Αφγανιστάν – Ά Μέρος: Γιατί το Αφγανιστάν ενδιαφέρει τόσο πολύ τις ιμπεριαλιστικές δυνάμεις;

Παιδιά στο Αφγανιστάν παίζουν μπάλα στα επήρεια βομβαρδισμένου εργοστασίου στη Καμπούλ
Φώτο Αρχείου / Παιδιά στο Αφγανιστάν παίζουν μπάλα στα επήρεια βομβαρδισμένου εργοστασίου στη Καμπούλ / Πηγή: UNAMA

Το ALT.GR ανταποκρινόμενο στην ανάγκη που έχει προκύψει να αναλυθούν και να απαντηθούν μια σειρά από ερωτήματα και προβληματισμοί που γέννησε η κατάληψη της Καμπούλ, του Αφγανιστάν, από τους Ταλιμπάν προχωρά στη δημοσίευση μιας σειράς άρθρων. Σήμερα στο Ά Μέρος αυτής της σειράς θα προσπαθήσουμε να απαντήσουμε στο Ερώτημα:

«Γιατί το Αφγανιστάν, μια τόσο φτωχή και ορεινή χώρα, ενδιαφέρει τόσο πολύ τις διάφορες ιμπεριαλιστικές δυνάμεις.»

Η μεγαλύτερη «αξία» του Αφγανιστάν βρίσκεται στη δεδομένη στρατηγική γεωγραφική θέση του, ανάμεσα στην Κεντρική Ασία, τον Περσικό και τον Ινδικό Ωκεανό, ή όπως έχει χαρακτηριστεί, στο «μαλακό υπογάστριο» της Ρωσίας και της Κίνας. Αυτόν τον έλεγχο είχαν για 20 χρόνια οι ΗΠΑ, εμποδίζοντας την κατασκευή μιας σειράς αγωγών Ενέργειας, δρόμων μεταφοράς εμπορευμάτων, π.χ. από την Κίνα προς το Ιράν.

Χάρτης: Το Αφγανιστάν στην υδρόγειο
Χάρτης: Το Αφγανιστάν στην υδρόγειο

Βεβαίως, «κοντά στο βασιλικό ποτίστηκε και η γλάστρα» του ναρκεμπορίου, που «ανθεί» στο σύγχρονο καπιταλιστικό κόσμο, μιας και εξαιτίας της ιμπεριαλιστικής κατοχής, το Αφγανιστάν αναδείχτηκε στην 1η παγκόσμια θέση της παραγωγής οπίου.

Το Αφγανιστάν, όπως κι άλλες περιοχές, όπου σήμερα οξύνονται ενδοϊμπεριαλιστικές αντιθέσεις, είναι σε κομβικό σημείο για να περάσουν αγωγοί και μεταφορικοί δρόμοι.

Τα μονοπώλια δεν τα νοιάζει μόνο να βάλουν στο χέρι τις πηγές Ενέργειας, αλλά τα ενδιαφέρει και πώς αυτές θα φτάσουν στις αγορές. Το ίδιο και τα μονοπώλια που έχουν μεταφέρει την παραγωγή των εμπορευμάτων τους στην Κίνα, στην Ινδία, στο Πακιστάν, αναζητώντας εκεί φθηνό εργατικό δυναμικό. Τα νοιάζει ακόμη και πώς αυτά τα προϊόντα θα φτάσουν στις αγορές, π.χ. της Ευρώπης, μειώνοντας το κόστος των θαλάσσιων μεταφορών, χαράζουν χερσαίους δρόμους, αυτοκινητόδρομους, σιδηρόδρομους κ.ο.κ.

Αγωγοί Φυσικού Αερίου

Ετσι, βασικό σχέδιο αγωγού φυσικού αερίου στην περιοχή είναι ο TAPI (που θα διέρχεται από τις χώρες Τουρκμενιστάν, Αφγανιστάν, Πακιστάν και Ινδία), 1.735 χιλιομέτρων, που σχεδιάζεται να μεταφέρει 33 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου ετησίως. Οπως και η παραλλαγή του, ο TAP (δηλαδή χωρίς την Ινδία).

Χάρτης που απεικονίζει τον Αγωγό Φυσικού Αερίου TAPI
Χάρτης που απεικονίζει τον Αγωγό Φυσικού Αερίου TAPI (Τουρκμενιστάν, Αφγανιστάν, Πακιστάν, Ινδία)

Ο συγκεκριμένος αγωγός αρχικά ενδιέφερε τους Αμερικανούς, που θεωρούσαν πως θα πετύχουν μακροχρόνια την απεξάρτηση της περιοχής από το ιρανικό αέριο, αλλά και θα αδυνατίσουν αυτά που παίρνει σήμερα η Κίνα από το Τουρκμενιστάν. Στην πορεία όμως άρχισε να ενδιαφέρει και το ρωσικό κεφάλαιο, διότι εάν κάποτε κατασκευαστεί, ακόμη κι αν στην αρχή δεν θα προσφέρει ρωσικό αέριο, προοπτικά και λαμβάνοντας υπόψη ότι από τη σοβιετική εποχή το δίκτυο του Τουρκμενιστάν συνδέεται με αυτό της Ρωσίας, θα μπορούσε η Ρωσία να βρει διέξοδο στις αγορές του Πακιστάν και της Ινδίας. Να σημειωθεί πως το ρωσικό κεφάλαιο πριμοδοτεί και την κατασκευή του αγωγού φυσικού αερίου «Pakistan Stream», από το Καράτσι προς Λαχώρη, παλαιότερα γνωστός ως αγωγός Βορρά – Νότου, που σχεδιάζει να μεταφέρει 12,4 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου ετησίως, κυρίως από υγροποιημένο αέριο, αλλά και με τη διασύνδεσή του με τον TAPΙ.

Αρχικά οι Ταλιμπάν ήταν αντίθετοι. Στη συνέχεια εκφράστηκαν θετικά και μάλιστα δήλωσαν πως μπορούν να αναλάβουν την ασφάλεια του αγωγού. Στην πορεία είπαν πως όσο διαρκεί η κατοχή, αυτό δεν μπορεί να γίνει. Τέλος, σήμερα εμφανίζονται θετικοί.

Χάρτης που απεικονίζει τους Αγωγούς Φυσικού Αερίου TAPI (Τουρκμενιστάν, Αφγανιστάν, Πακιστάν, Ινδία) και IPI (Ιράν, Πακιστάν, Ινδία)
Χάρτης που απεικονίζει τους Αγωγούς Φυσικού Αερίου TAPI (Τουρκμενιστάν, Αφγανιστάν, Πακιστάν, Ινδία) και IPI (Ιράν, Πακιστάν, Ινδία)

Αντίθετη με τον παραπάνω αγωγό είναι σίγουρα η Τουρκία, μιας και επιδιώκει να γίνει αυτή «κόμβος» Ενέργειας για το αέριο του Τουρκμενιστάν. Πιθανότατα και η Κίνα να μην ενδιαφέρεται, μιας και σήμερα αυτή λαμβάνει μεγάλες ποσότητες αερίου από Τουρκμενιστάν και Ρωσία, που στην περίπτωση κατασκευής του TAPI θα πρέπει να τις διαπραγματευτεί με άλλους όρους. Ούτε το Ιράν ενδιαφέρεται, μιας κι αυτό ήδη κατασκεύασε αγωγό φυσικού αερίου που φτάνει έως τα σύνορα του Πακιστάν και φιλοδοξεί να επικρατήσει το δικό του σχέδιο.

«Εμπορικοί Δρόμοι»

Χάρτης που απεικονίζει τα επενδυτικά σχέδια της Κίνας για τους «εμπορικούς δρόμους» - OBOR («Μία Ζώνη - Ένας Δρόμος»)
Χάρτης που απεικονίζει τα επενδυτικά σχέδια της Κίνας για τους «εμπορικούς δρόμους» – OBOR («Μία Ζώνη – Ένας Δρόμος»)

Βασικοί μεταφορικοί δρόμοι είναι αυτοί που σχεδιάζει η Κίνα (με κατεύθυνση προς Πακιστάν, προς τα λιμάνια του, αλλά και παραπέρα στο Ιράν). Το βλέπει σαν κομμάτι του λεγόμενου «δρόμου του μεταξιού». Αλλά και η Τουρκία θέλει το δικό της δρόμο (Αζερμπαϊτζάν, Γεωργία, Κασπία, Τουρκμενιστάν, Αφγανιστάν, Πακιστάν, Ινδία), που μάλιστα τον έχει «βαφτίσει» δρόμο του «Λάπις Λάζουλι», από την ονομασία ενός ημιπολύτιμου πετρώματος του Αφγανιστάν.

Υπάρχουν επίσης σχέδια μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας από υδροηλεκτρικές εγκαταστάσεις στο Κιργιστάν και στο Τατζικιστάν προς το Πακιστάν μέσω του Αφγανιστάν.

Ορυκτός πλούτος του Αφγανιστάν

Χάρτης του USGS (United States Geological Survey) που απεικονίζει τον ορυκτό πλούτο του Αφγανιστάν του 2007
Χάρτης του USGS (United States Geological Survey) που απεικονίζει τον ορυκτό πλούτο του Αφγανιστάν του 2007 / Πηγή: USGS

Σαφώς ενδιαφέρει τα μονοπώλια και ο ορυκτός πλούτος. Το Αφγανιστάν διαθέτει πλούσια ανεκμετάλλευτα κοιτάσματα ορυκτών πρώτων υλών, η αξία των οποίων εκτιμάται από 1 έως 3 τρισ. δολάρια στο 30% των εξερευνημένων εδαφών. Ειδικότερα διαθέτει τεράστια αποθέματα μεταλλευμάτων, κυρίως χαλκού, σιδήρου, χρυσού, μολύβδου και λιθίου.

Διάγραμμα του USGS (United States Geological Survey) που απεικονίζει τα αποθέματα ορυκτών του Αφγανιστάν σε δισεκατομμύρια δολάρια το 2010
Διάγραμμα του USGS (United States Geological Survey) που απεικονίζει τα αποθέματα ορυκτών του Αφγανιστάν σε δισεκατομμύρια δολάρια το 2010 / Πηγή: USGS

Το λίθιο είναι βασικό συστατικό στην κατασκευή μπαταριών που χρησιμοποιούνται στη βιομηχανία της ηλεκτροκίνησης και όχι μόνο. Στον τομέα αυτόν επενδύουν τεράστια ποσά η Κίνα και οι ΗΠΑ, αλλά και ισχυρές δυνάμεις της ΕΕ, όπως η Γερμανία. Στην εποχή της «πράσινης ανάπτυξης» το λίθιο χαρακτηρίζεται ως η «νέα βενζίνη». Υπολογίζεται πως μια αύξηση της τάξης του 1% στην παραγωγή ηλεκτρικών οχημάτων παγκοσμίως θα αυξήσει τη ζήτησή του περισσότερο από 40%. Είναι φανερό επομένως ότι η δέσμευση μεγάλων κοιτασμάτων λιθίου ανά τον κόσμο δίνει ισχυρό προβάδισμα στον ανταγωνισμό.

Στόχος των ΗΠΑ: Ο έλεγχος της στρατηγικής θέσης που καταλαμβάνει το Αφγανιστάν

Τάγμα Πεζοναυτών του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ στα βουνά του Αφγανιστάν
Φώτο Αρχείου / Τάγμα Πεζοναυτών του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ στα βουνά του Αφγανιστάν (June 2, 2004) Πηγή: U.S. Navy photo by USMC Gunnery Sgt. Keith A. Milks

Γι’ αυτούς, λοιπόν, τους λόγους έγινε η ιμπεριαλιστική επέμβαση το 2001. Στόχος των ΗΠΑ δεν ήταν ούτε ο λεγόμενος «πόλεμος με την τρομοκρατία», ούτε η «εξαγωγή της δημοκρατίας», αλλά ο έλεγχος της στρατηγικής θέσης που καταλαμβάνει το Αφγανιστάν, που βρίσκεται στο «τρίγωνο» μεγάλων ανταγωνιστών τους (Κίνα, Ρωσία, Ινδία) και μπορεί να αποτελέσει κρίσιμο «σημείο» στη χάραξη νέων ενεργειακών, μεταφορικών δρόμων.

Αφγανιστάν - Χάρτης που απεικονίζει τον Αγωγό Φυσικού Αερίου TAPI (Τουρκμενιστάν, Αφγανιστάν, Πακιστάν, Ινδία), τις περιοχές πλούσιες σε ορυκτά και τις περιοχές που ελέγχαν στρατεύματα του ΝΑΤΟ ως το 2021
Αφγανιστάν – Χάρτης που απεικονίζει τον Αγωγό Φυσικού Αερίου TAPI (Τουρκμενιστάν, Αφγανιστάν, Πακιστάν, Ινδία), τις περιοχές πλούσιες σε ορυκτά και τις περιοχές που ελέγχαν στρατεύματα του ΝΑΤΟ ως το 2021

Για 20 χρόνια οι ΗΠΑ εμπόδισαν την κατασκευή μιας σειράς αγωγών Ενέργειας, δρόμων μεταφοράς εμπορευμάτων. Χάρη στη ΝΑΤΟική κατοχή τα κινεζικά και ρωσικά μονοπώλια έμειναν μακριά από τις πρώτες ύλες που διαθέτει το Αφγανιστάν. Οι Κινέζοι π.χ. αναγκάστηκαν να σταματήσουν την εξόρυξη χρυσού που είχαν ξεκινήσει.


Ακολουθεί το Β΄ Μέρος του αφιερώματος του ALT.GR στο Αφγανιστάν με την προσπάθειά μας να απαντήσουμε στο: Γιατί αποχώρησαν οι ΗΠΑ;

Ετικέτες:

Δείτε ακόμα...