Με ανάπτυξη 1,8% τόσο για το 2026 όσο και για το 2027, αλλά και με πληθωρισμό που θα παραμείνει σημαντικά υψηλότερος από τον στόχο του 2%, σκιαγραφεί το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) την πορεία της ελληνικής οικονομίας στην έκθεση για τις παγκόσμιες οικονομικές προοπτικές (World Economic Outlook).
Οι προβλέψεις του Ταμείου είναι πιο συγκρατημένες από εκείνες της ελληνικής κυβέρνησης, που εκτιμά ότι το ΑΕΠ θα αυξηθεί κατά 2% φέτος και 2,3% το 2027. Η απόκλιση διευρύνεται κυρίως για την επόμενη χρονιά, καθώς η κυβέρνηση προσδοκά επιτάχυνση της ανάπτυξης, ενώ το ΔΝΤ προβλέπει σταθεροποίηση σε χαμηλότερα επίπεδα.
Αγκάθι παραμένει ο πληθωρισμός, που σύμφωνα με το ΔΝΤ θα φτάσει το 4,2% φέτος, από 2,9% το 2025, και θα υποχωρήσει μόλις στο 3,6% το 2027. Οι εκτιμήσεις του Ταμείου είναι δυσμενέστερες από εκείνες του προσχεδίου του κρατικού προϋπολογισμού, που προβλέπει πληθωρισμό 3,6% και 2,4% για την ίδια διετία.
Η επιμονή των ανατιμήσεων συνδέεται, μεταξύ άλλων, με το αυξημένο ενεργειακό κόστος και την εξάρτηση της χώρας από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα, και είναι βέβαια αποτέλεσμα της εμπλοκής της χώρας μας στον ιμπεριαλιστικό πόλεμο, όσο και την «ενεργειακή» του διάσταση, και συνολικά της πολιτικής στήριξης της καπιταλιστικής κερδοφορίας. Το ΔΝΤ προβλέπει μέση διεθνή τιμή πετρελαίου στα 95,74 δολάρια το βαρέλι για το 2026 και στα 87,39 δολάρια το 2027, υψηλότερα από τις παραδοχές που ενσωματώνει το προσχέδιο του προϋπολογισμού.
Την ίδια ώρα, το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών εκτιμάται ότι θα διευρυνθεί από 5,7% του ΑΕΠ το 2025 σε 6,6% το 2026, προτού υποχωρήσει μερικώς το 2027. Αντίθετα, η ανεργία αναμένεται να μειωθεί στο 8% φέτος και στο 7,6% το 2027, σύμφωνα με τις προβλέψεις του Ταμείου.
Οι θετικοί ρυθμοί του ΑΕΠ μεταφράζονται σε αύξηση της κερδοφορίας των επιχειρηματικών ομίλων, αλλά και ταυτόχρονα μεγαλύτερες θυσίες για το λαϊκό εισόδημα, που πληρώνει τα «σπασμένα» του αυξημένου ενεργειακού κόστους και των άλλων βασικών αγαθών.
Περιπλέκονται τα αδιέξοδα με την κλιμάκωση του πολέμου
Ολα αυτά παρουσιάζονται μάλλον ως «αισιόδοξη» εκτίμηση στο φόντο της «μεγάλης εικόνας», με την έκθεση να εστιάζει στους κινδύνους που απειλούν την παγκόσμια καπιταλιστική οικονομία. Η συνέχιση του ιμπεριαλιστικού πολέμου στη Μέση Ανατολή και οι υψηλές τιμές της Ενέργειας, η διόγκωση του δημόσιου χρέους και οι αβεβαιότητες γύρω από τις επενδύσεις στην Τεχνητή Νοημοσύνη συνθέτουν ένα περιβάλλον αυξημένων κινδύνων, με τις δυνατότητες των κυβερνήσεων να απορροφούν νέα πλήγματα να περιορίζονται.
«Η παγκόσμια οικονομία έχει επιδείξει ανθεκτικότητα, αλλά αυτή η ανθεκτικότητα φτάνει στα όριά της, γι’ αυτό πρέπει να περάσουμε από την απλή αντιμετώπιση των κρίσεων στην ανασυγκρότηση», δήλωσε η επικεφαλής οικονομολόγος του ΔΝΤ, Σιλβάνα Τενρέιρο, σε συνέντευξη Τύπου. «Πρέπει να αποκαταστήσουμε τα δημοσιονομικά περιθώρια. Πρέπει να ανασυγκροτήσουμε την ανθεκτικότητα της πλευράς της προσφοράς».
Η προειδοποίηση αποτυπώνει την ανησυχία του Ταμείου ότι οι διαδοχικές κρίσεις των τελευταίων ετών έχουν περιορίσει τα περιθώρια ελιγμών των κρατών, την ώρα που νέες πιέσεις συσσωρεύονται. Σύμφωνα με τις προβλέψεις του, η παγκόσμια οικονομία αναμένεται να αναπτυχθεί κατά 3,1% το 2026 και 3,4% το 2027. Ωστόσο, ο παγκόσμιος πληθωρισμός προβλέπεται να φτάσει το 4,7% φέτος, κυρίως λόγω των υψηλότερων τιμών Ενέργειας και τροφίμων, πριν υποχωρήσει στο 4,1% το 2027.
Στο επίκεντρο των κινδύνων βρίσκεται ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, που διατηρεί στα ύψη τις τιμές του πετρελαίου. Το ΔΝΤ προειδοποιεί ότι μια νέα άνοδος ακόμη και στα 130 δολάρια το βαρέλι θα μπορούσε να επιβραδύνει περαιτέρω την ανάπτυξη και να ενισχύσει τις πληθωριστικές πιέσεις.
Εάν οι πληθωριστικές πιέσεις επιμείνουν, οι κεντρικές τράπεζες ενδέχεται να διατηρήσουν υψηλά τα επιτόκια ή να προχωρήσουν σε νέες αυξήσεις. Μια τέτοια εξέλιξη θα επιβάρυνε τον δανεισμό επιχειρηματικών ομίλων και κρατών, περιορίζοντας ταυτόχρονα τις επενδύσεις και την κατανάλωση. Επιπλέον, τα μειωμένα στρατηγικά ενεργειακά αποθέματα περιορίζουν τα διαθέσιμα μέσα αντιμετώπισης μιας νέας διαταραχής στην προσφορά.
Το βάρος του χρέους και οι αγορές
Ενας ακόμη κίνδυνος αφορά τα αυξημένα δημόσια χρέη και τα δημοσιονομικά ελλείμματα. Το ΔΝΤ προειδοποιεί ότι η άνοδος του κόστους δανεισμού και οι πιέσεις στις αγορές κρατικών ομολόγων μπορούν να περιορίσουν ακόμη περισσότερο τα δημοσιονομικά περιθώρια. Γι’ αυτό ζητά «αξιόπιστα μεσοπρόθεσμα σχέδια δημοσιονομικής προσαρμογής, με στόχο την ανασυγκρότηση των αποθεμάτων ασφαλείας απέναντι σε μελλοντικές κρίσεις», δηλαδή νέα ολομέτωπη επίθεση στους λαούς.
Παράλληλα, ανησυχία προκαλεί η έκρηξη των επενδύσεων στην Τεχνητή Νοημοσύνη. Το ΔΝΤ αναγνωρίζει ότι αυτές στηρίζουν σήμερα την οικονομική δραστηριότητα, επισημαίνει όμως ότι η μελλοντική κερδοφορία τους παραμένει αβέβαιη, σημειώνοντας πως ενδεχόμενη αναθεώρηση των προσδοκιών θα μπορούσε να προκαλέσει απότομη διόρθωση στις χρηματαγορές, με επιπτώσεις στις επενδύσεις και στην ευρύτερη οικονομία. Περιγράφει δηλαδή το πρόβλημα υπερσυσσώρευσης του κεφαλαίου που βρίσκεται «στο DNA» του καπιταλιστικού συστήματος και οδηγεί σε μια νέα καπιταλιστική κρίση.
Σύμφωνα με το Ταμείο, μόλις 32 οικονομίες αναμένεται πλέον να αντιπροσωπεύουν το 95% της παγκόσμιας ανάπτυξης, έναντι 54 στις εκτιμήσεις του περασμένου Απρίλη. Στους πρόσθετους κινδύνους περιλαμβάνονται εξάλλου οι κυβερνοεπιθέσεις – που αποτελούν πλευρά της κλιμάκωσης του ιμπεριαλιστικού πολέμου – και τα ακραία καιρικά φαινόμενα, τα οποία μπορούν να διαταράξουν την παραγωγή τροφίμων και να εντείνουν τις ανατιμήσεις.
Αναδημοσίευση από τον «Ριζοσπάστη» – 14/10/2026
