Έλλα Φιτζέραλντ (25 Απριλίου 1917 – 15 Ιουνίου 1996)

Έλλα Φιτζέραλντ
Έλλα Φιτζέραλντ

Με το χαρακτηρισμό «Η Πρώτη Κυρία του Τραγουδιού» και «Βασίλισσα της Τζαζ», η Έλλα Φιτζέραλντ ήταν η πιο δημοφιλής τραγουδίστρια τζαζ στις Ηνωμένες Πολιτείες για περισσότερο από μισό αιώνα. Στη ζωή της, κέρδισε 13 βραβεία Grammy και πούλησε πάνω από 40 εκατομμύρια άλμπουμ.

Η Έλλα Φιτζέραλντ (Ella Fitzgerald) γεννήθηκε στις 25 Απριλίου 1917 στο Νιούπορτ Νιουζ της Βιρτζίνια. Η μητέρα της μετακόμισε μαζί της στη βιομηχανική πόλη Γιόνκερς, βόρεια της Νέας Υόρκης. Από μικρή ήθελε να γίνει χορεύτρια, αλλά την κέρδισε η τζαζ. Η μητέρα της πίεσε την Έλλα να ασχοληθεί με το τραγούδι και εκείνη έβαλε το όνομά της σε λίστα υποψηφίων διαγωνισμού στο θέατρο Apollo του Χάρλεμ το 1934. Μετά τον θάνατο της μητέρας το 1934, αντιμετώπισε σοβαρά ψυχολογικά προβλήματα, τα οποία επιδεινώθηκαν μετά τον βιασμό από τον πατριό της.

Εγκατέλειψε το σχολείο και άρχισε να κάνει διάφορες περιστασιακές δουλειές, όπως φύλακας σε οίκο ανοχής και υπάλληλος σε γραφείο παράνομων στοιχημάτων, που σχετιζόταν με τη Μαφία. Γρήγορα συνελήφθη από την αστυνομία και κλείσθηκε σε ορφανοτροφείο. Δεν έμεινε για πολύ εκεί. Κατόρθωσε να αποδράσει και να ζήσει για ένα χρονικό διάστημα ως άστεγη.

Το 1934, σε ηλικία 17 ετών, ξεχώρισε σ’ ένα διαγωνισμό ταλέντων στο Απόλο Θίατερ της Νέας Υόρκης. Όταν πήγε στο θέατρο εκείνο το βράδυ είχε σχεδιάσει να χορέψει. Όμως, οι Edwards Sisters που έκλεισαν το πρώτο μέρος της παράστασης, ήταν εξαιρετικές χορεύτριες και η Έλα άλλαξε γνώμη. «Ήταν ότι πιο όμορφο σε χορευτικό οι αδερφές», παραδέχτηκε η Έλα.

Μόλις ανέβηκε στη σκηνή, αντιμετωπίστηκε με δυσπιστία και μουρμουρίσματα « τί θα κάνει;», από το θορυβώδες πλήθος. Η φοβισμένη και ατημέλητη Έλλα αποφάσισε την τελευταία στιγμή να τραγουδήσει. Ζήτησε από το συγκρότημα να παίξει το “Judy” του Hoagy Carmichael, ένα τραγούδι που γνώριζε καλά, γιατί η τραγουδίστρια Connee Boswell ήταν από η αγαπημένη της Tempie, της μητέρας της. Η Έλλα ηρέμησε γρήγορα το κοινό και στο τέλος του τραγουδιού απαιτούσαν ένα ακόμη. Τότε τραγούδησε το τραγούδι που ήταν στην άλλη πλευρά του δίσκου της Boswell, “The Object of My Affactions.”

Στο συγκρότημα εκείνο το βράδυ ήταν σαξοφωνίστας και διευθυντής ορχήστρας ο Benny Carter. Εντυπωσιασμένος με το φυσικό της ταλέντο, άρχισε να παρουσιάζει την Έλλα σε ανθρώπους που θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην έναρξη της καριέρας της. Στην πορεία αυτός και η Έλα έγιναν δια βίου φίλοι και συχνά συνεργάζονταν.

Με ενθουσιασμό και φανατικούς υποστηρικτές, η Έλλα άρχισε να κερδίζει σε κάθε διαγωνισμό ταλέντων. Τον Ιανουάριο του 1935 κέρδισε την ευκαιρία να παίξει για μια εβδομάδα με το συγκρότημα Tiny Bradshaw, στο Harlem Opera House. Εκεί συναντήθηκε για πρώτη φορά με τον ντράμερ και μαέστρο Chick Webb. Αν και η φωνή της τον εντυπωσίασε, ο Chick είχε ήδη προσλάβει άντρα τραγουδιστή, τον Charlie Linton για το συγκρότημα. Προσέφερε, όμως, στην Έλλα την ευκαιρία να δοκιμάσει με το συγκρότημά του όταν έπαιξαν για το χορό του Πανεπιστημίου Yale.

“Αν αρέσει στα παιδιά, μένει”, είπε ο Chick.

Η Έλλα αποθεώθηκε και ο Chick την προσέλαβε στο συγκρότημα για 12,50$ την εβδομάδα.

Στα μέσα του 1936, η Έλλα έκανε την πρώτη της ηχογράφηση. Το “Love and Kisses” κυκλοφόρησε με την ετικέτα Decca, με μέτρια επιτυχία.

Ακούμε αυτό το τραγούδι.

Το 1938, σε ηλικία 21 ετών, η Έλλα ηχογράφησε μια παιχνιδιάρικη εκδοχή του παιδικού τραγουδιού “A-Tisket, A-Tasket”. Το άλμπουμ πούλησε 1 εκατομμύριο αντίγραφα, το νούμερο ένα επιτυχημένο και έμεινε στα ποπ charts για 17 εβδομάδες. Ξαφνικά, η Έλλα Φιτζέραλντ ήταν διάσημη.

Στις 16 Ιουνίου 1939, η Έλλα θρήνησε την απώλεια του μέντορά της Chick Webb. Με την απουσία του το συγκρότημα μετονομάστηκε σε “Ella Fitzgerald and Her Famous Band” και ανέλαβε το συγκρότημα και το διατήρησε μέχρι το 1942. Από τότε ξεκινά σόλο καριέρα, που πολύ σύντομα την οδήγησε στην κορυφή και τη διεθνή αναγνώριση. Συμμετείχε σε πολυάριθμες συναυλίες, υποστηριζόμενη από σπουδαίες ορχήστρες, όπως του Ντιουκ Έλινγκτον και του Κάουντ Μπέιζι.

Η «Βασίλισσα της Τζαζ» διέθετε εξαιρετικά καθαρή και νεανική φωνή, που τα χρόνια δεν κατάφεραν να αλλοιώσουν. Η τεχνική της επέτρεπε να ερμηνεύει με άνεση ένα ποικίλο ρεπερτόριο, από τα συναισθηματικά ρομάντζα ως το πιο «σουίνγκ» θέμα της τζαζ. Με τον Λούις Άρμστρονγκ υπήρξαν οι καλύτεροι εκπρόσωποι του «σκατ», της φωνητικής τεχνικής, με την οποία ο τραγουδιστής με τη φωνή του μιμείται τα όργανα, όπως η τρομπέτα.

Εδώ Ella Fitzgerald & Louis Armstrong στο Summertime.

Και εδώ Louis Armstrong & Ella Fitzgerald στο Cheek to Cheek

Από το 1956 έως το 1967 ηχογράφησε για τη δισκογραφική εταιρεία Verve μία σειρά από 19 ανθολογίες τραγουδιών, στις οποίες διέσωσε 250 εξαιρετικές ερμηνείες του λεγόμενου «Great American Songbook», δηλαδή των σημαντικότερων λαϊκών τραγουδιών των ΗΠΑ, που έγραψαν συνθέτες, όπως οι Ρίτσαρντ Ρότζερς, Κόουλ Πόρτερ, Τζορτζ Γκέρσουιν, Ντιουκ Έλινγκτον, Τζερόμ Κερν, Ιρβινγκ Μπερλίν και Τζόνι Μέρσερ. Στη σχεδόν εξηντάχρονη μουσική διαδρομή της ηχογράφησε περισσότερα από 70 άλμπουμ, κέρδισε 13 βραβεία Γκράμι και πούλησε κοντά στα 40 εκατομμύρια δίσκους.

Το 1974, η Έλλα έκανε δύο θρυλικές παραστάσεις στη Νέα Υόρκη με τους Frank Sinatra και Count Basie.

Εδώ Frank Sinatra & Ella Fitzgerald στο Can’t We Be Friends

Κι εδώ Ella Fitzgerald & Count Basie στο dream a little dream of me

Πέντε χρόνια αργότερα, μπήκε στο περιοδικό Down Beat Hall of Fame και πήρε το Kennedy Center Honours για την προσφορά της στο τραγούδι.

Πέρα από την αγάπη της για το τραγούδι, η Έλλα είχε μια βαθιά ανησυχία για την ευημερία των παιδιών. Αν και αυτή η πτυχή της ζωής της δεν είναι γνωστή, έκανε συχνά μεγάλες δωρεές σε οργανώσεις και ιδρύματα για τα παιδιά.

Η Έλλα Φιτζέραλντ παντρεύτηκε επισήμως δύο φορές. Το 1941 παντρεύτηκε τον λιμενεργάτη και πρώην κατάδικο Μπένι Κόρνγκεϊ και το 1947 τον περίφημο μπασίστα της τζαζ Ρέι Μπράουν, με τον οποίο υιοθέτησε ένα αγοράκι, τον μετέπειτα μπλουζίστα Ρέι Μπράουν τζούνιορ. Η Φιτζέραλντ φέρεται να είχε τελέσει κι ένα τρίτο γάμο, το 1957, με ένα νεαρό Νορβηγό Τορ Λάρσεν, τον οποίο γρήγορα ξέχασε, όταν αυτός συνελήφθη και καταδικάστηκε για ληστεία.

Το 1985 αντιμετώπισε τα πρώτα προβλήματα υγείας και παρόλα αυτά το 1991 έδωσε την τελευταία της συναυλία στο διάσημο Carnegie Hall της Νέας Υόρκης. Ήταν η 26η φορά που έπαιξε εκεί.

Τα προβλήματα υγείας της επιδεινώθηκαν το 1993 και λόγω του διαβήτη της έκοψαν και τα δύο πόδια.

Στις 15 Ιουνίου του 1996 η μεγάλη τραγουδίστρια της τζαζ άφησε την τελευταία της πνοή, σε ηλικία 79 ετών.

Το έργα της ήταν τεράστιο, η φωνή της το ίδιο νεανική μέχρι το τέλος.

Θα κλείσω το αφιέρωμα με δυο ακόμη τραγούδια της Βασίλισσας της Τζαζ

Εδώ Charlie Parker & Ella Fitzgerald 1949 στο Flyin’ Home

Κλείνω με Ella Fitzgerald και Cry me a river

Γιάννης Αγγέλου

Πληροφορίες από: ellafitzgerald.com και sansimera.gr

Ετικέτες:

Δείτε ακόμα...