Ρευστή και αβέβαιη παραμένει η κατάσταση στην ευρύτερη περιοχή του Κόλπου, περίπου 50 μέρες από την έναρξη του ιμπεριαλιστικού πολέμου που ξεκίνησαν ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν στις 28 Φλεβάρη. Το απόγευμα της Παρασκευής, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί δήλωσε πως τα Στενά του Ορμούζ «ανοίγουν για το υπόλοιπο της εκεχειρίας σε ό,τι αφορά τα εμπορικά πλοία» μετά από την έναρξη εύθραυστης παύσης πυρός μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου. Λίγη ώρα αργότερα, ο Πρόεδρος Τραμπ σχολίασε πως παραμένει ο ναυτικός αποκλεισμός των ΗΠΑ μέχρι «να ολοκληρωθεί κατά 100%» η συμφωνία.
Την ίδια ώρα που γίνονται αυτές οι κινήσεις οι ΗΠΑ διαμηνύουν πως δίχως συμφωνία – υπό τους δικούς τους όρους – ο πόλεμος θα ξαναρχίσει. Ο Αμερικανός υπουργός Πολέμου Πιτ Χέγκσεθ, σε συνέντευξη Τύπου που έδωσε την Πέμπτη στο Πεντάγωνο μαζί με τον επιτελάρχη στρατηγό Νταν Κέιν και τον διοικητή της Κεντρικής Διοίκησης, CENTCOM, ναύαρχο Μπραντ Κούπερ, ξεκαθάρισε ότι οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να ξαναρχίσουν τον πόλεμο κατά του Ιράν ανά πάσα στιγμή, σε περίπτωση που δεν επιτευχθεί συμφωνία. Πρόσθεσε πως οι ΗΠΑ αναπτύσσουν περισσότερες δυνάμεις στην περιοχή και ισχυρίστηκε ότι είναι εκείνες που «ελέγχουν» τα Στενά του Ορμούζ και όχι το Ιράν, επειδή τάχα «δεν υπάρχει πλέον ιρανικό Ναυτικό».
Στο μεταξύ, η εύθραυστη εκεχειρία των δύο βδομάδων που εκπνέει (εάν δεν δοθεί παράταση) στις 22 Απρίλη, ευνοεί τα σκληρά παζάρια και την αυξημένη διπλωματική κινητικότητα από το Πακιστάν, την Τουρκία, την Αίγυπτο και σε δεύτερο πλάνο την Κίνα που έχει (για τους δικούς της ενεργειακούς και γεωπολιτικούς λόγους) συμφέρον από τον ταχύτερο τερματισμό του πολέμου που εξαπολύθηκε σε βάρος ενός εκ των στρατηγικών συμμάχων της.
Από την άλλη, οι αντιφατικές δηλώσεις του Αμερικανού Προέδρου Ντ. Τραμπ για πόλεμο ή «συμφωνία», που θα τον τερματίσει, προδίδουν τη σφοδρή ενδοαστική κόντρα στις ΗΠΑ και την πίεση που ασκεί σημαντικό μέρος των ψηφοφόρων του κινήματος «Make America Great Again» κατά της κυβέρνησης, καθώς εκατομμύρια Αμερικανοί δείχνουν απογοητευμένοι από την εξαπόλυση ενός «ακατανόητου» γι’ αυτούς πολέμου. Η λαϊκή πίεση σε έναν βαθμό έχει αυξημένη βαρύτητα και ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοέμβρη στις ΗΠΑ…
Ετοιμότητα και από το Ιράν
Το ίδιο διάστημα, οι Ιρανοί «Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης» δηλώνουν έτοιμοι για κάθε ενδεχόμενο. Η κυβέρνηση του Προέδρου Μασούντ Πεζεσκιάν προειδοποιεί πως ο στόχος της παραμένει ο οριστικός τερματισμός του πολέμου και όχι η παράταση της 15ήμερης εκεχειρίας που ξεκίνησε στις 8 Απρίλη. Ο ίδιος ωστόσο δεν παρέλειψε να πλέξει το εγκώμιο της πακιστανικής διπλωματίας, που πέτυχε ήδη τον πρώτο – αλλά άκαρπο – γύρο διαβουλεύσεων στο Ισλαμαμπάντ το Σαββατοκύριακο της 11ης και 12ης Απρίλη.
Ο Πακιστανός στρατάρχης Ασίμ Μουνίρ πραγματοποίησε αυτή τη βδομάδα σημαντικές επαφές στην Τεχεράνη μεταξύ άλλων με τον υπουργό Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, και τον Πρόεδρο της χώρας Μασούντ Πεζεσκιάν. Στις αποσκευές του μετέφερε, καθώς φάνηκε, περισσότερα από ένα απλό «μήνυμα από τις ΗΠΑ».
Κινητικότητα αναπτύσσουν και άλλοι Πακιστανοί αξιωματούχοι, με πρώτο τον πρωθυπουργό Σεχμπάζ Σαρίφ που ξεκίνησε διπλωματικό μαραθώνιο μεσοβδόμαδα από τη Σαουδική Αραβία, συνέχισε με συναντήσεις στην Ντόχα του Κατάρ, φτάνοντας την Παρασκευή 17/4 στην Τουρκία για επαφές με τον Τούρκο ηγέτη Ρ. Τ. Ερντογάν, ενώ ο υπουργός Εξωτερικών της κυβέρνησής του συναντούσε στο περιθώριο του Φόρουμ Διπλωματίας της Αττάλειας τους ομολόγους του από Τουρκία, Σαουδική Αραβία και Αίγυπτο με επίκεντρο τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.
Στο μεταξύ ο Ιρανός υφυπουργός Εξωτερικών Σαΐντ Χατιμπζαντέχ, που συμμετείχε και αυτός στο Φόρουμ της Αττάλειας, «άπλωσε» επί τάπητος μία ευρύτερη περιφερειακή ατζέντα και όχι μόνο το κλείσιμο του πολεμικού μετώπου με τις ΗΠΑ. Οπως δήλωσε την Παρασκευή «οποιαδήποτε εκεχειρία πρέπει να συμπεριλαμβάνει όλες τις ζώνες σύγκρουσης από τον Λίβανο έως την Ερυθρά Θάλασσα». Ο ίδιος χαρακτήρισε το θέμα «κόκκινη γραμμή» για τις ιρανικές αρχές, απαιτώντας να τερματιστεί «ο κύκλος της σύγκρουσης εδώ, μία και καλή για όλους». Δεν παρέλειψε να επισημάνει πως οι απρόκλητες επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά της χώρας του προκάλεσαν αστάθεια και κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ και πως οι πράξεις τους είχαν πρακτικά αρνητικό αποτέλεσμα στις αγορές Ενέργειας, στο παγκόσμιο εμπόριο και στην ευρύτερη οικονομία.
Ο ναυτικός αποκλεισμός των ΗΠΑ
Οι δηλώσεις αυτές έγιναν λίγες μέρες μετά την έναρξη του ναυτικού αποκλεισμού που επέβαλαν οι ΗΠΑ κατά λιμανιών του Ιράν στις 13/4. Μέσα στο πρώτο 24ωρο εκπρόσωπος της CENTCOM του αμερικανικού στρατού ισχυρίστηκε πως οι ΗΠΑ έχουν τον έλεγχο της περιοχής και πως κανένα πλοίο συμφερόντων Ιράν ή σχετιζόμενο με αυτό δεν περνά. Ωστόσο, στην πραγματικότητα ο ναυτικός αποκλεισμός των ΗΠΑ δεν εφαρμόστηκε κατά τις προσδοκίες της κυβέρνησης Τραμπ. Ξένα τάνκερ και άλλα εμπορικά πλοία (ακόμη και αυτά που σχετίζονται με τον λεγόμενο «σκιώδη στόλο» του Ιράν) πέρασαν από την περιοχή παρά τον ναυτικό αποκλεισμό, γεγονός που κατέγραψε και την Παρασκευή η βέλγικη εταιρεία παροχής δεδομένων και αναλυτικών υπηρεσιών για τη ναυτιλία «Kpler». Η «Kpler» κατέγραψε άλλα τέσσερα πλοία ιρανικών συμφερόντων να περνούν από τη ζώνη αποκλεισμού των ΗΠΑ…
Και οι κίνδυνοι για το πετροδολάριο
Παράλληλα, το Ιράν εντείνει τις ενέργειες προκειμένου να επιβάλλει είτε de facto, είτε σε επικείμενες διαπραγματεύσεις ένα νέο καθεστώς στα Στενά του Ορμούζ (τα οποία ήταν ανοικτά και ασφαλή πριν τις επιθέσεις από ΗΠΑ και Ισραήλ) σε συνεννόηση με το σουλτανάτο του Ομάν. Ο ιρανικός σχεδιασμός προβλέπει επιβολή τελών διέλευσης ή και άλλων μέτρων που μπορεί να αμφισβητήσουν αργότερα ως μέσο συναλλαγής το δολάριο στις αγορές Ενέργειας. Είναι ενδεικτικές κάποιες αρχικές πληροφορίες πως οι Φρουροί απαίτησαν να γίνει η πληρωμή των άτυπων τελών διέλευσης σε κινέζικα γιουάν. Η εξέλιξη πυροδοτεί νέες συζητήσεις για το λεγόμενο «πετρογιουάν» ως εναλλακτικό νόμισμα που θα δοκιμάσει την επί δεκαετίες παντοδυναμία του «πετροδολαρίου». Εάν οι προσπάθειες της Κίνας και του Ιράν στεφθούν με επιτυχία, τότε μπορεί να επιφέρουν καταλυτικές αλλαγές όχι μόνο στις αγορές Ενέργειας και στο παγκόσμιο νομισματικό σύστημα αλλά και στην αμερικανική οικονομία…
Πρόσφατη ανάλυση της Deutsche Bank αναζωπύρωσε τις συζητήσεις για την αποδολαριοποίηση των συναλλαγών στις αγορές Ενέργειας, καθώς εκτιμά πως ο πόλεμος στο Ιράν μπορεί να αποτελέσει «καταλύτη» για σταδιακή διάβρωση της κυριαρχίας του πετροδολαρίου. Πολύ απλά επειδή πολλά θα αλλάξουν για την παγκόσμια πρωτοκαθεδρία των ΗΠΑ σε περίπτωση που οι πετρελαιοπαραγωγές χώρες του Κόλπου (που αισθάνθηκαν προδομένες από την υποτιθέμενη «ασφάλεια» που θα τους πρόσφεραν οι ΗΠΑ στον πόλεμο…) αρχίσουν να τιμολογούν τον «μαύρο χρυσό» σε άλλα νομίσματα και δη σε κινέζικο γιουάν.
Παράλληλα, ο επικεφαλής της Διεθνούς Υπηρεσίας Ενέργειας (IEA), Φατίχ Μπιρόλ, μιλώντας στην ελβετική εφημερίδα «Neue Zuercher Zeitung» προειδοποίησε πως θα χρειαστούν τουλάχιστον δύο χρόνια για να αναπληρώσει η Μέση Ανατολή τη χαμένη παραγωγή πετρελαίου και αερίου, ενώ το ΔΝΤ προέβλεψε πως η διεθνής οικονομική ανάπτυξη για το 2026 θα πέσει στο 3,1% από την αρχική εκτίμηση για 3,3%. Δεν απέκλεισε σε περίπτωση παράτασης του πολέμου πιο αναιμική καπιταλιστική ανάπτυξη στο 2,5%.
Αναδημοσίευση από το Ριζοσπάστη του Σαββατοκύριακου 18-19/04
