Εκδήλωση τιμής και μνήμης στο Λαζαρέτο – Θα μιλήσει ο Δημήτρης Κουτσούμπας

«Να στέκεσαι ολόρθος στον αγώνα» είναι ο τίτλος της μεγάλης εκδήλωσης τιμής και μνήμης που διοργανώνει η ΤΕ Κέρκυρας του ΚΚΕ, την Κυριακή 21 Νοέμβρη, στο Λαζαρέτο, με ομιλητή τον ΓΓ της ΚΕ του Κόμματος, Δ. Κουτσούμπα. Το νησάκι Λαζαρέτο και οι φυλακές της Κέρκυρας είναι ένας από τους τόπους που έχουν ποτιστεί με το αίμα των αλύγιστων της ταξικής πάλης, οι οποίοι στάθηκαν όρθιοι στα βασανιστήρια και στο εκτελεστικό απόσπασμα γιατί είχαν «τη ζωή πολύ πάρα πολύ αγαπήσει».

Στις Φυλακές της Κέρκυρας φυλακίστηκε μεγάλος αριθμός πολιτικών κρατούμενων της μεταξικής δικτατορίας, του εμφυλίου και της χούντας.

Η «Βαστίλλη» της Ελλάδας, όπως ονομάστηκε το κάτεργο της Κέρκυρας, χτίστηκε από την Αγγλική Αρμοστεία το 1836. Μαζί με τις φυλακές Αβέρωφ και Συγγρού είναι οι μοναδικές στην Ελλάδα που σχεδιάστηκαν και κατασκευάστηκαν με σκοπό την αυστηρή απομόνωση των κρατουμένων, σε σημείο φυσικής εξόντωσής τους.

Το κτίριο είχε σχήμα οκταγώνου με δέκα ακτίνες κράτησης αριθμημένες με τα γράμματα του αλφαβήτου (Α έως Κ). Στο κέντρο της φυλακής, όπου κατέληγαν όλες οι ακτίνες, υπήρχε το διοικητήριο, το «κουλούρι». Τα κελιά της απομόνωσης, αλλά και οι «Γολγοθάδες» -τα κελιά  που πέρναγαν την τελευταία τους νύχτα όσοι θα εκτελούνταν στο Λαζαρέτο- δικαιολογούσαν τη φήμη αυτού του κάτεργου.

«Καθεστώς σκληρό, απάνθρωπο, νηστείες, απαγορεύσεις και το πιο φοβερό απ’ όλα: Τα απομονωτήρια. Ήσουν μόνος, μόνος με τα τέσσερα ντουβάρια του κελιού για συντροφιά. Ξημέρωνε, νύχτωνε, περνούσαν οι βδομάδες, οι μήνες, οι εποχές, τα χρόνια, βουβά, σκοτεινά, άφιλα γύρω σου…

Και συ μοναχός. Ούτε μια κουβέντα ανθρώπινη, ούτε ένα βιβλίο, ούτε ένα μολύβι, ούτε μια απασχόληση. Τίποτες. Ήσουνα μονάχος με το χέρι σου, με τα πόδια σου, με τις σκέψεις σου, με το κεφάλι σου, να το χτυπήσεις στο τοίχο, αυτή η ελευθερία υπήρχε» (απόσπασμα από ημερολόγιο κρατουμένου στην Κέρκυρα).

Φυλακές για θανατοποινίτες 

Οι φυλακές της Κέρκυρας αποτελούσαν «αποθήκες μελλοθάνατων». Από το 1947 έως το 1949 όλοι οι κρατούμενοι των φυλακών ήταν θανατοποινίτες.

Αυτή την περίοδο, τα κελιά των φυλακών ήταν γεμάτα με κρατούμενους που τους κρατούσαν κλεισμένους 19 και 20 ώρες το 24ωρο, σε βαθμό που και ο ίδιος ο ύπνος ήταν μαρτύριο. Ουσιαστικά μιλάμε για μπουντρούμια ή τρύπες στο έδαφος που θύμιζαν μεσαιωνικά κάτεργα.

Σκοπός του αστικού κράτους ήταν να εξοντώσει τον κρατούμενο τόσο βιολογικά όσο και ηθικά. Ο μικρός χώρος, τα σάπια τρόφιμα, το συσσίτιο πείνας, οι στερήσεις επισκεπτηρίου και αλληλογραφίας, το ακατάλληλο πόσιμο νερό και η περιορισμένη ποσότητά του, οι εκβιασμοί, οι απειλές, το κλείσιμο στο πειθαρχείο, το ξύλο, τα καψόνια και η απομόνωση συνέθεταν την καθημερινότητα των κρατουμένων.

Στην ακτίνα Θ κρατούνταν οι πολιτικοί κρατούμενοι. Στα κελιά των Φυλακών της Κέρκυρας βρέθηκαν εκατοντάδες στελέχη και μέλη του ΚΚΕ και εκατοντάδες άλλοι αγωνιστές.

Από την Κέρκυρα πέρασε ο Γενικός Γραμματέας της ΚΕ του ΚΚΕ Νίκος Ζαχαριάδης πριν μεταφερθεί στα κρατητήρια της Γενικής Ασφάλειας. Στις φυλακές τις Κέρκυρας δολοφονήθηκε ο Γραμματέας της ΟΚΝΕ Χρήστος Μαλτέζος μετά από φρικτά βασανιστήρια. Στις φυλακές αυτές βρέθηκαν για ένα διάστημα ο Άρης Βελουχιώτης, ο Νίκος Μπελογιάννης, ο Χαρίλαος Φλωράκης, ο Αντώνης Αμπατιέλος, ο Μήτσος Παπαρήγας.

Σπουδαίο μορφωτικό έργο μαζί με τη μάχη της επιβίωσης

Στις φυλακές της Κέρκυρας οι κρατούμενοι έδιναν τη μάχη της επιβίωσης μαζί με τη μορφωτική δουλειά και την πολιτιστική δημιουργία.

Τα χρόνια της μεταξικής δικτατορίας επικοινωνούσαν με την εφεύρεση του κώδικα «σαντούρι» (αναπαράσταση των γραμμάτων της αλφαβήτου με χτυπήματα στον τοίχο) ή με το ντολμά (μικροσκοπικά κρυμμένα σημειώματα).

Από το ’46 οι κρατούμενοι οργανώθηκαν σε ομάδες συμβίωσης με κεντρικό γραφείο και γραφεία ανά ακτίνα και φρόντιζαν για όλα τα ζητήματα που τους αφορούσαν. Αν και το διάβασμα, το γράψιμο και η μελέτη ήταν κάτω από καθεστώς απόλυτης απαγόρευσης, κρυφά λειτουργούσε ένα πλήρως οργανωμένο δίκτυο μαθημάτων και έβγαιναν οι εφημερίδες «Φλάμπουρο» και «Η φωνή του κελιού».

«Κάθε ακτίνα είχε καταστρώσει δικό της εκπαιδευτικό  πρόγραμμα, με βάση τις ανάγκες και τις ιδιαιτερότητες που υπήρχαν. Οι κύκλοι των μαθημάτων ήταν τα εγκύκλια μαθήματα και τα ιδεολογικά. Για ορισμένα αφιερώματα και επετείους γινόταν κεντρική εισήγηση. Παρότι ως ”επικίνδυνα στελέχη” είμαστε απομονωμένοι στην ακτίνα Θ΄, βρίσκαμε τρόπους να επικοινωνούμε με τους υπόλοιπους μέσω της ακτίνας Ζ΄, που ήταν το αναρρωτήριο, και μπορούσαμε με ευκολία να προσεγγίζουμε τους γραμματείς των άλλων ακτινών. Στην ακτίνα τη δική μας, η επιμόρφωση και τα μαθήματα ήταν κυρίως ιδεολογικά – θεωρητικά» (από τα «Πέτρινα Πανεπιστήμια»).

Πέθαναν με ψηλά το κεφάλι

Η πρώτη ομαδική εκτέλεση έγινε στις 4 Νοέμβρη του 1947. Εκτελέστηκαν έξι Κρητικοί: Οι Γιάννης Δημητράκης, Αντώνης Καλαϊτζάκης, Νίκος Σηφάκης, Νίκος Σηφοδασκαλάκης, Σφακιανάκης, Στάθης Ψυλλάκης.

Νοέμβρης μήνας ήταν και όταν εκτελέστηκε στο Λαζαρέτο ο Νίκος Γόδας. Ο ποδοσφαιριστής του Ολυμπιακού, λοχαγός του ΕΛΑΣ στην Αντίσταση, αρνήθηκε να αποκηρύξει την ιδεολογία του και έπεσε νεκρός από τα βόλια του εκτελεστικού αποσπάσματος στις 19 Νοέμβρη του 1948 αφού κρατήθηκε περίπου τρία χρόνια στις φυλακές της Κέρκυρας.

Ο Νίκος Γόδας πέθανε σαν «αμετανόητος» κομμουνιστής, φορώντας την εμφάνιση του Ολυμπιακού. Πρόλαβε να γράψει στους δικούς του «Πεθαίνω για την πατρίδα και τα ιδανικά μου». Όταν τον πήραν για εκτέλεση ζητωκραύγασε «Νενικήκαμεν. Ζήτω οι ολυμπιονίκες του σοσιαλισμού».

Ο πρώτος καταγεγραμμένος νεκρός ήταν ο 23χρονος Πολύβιος Κολοβός, που εκτελέστηκε το Μάη του 1947. Τον πήραν από τη φυλακή της Κέρκυρας, δήθεν για μεταγωγή στην Αθήνα,  όπου θα του δινόταν χάρη! Μέχρι τον επόμενο χρόνο έγιναν άλλες 13 εκτελέσεις, στην πλειοψηφία τους ομαδικές. Οι απεργίες πείνας των κρατούμενων μείωσαν κάπως τη συχνότητα των εκτελέσεων, οι οποίες εντάθηκαν εκ νέου το 1949.

Ετικέτες: ,

Δείτε ακόμα...