«Ημέρα των Νεκρών»: παραδόσεις και θρύλοι της Λατινικής Αμερικής

Οι χώρες της Λατινικής Αμερικής έχουν κοινούς θρύλους που χειραγωγώντας τους θεοφοβούμενους (…όσοι πιστοί προσέλθετε!) τρομοκρατούν τους λαούς τους.

Ο Μαρξ πρώτος διατύπωσε πως «η θρησκεία είναι το όπιο του λαού» και «αποτελεί την καρδιά ενός άκαρδου κόσμου», (Γερμανογαλλικά Χρονικά -1844) και αργότερα ο Λένιν (1905 στο «Ο σοσιαλισμός και η θρησκεία») ότι «είναι μια μορφή πνευματικής καταπίεσης καταδυναστεύοντας τις λαϊκές μάζες, που τσακίζονται στη δουλειά προς όφελος τρίτων – η αδυναμία των τάξεων που υφίστανται την εκμετάλλευση στην πάλη τους ενάντια στους εκμεταλλευτές γεννάει την πίστη σε μια καλύτερη ζωή μετά θάνατο, το ίδιο αναπόφευκτα όπως η αδυναμία του άγριου, στην πάλη του με τη φύση, γεννάει την πίστη στους θεούς, τους σατανάδες, στα θαύματα, κλπ».
Παρηγοριά στον άρρωστο μέχρι να βγει η ψυχή του -που λέει ο σοφός λαός, αναζητώντας τη μετά θάνατον δικαίωση.

Día de Muertos – Η ημέρα των νεκρών

Τις πρώτες μέρες του Νοέμβρη πολλές είναι οι χώρες –από το Μεξικό και προς τα κάτω, που γιορτάζουν τους –έχοντας αποδημήσει, αγαπημένους τους και των οποίων οι ψυχές πιστεύεται ότι επιστρέφουν στον κόσμο αυτές τις μέρες για να απολαύσουν τα προς τιμήν τους, αναθηματικά, εδέσματα και κάθε είδους προσφορές.
Η παράδοση είναι ένα μείγμα της γηγενούς κληρονομιάς των αυτόχθονων λαών της Λατινικής Αμερικής με τον ισπανικό πολιτισμό.

Στο Μεξικό, η ημέρα των νεκρών χαρακτηρίζεται αναλόγως περιοχής από κεριά, νερό, φωτογραφίες του αποθανόντος, τα αγαπημένα τους φαγητά στη ζωή, φρούτα, ποτά -διακοσμημένα συνήθως με κομφετί και λουλούδια κατιφέ.

Οι πιστοί πηγαίνουν στους τόπους λατρείας (los panteones) σε αγρυπνία δίπλα στους τάφους των συγγενών τους, όπου «μοιράζονται» φαγητό και ποτό, καθώς και «ακούνε μαζί σερενάτες.

Μεταξύ άλλων παραδόσεων, ωστόσο, φέτος αυτή η δραστηριότητα διακόπηκε σε ολόκληρη τη χώρα λόγω πανδημίας ιού κοροναϊού.
Στη Γουατεμάλα, την Ημέρα των Αγίων Πάντων, συνηθίζεται να τρώνε αλλαντικά, ένα πιάτο προέλευσης από τους Μάγια –μια ποικιλία με κρύα κρέατα ισπανικής προέλευσης και τοπικά λαχανικά.
Αναδεικνύει επίσης την παράδοση με πέταμα γιγαντιαίων χαρταετών στα νεκροταφεία.

Στην πόλη Sumpango υπάρχει ένα σχετικό φεστιβάλ, το οποίο, σύμφωνα με το μύθο, εμποδίζει τα κακά πνεύματα να διαταράξουν τις καλές ψυχές που επιστρέφουν στη γη εκείνη τη στιγμή.

Στον Ισημερινό, παρασκευάζονται και καταναλώνονται, μαζί με φρούτα, τα guaguas (παιδιά), μπισκότα ανθρώπινου σχήματος και η colada morada, ένα ποτό που παρασκευάζεται με βάση το αλεύρι του μωβ καλαμποκιού.
Οι οικογένειες της Βολιβίας προετοιμάζουν έναν βωμό γνωστό ως «apxata» που περιέχει κεριά, λουλούδια, γλυκά και φρούτα.
Επιπλέον, τοποθετείται ένα tantawawa, -ψωμί σε ανθρώπινο σχήμα που αντιπροσωπεύει τον νεκρό.
Στη χώρα αυτή των Άνδεων πιστεύεται ότι κατά την Ημέρα των Αγίων Πάντων οι ajayus (πνεύματα) επιστρέφουν από τα βουνά φέρνοντας μαζί τους τη γονιμότητα (της γης και των ανθρώπων).

Θρύλοι

Σε αυτό το πλαίσιο της παράδοσης της Ημέρας των Νεκρών, οι χώρες της Λατινικής Αμερικής έχουν κοινούς θρύλους –παραθέτουμε κάποιους …

La Llorona

Είναι η ιστορία μιας γυναίκας που έπνιξε τα παιδιά της σε ένα κανάλι για εκδίκηση επειδή ο άντρας της την άφησε για μια νεότερη μορφονιά.
Μετά τη «μετάνοια», αποφασίζει να αυτοκτονήσει, αλλά οι πύλες του ουρανού είναι κλειστές μέχρι να βρει τις χαμένες ψυχές των μικρών παιδιών της. Από τότε ακούγεται το πνεύμα της να περιπλανιέται να κλαίει και να ψάχνει απόγονους τη νύχτα.

El Sombrerón -το μεγάλο καπέλο

Αυτός ο χαρακτήρας είναι παραδοσιακά κοντός και φοράει ένα μεγάλο μαύρο καπέλο, έχοντας πάντα κιθάρα μαζί του και όταν συναντά μια όμορφη νεαρή γυναίκα την ακολουθεί το σπίτι της για να «γιορτάσει» μαζί της με «σερενάτες», τελικά –μετά (!!) την ληστεύει κιόλας.
Η παράδοση θέλει να εμφανίζεται τις νύχτες της πανσελήνου.
ℹ️ Ο χαρακτήρας ποικίλει από χώρα σε χώρα –από κλεφτρόνι, μέχρι διαβολικός

LaSayona (λα Σαένα)

Δημοφιλής μύθος της Βενεζουέλας –θυμίζει λίγο τη La Llorona, που επικεντρώνεται σε μια όμορφη νεαρή γυναίκα που δολοφόνησε τον άντρα και τον γιο της, σε διάφορες εκδοχές -λόγω της απιστίας του …με τη μητέρα του, την οποία σκοτώνει επίσης. Πριν πεθάνει, η μητέρα του την καταριέται.

Από τότε, η Sayona εκδικείται όλες τις γυναίκες που είναι θύματα απιστίας, παίρνοντας τη ζωή των άπιστων συντρόφων τους.
Σε αρκετές παραλλαγές…

ElCoco – Η καρύδα

Ο El Coco, γνωστό επίσης ως El Cuco, El Coca, El Cuca ή El Cucuy, είναι ένας χαρακτήρας που, σύμφωνα με τον μύθο, έχει σκοπό να απαγάγει και να φάει παιδιά που δεν υπακούουν στους γονείς τους…

ℹ️ 🆘 Όλα τα παραπάνω –όπως σχεδόν τα πάντα πλέον, έχουν γίνει βορά της βιομηχανίας του ηλεκτρονικού «θεάματος» και των video_παιχνιδιών, δηλητηριάζοντας ψυχές μικρών και μεγάλων

DíadeTodoslosSantos (Ημέρα των Αγίων Πάντων)

Για τους ορθόδοξους και τους «βυζαντινούς» καθολικούς η ημέρα (γιορτή) των Αγίων Πάντων είναι 56 ημέρες μετά την Κυριακή του Πάσχα (πρώτη Κυριακή της Πεντηκοστής) και γιορτάζουν όλα τα (χριστιανικά) ονόματα που δεν έχουν ονομαστική γιορτή, ενώ για τη Λατινική Αμερική είναι «σεμνή απότιση φόρου τιμής σε όλες τις ψυχές των νεκρών που βρίσκονται πλάι στο Θεό».
Γιορτάζεται την 1η Νοέμβρη, με ξεχωριστούς συμβολισμούς, τις παραδόσεις και την ειδική σημασία για τις χριστιανικές καθολικές εκκλησίες, φόρος τιμής στις ψυχές, που θεωρούνται «ιερές»
Αυτή η γιορτή που δεν πρέπει να συγχέεται με την Día de Muertos (ημέρα των νεκρών), φέτος προσαρμόστηκε στα μέτρα κατά της πανδημίας τόσο πολύ, που σε ορισμένες χώρες οι αρχές –μια και δεν μπορούν να παρέμβουν με απαγορεύσεις …αποφάσισαν να καθαρίσουν τις επιφάνειες των ταφόπετρων, των κογχών και των σταυρών στα νεκροταφεία !

Συμβολισμοί

Αυτές οι γιορτές προέρχονται από τα μέσα του 9ου αιώνα όταν ο Πάπας Γρηγόριος Δ΄ διέταξε να επεκτείνει τον εορτασμό της 1ης Νοεμβρίου σε ολόκληρη την Καθολική Εκκλησία, ως σύμβολο τιμής σε όλους τους νεκρούς, οι οποίοι, αφού πέρασαν το καθαρτήριο, έγιναν «άγιοι» με την παρουσία του Θεού.
Θεωρώντας ευλογημένους όλους εκείνους που απολαμβάνουν την αιώνια ζωή -παρουσία του Θεού, η Εκκλησία γιορτάζει την Ημέρα των «Αγίων Πάντων», και ως εκ τούτου δεν περιορίζεται να θυμάται αυτήν την ημερομηνία μόνο εκείνους που εμφανίζονται στη λίστα των εκκλησιαστικών κανόνων.
Επιπλέον, είναι ένας τρόπος που η Εκκλησία βρήκε για «να ομαδοποιήσει» τους μάρτυρες της σε μια μόνο επέτειο (και γιορτή), λαμβάνοντας ιδιαίτερα υπόψη το συμβολισμό των διώξεων επί Διοκλητιανού, επίσης γνωστή ως η Μεγάλη Δίωξη, όπου ένας τεράστιος αριθμός χριστιανών πέθανε από τα σπαθιά του ρωμαϊκού στρατού.

Παραδόσεις της ημέρας

Οι παραδόσεις έχουν αλλάξει κατά τη διάρκεια των αιώνων και ποικίλλουν από χώρα σε χώρα ή περιοχή του κόσμου.
Στις περισσότερες χώρες που γιορτάζουν την Ημέρα των Αγίων Πάντων, συνήθως γίνονται λειτουργίες (φέτος λόγω πανδημίας σε πολλές περιπτώσεις, με εικονική μετάδοση)
Μιλώντας για παραδόσεις, στην Αμερική, το πιο συνηθισμένο πράγμα είναι οι επισκέψεις στους τάφους των κοντινών νεκρών ή των προγόνων στο νεκροταφείο.
Σε χώρες όπως το Μεξικό, οι πιστοί διακοσμούν τον τάφο του αποθανόντος ή του «αγίου» με λουλούδια και πολύχρωμες κορδέλες και καταναλώνουν αποκλειστικά πιάτα, με διαφορετικά κατά περίπτωση εδέσματα.
Από την άλλη πλευρά, στις Ηνωμένες Πολιτείες και σε ορισμένα έθνη, η ημέρα συνδυάζεται με τις ειδωλολατρικές παραδόσεις του Halloween, ενώ σε ασιατικές χώρες όπως οι Φιλιππίνες, οι πρόγονοι τιμούνται με μεγάλα ομαδικά συμπόσια σε νεκροταφεία.

Στην Ισπανία έχουμε –παραδοσιακά, τη δραματοποίηση ή την ανάγνωση του θρησκευτικού φανταστικού δράματος Don Juan Tenorio του José Zorrilla, με ειδικές λειτουργίες και επισκέψεις στα panteones (αναθηματικά-πάνθεον-εκκλησάκια»).
Σε πολλές χώρες οι πιστού ντύνουν με ειδικές φορεσιές τα παιδιά μεταμφιέζοντάς σε αγγέλους ή με θρησκευτικές φορεσιές (παπαδάκια).
Άλλοι αναρτούν φωτογραφίες του αποθανόντος σε μέρη όπου ξεχωρίζουν, και οι περισσότεροι προσκυνητές φέρνουν λουλούδια στους νεκρούς -στους τάφους τους ή προσωπικά πράγματα και αναθηματικά, τους θυμούνται με τραγούδια κλπ.

Εκείνο που ποτέ δεν λείπει το τσιμπούσι, με ειδικά εδέσματα και γλυκά που ποικίλλουν από λαό σε λαό, πχ. το λεγόμενο Buñuelos de viento (ντόνατς, σαν τους δικούς μας λουκουμάδες -προέρχεται από τη Γαλλία, γνωστά ως pets-de-nonne – Nun’s puffs κλπ), το marzipan Huesos de santo (πάστα από αλεσμένα αμύγδαλα και ζάχαρη, που γεμίζεται με ειδική κρέμα και τυλίγεται σε στυλ σωλήνα) και -μεταξύ πολλών άλλων, τα διάσημα panellets (γνωστά και ως Castanyada, σε Καταλονία, Ανδόρα, Ίμπιζα, Βαλένθια κλπ με κάστανα και γλυκοπατάτες -συνοδεύονται με γλυκό κρασί).

ℹ️ Με πληροφορίες από telesurtv.net (για τους συμβολισμούς δείτε εδώ)

Κλείνουμε με μια ακόμη θρησκευτική «γιορτή» σημείο γραφής αξιοποίησης της κακώς εννοούμενης πίστης, του φόβου και της αμάθειας, των μεταφυσικών αντιλήψεων, του –κατά τον Μαρξ «οπίου των λαών» για τη ευρύτερη χειραγώγηση μεγάλων κοινωνικών ομάδων

Επί 170 συναπτά έτη στις εκατοντάδες χιλιάδες …εκατομμύρια (ναι! εκατομμύρια!) κάτοικοι της Βενεζουέλας συρρέουν στους δρόμους Barquisimeto, στην πιο παλιά advocación mariana (στον Καθολικισμό , η «μαριανή» επίκληση είναι τρόπος αναφοράς στα μυστήρια, τις εμφανίσεις, τα δώρα ή τις ιδιότητες της Παναγίας ή σε ιστορικές – γεωγραφικές συνθήκες που περιβάλλουν την αφοσίωση σε μια  συγκεκριμένη εικόνα, που με τη μορφή της μητέρας του Ιησού λατρεύεται με διάφορους τρόπους).

ℹ️ Με πληροφορίες από telesurtv.net

ΣΣ:
▪️ 23 τουλάχιστον οι ξεχωριστές λατρείες της Παναγίας στη Βενεζουέλας (ανάλογα με την περιοχή)
(λατρεύεται με…)
▪️ Τα μυστήρια ή τη ζωή της (όπως ο Ευαγγελισμός -Anunciación, η «Κοίμησή της» -Asunción, η εμφάνισή της -Presentación κλπ.
▪️ Αφηρημένες θεολογικές αλήθειες, όπως η ελπίδα, φιλανθρωπία, παρηγοριά , κλπ.
▪️ Τις φυσικές ή «ψυχολογικές» καταστάσεις της, όπως Dolores , Soledad , κλπ.
▪️ Την ιδιότητά της ως διαμεσολαβητή και προστάτη της ανθρωπότητας (Auxiliadora , Mercedes, Remedios κλπ)
▪️ Φρούτα, λουλούδια, πουλιά … που χρησιμοποιούνται ως σύμβολα των ιδιοτήτων της, όπως το πεύκο, το ρόδι, το περιστέρι κά.
▪️ Ατυχήματα, που έτυχε να συμβούν σε τόπους όπου βρίσκονται τα ιερά της (Carmen, el Mar, Fátima, Lourdes)
▪️ Στις μαριάνικες υποθέσεις συνήθως χρησιμοποιούν φόρμουλες τύπου “Santa María de”, “Virgen de” ή “Nuestra Señora de”, συχνότερα με πρώτο συνθετικό το Μαρία και την αφοσίωσή της: María del Carmen, María de los Dolores, María de Lourdes κά.
ℹ️ Το 2016 -«έκδοση 160», η συμμετοχή ανήλθε σε πάνω από 4 εκατομμύρια κόσμου!

Επιμέλεια: Γιάννης Παπαγιάννης

Ετικέτες:

Δείτε ακόμα...