Αντιφασιστική νίκη – Μεγάλες Μάχες (μέρος Δ’): Η Μάχη του Κούρσκ (Ιούλης – Αύγουστος 1943)

Μάχη του Κουρσκ

Μετά την αναπάντεχη για τους χιτλερικούς ήττα στο Στάλινγκραντ η διοίκηση τους αποφάσισε μια μεγάλη και τελική επίθεση στο σοβιετικό-γερμανικό μέτωπο, με σκοπό να κερδίσει τη στρατηγική πρωτοβουλία που είχε χάσει στις προηγούμενες μάχες από την ηρωική σοβιετική αντίσταση.

Ο Χίτλερ ζήτησε μια νίκη που «θα έλαμπε σαν φάρος σε ολόκληρο τον κόσμο» και της έδωσε τον κωδικό «Επιχείρηση Οχυρό».

Αντικειμενικός σκοπός της επίθεσης ήταν η περιοχή Κουρσκ και περιελάμβανε κτυπήματα από βορρά και νότο με συντονισμένη επίθεση δυο στρατιών, μια σε κάθε κατεύθυνση. Στην περιοχή οι ναζί συγκέντρωσαν γύρω στις 50 μεραρχίες, ταξιαρχίες, τάγματα τανκ, πυροβολικό κ.α. Σύμφωνα με τις οδηγίες επιχειρήσεων  στην επίθεση των Γερμανών έλαβαν μέρος δυνάμεις των Ομάδων Στρατιών Κέντρου (Στρατάρχης Κλούγκε) και Νότου (Στρατάρχης Μανστάιν). Συγκεκριμένα :

Από την Ομάδα Στρατιών του Κέντρου (στον Τομέα Ορέλ)

9η Στρατιά: Διοικητής Στρατηγός Μόντελ. Δυνάμεις: 41ο, 46ο, 47ο  Τεθωρακισμένα Σώματα Στρατού  (8 τεθωρακισμένες μεραρχίες). Δύο Σώματα Πεζικού (7 μεραρχίες πεζικού).

2η Στρατιά: Διοικητής Στρατηγός Βάις. Δυνάμεις: Τρία σώματα πεζικού (9 εξασθενημένες μεραρχίες).

Εφεδρεία: 12η Τεθωρακισμένη Μεραρχία, 36η Τεθωρακισμένη Μεραρχία Αναγνωρίσεως.

Αεροπορική Υποστήριξη: Ο 1ος Αεροπορικός Στόλος.

Από την Ομάδα Στρατιών του Νότου (στον Τομέα Χάρκοβ)

4η Τεθωρακισμένη Στρατιά: Διοικητής Στρατηγός Χοθ. Δυνάμεις: 1ο Τεθωρακισμένο Σώμα των SS, 48ο Τεθωρακισμένο Σώμα Στρατού (9 τεθωρακισμένες  μεραρχίες – 1 μεραρχία πεζικού). 52ο Σώμα Στρατού (3 μεραρχίες πεζικού).

Απόσπασμα Στρατιάς Κεμπφ. Δυνάμεις: 11ο Σώμα Στρατού (3 μεραρχίες πεζικού). 3ο Τεθωρακισμένο Σώμα Στρατού (3 τεθωρακισμένες μεραρχίες).

Εφεδρεία: 24ο Τεθωρακισμένο Σώμα Στρατού. (2 τεθωρ. μεραρχίες).

Αεροπορική  Υποστήριξη: Ο 4ος Αεροπορικός Στόλος.

Το 1943 η σοβιετική βιομηχανία είχε ξεπεράσει τις δυσκολίες, καθώς είχε χάσει το μισό παραγωγικό της δυναμικό και έφθασε τώρα να ξεπερνά στην παραγωγή το τρίτο Ράιχ. Σκοπός τους ήταν να μεταφέρουν τον πόλεμο μέσα στη Γερμανία. Ο σοβιετικός στρατός προετοιμάζεται, ο Στρατάρχης Γκεόργκι Ζούκοφ είχε αναλάβει τη διοίκηση του Ερυθρού στρατού, οι στρατηγικές του ικανότητες και οι ακριβείς πληροφορίες που έπαιρνε βοήθησαν να αντιληφθεί ότι ο επόμενος στόχος των ναζί θα ήταν το Κουρσκ. Επί τρεις μήνες ενίσχυε την άμυνα του με πρόσθετα άρματα μάχης και άνδρες, ενώ έδωσε ιδιαίτερη προσοχή στην αντιαρματική άμυνα, με εμπόδια και χιλιάδες αντιαρματικές νάρκες. Την περίοδο Απρίλη-Ιούνη οι σοβιετικοί στην περιοχή αμύνης στο Κουρσκ δημιούργησαν οκτώ αμυντικές γραμμές βάθους 300 χιλιομέτρων. Η δύναμη του Κόκκινου Στρατού αριθμούσε δέκα στρατιές πεζικού, δύο στρατιές τανκ, πολλά κανόνια και αεροπλάνα, δυο στρατιές ως εφεδρεία κ.α. Αναλυτικά η διάταξη του Κόκκινου Στρατού στη αρματομαχία του Κουρσκ:

Μέτωπο* Βορονέζ  (έναντι Ομάδας Στρατιών του Νότου). Διοικητής: Στρατηγός Βατούτιν. Δυνάμεις: Τέσσερις στρατιές πεζικού (6η, 7η επίλεκτες, 4η και 38η) και μια τεθωρακισμένη  (η 1η Αρμάτων). Αεροπορική Υποστήριξη: 2η Αεροπορική Στρατιά.

Κεντρικό Μέτωπο (Έναντι της 9ης Στρατιάς). Διοικητής: Στρατηγός Ροκοσόφσκυ. Δυνάμεις: Πέντε στρατιές πεζικού (13η, 48η, 60ή, 69η και 70ή) και μία τεθωρακισμένη (η 2η Αρμάτων). Αεροπορική Υποστήριξη: Η 16η Αεροπορική Στρατιά.

Μέτωπο Στέππας (Εφεδρεία). Διοικητής:Στρατηγός Κόνιεφ. Δυνάμεις: Τέσσερις στρατιές πεζικού (5η Επίλεκτη, 27η, 53η και 47η) και μία τεθωρακισμένη (η 5η Στρατιά Αρμάτων). Επίσης, δύο ανεξάρτητα σώματα αρμάτων και τρία ιππικού.

Στις 12 Απρίλη η ανωτάτη σοβιετική διοίκηση υπό την προεδρεία του Ι.Β. Στάλιν αποφάσισε σχεδιασμένη άμυνα με σκοπό την εξάντληση των δυνάμεων κρούσης του αντιπάλου. Τακτικά η επιθετική δύναμη πρέπει να υπερβαίνει 3 και 4 φορές τη δύναμη των αμυνομένων αν θέλει να ελπίζει στη νίκη.

Στις 4 Ιούλη η «Επιχείρηση Οχυρό» ξεκινά με σφοδρούς βομβαρδισμούς από το γερμανικό πυροβολικό και αεροπορία. Την επόμενη ημέρα οι ναζί έστειλαν το πρώτο κύμα επίθεσης με 2000 άρματα μάχης, ο Κόκκινος Στρατός παρά τις μεγάλες απώλειες, όχι μόνο κράτησε τις θέσεις του, αλλά προκάλεσε και σημαντικές απώλειες στους Γερμανούς. Στις 12 Ιούλη στην περιοχή Πρόχοροφκα νοτιανατολικά της πόλης έχει αρχίσει η μεγαλύτερη και σκληρότερη σύγκρουση τεθωρακισμένων στην ιστορία όλων των πολέμων. Το βραδάκι όλα είχαν τελειώσει, αφού οι ναζί λόγω των πολύ μεγάλων απωλειών και του αδιεξόδου που βρέθηκαν πέρασαν σε θέσεις αμύνης.

Στις 16 Ιούλη οι Γερμανοί άρχισαν να αποσύρουν τις δυνάμεις τους και έτσι τα σοβιετικά στρατεύματα καταδίωξαν και απώθησαν τους ναζί μέχρι τη γραμμή εκκίνησής τους. Οι Γερμανοί καταδιωκόμενοι κατέστρεφαν, έκαιγαν αποθέματα, δάση, χωράφια και σκότωναν τα ζώα.

Στις 23 Αυγούστου η επιχείρηση ολοκληρώνεται, αφού ο Κόκκινος Στρατός απελευθέρωσε το Χάρκοβο, νότια του Κουρσκ και οι ναζί δεν επεχείρησαν άλλη επίθεση στο ανατολικό μέτωπο. Ο σοβιετικός λαός πλήρωσε με μεγάλο και βαρύ τίμημα τη νίκη του αυτή, με 600.000 νεκρούς, αιχμαλώτους, τραυματίες και αγνοούμενους. Η νίκη στο Κουρσκ έθαψε οριστικά τις σκέψεις της ηγεσίας τους για τη συνέχιση του ονείρου της ναζιστικής επικυριαρχίας. Ο Κόκκινος Στρατός άλλαξε τη ροή του πολέμου και καθόρισε την τύχη του Χίτλερ και της ναζιστικής Γερμανίας. Ήταν η μεγαλύτερη αιματοχυσία στο ανατολικό μέτωπο και σηματοδότησε την αρχή του τέλους του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου και έφερε τους Σοβιετικούς μέχρι το Βερολίνο.

Η μεγάλη εποποιία στο Κουρσκ δεν οφείλεται, όπως λένε μόνο στο «Ρωσικό Χειμώνα», δεν είναι αποτέλεσμα των λαθών και της αλαζονείας του Χίτλερ. Ανήκει εξ ολοκλήρου στον Κόκκινο Στρατό, στις παρτιζάνικες οργανώσεις που με τις δραστήριες ενέργειές τους στα μετόπισθεν καθήλωσαν τον αντίπαλο. Ανήκει κυρίως στο Σοβιετικό λαό που έδωσε τα πάντα στον αγώνα. Ανήκει και στην εργατική σοσιαλιστική ηγεσία του, αλλά κυρίως στους χιλιάδες νεκρούς ήρωες και συντρόφους που υπερασπίστηκαν με αυταπάρνηση την πατρίδα και το σοσιαλισμό.

Δείτε το Ντοκυμαντέρ για την Μάχη του Κούρσκ

«Επιχείρηση Μπαρμπαρόσα»

Η Μάχη του Κούρσκ (Ντοκιμαντέρ)

Πηγές
Μεγάλη Σοβιετική Εγκυκλοπαίδεια.
Εφημερίδα Ριζοσπάστης.
Σύγχρονη Εποχή: Β’ Παγκόσμιος πόλεμος 1939-1945.
ΓΕΣ: Β’ Παγκόσμιος πόλεμος.
Σειρά ντοκιμαντέρ «Επιχείρηση Μπαρμπαρόσα».

Σοφικίτης Μιχάλης
Ταξίαρχος (ΠΖ) ε.α.

Ετικέτες: , ,

Δείτε ακόμα...