ΕΑΜική Αντίσταση: “Οι γυναίκες σήμερα πήραν τα όπλα και βγήκαν στο βουνό”

ΔΣΕ - Λακωνία
Τμήμα του ΔΣΕ

Οι γυναίκες της Ελλάδας συμμετείχαν στην αντίσταση σε όλα τα μέτωπα του αγώνα. Από τον Έβρο ως την Κρήτη κι από την Αγιάσο της Λέσβου ως τη Ζάκυνθοοι γυναίκες πήραν τα όπλα και βγήκαν στο βουνό.

Στο βουνό βρίσκονται και γυναίκες μέλη η στελέχη του ΚΚΕ σταλμένες για κομματική δουλειά. Και αυτές ο κόσμος τις θεωρεί αντάρτισσες και δικαίως, αφού και όπλο έχουν και όταν χρειαστεί παίρνουν μέρος σε μάχες.

Το ALT.GR με αφορμή την 8η Μάρτη παρουσιάζει μια σειρά από παραδείγματα γυναικών που πολέμησαν στην πρώτη γραμμή της μάχης. Πρόκειται για τυχαίες περιπτώσεις από τις εκατοντάδες γυναίκες που έδωσαν τη μάχη μέσα από τον λαϊκό στρατό, τον ΕΛΑΣ, ενάντια στον πάνοπλο κατακτητή και τους ντόπιους συνεργάτες του.

Εθνική Αλληλεγγύη

Στην Εθνική Αλληλεγγύη, στις μεγάλες διαδηλώσεις του λαού κατά των ναζί κατακτητών, στους αγώνες στις γειτονιές για την επιβίωση και σαν αντάρτισσες, βοηθητικές και μαχήτριες, με το όπλο στο χέρι.

Είναι χαρακτηριστικό πως, από 3.000.000 εκατομμύρια μέλη της Αλληλεγγύης, οι γυναίκες ήταν 1.740.000 και οι άντρες 1.260.000.

Μαρία Καλαμπόκα (Μακεδονία)

Από το ξεκίνημα του αντάρτικου ανέβηκαν στα βουνά και γυναίκες. Στη Θεσσαλία η Μαρία Καλαμπόκα, 16 χρόνων, ως “Γιαννάκης” δούλευε με τους αντάρτες από το 1942. Στη Μακεδονία, τον Σεπτέμβριο του 1943 σε ΕΑΜίτικη εφημερίδα, μαζί με την είδηση ότι “οι γυναίκες σήμερα πήραν τα όπλα και βγήκαν στο βουνό” υπάρχει και η προτροπή “Πύκνωσε τις τάξεις του ΕΛΑΣ… γίνε πρωτοπόρα σ’ όλες τις μορφές πάλης του αγώνα μας”.

Σπύρος Μελετζής


Χρυσούλα Ταμία – Τζεφρώνη (Μακεδονία, 50ο Σύνταγμα Πιερίων)

Την ίδια εποχή, όταν η Χρυσούλα Ταμία – Τζεφρώνη κατατάσσεται στο 50ό Σύνταγμα Πιερίων, υπήρχαν ήδη εκεί 3-4 αντάρτισσες.

Ασημούλα (Ρούμελη, Παρνασσός)

Στη “Γυναικεία δράση”(24.5.43) δημοσιεύεται με τα ορθογραφικά του λάθη το γράμμα της Ασημούλας, αντάρτισσας στον Παρνασσό. Παρακαλεί να της στείλουν κάλτσες μάλλινες και πουλόβερ. Η σύνταξη σε σχόλιό της επισημαίνει ότι “Μήτε γράμματα δεν τη μάθανε. Και όμως αυτή η Ασημούλα βγήκε στο βουνό” και καταλήγει “Της ζωής σου το παράδειγμα θα μας φωτίσει τον σωστό δρόμο”.


Κωστούλα (Ρούμελη)

Τον Μάιο του 1943 δημοσιεύεται στη “Νέα Γενιά” το γράμμα της Κωστούλας από τη Ρούμελη, “το καμάρι του γυμνασίου”, που βγήκε στο βουνό. Η Κωστούλα γράφει απευθυνόμενη στις συμμαθήτριές της:
“Τι θα πει είμαι γυναίκα; Μήπως δεν είμαι παιδί της ίδιας πατρίδας; Κι η πατρίδα σήμερα έχει ανάγκη απ’ όλα τα παιδιά της.” Και τις καλεί: “Ξέρω που δε θα μείνω μόνη. Σήμερα ήμουν εγώ, αύριο έρχεται η δική σας σειρά, κορίτσια. Καλή αντάμωση”.

Οι περισσότερες κοπέλες δεν φαίνεται να είναι διατεθειμένες να απασχολούνται μόνο στις βοηθητικές υπηρεσίες.

“Δεν πάω μόνο για να βράζω το φαγί ή για να πλένω τις πληγές. Όχι! Θα κρατήσω την ώρα της ανάγκης το τουφέκι, θα φέρω ένα μήνυμα, θα δώσω ένα σύνθημα, θα τελειώσω μια δύσκολη αποστολή που θέλει σβελτάδα και εξυπνάδα” γράφει η Κωστούλα.

Ανθυπολοχαγός Λίζα (Μακεδονία)

Η ανθυπολοχαγός Λίζα γράφει:”Τα αυτόματα στα χέρια μας σκορπάνε τον θάνατο στον φασίστα κατακτητή και στους προδότες. Στη φωτιά του πολέμου δίνοντας σκληρές εξετάσεις νικήσαμε. Οι Μακεδονοπούλες αντάρτισσες το ‘δειξαν στις εκκαθαριστικές επιχειρήσεις. Καμιά αντάρτισσα δεν δείλιασε. Και νίκησαν παντού. Στην επίθεση τραβάμε μπροστά, στου εχθρού το ψυχορράγημα θα δώσουμε και εμείς τη χαριστική βολή”.

Υπάρχουν πάρα πολλές μαρτυρίες για το θάρρος, τη γενναιότητα και την αποφασιστικότητα των διμοιριτισσών.

Γεωργία Δούκα – Παπανακλή (Αρχηγείο Ανταρτών Παρνασσίδας)

Η Γεωργία Δούκα-Παπανακλή μπήκε στον ΕΛΑΣ τον Μάιο του 1943. Ανήκε στο Αρχηγείο Ανταρτών Παρνασσίδας και εκτελούσε χρέη νοσοκόμας. Ήταν η περίοδος που μεγάλες ομάδες ανταρτών έφταναν απ όλη τη Ρούμελη στο Μαύρο Λιθάρι για να αντιμετωπίσουν τις εκκαθαριστικές επιχειρήσεις των κατακτητών.

Χρήσιμες οι προκηρύξεις

Κάποια στιγμή φάνηκαν και εχθρικά αεροπλάνα στην περιοχή που έριχναν απειλητικές προκηρύξεις και καλούσαν τους αντάρτες να παραδοθούν. Οι προκηρύξεις ήταν από ριζόχαρτο. Έτσι οι αντάρτες ενθουσιάστηκαν που θα είχαν καλύτερο χαρτί για να στρίβουν τα τσιγάρα τους!

Η Γεωργία Δούκα εργαζόταν πυρετωδώς στο νοσοκομείο, καθώς έφταναν οι τραυματίες από τις συγκρούσεις με τους Ιταλούς. Η δυναμικότητα και η αφοσίωσή της εκτιμήθηκαν αμέσως. Οι επιχειρήσεις των Ιταλών αντιμετωπίστηκαν με επιτυχία από τους αντάρτες. Πολλοί Ιταλοί διασκορπίστηκαν, κάποιοι αιχμαλωτίστηκαν και αποφασίστηκε να γίνει μια κυκλωτική κίνηση εναντίον όλων των Ιταλών που είχαν εισχωρήσει στην περιοχή. Τότε η Γεωργία, ζήτησε να αφήσει το νοσοκομείο και να πολεμήσει στην πρώτη γραμμή. Το αίτημα της έγινε δεκτό και τοποθετήθηκε στον 1ο Λόχο του Αρχηγείου που είχε ονομαστεί 1/36 Τάγμα.

Η Δούκα πολεμούσε και βοηθούσε τους τραυματίες την ώρα της μάχης. Έσωσε πολύ κόσμο αλλά είδε και πολλούς να ξεψυχούν στα χέρια της, είτε γιατί τα τραύματα ήταν βαριά είτε γιατί δεν πρόλαβε να τους προσφέρει τις πρώτες βοήθειες. Η μάχη με τους Γερμανούς Τον Οκτώβρη του 1943, στην τριήμερη μάχη στα Δερβενοχώρια ήταν στην πρώτη γραμμή. Όταν το τάγμα υποχώρησε καθώς οι Γερμανοί σάρωναν την Αττικοβοιωτία, οι αντάρτες πήραν εντολή να επιστρέψουν στον Παρνασσό.

Οι 300 που κατάφεραν να γυρίσουν πίσω, μέσα από μανιασμένες θύελλες και πυρά, έφτασαν στις Κολοβάτες, πάνω απ την Άμφισσα. Εκεί έπρεπε να γίνουν κάποιες πρόχειρες εγκαταστάσεις λουτρών και να βρεθεί άμεσα θειαφαλοιφή για να θεραπευθεί η ψώρα που τους είχε διαλύσει. Η φήμη της Γεωργίας, της νοσοκόμας αντάρτισσας είχε φτάσει σε όλη τη Ρούμελη.

Η ενέδρα μέσα στο χιόνι – «Ζωντανή να την πιάσουμε αυτήν»

Οι Γερμανοί είχαν στήσει ενέδρα, στο ξωκλήσι της Αγίας Τριάδας στην Κουκουβίστα, στις 5 Ιανουαρίου 1944. Με απανωτές ριπές μυδραλίων, γάζωσαν τους αγωνιστές που αιφνιδιάστηκαν. Οι άνδρες της Βέρμαχτ έφθασαν στη μάχη ντυμένοι με άσπρες στολές που τους πρόσφεραν κάλυψη στο λευκό τοπίο, ενώ η χιονόπτωση κάλυπτε τα χνάρια τους. Έτσι ξεγελάστηκαν οι ανιχνευτές του λόχου, οι αντάρτες εγκλωβίστηκαν στον κλοιό και τους θέρισαν οι Γερμανοί. Μέσα σε λίγα λεπτά ο ΕΛΑΣ έχασε 33 άνδρες.

Στον κλοιό ήταν κι η Γεωργία που έτρεχε από τον έναν συναγωνιστή στον άλλο, για να βοηθήσει όσο μπορούσε, ενώ οι σφαίρες απειλούσαν και τη δική της ζωή. Μια ελληνική φωνή κραυγή ακούστηκε απ΄ τη γερμανική πλευρά: «Ζωντανή να την πιάσουμε αυτήν». Όταν οι Γερμανοί βγήκαν από τις θέσεις τους για να κάνουν έφοδο, εκείνη πετάχτηκε για να γλυτώσει και την κάλυπταν οι δυο διμοιρίτες της εξοντωμένης διμοιρίας, ο Τρικούπης (Αντώνης Νικολάου) και ο Γκούρας (Θανάσης Δρούκαλης), που γλίτωσαν από θαύμα. Οι τρεις τους σώθηκαν από τη γερμανική επίθεση, μαζί με έναν πρώην παπά τον Κώστα Μπάκα, που γλίτωσε με δεκαεπτά τραύματα.  Ανάμεσα στους νεκρούς ήταν και οι τρεις διοικητές του, ο Καλλίας, ο Δήμος κι ο Παναγιώτης Τζιβάρας. Τάφηκαν όλοι σε ομαδικό τάφο στην Αγία Τριάδα, εκτός από τον διοικητή του λόχου ανθυπολοχαγό Καλλία, που τάφηκε στην ιδιαίτερη πατρίδα του, το Μαυρολιθάρι.

Ανθυπολοχαγός Γεωργία

Το αποδεκατισμένο τμήμα επέστρεψε στην Άμφισσα. Ο κόσμος τους υποδέχθηκε βουβός και έγινε μια συγκινητική παρέλαση στη μνήμη εκείνων που χάθηκαν. Οι αντάρτες μπήκαν στην πόλη κατά τριάδες.

Μπροστά ο Γκούρας και ο Τρικούπης κι ανάμεσά τους μια γυναίκα. Η Γεωργία. Ο χαλασμός της Αγίας Τριάδας έγινε και τραγούδι.

Η Γεωργία δε σταμάτησε να πολεμά ποτέ. Όταν βγήκε διαταγή απ’ το Γενικό Στρατηγείο του ΕΛΑΣ να δημιουργηθούν αντάρτικες ομάδες γυναικών σε κάθε μεγάλη μονάδα, η Διοίκηση της ΙΙ Μεραρχίας Αττικοβοιωτίας κάλεσε την Γεωργία Δούκα.

Άλλωστε η Διοίκηση του Συντάγματος την είχε προβιβάσει στο βαθμό του Ανθυπολοχαγού για ανδραγαθία και είχε προτείνει να της απονεμηθεί το Αριστείο του Απελευθερωτικού Αγώνα.

Γαρδίκης Νίκος

Δείτε ακόμα...