Αρχή του τέλους; – Η γεωπολιτική του εμβολίου αντι-Covid

Το 2020 έφυγε αφήνοντας μας ως κληρονομιά σχεδόν 2 εκατομμύρια ανθρώπους που πέθαναν από την πανδημία (στις ΗΠΑ ξεπέρασαν τα 20 εκατομμύρια κρούσματα και μετρούν πάνω από 360.000 νεκρούς από Covid-19)

Στη χώρα μας –αφού επί τόσες ημέρες (μήνες στην ουσία) καλλιέργησαν τον εφησυχασμό, η κυβέρνηση ανακάλυψε ότι τα προβλήματα και η πίεση στο δημόσιο σύστημα υγείας παραμένουν, επαναφέροντας μέτρα αυστηρού lockdown με κραυγές για ατομική ευθύνη και τα γνωστά «μπρος πίσω» τίμημα που πληρώνει ο λαός για το γεγονός ότι το δημόσιο σύστημα παραμένει αθωράκιστο, ενώ αγνοούνται ακόμη τα απαραίτητα μέτρα σε σειρά χώρους, όπως οι εργασιακοί χώροι και τα σχολεία, των οποίων «επίκειται το άνοιγμα» ξανά με όρους ανασφάλειας.
Τα παπαγαλάκια των ΜΜΕ –καρμπόν σ’ όλα τα κανάλια μίλησαν με όλους τους «κοινωνικούς εταίρους» –πλην των εργαζόμενων και της λαϊκής οικογένειας …για αυτούς μούγκα στη στρούγκα!
Χιλιάδες βιοπαλαιστές ΕΒΕ, που δεν πρόλαβαν να συνέλθουν από την προηγούμενη κρίση, μετράνε μέρες μέχρι να βάλουν λουκέτο στις επιχειρήσεις τους, κυρίως στο λιανεμπόριο και την εστίαση.
Εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχοι φυτοζωούν, περιμένοντας να εκκαθαριστούν οι συντάξεις τους από το κράτος, που κι αυτές είναι στα όρια της πείνας…
Αυτοί και μαζί ο παραγωγικός κορμός της χώρας -η εργατική τάξη, απλά «δεν υπάρχουν» αλλά έχουν όλη την ατομική ευθύνη!
Αυτά ενώ σ’ όλο τον καπιταλιστικό κόσμο, περισσεύουν εκκλήσεις και στατιστικά με τη Βραζιλία να ανακοινώνει ότι σε 24 ώρες καταγράφηκαν πάνω από 55.000 (30-Δεκ) κρούσματα του SARS-CoV-2, (η χώρα έχει συνολικά καταγράψει 196.018 θύματα, ενώ ο αριθμός των μολύνσεων από την αρχή της πανδημίας ανέρχεται σε 7.733.746) ο δεύτερος βαρύτερος απολογισμός στον κόσμο, πίσω μόνο από εκείνον των ΗΠΑ…

Στη λογική του σπουδαίου μαρξιστή ιστορικού Eric Hobsbawm (που –ιδεολογικά, κατέληξε σε κάτι μεταξύ ευρωκομμουνιστή, σε περίοδο που το ρεύμα αυτό είχε οριστικά πεθάνει και αργότερα σοσιαλδημοκράτη) ότι ο 20ος αιώνας ήταν «ένας σύντομος αιώνας με τον παγκοσμιοποιημένο καπιταλιστικό κόσμο που αναδύθηκε στο τέλος του 20ού αιώνα αλλόκοτα παρόμοιο με αυτόν που προέβλεπε ο Μαρξ στο Κομμουνιστικό Μανιφέστο», το 2020 που γυρίσαμε σελίδα, θα μπορούσαμε να σκεφτούμε ότι ο 21ος αιώνας, θα καθιερωθεί σαν περίοδος πανδημιακής κρίσης.

Υπάρχουν επίσης εκείνοι που λένε ότι ο κύκλος που ξεκίνησε με την οικονομική κρίση του 2008 κλείνει, αλλά σε αυτήν την περίπτωση, εάν η πρώτη μεγάλη καπιταλιστική κρίση του 21ου αιώνα ήταν μια τραγωδία, αυτή είναι μια φάρσα στην οποία, σε αντίθεση με το 2008 όταν η κρίση «διασώθηκε» σε ιδιωτικές τράπεζες με δημόσια χρήματα, αυτή τη φορά οι ιδιωτικές φαρμακευτικές εταιρείες χρηματοδοτούνται εκ των προτέρων με ζεστό χρήμα από την τσέπη του φτωχού κοσμάκη.

Σε κάθε περίπτωση, αυτό το 2020 που έκλεισε δραματικά τον κύκλο του, κατέστησε σαφές ότι η σχέση μεταξύ των πανδημιών που μας μαστίζουν και του καπιταλιστικού συστήματος παραγωγής είναι όλο και πιο στενή.

Πολύ παραστατική η συσσώρευση του πλούτου σαν ιδέα που παρουσιάζεται από τον μαρξιστή γεωγράφο – διανοητή David Harvey
ΣΣ: Η αναδιανομή του πλούτου ως «Accumulation by dispossession» – δείτε και εδώ αφαιρώντας δημόσιους πόρους -πολιτικές ορατές σε πολλά δυτικά έθνη ακόμη από τη 10ετία του 1970 και μέχρι σήμερα, «χειρισμός κρίσεων» μέσω πρακτικών ιδιωτικοποίησης, ειδικής χρηματοδότησης και προνομιακήςυπέρ των μονοπωλιακών ομίλων διαχείρισης.

Η ιδιωτικοποίηση των –θεωρητικά κοινωνικών αγαθών και η κερδοσκοπία με την υγεία (δοκιμές, εμβόλια, αναπνευστικές συσκευές…) υπήρξε η μόνιμη σταθερά κατά τη διάρκεια αυτής της πανδημίας που όχι μόνο δεν έχει τελειώσει ακόμη, αλλά δεν έχει καν φτάσει στα peak της.

Η διαμάχη σχετικά με τη χορήγηση του εμβολίου μας αφήνει τουλάχιστον ένα πράγμα σαφές: τα χρήματα δεν παρέχουν δικαιώματα, αν και υπάρχουν εκείνοι που θα ήθελαν να είναι έτσι.

Οι πλούσιοι (με ό,τι αυτό σημαίνει, σε επίπεδο ατόμου, ομάδας, κράτους και μονοπωλιακού ομίλου) «κανονικά» -στα πλαίσια της «κοινωνικής δικαιοσύνης» που κάθε πρωτοχρονιά ευαγγελίζονται –διαχρονικά, οι απανταχού πρωθυπουργοί –μαζί και οι δικοί μας) είναι εκείνοι που πρέπει να πληρώνουν (συν φόρους) για τη χρηματοδότηση της υγείας, της πρόνοιας και της παιδείας, άρα και δωρεάν – καθολικό εμβολιασμό.
Αυτοί μπορούν να πηγαίνουν όπου τους γουστάρει σε ιδιωτικά νοσοκομεία ή πανεπιστήμια, αλλά αυτό δεν τους δίνει –θεωρητικά πάντα περισσότερα δικαιώματα σε σύγκριση με τον γενικό πληθυσμό –το αντίθετο μάλιστα, αλλά κατέχοντας τα κλειδιά της οικονομίας

Αντιμέτωποι με το αίτημα για καθολικά δικαιώματα, το 2020 ήταν το έτος παραπέρα ιδιωτικοποίησης του αγώνα κατά της πανδημίας.
Εκατομμύρια και εκατομμύρια δις δολάρια δημόσιου χρήματος επενδύθηκαν σε μια και μόνο βιομηχανία, τη φαρμακευτική βιομηχανία, η οποία δαπανά περισσότερα από 100 εκατομμύρια δολάρια σε λομπίστικες δραστηριότητες πίεσης (Government Relations) κάθε χρόνο.

Για παράδειγμα, η Pfizer, η πιο της μόδας υπερεθνική, γνωστή για το εμβόλιό της, με ετήσια έσοδα 52 δις $ (με διαχειριστή την Black Rock, σύμφωνα με την bloomberg), στην αρχή της πανδημίας επιδοτήθηκε με περισσότερα από 2 δις $ δημόσιου χρήματος, κάτι λιγότερα από τα 2.5 δις $ της Moderna.
Ωστόσο, παρά το ότι έχουν αναπτύξει εμβόλια με βασική συνδρομή την τσέπη της λαϊκής οικογένειας οι ρήτρες των συμβάσεων που υπογράφουν οι φαρμακευτικές εταιρείες με τα κράτη για τη διανομή του εμβολίου παραμένουν απόρρητες, δεν υπάρχει δυνατότητα (πέρα από τη θέληση) καταγγελίας συμβάσεων, η εθνική κυριαρχία μπαίνει σε δεύτερη μοίρα με τη δικαιολογία του επείγοντος κλπ.
Πολλές αναπάντητες ερωτήσεις ενώ ενισχύεται ένα σύστημα διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας που το μόνο που κάνει είναι να επιδεινώνει την παγκόσμια γεωπολιτική και οικονομική ανισότητα, ενώ δίνει προτεραιότητα στην κερδοφορία έναντι της δημόσιας υγείας.
Η ιδιωτικοποίηση της ατζέντας για τη δημόσια υγεία παγκοσμίως είναι ήδη γεγονός, σε μια πολύ χυμώδη επιχειρηματική συγκυρία στη λογική του αδηφάγου καπιταλισμού και της οικονομικής κερδοσκοπίας.

Οι μεγαλύτερες φαρμακοβιομηχανίες του κόσμου έχουν ριχτεί στη μάχη για την ανακάλυψη, την παραγωγή και την κυκλοφορία του εμβολίου κατά του κορονοϊού.
Πίσω από την αυτονόητη ανάγκη για ένα εμβόλιο έχει στηθεί ένας χορός δισεκατομμυρίων από τους ομίλους, τα καπιταλιστικά κράτη και τους υπερεθνικούς οργανισμούς του κεφαλαίου, σε μια κούρσα ανταγωνισμού που αποτυπώνει ανάγλυφα τις αντιφάσεις και τη βαρβαρότητα του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής.

Οι ΗΠΑ, η ΕΕ,  η Γερμανία, η Βρετανία, η Κίνα, η Ρωσία και άλλα καπιταλιστικά κράτη έχουν επιδοτήσει αδρά τις πολυεθνικές του φαρμάκου για να αποκτήσουν την πρωτοκαθεδρία στα εμβόλια.

Υπάρχουν ισχυρές χώρες που έχουν προαγοράσει έως και δέκα δόσεις εμβολίων ανά κάτοικο και άλλες από τη λεγόμενη ομάδα των αναπτυσσόμενων κρατών που δεν έχουν εξασφαλίσει καμία δόση. Εκατομμύρια δόσεις μπορεί να καταλήξουν στα σκουπίδια, ενώ δισεκατομμύρια άνθρωποι μπορεί να μην καταφέρουν να εμβολιαστούν τα επόμενα δύο (ίσως και περισσότερα) χρόνια!

Με βάση τα δεδομένα που συνέλεξαν ερευνητές από το Παγκόσμιο Κέντρο Καινοτομίας της Υγείας του αμερικανικού Πανεπιστημίου Duke, οι πλούσιες χώρες έχουν προαγοράσει και άρα δεσμεύσει περισσότερες από τις μισές δόσεις που θα παραχθούν. Οι επιβεβαιωμένες αγορές αφορούν 7,7 δισεκατομμύρια δόσεις, εκ των οποίων 4 δισ. δόσεις θα κατευθυνθούν στις ισχυρότερες καπιταλιστικές χώρες.

Μόνο οι ΗΠΑ έχουν δεσμεύσει σχεδόν το ένα έκτο των εμβολίων που θα παραχθούν το επόμενο διάστημα, έχοντας προπαραγγείλει περισσότερες από 1 δισεκατομμύριο δόσεις, πριν καν παραχθούν. Σύμφωνα με τα στοιχεία αυτά, που δημοσιεύτηκαν στο «Εconomist», o Καναδάς έχει προαγοράσει περίπου δέκα δόσεις ανά κάτοικο, η Βρετανία και η Αυστραλία πέντε δόσεις ανά κάτοικο, οι ΗΠΑ και η ΕΕ τρεις δόσεις ανά κάτοικο.
Αντίθετα, στο Μπαγκλαντές αντιστοιχούν μηδέν (0) δόσεις ανά κάτοικο!

Η γεωπολιτική διαμάχη έχει επίσης μεταφερθεί στον τομέα των δημοσίων σχέσεων, με ανοιχτή διαφωνία-γνωστή από τα διεθνή ΜΜΕ των 4 από τα 5 μέλη του Συμβούλιου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών: Κίνα, Ρωσία, Ηνωμένες Πολιτείες και Ηνωμένο Βασίλειο, απέναντι στην Κίνα.
Πρόσφατα είδαμε την υποκρισία των μέσων ενημέρωσης στην περίπτωση της δημοσιογράφου της αντιπολίτευσης Ζανγκ Ζαν, (Zhang Zhan) που σύμφωνα με τα δυτικά ΜΜΕ φυλακίστηκε για «αναφορά και αποκαλύψεις σχετικά με την πανδημίας» στην Κίνα, ενώ στην πραγματικότητα ως τυμβωρύχος η Zhan έκανε ό,τι απαγορευμένο σε οποιαδήποτε χώρα του κόσμου κατά τη διάρκεια της πανδημίας (έμπαινε πχ στα νεκροτομεία φιλμάροντας νεκρούς και τις οικογένειές τους και τα ανέβαζε ασταμάτητα στο YouTube)
Στην Ισπανία, από την άλλη, που μπαίνεις φυλακή σε χρόνο dt αν κάνετε tweet εναντίον του Βασιλιά, με τον ίδιο τρόπο εξαφανίζονται οι εικόνες των δεκάδων φέρετρων που περιμένουν στο πουθενά να αποτεφρωθούν λόγω έλλειψης χώρου, στα νοσοκομεία.

Εγγυημένα κέρδη, χωρίς ρίσκο…

Η «Devex»,μία «κοινωνική» επιχείρηση, όπως αποκαλείται, που παρέχει συμβουλές σε εταιρείες είχε υπολογίσει πως μέχρι τα τέλη του καλοκαιριού ανακοινώθηκε χρηματοδότηση άνω των 39,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων για έρευνα και ανάπτυξη εμβολίων. Το ποσό αυτό σίγουρα θα έχει αυξηθεί αυτή τη στιγμή, αφού νέοι «παίκτες» προσπαθούν να μπουν στην αγορά.

Το Γερμανικό υπουργείο Παιδείας και Έρευνας (BMBF) ανακοίνωσε ένα ειδικό πρόγραμμα χρηματοδότησης της έρευνας για την ανάπτυξη εμβολίων από γερμανικές εταιρείες, ύψους τουλάχιστον 750 εκατ. ευρώ. Πιθανόν το ποσό αυτό να φαντάζει …αστείο μπροστά στα δισεκατομμύρια που διέθεσε η Ευρωπαϊκή Ένωση τόσο για τη χρηματοδότηση της έρευνας όσο και για την προαγορά εμβολίων.

Υπολογίζεται ότι η ΕΕ έχει δώσει περίπου 2,7 δισ. ευρώ για να αγοράσει εμβόλια, τα οποία θα διαθέσει στα κράτη-μέλη της. Ωστόσο, η Κομισιόν αρνήθηκε να ικανοποιήσει το αίτημα της Ευρωκοινοβουλευτικής Ομάδας του ΚΚΕ να δημοσιοποιήσει τα συμβόλαια, δημιουργώντας εύλογα ερωτήματα για τους «λεόντειους όρους» αυτών των συμβάσεων. Η Κομισιόν έχει υπογράψει συμβάσεις με έξι εταιρείες: Τις «AstraZeneca», «Moderna», «Sanofi» -«GlaxoSmithKline», «Janssen Pharmaceutica NV» (ανήκει στην Johnson and Johnson), «BioNtech» – «Pfizer» και «CureVac».

Η χώρα που έχει ρίξει τα περισσότερα χρήματα για τη χρηματοδότηση της έρευνας και την προαγορά εμβολίων είναι οι ΗΠΑ. Μέσω του προγράμματος «Operation Warp Speed» (OWS) που είναι μια «συνεργασία» δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, η αμερικανική κυβέρνηση έχει δαπανήσει περίπου 10 δισ. δολάρια  για να επιταχύνει την ανάπτυξη, κατασκευή και διανομή εμβολίων, τα οποία θα αφορούν διαφορετικούς τύπους. Το σχέδιο OWS έχει …προνοήσει ότι ορισμένα από αυτά τα εμβόλια δεν θα αποδειχθούν αποτελεσματικά για να βγουν σε μαζική παραγωγή, επομένως θα καλύψει τη σχετική χασούρα των εταιρειών.

Μέχρι στιγμής στις ΗΠΑ η «Moderna» έλαβε σχεδόν 1 δισ.  δολάρια για την ανάπτυξη εμβολίων και πρόκειται να λάβει επιπλέον 1,5 δισ. για 100 εκατομμύρια δόσεις. Η «Pfizer», με τον Γερμανό συνεργάτη της «BioNTech», θα λάβει 1,9 δισ. δολάρια για 100 εκατομμύρια δόσεις, αλλά δεν έλαβε κρατική χρηματοδότηση από τις ΗΠΑ για την έρευνα. Η «Johnson & Johnson» έλαβε 456 εκατομμύρια δολάρια για την έρευνα και θα λάβει 1 δισ. δολάρια για 100 εκατομμύρια δόσεις. Η «Νovavax» θα λάβει 1,6 δισ. δολάρια για έρευνα και για 100 εκατομμύρια δόσεις εμβολίου. Η «AstraZeneca» αναμένεται να λάβει 1,2 δισ. για 300 εκατομμύρια δόσεις και για ορισμένες δαπάνες που σχετίζονται με τις κλινικές δοκιμές.

Τα φτωχότερα κράτη θα πρέπει να αρκεστούν στις δόσεις εμβολίων που θα τους προμηθεύσει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ή στη «φιλανθρωπία» των διαφόρων ιδρυμάτων των μονοπωλιακών ομίλων, αν και συνήθως τίποτα δεν είναι τζάμπα στον καπιταλισμό…

Με πρωτοβουλία του ΟΗΕ, του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, της ΕΕ και του Ιδρύματος «Μπιλ και Μελίντα Γκέιτς» δημιουργήθηκε ένας «Μηχανισμός Παγκόσμιας Πρόσβασης στο εμβόλιο κατά του COVID-19» που ονομάζεται COVAX. Ο μηχανισμός αυτός συγκέντρωσε χρήματα για τη χρηματοδότηση της έρευνας και φιλοδοξεί να εξασφαλίσει περίπου 2 δισ. δόσεις εμβολίων για τις φτωχότερες χώρες.

Εκτός από τον ιδιοκτήτη της «Microsoft» Μπιλ Γκέιτς που χρηματοδότησε με αρκετά εκατομμύρια την έρευνα για τα εμβόλια, κάτι αντίστοιχο έκανε στην Κίνα το ίδρυμα του Τζακ Μα, του ιδιοκτήτη του κολοσσού των διαδικτυακών πωλήσεων «Alibaba».
Τα τελευταία δέκα χρόνια ο Μπιλ Γκέιτς έχει γίνει ένας από τους μεγαλύτερους χρηματοδότες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, σε τέτοιο σημείο που αρκετοί μιλούν για «μονοπωλιακή φιλανθρωπία»!

«Δεν υπάρχει δωρεάν γεύμα» στον καπιταλισμό…

Ακόμη και οι θιασώτες της «φιλανθρωπίας», παρά την αστική τους υποκρισία ομολογούν ότι το κίνητρο των πάντων είναι το κέρδος.

Μια μελέτη που έκανε η ΜΚΟ «RAND Corporation» (διαφημίζεται ως ερευνητικός οργανισμός), υπολόγισε ότι εάν οι πλουσιότερες χώρες επενδύσουν 25 δισεκατομμύρια δολάρια για την προμήθεια ενός εμβολίου στις φτωχότερες χώρες, η αναλογία «κόστους – οφέλους» θα είναι 1 προς 4,8. Δηλαδή, για κάθε ένα δολάριο που θα ξοδέψουν, θα γλιτώσουν 4,8 δολάρια.

Καθόλου τυχαία, η σχετική μελέτη προβάλλεται στο site της «Gavi», της «Παγκόσμιας Συμμαχίας Εμβολίων», όπως ονομάζεται ένας πολυπλόκαμος μηχανισμός που έχει ιδρυθεί εδώ και περίπου δύο δεκαετίες με πρωτοβουλία του Ιδρύματος Μπιλ Γκέιτς, με στόχο υποτίθεται τον εμβολιασμό των παιδιών στις φτωχότερες χώρες. Ο μηχανισμός αυτός, εκτός από εμβόλια, παρέχει «τεχνογνωσία» στα φτωχότερα κράτη σχετικά με τα εμβόλια. Η χρηματοδότησή του εξασφαλίζεται κατά 77% από κράτη και κατά 23% από τον ιδιωτικό τομέα. Στους «δωρητές» του συγκαταλέγονται η Παγκόσμια Τράπεζα και μονοπωλιακοί όμιλοι όπως το ίδρυμα Ροκφέλερ. Η «Gavi» είναι ένα από τα ιδρυτικά μέλη της COVAX, του «Μηχανισμού Παγκόσμιας Πρόσβασης στο εμβόλιο κατά του COVID-19».

Το 2020 τελείωσε αγκομαχώντας, το 2021 μπήκε μαύρο κι άραχνο με το παγκόσμιο χρέος σε όλο τον πλανήτη φτάνει σχεδόν τα 300 τρισεκατομμύρια δολάρια, περίπου το 365% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) παγκοσμίως, την ώρα που οι 12 κορυφαίοι εκατομμυριούχοι της WallStreet, με επικεφαλής τον JeffBezos της Amazon, αύξησαν την καθαρή τους αξία +40% (283 δις $)

Κλείνουμε, με τις ευχές για το 2021 (μη έχοντας καθαρό ακόμη εάν είναι το έτος της αρχής του τέλους ή του τέλους της αρχής) για τη μείωση της ανισότητας σε έναν κόσμο όπου οι ιδεοληψίες δεν θα υπερισχύουν της αλήθειας και θα μπορούμε –οι λαοί να αγκαλιάσουμε ο ένας τον άλλον ξανά.

Επιμέλεια: Γιάννης Παπαγιάννης

Δείτε ακόμα...