Η πρόσφατη ανακοίνωση της ΔΕΗ για οριστική παύση λειτουργίας των λιγνιτικών σταθμών (προφανώς με κυβερνητική εντολή – δεν θα μπορούσε να γίνει άλλωστε αλλιώς, προκειμένου για υποδομές μεγάλης εθνικής σημασίας), που φτάνει εως την φυσική καταστροφή των υποδομών των ορυχείων και των σταθμών παραγωγής είναι ένα γεγονός μεγάλης σημασίας που δεν μπορεί να περάσει ασχολίαστο ως αμελητέο.
Ας δούμε λοιπόν συνοπτικά το ιστορικό, δεδομένου ότι η εξέλιξη αυτή δεν ήταν κεραυνός εν αιθρία.
Από τα τέλη της δεκαετίας του 1990, ιδιώτες οικονομικοί παράγοντες της Χώρας με βάση Οδηγίες της ΕΕ, που ήδη είχε υιοθετήσει το νεοφιλελεύθερο μοντέλο ανάπτυξης, πίεζαν τις Ελληνικές Κυβερνήσεις να μειώσουν το αποτύπωμα του Ελληνικού Δημοσίου στον τομεα του Ηλεκτρισμού.
Αξίζει να υπενθυμίσουμε στον αναγνώστη, ότι από τη δεκαετία του 1950 με τη δημιουργία της ΔΕΗ και την απορρόφηση των μικρών ιδιωτικών ηλεκτρικών εταιρείων, προχώρησε ο εξηλεκτρισμός της Χώρας φτάνοντας μέχρι το πιό απομακρυσμένο χωριό, αξιοποιώντας το λιγνιτικό και υδροηλεκτρικό κεφάλαιο της Πατρίδας μας. Η εξαιρετικά επιτυχημένη αυτή προσπάθεια, που χρηματοδοτήθηκε από τις θυσίες του Ελληνικού Λαού, είχε ως αποτέλεσμα στις δεκαετίες 1990 και 2000 να είναι η τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας στην Χώρα από τις χαμηλότερες στην ΕΕ.
Από το 2000 κεντρική επιλογή της ΕΕ υπήρξε η μείωση του CO2 και η ανάπτυξη ΑΠΕ (αιολικών και φωτοβολταικών). Οι ΑΠΕ στη χώρα μας αναπτύχθηκαν και δυστυχώς συνεχίζουν να αναπτύσσονται με άναρχο τρόπο. Είναι γνωστό ότι η παραγωγη ηλεκτρικης ενέργειας απο ΑΠΕ δεν είναι σταθερής ισχύος και έτσι απαιτείται η ύπαρξη αποθήκευσης, προκειμένου να γίνει αποτελεσματική εκμετάλλευσή της. Δυστυχώς μέχρι σήμερα συστήματα αποθήκευσης δεν έχουν εγκατασταθεί. Ετσι η κυβέρνηση καυχιέται για ΑΝΑΠΤΥΞΗ και καταπολέμηση την υπερθέρμανση του πλανήτη (!!), ενώ απλά θησαυρίζουν οι ιδιώτες παραγωγοί (εννοείται εις βάρος των συνήθων υποζυγίων). Παράλληλα ο Ελληνικός λιγνίτης πωλείται σε γειτονικές χώρες που τον χρησιμοποιούν στην ηλεκτροπαραγωγή, οπότε και η δήθεν περιβαλλοντική διάσταση είναι προσχηματική.
Αγκάθι βέβαια για τους ιδιώτες επιχειρηματίες ήταν εξαρχής η λιγνιτική παραγωγή, που λόγω του ότι είχε πολύ χαμηλό κόστος ως εθνικό καύσιμο, δεν επέτρεπε την εξάπλωση των μονάδων φυσικού αερίου. Με την επίκληση των δικαιωμάτων ρύπων CO2 επιβαρύνθηκε σημαντικά με τεχνητό τρόπο η τιμή της λιγνιτικής παραγωγής, ενώ οι Ελληνικές κυβερνήσεις δεν έκαναν ουσιαστικές προσπάθειες να επιτύχουν εξαιρέσεις, όπως έκαναν άλλες Ευρωπαικές χώρες (Γερμανία, Πολωνία, Βουλγαρία, Τσεχία), οπότε σταδιακά η συμμετοχή των λιγνιτικών μονάδων στην παραγωγή μειώθηκε σημαντικά. Η χώρα μας πήρε απόφαση για κατάργηση των λιγνιτικών μονάδων μέχρι το 2028 ενώ στη Γερμανία αποφάσισαν για το 2038 και στη Πολωνία για το 2050. Γιατί άραγε αυτή η σπουδή;
Η κυβέρνηση Μητσοτάκη από την αρχή της θητείας της επέλεξε να μειώσει όσο το δυνατόν περισσότερο τη λιγνιτική παραγωγή, πριμοδοτώντας έτσι τις μονάδες φυσικού αερίου με αποκορύφωμα την πρόσφατη απόφασή της να προχωρήσει και η φυσική καταστροφή όλων των λιγνιτικών υποδομών (με ανατίναξή τους!!!), έτσι ώστε ο εξοβελισμός τους από το Ελληνικό Ηλεκτρικό Σύστημα να μην είναι αναστρέψιμος. Ακόμα και η υπερσύγχρονη, χαμηλών ρύπων μονάδα Πτολεμαίδα 5 επιδιώκεται να μετατραπεί σε μονάδα φυσικού αερίου (δηλαδή σε παλιοσίδερα).
Η απόφαση αυτή είναι πράγματι σοβαρά επιζήμια και επικίνδυνη για την Ελληνική οικονομία, διότι αντί να χρησιμοποιείται εθνικό καύσιμο, επιλέγεται η αγορά Φυσικού Αερίου και μάλιστα τώρα πανάκριβου αμερικανικού LNG (εννοείται με δανεικά).
Είναι αναγκαίο προτού είναι πιά πολύ αργά να ανατραπούν οι σχετικές κυβερνητικές αποφάσεις, να εξασφαλιστούν εξαιρέσεις ανάλογες με αυτές των άλλων Ευρωπαικών χωρών, έτσι ώστε να λειτουργήσει η μονάδα 5 ως λιγνιτική με πλήρη ένταξη στο σύστημα, οι δε λοιπές λιγνιτικές μονάδες να αποκατασταθουν ως μονάδες εφεδρείας.
Βασιλειάδης Κωνσταντίνος, Διπλ. Μηχανολόγος – Ηλεκτρολογος ΕΜΠ, M.Sc. University College London, πρ. Γεν Διευθυντης ΔΕΗ, πρ. Διευθύνων Σύμβουλος ΗΣΑΠ ΑΕ, πρ. Προεδρος / Διευθύνων Συμβουλος ΣΤΑΣΥ ΑΕ
