Μια θέση στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων διεκδικούν οι Ευρωπαίοι του ΝΑΤΟ, όσο βαθαίνει το ρήγμα με τις ΗΠΑ, θέλοντας να έχουν πληροφόρηση εκ των έσω για όσα παζαρεύονται, να προωθήσουν τους δικούς τους γεωπολιτικούς σκοπούς και να αποκτήσουν πρόσβαση στη μοιρασιά της «λείας» στην Ουκρανία.
Ωστόσο, ούτε οι Ευρωπαίοι μεταξύ τους έχουν κοινά συμφέροντα και επιδιώξεις, πολύ περισσότερο βρίσκονται σε ανταγωνισμό για τον γεωπολιτικό συσχετισμό δυνάμεων στην Ευρώπη.
Αυτό φάνηκε τελευταία και με την τηλεφωνική επικοινωνία που είχαν οι ηγέτες της Φινλανδίας, Αλεξάντερ Στουμπ, και της Νορβηγίας, Γιόνας Γκαρ Στέρε, με τον Ρώσο Πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν, με στόχο να διερευνηθούν οι προοπτικές για «τερματισμό του πολέμου» στην Ουκρανία και να μεταφερθούν μηνύματα απευθείας στον Πούτιν.
Η άμεση επικοινωνία με Ρώσους αξιωματούχους, και μάλιστα με τον ίδιο τον Πρόεδρο, αποκλίνει από την πάγια στάση των Ευρωπαίων και ήταν η πρώτη απευθείας επικοινωνία μετά το τηλεφώνημα που είχε τον περσινό Ιούλη ο Γάλλος Πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν με τον Πούτιν, με τον οποίο επίσης είχε συνομιλήσει τον Νοέμβρη του 2024 ο τότε καγκελάριος της Γερμανίας Ολαφ Σολτς.
Η στάση τους αυτή οδηγεί σε αποκλεισμό, αφήνοντας τις ΗΠΑ να ηγούνται των διαπραγματεύσεων, προωθώντας όμως τα δικά τους συμφέροντα, σε μεγάλο βαθμό ανταγωνιστικά προς αυτά των Ευρωπαίων του ΝΑΤΟ. Την ώρα μάλιστα που η ΕΕ και τα ευρωπαϊκά μέλη του ΝΑΤΟ σηκώνουν όλο το βάρος του πολέμου με τη Ρωσία στην Ουκρανία, εντείνονται οι ανησυχίες ότι η Ουάσιγκτον και η Μόσχα θα μπορούσαν να καταλήξουν σε συμφωνία για ζητήματα που αφορούν άμεσα την Ευρώπη, όπως οι «εγγυήσεις ασφαλείας» για την Ουκρανία.
«Δεν νομίζω ότι ο Πούτιν θα αλλάξει γνώμη, αλλά τουλάχιστον ακούει τη θέση μας πολύ ξεκάθαρα. Ανησυχώ ότι ορισμένα από αυτά τα μηνύματα δεν φτάνουν σε αυτόν όταν συνομιλεί με τους Αμερικανούς», είπε χαρακτηριστικά ο Στέρε.
Ωστόσο η κίνηση των ηγετών της Φινλανδίας και της Νορβηγίας προκάλεσε ενόχληση σε Δανία, Σουηδία, Ιταλία και Λιθουανία, που εξέφρασαν τις επιφυλάξεις τους.
Η ομάδα Ε3
Συνολικά τα αντικρουόμενα συμφέροντα εντός της ΕΕ και της Ευρώπης είναι ένα «κουβάρι», και μάλιστα οξύνονται και περιπλέκονται διαρκώς. Σε ένα τέτοιο φόντο υπάρχουν πολλές διαφωνίες για το αν πρέπει να ξεκινήσουν απευθείας συνομιλίες με τη Ρωσία, ποια χρονική στιγμή, με ποια «γραμμή» και ποιους αντιπροσώπους.
Σύμφωνα με τέσσερις Ευρωπαίους διπλωμάτες που επικαλούνται οι «Financial Times», ο ειδικός απεσταλμένος του Τραμπ Στιβ Γουίτκοφ, και ο γαμπρός του, Τζάρεντ Κούσνερ, συμφώνησαν τον περασμένο μήνα στο Κίεβο με Ουκρανούς αξιωματούχους ότι «η ομάδα E3 (Βρετανία, Γαλλία και Γερμανία) θα αποτελέσει το όχημα» για την ευρωπαϊκή εκπροσώπηση. «Ωστόσο εξακολουθεί να υφίσταται μια διαφωνία εντός ΕΕ σχετικά με αυτό το ζήτημα»…
Η Νορβηγία και η Φινλανδία υποστηρίζουν ότι έχουν φυσικό λόγο να αναλάβουν ηγετικό ρόλο στην προσπάθεια προσέγγισης της Ρωσίας, καθώς και στη στήριξη της Ουκρανίας. Τα σύνορα της Φινλανδίας με τη Ρωσία, μήκους άνω των 1.300 χλμ., αποτελούν τη μισή «ανατολική πτέρυγα» του ΝΑΤΟ, ενώ η εκτεταμένη ακτογραμμή της Νορβηγίας βρίσκεται κοντά στον ρωσικό Βόρειο Στόλο, στον οποίο περιλαμβάνονται πυρηνοκίνητα υποβρύχια. Στην Αρκτική, η Νορβηγία μοιράζεται επίσης με τη Ρωσία το αρχιπέλαγος του Σβάλμπαρντ.
Στο μεταξύ, αξιωματούχοι του Πενταγώνου ζητούν από μια σειρά χώρες του ΝΑΤΟ, όπως Λιθουανία, Λετονία και Εσθονία, να μετριάσουν τη δημόσια ρητορική τους για τη ρωσική απειλή, σύμφωνα με το «Reuters».
Ενας Ευρωπαίος αξιωματούχος περιέγραψε ως εξής το μήνυμα που μεταφέρθηκε ιδιωτικά από την αμερικανική πλευρά: «Σας βοηθάμε. Οι Αμερικανοί είναι εκεί. Απλώς μην υψώνετε τη φωνή. Μην κάνετε θόρυβο».
Αναδημοσίευση από το Ριζοσπάστη του Σαββατοκύριακου 31/10-01/11
