Η όξυνση των ενδοϊμπεριαλιστικών αντιθέσεων μπορεί να διευρύνει υπάρχουσες ρωγμές στον ευρωατλαντικό άξονα τα επόμενα χρόνια. Ήδη καταγράφονται σημαντικές διαφορές και αυξάνονται οι αποκλίσεις για τη στάση απέναντι στον πόλεμο στην Ουκρανία και γενικότερα για τη Ρωσία, την Κίνα, τους εμπορικούς δασμούς, τις στρατιωτικές δαπάνες, την “πράσινη μετάβαση”.
Η ΕΕ χάνει έδαφος και βλέπει να επιδεινώνεται η θέση της στον διεθνή ανταγωνισμό σε σχέση με τις ΗΠΑ και την Κίνα. Σε αυτές τις συνθήκες, όλο και λιγότερο μετράνε για τα αστικά κράτη τα διπλωματικά μέσα και παίρνουν προτεραιότητα οι εμπορικοί – οικονομικοί πόλεμοι καθώς και η πολεμική προετοιμασία. Παρατηρείται γενικότερη τάση προς τη λεγόμενη πολεμική οικονομία».
Αυτά σημείωναν οι Θέσεις της ΚΕ για το 22ο Συνέδριο του ΚΚΕ, που δημοσιεύτηκαν τον περασμένο Οκτώβρη. Τις εκτιμήσεις επιβεβαίωσαν η πλούσια εσωκομματική συζήτηση και τα ντοκουμέντα του Συνεδρίου, που είναι εφόδιο στη δουλειά από δω και πέρα.
Πάνω απ’ όλα, τις εκτιμήσεις επιβεβαιώνουν η ίδια η ζωή και οι εξελίξεις που είναι ραγδαίες. Λίγους μήνες αφότου γράφτηκαν τα παραπάνω, η συζήτηση για την «ΕΕ πολλών ταχυτήτων» κυριαρχεί και ξεχωρίζει ακόμα και στην ατζέντα της σημερινής έκτακτης Συνόδου.
Η οικονομική – πολιτική ενοποίηση και η ομοφωνία σε αποφάσεις στρατηγικής σημασίας, που προβάλλονταν ως το δυνατό χαρτί της ιμπεριαλιστικής ένωσης, δεν ξεφτίζουν απλά, αλλά καταρρέουν με πάταγο, κάτω από το βάρος ανειρήνευτων αντιθέσεων που μεγαλώνουν.
Τελικά, το «κοινό μας σπίτι» δεν είναι τόσο …ευρύχωρο, όσο το παρουσίαζαν για πολλές δεκαετίες η ΕΕ και τα κόμματά της. Στο τραπέζι βρίσκεται η ομαδοποίηση κρατών με πιο κοντινά συμφέροντα, που θα λειτουργούν σε στενότερη συνεργασία και με τη βούλα, ειδικά σε ζητήματα ανταγωνιστικότητας και άμυνας, επειδή ο χρόνος είναι πιεστικός και δεν επιτρέπει καμιά καθυστέρηση για διαπραγματεύσεις και συγκλίσεις στους μέσους όρους.
Η ένταση των ανταγωνισμών στα απόνερα της σύγκρουσης ΗΠΑ – Κίνας για την πρωτοκαθεδρία στο παγκόσμιο ιμπεριαλιστικό σύστημα μεγαλώνει τα διλήμματα για την αστική τάξη στα κράτη – μέλη της ΕΕ, κάνοντας ακόμα πιο εύθραυστους τους μέχρι τώρα συμβιβασμούς.
Αυτό εκφράζουν για παράδειγμα οι διαφορετικές απόψεις για τη στήριξη της Ουκρανίας στον πόλεμο με τη Ρωσία και την ένταξή της στην ΕΕ, για τη στάση της ΕΕ απέναντι στις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ, για το εύρος της «στρατηγικής αυτονομίας», για τους όρους συνεργασίας των μονοπωλίων του πολέμου και της συμμετοχής κρατών εκτός ΕΕ στα θηριώδη εξοπλιστικά προγράμματα, όπως και η αντιπαράθεση για το αν οι κρίσιμες αποφάσεις απαιτούν ομοφωνία και θα πρέπει να προβλέπουν βέτο.
Κάτω από το βάρος τέτοιων ανταγωνισμών κλονίζονται ακόμα και παραδοσιακές συμμαχίες – όπως ο λεγόμενος «γαλλογερμανικός άξονας» – και διαμορφώνονται νέα στρατόπεδα – όπως η στενότερη συνεργασία Γερμανίας και Ιταλίας – με υπόβαθρο τη μεγαλύτερη σύγκλιση συμφερόντων σε ζητήματα ζωτικής σημασίας για το κεφάλαιο στις χώρες αυτές.
Θυμίζουμε ότι φυγόκεντρες τάσεις, που στο έδαφός τους «ωρίμασαν» οι σημερινές εξελίξεις, αναπτύχθηκαν και την περίοδο της βαθιάς καπιταλιστικής κρίσης στην ΕΕ. Η απόκλιση συμφερόντων, λόγω της αγιάτρευτης ανισομετρίας στον καπιταλισμό, είχε οδηγήσει και τότε σε σενάρια για «ΕΕ πολλών ταχυτήτων», για έξοδο από την ΕΕ κρατών όπως η Ελλάδα, για «ΕΕ των ομόκεντρων κύκλων».
Αυτό που δεν αλλάζει είναι ο κοινός παρονομαστής των συγκλίσεων, των αντιθέσεων και των συγκρούσεων, ανεξάρτητα από το βάθος και τα χαρακτηριστικά που παίρνουν κάθε φορά. Από πίσω βρίσκονται τα ανταγωνιστικά συμφέροντα του κεφαλαίου και οι ψυχροί λογαριασμοί για το ποιες συμμαχίες μπορούν να τα υπηρετήσουν καλύτερα. Είτε συγκροτούνται και δυναμώνουν, είτε κλονίζονται και αποσυντίθενται, οι ιμπεριαλιστικές συμμαχίες έχουν σταθερά στο στόχαστρο τα συμφέροντα της μεγάλης λαϊκής πλειοψηφίας.
Στο χέρι του λαού είναι να μετατρέψει σε μεγάλα ρήγματα τις ρωγμές που ανοίγουν οι αντιθέσεις των καπιταλιστών που οξύνονται και ο κλονισμός τους να φέρει την ανατροπή. Σ’ αυτό το μεγάλο καθήκον για το Κόμμα μας εστιάζουν οι Αποφάσεις του 22ου Συνεδρίου, για ΚΚΕ δυνατό, σταθερό σε κάθε δοκιμασία, έτοιμο στο κάλεσμα της Ιστορίας για τον Σοσιαλισμό!
Το άρθρο αυτό αναδημοσιεύεται από την στήλη «Η Άποψή μας» του Ριζοσπάστη της Πέμπτης 12 Φλεβάρη 2026.
