετά τη συνάντησή του με τον Τουφάν Ερχιουρμάν ο γγ του ΟΗΕ επανέλαβε πως θα κάνει «ό,τι μπορεί» για να στηρίξει τις δύο κοινότητες, υπογραμμίζοντας εκ νέου ότι η προοπτική μιας διευθέτησης εξαρτάται και από τη συμβολή των εγγυητριών δυνάμεων.
Ο Τουρκοκύπριος ηγέτης δήλωσε ότι υπάρχει «ισχυρή βούληση» από την τουρκοκυπριακή πλευρά για μια «δίκαιη και βιώσιμη λύση», κάνοντας λόγο για «νέα και ρεαλιστική μεθοδολογία» στις διαπραγματεύσεις, διαφορετική από τις προηγούμενες διαδικασίες του 2004 και του 2017.
Το παζάρι απλώνεται σε όλη την Ανατ. Μεσόγειο
Την ώρα που στην Κύπρο συζητούσαν πάνω σε παλιά και νέα σχέδια που παγιώνουν τη διχοτόμηση, στην Αθήνα επέκτειναν το παζάρι και με άλλα κέντρα, για διευθετήσεις που «τρέχουν» σε όλη την περιοχή.
Χαρακτηριστικά, ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών Γ. Γεραπετρίτης είχε χθες άλλη μια τηλεφωνική συνομιλία με τον Αιγύπτιο ομόλογό του, Μπάντρ Αμπντελατί. Οι δύο υπουργοί φέρονται να «επαίνεσαν τη συνεχή πρόοδο στο πλαίσιο της διμερούς Στρατηγικής Εταιρικής Σχέσης, ενώ συζήτησαν τρόπους περαιτέρω ενίσχυσης».
Στην ατζέντα λέγεται ότι βρέθηκε και η «προώθηση της σταθερότητας στην περιοχή μέσω διαλόγου και διπλωματίας». Επιπλέον ότι οι δύο υπουργοί «εξερεύνησαν τρόπους διεύρυνσης του τριμερούς πλαισίου συνεργασίας Ελλάδας – Αιγύπτου – Κύπρου σε όλους τους τομείς αμοιβαίου ενδιαφέροντος».
Σημειωτέον, Ελλάδα και Αίγυπτος υπέγραψαν συμφωνία μερικής οριοθέτησης ΑΟΖ τον Αύγουστο του 2020 (Ν. 4719/2020) σε τμήμα μεταξύ του 28ου και του 32ου μεσημβρινού, αφήνοντας ανοιχτό το ανατολικότερο τμήμα προς το σύνορο με την Κύπρο. Κύπρος – Αίγυπτος έχουν συνάψει επίσημη συμφωνία οριοθέτησης ΑΟΖ από το 2003, βασισμένη στη μέση γραμμή.
Οι τρεις χώρες συγκλίνουν θεωρητικά σε ένα κοινό σημείο επαφής των ΑΟΖ τους στο κέντρο της Ανατολικής Μεσογείου, το οποίο αμφισβητεί η τουρκική αστική τάξη, αντιπαραβάλλοντας το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Αλλά και η αιγυπτιακή πλευρά έχει εκφράσει κατά καιρούς διαφοροποιήσεις ή ενστάσεις για τα ανατολικά όρια της ελληνικής επήρειας κοντά στο σύνορο με την Κύπρο.
Επαφές με ΗΑΕ και Λιβύη
Σε παραπλήσιο πλαίσιο, και ενώ η κυβέρνηση Ερντογάν φέρεται να συζητά τη μεταφορά ή πώληση του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος S-400 στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ), για να ξεπεράσει το αμερικανικό βέτο στην προμήθεια των μαχητικών F-35, ο Κυρ. Μητσοτάκης συνάντησε χθες στο Μαξίμου τον υπουργό Βιομηχανίας και Προηγμένης Τεχνολογίας των ΗΑΕ, Sultan Al Jaber.
«Κατά τη διάρκεια της συνάντησης επιβεβαιώθηκε η αμοιβαία βούληση για περαιτέρω εμβάθυνση της στρατηγικής εταιρικής σχέσης», «συζητήθηκαν οι προοπτικές ενίσχυσης της οικονομικής και επενδυτικής συνεργασίας και ο ρόλος της Ελλάδας ως ενεργειακής πύλης προς την Ευρώπη» και ανταλλάχθηκαν «απόψεις για τις περιφερειακές εξελίξεις και για την κοινή δέσμευση Ελλάδας και ΗΑΕ στη σταθερότητα και την ασφάλεια στην ευρύτερη περιοχή», λένε από το Μαξίμου.
Θυμίζουμε ότι προχθές, στο ίδιο φόντο και καθώς τα παζάρια του κεφαλαίου για τα μερτικά της καπιταλιστικής λείας απλώνονται σε όλη τη λεκάνη της Ανατολικής Μεσογείου, έγινε στην Αθήνα ο τρίτος γύρος των λεγόμενων τεχνικών συνομιλιών για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών μεταξύ Ελλάδας και Λιβύης.
