Με μεγάλη συμμετοχή και μέσα σε κλίμα συγκίνησης και αγωνιστικής ανάτασης πραγματοποιήθηκε το πρωί της Κυιρακής, η εκδήλωση που διοργάνωσαν το Παράρτημα Άμφισσας της ΠΕΑΕΑ-ΔΣΕ και η ΤΕ Φωκίδας του ΚΚΕ για τους 18 αγωνιστές που εκτελέστηκαν τον Απρίλη του 1944 από τους ναζί κατακτητές στο «Γιοφύρι του Πασχάλη», στο Χρισσό Φωκίδας.
Οι 18 αγωνιστές μεταφέρθηκαν και εκτελέστηκαν εκεί από τις φυλακές Άμφισσας και Λαμίας, όπου και ήταν κρατούμενοι για τη συμμετοχή τους στην ΕΑΜική αντίσταση.
Στην εκδήλωση τιμής και μνήμης παρευρέθηκε και χαιρέτισε ο ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ, Δημήτρης Κουτσούμπας καθώς ανάμεσα στους 18 εκτελεσμένους, ήταν ο παππούς του, ο αγωνιστής παπάς και δάσκαλος του χωριού Βελεσιώτες, Δημήτρης Κουτσούμπας και ο γιος του, Κώστας, καθώς επίσης 16 ακόμα πατριώτες, όλοι αγωνιστές της Αντίστασης, μέλη του ΕΑΜ, της ΕΠΟΝ, μαχητές του ΕΛΑΣ και του ΚΚΕ.
Ο Δ. Κουτσούμπας χαιρετίζοντας στην εκδήλωση τόνισε πως «κάθε τόπος, κάθε δρόμος, κάθε χωριό, κάθε πόλη της πατρίδας μας είναι και ένα θυσιαστήριο της λευτεριάς» καθώς όπως είπε: «βρισκόμαστε σήμερα εδώ, στη θέση Πασχάλι του Χρισσού της Φωκίδας, για να τιμήσουμε τους 18 εκτελεσμένους αγωνιστές συντρόφους μας της ΕΑΜικής Εθνικής Αντίστασης, που έδωσαν τη ζωή τους αντιπαλεύοντας τον χιτλερικό φασισμό, τον ναζισμό του Χίτλερ, τους κατακτητές της πατρίδας μας, πιστεύοντας σε ένα καλύτερο αύριο για τον λαό, για αυτό τον τόπο. Βάδισαν τον δρόμο της θυσίας με το κεφάλι ψηλά.
Σήμερα είμαστε εδώ, χθες το βράδυ ήμασταν στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, όπου τιμήσαμε και τραγουδήσαμε τους 200 κομμουνιστές συντρόφους μας που έδωσαν τη ζωή τους επίσης για την λευτεριά της πατρίδας, για τη λευτεριά του ελληνικού λαού. Κάθε τόπος, κάθε δρόμος, κάθε χωριό, κάθε πόλη της πατρίδας μας είναι και ένα θυσιαστήριο της λευτεριάς. Το κόκκινο νήμα δένει όλους αυτούς τους τόπους. Οφείλουμε να τιμάμε τους χιλιάδες που έδωσαν τη ζωή τους για ανώτερα ιδανικά, που βάδισαν τον δρόμο της θυσίας, δίνοντας ό,τι πολυτιμότερο είχαν, την ίδια την ζωή, τη δικιά τους, των παιδιών τους για τη λευτεριά της Ελλάδας, για τη λευτεριά του ελληνικού λαού, για να πάψει να υπάρχει εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο».
Επίσης, ο Δ. Κουτσούμπας τόνισε πως «έχουμε χρέος να απαντήσουμε σε όλους αυτούς, όπως του Διευθυντηρίου των Βρυξελλών της ΕΕ, που προάγουν συνεχώς μια ανιστόρητη θεωρία, αυτή των δύο άκρων, εξομοιώνοντας τον φασισμό με τον κομμουνισμό, τους θύτες με τα θύματα, αυτούς που εκτέλεσαν τα παλικάρια μας με αυτούς που έπεσαν και έρεε το αίμα τους στο χώμα της πατρίδας για χιλιάκριβη τη λευτεριά.
Είναι χρέος δικό μας να μην αφήσουμε, να μην τους αφήσουμε να αναθεωρήσουν την Ιστορία. Έχουμε χρέος σε αυτό το αίμα που χύθηκε, σε αυτά τα ιδανικά και τις αξίες που εξακολουθούν και σήμερα να συγκλονίζουν τις νέες γενιές, όχι μόνο εμάς τους παλιότερους. Να συντηρούν την μνήμη, γιατί η ιστορική μνήμη είναι και γνώση, είναι παράδειγμα, είναι διαπαιδαγώγηση. Για να μην ξανασυμβούν αυτά τα εγκλήματα, να μην ξανασηκώσει κεφάλι ο φασισμός, ο οποίος είναι γέννημα θρέμμα αυτού του διεφθαρμένου, αυτού του σάπιου καπιταλιστικού, ιμπεριαλιστικού συστήματος που συνεχώς, και σήμερα οδηγούν τους λαούς στον πόλεμο, στα σφαγεία των πολέμων. Εκμεταλλεύεται τον ιδρώτα του λαού, με την εκμετάλλευση της εργατικής δύναμης των εργαζομένων».
Ο ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ επεσήμανε επίσης πως «140 χρόνια μετά την πρωτομαγιά του Σικάγου οι εργαζόμενοι εξακολουθούν να παλεύουν. Τότε κέρδισαν με αίμα και σκληρή ταξική πάλη το 8ωρο και τώρα το κάνουν 13ωρο. Μας γυρνάνε σε προηγούμενους αιώνες. Όλα αυτά αποτελούν το ίδιο πρόβλημα, οφείλονται στην ίδια αιτία, στην ύπαρξη αυτού του διεφθαρμένου συστήματος, του καπιταλιστικού συστήματος, που σήμερα έχει την εξουσία η κυβέρνηση Μητσοτάκη, πριν άλλες κυβερνήσεις. Πρέπει να τελειώνουμε οριστικά και αμετάκλητα με όλους αυτούς, με όλη αυτή την αντιλαϊκή πολιτική, που σπέρνει βάσανα, ανεργία, που σπέρνει ακρίβεια, πολεμική ακρίβεια λόγω των ανατιμήσεων και υποφέρει πάντα ο λαός, για να θησαυρίζουν οι λίγοι, οι εφοπλιστές, οι βιομήχανοι, οι διάφοροι ενεργειακοί, κατασκευαστικοί όμιλοι που πάνε να ρημάξουν χώρες για να τις ανοικοδομήσουν ύστερα κερδίζοντας από τον σκοτωμό και τις καταστροφές».
Ολοκληρώνοντας τον χαιρετισμό του αναφέρθηκε στην προσπάθεια του ΚΚΕ να αναδειχτούν όλα τα μνημεία θυσίας των αγωνιστών. Πιο συγκεκριμένα για το μνημείο των 18 εκτελεσμένων στο Χρισσό της Φωκίδας σημείωσε:
«Αυτό το μνημείο εδώ έχουμε τάξει να αναβαθμιστεί. Πρέπει όλος αυτός ο χώρος να διαμορφωθεί. Είναι έτοιμο ήδη, εδώ και χρόνια το σχέδιο. Έχουμε ξεπεράσει πάρα πολλές, μέχρι στιγμής, γραφειοκρατικές διαδικασίες. Και ο δήμαρχος έχει υποσχεθεί ότι τις επόμενες μέρες θα φέρει το θέμα στο δημοτικό συμβούλιο για να παρθεί η τελική απόφαση για τη διαμόρφωση αυτού του μνημείου. Γιατί το μνημείο είναι έτοιμο από έναν σπουδαίο, μεγάλο καλλιτέχνη, γλύπτη του Επιμελητηρίου Εικαστικών Τεχνών. Άρα χρειάζεται να διαμορφωθεί και ο χώρος, να αναγραφούν καθαρά όλα τα ονόματα ξανά, έτσι ώστε όλος ο χώρος να είναι προσβάσιμος, επισκέψιμος και να αναδεικνύεται.
Έχουμε την πεποίθηση ότι με τον αγώνα μας, τη συνέπειά και την σταθερότητά μας θα το καταφέρουμε. Θα κάνουμε εδώ, σε αυτό τον τόπο τα εγκαίνια αυτού του μνημείου και όλου του χώρου αναβαθμισμένου έτσι ώστε να τιμούνται οι 18 εκτελεσμένοι μας, οι αγωνιστές της Αντίστασης, οι σύντροφοί μας που βάδισαν αγέρωχοι, παλικαρίσια στον θάνατο χωρίς να υπογράφουν δήλωση μετανοίας, χωρίς να δίνουν ονόματα των συντρόφων τους του ΕΑΜ, της ΕΠΟΝ, του ΕΛΑΣ που τους ζητούσαν οι κατακτητές για να γλιτώσουν τη ζωή τους, χωρίς να υπογράφουν την προκήρυξη, όπως ζητούσαν από τον ιερέα και δάσκαλο του χωριού Βελεσιώτες, τον παππού μου – συγχωρέστε με για τον προσωπικό τόνο – τον πατέρα του πατέρα μου και τον θείο μου που είναι εκτελεσμένοι εδώ σε αυτό το σημείο.
Δεν λύγισαν παρότι μπορούσαν να κερδίσουν τις ζωές τους, να γλιτώσουν το τομάρι τους, όπως λένε, αλλά θα πρότειναν άλλους και δεν το δέχτηκαν. Αυτό έκαναν όλοι οι αγωνιστές, όλα τα παλικάρια, γι’ αυτό και είναι ήρωες και έγιναν αθάνατοι. Μπορεί το βόλι του κατακτητή να τους σώριασε στο χώμα, όμως το όνομά τους, η ιστορία τους είναι αθάνατη. Αυτοί είναι οι πραγματική αθανασία για τους αγωνιστές».
Συγκίνηση και αγωνιστική ανάταση στην εκδήλωση
Στο ιστορικό της εκτέλεσης των 18 αγωνιστών από τους ναζί και τους ντόπιους συνεργάτες τους, στη δράση του ΕΛΑΣ, αλλά και στην καθοριστική συμβολή των κομμουνιστών και των Οργανώσεων του ΚΚΕ στην περιοχής για την οργάνωση του αγώνα, αναφέρθηκε ο Νίκος Καρδάσης, εκ μέρους του παραρτήματος Φωκίδας της ΠΕΑΕΑ -ΔΣΕ.
Στάθηκε μεταξύ άλλων στην αλύγιστη στάση τους μπροστά στα βασανιστήρια και το εκτελεστικό απόσπασμα, αρνούμενοι να αποκηρύξουν τον αγώνα και προδώσουν τους συντρόφους και συναγωνιστές τους για να γλιτώσουν τη ζωή τους.
«Ο λαός έχει τη δύναμη και το έχει αποδείξει με τους αγώνες του»
Στο «κόκκινο νήμα» που συνδέει την εκτέλεση των 18 αγωνιστών στο Πασχάλη Χρισσου με τους 200 εκτελεσμένους κομμουνιστές στην Καισαριανή την Πρωτομαγιά του 44, στάθηκε αρχικά στην ομιλία του ο Στάθης Λεοντίου, μέλος της ΕΠ Ανατολικής Στερεάς και Εύβοιας του ΚΚΕ.
Όπως είπε «με αυτή τη σεμνή τελετή, τιμάμε σήμερα του 18 εκτελεσμένους αγωνιστές από τα βόλια των ναζιστών κατακτητών, ως αντίποινα ενέδρας ανταρτών του ΕΛΑΣ την άνοιξη του ’44, εδώ στο «γιοφύρι του Πασχάλη. Μία από τις δεκάδες ομαδικές εκτελέσεις και ολοκαυτώματα που έγιναν την περίοδο της τριπλής φασιστικής κατοχής σε όλη τη χώρα με ιδιαίτερη κλιμάκωση προς το τέλος της κατοχής, όταν με τη νικηφόρα επέλαση του ηρωικού Κόκκινου Στρατού στο Ανατολικό μέτωπο, την απελευθέρωση της Σοβιετικής Ένωσης και την είσοδο στα Βαλκάνια και στην Κεντρική Ευρώπη, οι γερμανικές δυνάμεις φοβήθηκαν την αποκοπή τους. Οι φόβοι τους αυτοί συναντήθηκαν με τους εφιάλτες της ντόπιας αστικής τάξης και τα μέτρα που έπαιρνε για την επόμενη μέρα της απελευθέρωσης: Να αποκαταστήσει την εξουσία της υποτάσσοντας τις αφυπνισμένες και ένοπλες εργατικές – λαϊκές μάζες και εξουδετερώνοντας το ΚΚΕ και το ΕΑΜ. Κοινός εχθρός και των δυο: ο λαός και η πρωτοπορία του, το ΚΚΕ και οι κομμουνιστές».
Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με κατάθεση στεφάνων από τον Δ. Κουτσούμπα, εκ μέρους της ΚΕ του ΚΚΕ, τον Γ. Δαούτη, γραμματέα της ΤΕ Φωκίδας του ΚΚΕ και τον Ντ. Κυριανάκη, από την διοίκηση του παραρτήματος Φωκίδας της ΠΕΑΕΑ -ΔΣΕ, καθώς και με εναπόθεση λουλουδιών από συγγενείς εκτελεσμένων.
