Ο ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ Δημήτρης Κουτσούμπας, στο πλαίσιο της επίσκεψής του στη Θράκη, μίλησε στο 4ο Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο Σαρακατσαναίων στην Αλεξανδρούπολη.
Είπε συγκεκριμένα:
«Θα ήθελα από την αρχή να σας ευχαριστήσω για την πρόσκλησή σας να παρευρεθώ και να χαιρετήσω στο 4ο Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο που διοργανώνεται από την Πανελλήνια Ομοσπονδία Σαρακατσαναίων. Άλλωστε ιδιαίτερα για μένα έχει ξεχωριστή σημασία, αφού συνδεόμαστε με κοινούς δεσμούς αίματος, καταγωγής. Είμαστε από την “ίδια σκούφια”, όπως έλεγε και ο Ιταλός Σαρακατσάνος.
Είναι ένα συνέδριο με ένα πολύ ενδιαφέρον θέμα και είμαι απόλυτα σίγουρος ότι οι εργασίες του θα γίνουν σε υψηλό επιστημονικό επίπεδο με πολιτισμό, με αλληλεγγύη, με ευπρέπεια, μακριά από διχασμό, από μισαλλόδοξα κηρύγματα ή μηνύματα. Είναι ένα συνέδριο “Από τη νομαδική ζωή στην ψηφιακή εποχή”. Από μόνο του ένα τέτοιο θέμα καλύπτει μια μεγάλη ιστορική περίοδο και θα μπορούσε με άλλα λόγια να διατυπωθεί ως εξής: “Το πέρασμα από τη νομαδική ζωή στις σύγχρονες κοινωνικές εξελίξεις σε όλες τις εκφράσεις της, κοινωνικές, οικονομικές, πολιτιστικές και άλλες μορφές.
H διαδικασία αυτή, όπως είναι φυσικό, δεν εξελίχθηκε στο κενό, αλλά επηρεάζονταν από μια σειρά παράγοντες. Συνδέεται με τις εξελίξεις για το πως διαμορφώθηκαν τα σύγχρονα κράτη στην περιοχή των Βαλκανίων, που είχε, για παράδειγμα, σαν αποτέλεσμα ένα μέρος τους, όχι ευκαταφρόνητο, να βρίσκεται εκτός Ελλάδας, όπως συνέβη με τους Σαρακατσαναίους της Βουλγαρίας.
Συνδέεται, επίσης, με τις γενικότερες κοινωνικοπολιτικές και οικονομικές εξελίξεις στη χώρα μας. Είναι γνωστό ότι η νομαδική ζωή των Σαρακατσαναίων καθοριζόταν από την κύρια οικονομική δραστηριότητά τους που ήταν η κτηνοτροφία. Αυτή ήταν που υπαγόρευε και τις μετακινήσεις στα βουνά και στα χειμαδιά. Μια κατάσταση που συνεχίστηκε με διαβαθμίσεις μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του ΄50. Ενώ από την άλλη πλευρά διατηρούνταν ισχυροί δεσμοί με τις πατριαρχικές μορφές οικογένειας, κατάλοιπα προηγούμενων κοινωνικών σχηματισμών, με ό,τι αυτό συνεπάγονταν για την εξέλιξη των Σαρακατσαναίων.
Όλες αυτές οι συνθήκες φαίνονται καθαρά στα ήθη και στα έθιμα που επικρατούσαν τότε και που σήμερα οι νεώτεροι τα βλέπουν και τα γνωρίζουν από τις αναπαραστάσεις που γίνονται στις διάφορες εκδηλώσεις και κυρίως στα ανταμώματα που διοργανώνονται.
Όλα αυτά πέρασαν στα τραγούδια που ήταν και το κύριο μέσο διασκέδασης. Στα κλέφτικα, όπως για παράδειγμα, για τον Κατσαντώνη, τον Δίπλα και άλλους, στα μοιρολόγια, στα επιτραπέζια, στα τραγούδια του γάμου και γενικότερα στα τραγούδια που εξέφραζαν τις αγωνίες, τους πόθους και τους καημούς τους.
Τραγούδια που έγιναν γνωστά από πολλούς ερμηνευτές που έβαλαν τη σφραγίδα τους στο Δημοτικό τραγούδι και μάλιστα πολλοί από αυτούς κατάγονται από εδώ, από την περιοχή σας. Δεν χρειάζεται να αναφέρω ονόματα για να μην αδικήσω κανέναν, άλλωστε τους γνωρίζετε.
Η έλλειψη μόνιμης εγκατάστασης, η διαβίωση στα καλύβια, στα κακοτράχαλα βουνά, μακριά και από τις όποιες ακόμη στοιχειώδεις υπηρεσίες σε υγεία και παιδεία, συνεπάγονταν τις μύριες όσες δυσκολίες. Όμως δεν μπόρεσαν να εμποδίσουν την εξέλιξη. Η ζωή προχώρησε.
Σήμερα οι ίδιες οι εξελίξεις είναι που επιβάλουν να περάσουμε σε μια άλλη ανώτερη οργάνωση της κοινωνίας, που στην προμετωπίδα της θα έχει την ικανοποίηση των σύγχρονων αναγκών όλων εκείνων που παράγουν τον πλούτο και όχι τα κέρδη κάποιων λίγων.
Είναι, συνεπώς, και από πολλές απόψεις ενδιαφέρον το θέμα του Συνεδρίου σας, που μπορεί να φωτίσει και να αναδείξει πλευρές αυτής της διαδικασίας. Με αυτές τις σύντομες σκέψεις θα ήθελα για ακόμη μια φορά να σας ευχαριστήσω για την πρόσκληση και να ευχηθώ καλή επιτυχία στις εργασίες σας».
