Ένα χρόνο, κάτι μέρες, 215.000 περίπου κρούσματα και σχεδόν 7.000 θανάτους, πολλούς μήνες με περιοριστικά μέτρα σε κυκλοφορία, εργασία, εκπαίδευση και γονατισμένο ΕΣΥ μετά την εμφάνιση του ιού SARS-COVID-19 στην Ελλάδα και τίποτα δεν μοιάζει να έχει βελτιωθεί ή έστω και τώρα να βελτιώνεται σημαντικά. Μοναδική «ελπίδα» το εμβόλιο, ένα εμβόλιο που παράγεται ακριβά, συντηρείται δύσκολα και διαμοιράζεται έναντι αδρής αμοιβής οπότε αδυνατεί να επιτελέσει το ρόλο του.
Ας τα πάρουμε όμως από την αρχή. Αφορμή για την «ανακάλυψη» των εμβολίων αποτέλεσε η νόσος της ευλογιάς (ανεμοβλογιά) που σκότωνε εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους. Τότε μια γιατρός ανακάλυψε πως αν υγιείς άνθρωποι μολύνονταν «επίτηδες» με ίχνη της νόσου δεν κινδύνευαν πια να πεθάνουν από αυτή. Η μέθοδος αυτή στην εξέλιξή της έδειξε πως ο μαζικός εμβολιασμός δεν μπορεί μόνο να μειώσει τους μεμονωμένους θανάτους και τους βαρέως νοσούντες, μπορεί και να «εξαφανίσει» μια νόσο και μάλιστα, θανατηφόρο λοιμώδη νόσο. Το εμβόλιο είναι ένα πραγματικό βιολογικό υπερόπλο. Αυτή η σπουδαία επιστημονική ανακάλυψη ενισχύθηκε περαιτέρω τόσο που να είναι πλέον σχετικά εύκολο και γρήγορο το να συσταθεί ένα ασφαλές και αποτελεσματικό εμβόλιο. Παραμένει βεβαίως πολυδάπανο.
Το υπερόπλο φυσικά για να λειτουργήσει χρειάζεται προϋποθέσεις. Βασικότερη όλων η μαζική και σχεδόν ταυτόχρονη εφαρμογή του (η ετεροχρονισμένη εφαρμογή του σε εξίσου μεγάλο μέρος του πληθυσμού αναιρεί την αποτελεσματικότητα του διότι αν δεν θωρακιστούν σε σύντομο χρονικό διάστημα όλοι δεν μπορεί να καταπολεμηθεί επαρκώς η νόσος, εξακολουθεί να μολύνει και να μεταλλάσσεται με αποτέλεσμα πλέον το υπερόπλο να μην μπορεί να την αναχαιτίσει στην αρχική τουλάχιστον μορφή του). Μπορεί σήμερα να εμβολιαστεί μαζικά και σύντομα ο πληθυσμός παγκοσμίως αλλά και ειδικά στην Ελλάδα; Προφανώς όχι. Διότι δεν υπάρχουν εμβόλια…
Κι εδώ αρχίζει το πράγμα να μπερδεύεται. Αναρωτιέμαι λοιπόν, υπήρχε στ’ αλήθεια άλλος τρόπος να διαχειριστεί κανείς μια «παγκόσμια ασύμμετρη απειλή»;
Ας σκεφτούμε αρχικά τι θα γινόταν αν από την πρώτη υποψία του ΠΟΥ πως βρισκόμαστε στην αρχή μιας πανδημίας παγκοσμίως τα κράτη «επίτασσαν» τεχνογνωσία, επιστημονική γνώση και υλικοτεχνολογικό εξοπλισμό για την δημιουργία αφενός αποτελεσματικής θεραπευτικής μεθόδου (φάρμακο) και αφετέρου αποτελεσματικής προληπτικής μεθόδου (διαγνωστικά τεστ και εμβόλια). Υπάρχει σημαντικότερος λόγος για μια τέτοια απόφαση από την προστασία της υγείας των λαών που βρίσκεται σαφώς και προφανώς σε πολύ σοβαρό κίνδυνο; Τι συνέβη; Οι φαρμακοβιομηχανίες άργησαν να αντιδράσουν γιατί ήθελαν να είναι σίγουρες ότι τα κράτη είναι διατεθειμένα να πληρώσουν την έρευνα, τη μελέτη και την παραγωγή. Τα κράτη προπλήρωσαν την επιστημονική αυτή διαδικασία και η έρευνα ξεκίνησε. Στην πορεία και αυτές ακόμη οι φαρμακοβιομηχανίες που είναι κατά βάση ανταγωνιστές μεταξύ τους (είναι πολλά τα λεφτά!) χρειάστηκε να «ζευγαρώσουν» και να συνεργαστούν για να διαμοιράσουν την επιστημονική γνώση και να πετύχουν γρηγορότερο αποτέλεσμα για να «νικήσουν» τον ανταγωνισμό. Αποτέλεσμα, η παραγωγή ενός πανάκριβου εμβολίου που θα μοιραστεί με ρέγουλα από λίγους παραγωγούς με πεπερασμένες δυνατότητες σε όσους μπορούν να το πληρώσουν. Υπερόπλο μεν, παροχή πολυτελείας δε. Η μέχρι σήμερα τακτική λοιπόν δεν καταργεί εξ ορισμού το ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει το εμβόλιο;
Τι θα μπορούσε να έχει γίνει; Θα μπορούσαν οι επιστήμονες και οι τεχνολόγοι να δουλεύουν για το καλό του λαού. Να ερευνούν εξαρχής και να συνεργάζονται μεταξύ τους ώστε να είναι ταχύτερο και ποιοτικότερο το αποτέλεσμα. Το παραχθέν φάρμακο αλλά και το εμβόλιο, και το διαγνωστικό τεστ να είναι κατά πολύ ποιοτικότερα (διότι η επικοινωνία και η συνδιαλλαγή επιστημονικών και τεχνολογικών εμπειριών μπορεί μόνον πρόοδο να φέρει) και να έχουν πολύ νωρίτερα δοθεί σε αυτόν για τον οποίο έτσι κι αλλιώς προορίζονται: σε όλους εμάς. Σε μια παραγωγική διαδικασία που δεν διέπεται από το κέρδος και τον ανταγωνισμό δεν υπάρχουν οι σημερινοί περιορισμοί στην ποσότητα ή την ποιότητα, τη γεωγραφική κατανομή και την οικονομική δύναμη. Θα μπορούσαν λοιπόν οι λαοί να εμβολιάζονται πιο γρήγορα, οι νοσηλευόμενοι να λαμβάνουν τα σωστά φάρμακα και η διασπορά της νόσου να ελέγχεται έγκαιρα μέσω της διενέργειας τακτικών και μαζικών διαγνωστικών τεστ. Υπάρχει κανείς που αμφιβάλλει γι’αυτό; Όταν η παραγωγή δεν διέπεται από κανόνες κέρδους και ανταγωνισμού υπάρχει εξάλλου και πολύ μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στην ποιότητα του παραγόμενου προϊόντος που μπορεί, ελεύθερο από σκοπιμότητες και προϋποθέσεις να επιτελέσει το ρόλο για τον οποίο προορίζεται. Κι αν η δαπάνη για την παραγωγή εμβολίων είναι μεγάλη τότε χρειάζεται να σκεφτούμε ξανά πως και τώρα πληρώθηκε από τα κράτη και όχι από τις φαρμακοβιομηχανίες… Απλώς τώρα το εμβόλιο ανήκει μόνο σε αυτές.
Τι συνέβη ακόμα; Οι κυβερνήσεις προκειμένου να «προστατέψουν» τη δημόσια υγεία επέβαλλαν περιοριστικά μέτρα μην έχοντας λάβει ούτε προληπτικά, ούτε ανακουφιστικά-θεραπευτικά. Περιορισμό στην κυκλοφορία, στην εργασία, στην εκπαίδευση και στην υγεία με δεδομένο ότι τα Συστήματα Υγείας διεθνώς μπορούν εδώ και ένα χρόνο να καλύπτουν με το ζόρι τις ανάγκες των ασθενών με covid-19, ούτε λόγος να γίνεται για τους μη covid ασθενείς…
Γιατί οι κυβερνήσεις αποφάσισαν τον εγκλεισμό των λαών και δεν έλαβαν άλλα μέτρα για να σώσουν τον κόσμο; Γιατί δεν «έβαλαν τα δυνατά τους» για να έχουν σύντομα ένα αποτελεσματικό και ασφαλές εμβόλιο, ένα ποιοτικό φάρμακο, ένα ασφαλές προγνωστικό τεστ; Αν ήξεραν πως όλα αυτά θα μπορούν να τα χορηγήσουν οριζόντια στον πληθυσμό τους; Κι αν ακόμα αρχικά δεν υπήρχε άλλη λύση από τον περιορισμό, πόσο θα είχε κρατήσει αν ήταν άλλες οι εφαρμοζόμενες πολιτικές και σε τι φάση θα βρισκόμασταν σήμερα; Και τελικά, αν είναι η προστασία της δημόσιας υγείας ο στόχος τότε γιατί είναι προτιμότερη λύση ο περιορισμός από την επίταξη των αναγκαίων δομών, υλικών, γνώσεων και εργασιών για την προστασίας της;
Τι πέτυχαν με αυτήν τους την επιλογή; Εκατομμύρια κρούσματα και εκατοντάδες χιλιάδες θανάτους παγκοσμίως, αγανάκτηση, κούραση και απόλυτη καταστρατήγηση κάθε δικαιώματος και ελευθερίας στο όνομα μιας προστασίας που δεν έχει έρθει ακόμα και που αμφιβάλλω και αν θα έρθει… Αυτή όμως είναι η μια, η δική μας όψη του νομίσματος. Διότι πέτυχαν και άλλα… Τη μικρότερη δυνατή «οικονομική ζημιά» για ομοίους και δικούς ενός συστήματος που δεν νοιάστηκε ποτέ και δεν νοιάζεται ούτε τώρα για τον λαό, την υγεία και τους νεκρούς του και που βάλλεταισοβαρά από μια ακόμη οικονομική κρίση. Τη θεσμοθέτηση, σχεδόν εν κρυπτώ, επικίνδυνων ή/και ολοκληρωτικών νόμων και διατάξεων που θα δυσκολέψουν ακόμη περισσότερο τη ζωή μας. Την συνεπέστερη δυνατή υπεράσπιση μιας πολιτικής που μετρά κέρδη και απώλειες, όχι ζωντανούς και νεκρούς.
Μήπως τελικά η «λύση» δεν είναι ίδια για όλους; Μήπως το «καλό» και το «κακό» δεν έχουν κοινή σημασία; Μήπως τελικά η δημόσια υγεία δεν είναι για όλους προτεραιότητα; Τελικά, αν έστω και σήμερα αποφάσιζαν οι λαοί να πάρουν στα χέρια τους την επιστήμη, να την κάνουν να δουλεύει απευθείας, και όχι μέσω μεσαζόντων για αυτούς, μήπως έστω και τώρα σταματούσαμε να θρηνούμε θύματα;Μήπως τελικά η λύση δεν είναι το εμβόλιο αλλά το ποιος το έχει στα χέρια του;
Νικολοπούλου Εύα
Πτυχιούχος Νοσηλευτικής
Υπάλληλος Διεύθυνσης Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Λακωνίας
