Αφιερώματα στην Ημέρα της Γυναίκας: Η ένταξη των γυναικών στην παραγωγή – Οι συνθήκες εργασίας

Φωτο Αρχείου / Πηγή: Eurokinissi

Το ALT.GR ενόψει της 8 Μάρτη Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας, ξεκινάει σήμερα τη δημοσίευση άρθρων, δηλώσεων, συνεντεύξεων και τραγουδιών αφιερωμένα στην Ημέρα της Γυναίκας.

Σήμερα Παρασκευή 5 Μάρτη δημοσιεύουμε άρθρο για την ένταξη των γυναικών στην παραγωγή και τις συνθήκες εργασίας στην περίοδο του μεσοπολέμου.

Η ένταξη των γυναικών στην παραγωγή

Οι συνθήκες εργασίας

Η διεύρυνση και ενίσχυση των καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής στη χώρα μας είχε ως αποτέλεσμα και τη σταδιακή ένταξη των γυναικών στη νεαρή ακόμα βιομηχανία και βιοτεχνία, από τα μέσα του 19ου αιώνα και έπειτα.

Το διάστημα 1907-1920 το ποσοστό των γυναικών επί του οικονομικά ενεργού πληθυσμού αυξήθηκε από 7,75% (57.052) σε 13,6% (219.188). Αυτό οφειλόταν, τόσο στη διεύρυνση της ελληνικής επικράτειας (με περιοχές όπου εργάζονταν πολλές γυναίκες, π.χ., στην καπνεργασία), όσο και στη μεγαλύτερη ένταξη των γυναικών στην παραγωγή την περίοδο των βαλκανικών πολέμων και του Α’ Παγκόσμιου Πολέμου.

Στην απογραφή των «βιοτεχνικών και βιομηχανικών καταστημάτων» του 1920 καταγράφονται 24.466 γυναίκες σε σύνολο 146.806 εργαζομένων (δίχως να προσμετράται η «κατ’ οίκον» εργασία), με το μεγαλύτερο μέρος τους να απασχολείται στους κλάδους της υφαντουργίας (29,1%), της βιομηχανίας ενδυμάτων (24,52%), καπνού (13,97%) και τροφίμων (13,2%). Επιπλέον, η πλειοψηφία εξ αυτών (55,49%) συγκεντρώνονταν σε μεγάλες (για τα μέτρα της εποχής) επιχειρήσεις (άνω των 25 εργαζομένων).

Τέλος, η Στατιστική Επετηρίδα του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας (1934) κατέγραψε για το 1928, 58.169 γυναίκες εργαζόμενες στη βιομηχανία, 37.312 στις προσωπικές υπηρεσίες, 23.147 στη γεωργία (εργάτριες γης), καθώς και 21.238 γυναίκες υπαλλήλους. Στην αύξηση των εργατριών την περίοδο του Μεσοπολέμου συνέβαλε σίγουρα η μαζική ένταξη των προσφύγων γυναικών στη βιομηχανία.

Οι όροι και συνθήκες εργασίας των γυναικών εργατών ήταν άθλιες. Τον

Απρίλη του 1933 η Κομμουνιστική Επιθεώρηση έγραφε σχετικά:

«Υπάρχουν δεκάδες χιλιάδες εργάτριες μέσα στη χώρα μας που δουλεύουν 10-14 ώρες την ημέρα με 15-30 δραχμές μεροκάματο μέσα σε ανθυγιεινές

δουλειές. Σ’ όλα τα εργοστάσια της Ελλάδας διώχνουνται εργάτες και αντικαταστούνται με εργάτριες για να πληρώνουν οι καπιταλιστές λιγότερο μεροκάματο (…) Η εκμετάλλευση στις εργάτριες από τους εργοδότες γίνεται πολύ μεγαλύτερη και από τους εργάτες. Τα διωξίματα, τα προστίματα, το βρισίδι, το ξύλο βρίσκονται στην ημερήσια διάταξη σε βάρος των εργατριών. Μικρά κορίτσια 8-12χρόνων δουλεύουν στις πιο βαριές και ανθυγιεινές δουλειές 1012 ώρες την ημέρα με 5-15 δραχμές. Σε πολλά μοδιστράδικα της Αθήνας και σ’ όλη τη χώρα δουλεύουν κορίτσια δίχως μεροκάματο με το πρόσχημα της “τέχνης”»

Με αφορμή τον απεργιακό ξεσηκωμό των εργατριών του Καρέλλα ο Ριζοσπάστης έγραφε το 1936:

«Σε κανένα κλάδο εργατικό δεν θα συναντήσουμε τόσο απάνθρωπη εκμετάλλευση όσο στους υφαντουργούς. Μέσα στα υφαντουργικά εργοστάσια επικρατεί ένα καθεστώς σωστής σκλαβιάς και καθαρής εκμετάλλευσης της γυναίκας και του παιδιού (…) Τα πλούτη των εργοδοτών ζυμώνονται με τον ιδρώτα και το αίμα της αισχρά εκμεταλλευόμενης γυναίκας και του παιδιού.»

Να σημειωθεί πως το 1930 εργάζονταν στη βιομηχανία και τη βιοτεχνία 17.415 κορίτσια κάτω των 18 ετών, στη δε υφαντουργία αποτελούσαν τότε το 36,88% του συνόλου των εργαζομένων στον κλάδο.

Πέρα από τα παραπάνω όμως οι «φαμπρικούδες» είχαν να αντιμετωπίσουν και τις κοινωνικές αντιλήψεις της εποχής, που εν πολλοίς θεωρούσαν τη γυναικεία εργασία στο εργοστάσιο ως κάτι το ανυπόληπτο, σχεδόν ανήθικο. Και όμως, η ένταξη της γυναίκας στην παραγωγή υπήρξε σημαντικότατο βήμα στην κατεύθυνση της χειραφέτησής της.

Οι όροι εργασίας και ζωής για τις αγρότισσες και εργάτριες γης ήταν επίσης εξαιρετικά δυσμενείς. «Η αγρότισσα», έγραφε σχετικά ο Νέος Ριζοσπάστης, «είναι η πιο παραγκωνισμένη γυναίκα στην Ελλάδα. Εκατοντάδες χιλιάδες αγρότισσες, εργάτριες γης, νύχτα μέρα δουλεύουν τη γη δίπλα στους άντρες. Τσορμπατζήδες και τοκογλύφοι τις εκμεταλλεύονται υλικά και ηθικά. Γι’ αυτές δεν υπάρχει 8ωρο. Μ’ ένα μεροκάματο πείνας 15-25 δραχμές οι εργάτριες γης δουλεύουν το σκάλισμα, κάτω από βροχές, στο θέρο και τον τρύγο μεσ’ το λιοπύρι. Μέσα στα νερά και την υγρασία μαζεύουν τις ελιές. Οι θρησκοληψίες κι’ όλες οι αστικοτσιφλικάδικες “συνήθειες” και κοινωνικές προλήψεις μαζί με την “δύναμη” του καθυστερημένου στο χωριό άντρα, πατέρα, συζύγου, αδερφού, βαραίνουν πιο πολύ, σα βραχνάς πάνω στην αγρότισσα. Ο βίος της κατάντησε αβίωτος. Ποια αγρότισσα δεν θέλει να σπάσει όλες αυτές τις αλυσίδες;»

Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ Τόμος Α2 σελ. 472 – 474

Δείτε ακόμα...