ΗΠΑ: Ανταρσία στο Πολεμικό Ναυτικό – Η περίπτωση του Αεροπλανοφόρου USS CONSTELLATION (CV64)

Αεροπλανοφόρο USS CONSTELLATION (CV64) - 970 Ναύτες επιβιβάζονται για να συμπληρώσουν το πλήρωμα των 4000 συνολικά - Ναυπηγεία Νέας Υόρκης 1964
Φώτο Αρχείου / Αεροπλανοφόρο USS CONSTELLATION (CV64) – 970 Ναύτες επιβιβάζονται για να συμπληρώσουν το πλήρωμα των 4000 συνολικά – Ναυπηγεία Νέας Υόρκης 1964 – Πηγή: US NAVY

Οι Ένοπλες Δυνάμεις των ΗΠΑ κατά τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο εναντίον του Βιετνάμ (1964-1975) αντιμετώπισαν σοβαρά προβλήματα. Όσο γιγαντώνονταν το κίνημα ενάντια στον πόλεμο εντός κι εκτός των ΗΠΑ, άρχιζε σταδιακά να αγγίζει και το στράτευμα. Αρχικά μειώνονταν σταθερά οι δυνατότητες να στρατολογήσουν νέους στρατιώτες και ναύτες. Κρατικές καμπάνιες και μείωση των γνωστικών κριτηρίων δεν έλυσαν το πρόβλημα. Το 1972 οι ΗΠΑ είχαν σοβαρό πρόβλημα αναπλήρωσης των αποστρατειών και των απωλειών. Τα αντιιμπεριαλιστικά αισθήματα του αμερικανικού λαού και οργανώσεων βετεράνων του πολέμου σε συνδυασμό με το ρατσισμό που επικρατούσε στις Ένοπλες Δυνάμεις δημιούργησαν την εκρηκτική ύλη που πυροδότησε τουλάχιστον 3 περιπτώσεις ανταρσίας στο Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ.

Ανταρσία στο αεροπλανοφόρο USS CONSTELLATION (CV64)

Παρασκευή 8 Σεπτέμβρη 1972: Το αεροπλανοφόρο USS Constellation ταξιδεύει σε μια ήρεμη νυχτερινή θάλασσα 35 μίλια μακριά από την ακτή της Καλιφόρνιας, προς το Σαν Ντιέγκο. Επιστρέφει από το Βιετνάμ για συντήρηση. Πολύ κάτω από τα καταστρώματα, κοντά στην πλώρη του πολεμικού πλοίου, περίπου 60 μαύροι ναύτες, μπαίνουν σε ένα απομονωμένο κουρείο, ένα από τα τρία του πλοίου. Είναι ένα μεγάλο, μακρύ υπόφραγμα στο κάτω μέρος μιας απότομης σκάλας, στα μισά του τέταρτου και του πέμπτου καταστρώματος.

Για αρκετούς μήνες, το δωμάτιο αυτό ήταν ένα σημείο συγκέντρωσης για τους μαύρους να ακούνε μουσική, να παίζουν χαρτιά και να κάθονται στις επτά μαλακές καρέκλες του κουρέα, μιλώντας για τις εντάσεις της ημέρας. Σήμερα είναι η τρίτη ημέρα εκπαίδευσης στη θάλασσα για τους 5.000 άντρες του Connie*. Το κουρείο είναι κλειστό, αλλά ένα επιπλέον κλειδί, έχει παραδοθεί στους μαύρους ναύτες από έναν μαύρο υπαξιωματικό του πλοίου. Υπάρχουν στρατολογημένοι ναύτες**, μηχανικοί και μάγειροι, αλλά δεν υπήρχαν Κελευστές.  Η πόρτα είναι ξεκλείδωτη και οι ναύτες έρχονται και φεύγουν. Μερικοί από αυτούς έχουν αφήσει τους σταθμούς εργασίας τους για να συμμετάσχουν στη συνάντηση.

Αεροπλανοφόρο USS CONSTELLATION (CV64) - 1964-1965 - Εν πλω για Βιετνάμ
Φώτο Αρχείου / Αεροπλανοφόρο USS CONSTELLATION (CV64) – 1964-1965 – Εν πλω για Βιετνάμ / Πηγή: WIKIPEDIA

Η οργάνωση που σχηματίζεται απόψε θα αποκαλέσει τον εαυτό της το Μαύρη Παράταξη (Black Fraction) και θα εκλέξει έναν πρόεδρο και τρεις εκπροσώπους για να διαπραγματευτεί με τους αξιωματικούς και τους υπαξιωματικούς του πλοίου. Στις δυόμισι ώρες αυτής της πρώτης συνάντησης, δεν επιλέγονται ονόματα, δεν διορίζονται ηγέτες, ούτε αποφασίζεται ακόμη να σχηματιστεί οργάνωση. Υπάρχει μια ήσυχη συζήτηση σχετικά με τις ανισότητες στο Connie: Οι άντρες μιλούν για παγίδευση σε χαμηλούς βαθμούς, ότι δεν μπορούν να λάβουν υψηλές βαθμολογίες δοκιμών ή τις συστάσεις των ανωτέρων για προαγωγές σε υψηλότερες αμοιβές και καλύτερες θέσεις εργασίας. Τιμωρούνται αυστηρότερα από τους λευκούς. Γίνεται λόγος για την πρόσληψη πολιτικού δικηγόρου για να ασκήσει αγωγή πολιτικών δικαιωμάτων εναντίον του Ναυτικού και για μαχητικές τακτικές, όπως καθιστές διαμαρτυρίες στο πλοίο. Τέλος, μετά τα μεσάνυχτα, η συνάντηση τελειώνει. Το αποτέλεσμα δεν ήταν να προσλάβουν δικηγόρο, ούτε να προβούν σε νέα συνεδρίαση. Ωστόσο θα ορίσουν εκπροσώπους σε μια μεταγενέστερη συνάντηση. Σκοπός να εργαστούν μέσω της ιεραρχίας του Πολεμικού Ναυτικού. Θα αναφέρουν τις καταγγελίες στους Υπαξιωματικούς και Αξιωματικούς του USS COSTALATION.

Αυτό που ξεκίνησε στο κουρείο του αεροπλανοφόρου USS COSTALATION στις 10 μ.μ. εκείνη την Παρασκευή έληξε 56 νύχτες αργότερα στην πρώτη μαζική ανταρσία στην ιστορία του Ναυτικού των ΗΠΑ.


Αεροπλανοφόρο USS CONSTELLATION (CV64) τη χρονιά της ανταρσίας
Φώτο Αρχείου / Αεροπλανοφόρο USS CONSTELLATION (CV64) τη χρονιά της ανταρσίας – 1972 / Πηγή: WIKIPEDIA

Δευτέρα 11 Σεπτέμβρη 1972: Το αεροπλανοφόρο USS Constellation βρίσκεται ακόμα έξω από τις ακτές της Νότιας Καλιφόρνιας. Στις 22:00 (10 Μ.Μ.) ακούγονται τα γενικά παραγγέλματα από τα μεγάφωνα του αεροπλανοφόρου, που καλούν κάθε άντρα στη θέση μάχης του. Την ίδια στιγμή οι μαύροι ναύτες ετοιμάζονται να ξεκινήσουν τη δεύτερη μυστική τους συνάντηση στο μπροστινό κουρείο. Αν και η κλήση στα μεγάφωνα είναι συνηθισμένο μέρος της εκπαίδευσης, αποφασίζουν ότι η συνάντηση θα πραγματοποιηθεί στις 10 μ.μ. την ερχόμενη Τετάρτη. Αυτή τη φορά όχι στο κουρείο αλλά στη καφετέρια «SIDEWALK». Ένα σημείο στην πρύμνη στο μεσαίο κατάστρωμα. Θα συγκεντρωθούν σε μια από τις καφετέριες του κατώτερου πληρώματος, όπου οι ναύτες μπορούν να πάρουν καφέ, αναψυκτικά και σάντουιτς όταν λήξει η βάρδια τους.


Τετάρτη 13 Σεπτέμβρη 1972: Μετά από μια σύντομη άσκηση, το αεροπλανοφόρο USS Constellation επιστρέφει στο λιμάνι του North Island στον κόλπο του Σαν Ντιέγκο. Ακούγονται και πάλι τα παραγγέλματα από τα μεγάφωνα, αλλά όλα έχουν ολοκληρωθεί στις 10 μ.μ. Οι μαύροι ναύτες συγκεντρώνονται στην περιοχή της καντίνας. Ένας από αυτούς, ο μαθητευόμενος Ναύτης υποστήριξης αεροδρομίου (airman) Moses Stanberry, εκλέγεται πρόεδρος. Ένας νεαρός ναύτης Τσιγγάνος, ο Seaman Edward A. Martinez, και δύο άλλοι νέοι μαύροι ναύτες, ο Seaman Recruit Ricky Killebrew και ο Seaman Howard (Spanky) Smith, είναι οι εκλεγμένοι αντιπρόσωποι για να μιλήσουν στους αξιωματικούς του πλοίου.

Σε αυτήν τη συνάντηση, οι συνομιλίες επικεντρώνονται στις δικαστικές τιμωρίες, στην αναφορά Κυβερνήτη και Υπάρχου και στις περιπτώσεις τριών μαύρων ναυτικών που αναμένουν να τιμωρηθούν. Αποφασίζεται ο Martinez και ο Smith να ζητήσουν από τον Ύπαρχο και τον Κυβερνήτη να μειωθούν οι κατηγορίες. Δύο από τους ναύτες έχουν κατηγορηθεί ότι φορούν ακατάλληλες στολές και ότι τα μαλλιά τους είναι πολύ μακριά. Ο τρίτος κατηγορείται για απρεπή συμπεριφορά σε έναν λευκό αξιωματικό. Ο Μαρτίνεζ, ο οποίος δεν γνωρίζει όλες τις λεπτομέρειες της κατηγορίας, του λέει, «Δεν θέλω να πάω εκεί τυφλός». Ο νεαρός μαύρος λέει την εκδοχή του για τα γεγονότα και παρουσιάζει δύο μάρτυρες. Η συνάντηση λήγει λίγο μετά τις 11 μ.μ.

Είναι τώρα 51 ημέρες πριν από την ανταρσία.

Αεροπλανοφόρο USS CONSTELLATION (CV64) - 1971
Φώτο Αρχείου / Αεροπλανοφόρο USS CONSTELLATION (CV64) – 1971 / Πηγή: WIKIPEDIA

Παρασκευή 15 Σεπτέμβρη 1972: Το αεροπλανοφόρο USS Constellation είναι ξανά εν πλω σε εκπαίδευση πτήσης. Η τρίτη συνάντηση της ομάδας των μαύρων ναυτών ξεκινά στις 10 μ.μ. στο “SIDEWALK” καφέ, στο μεσαίο κατάστρωμα. Οι ναύτες Smith και Martinez συναντήθηκαν την προηγούμενη μέρα με τον Σάουμπ, τον Ύπαρχο. Λένε στη συνάντηση ότι δεν τους δόθηκε άδεια να καθίσουν στην αναφορά Κυβερνήτη ή Υπάρχου. Τους είπαν επίσης να μην παρεμβαίνουν στις έρευνες για τους τρεις μαύρους ναύτες. Υπάρχουν φωνές και κραυγές. Ο Smith και ο Martinez υπόσχονται να συνεχίσουν να προσπαθούν και να πουν ότι σε κάθε περίπτωση θα παρέχουν την υποστήριξή τους στους τρεις ναύτες. Η τρίτη συνάντηση διαρκεί περίπου δύο ώρες.

Τώρα είναι 49 ημέρες πριν από την ανταρσία.


Σάββατο 7 Οκτώβρη 1972: Το αεροπλανοφόρο USS Constellation περνά από την εκπαίδευση πτήσης στη θάλασσα στην επισκευή στο λιμάνι. Οι μαύροι ναύτες ακούνε φωνές από τον Κυβερνήτη Γουόρντ που τους κατηγορεί για σαμποτάζ. Ακούγονται φήμες ότι κάποιες ομάδες μαύρων ναυτών έχουν ρίξει την πίεση του ατμού στους καταπέλτες πτήσης, προκειμένου να σταματήσουν τις απογειώσεις και να αχρηστεύσουν τον εξοπλισμό ραντάρ. Το σαμποτάζ σε ένα από τα δύο θα μπορούσε να σημαίνει blackout και οι μαύροι ναύτες ερμηνεύουν τις κατηγορίες ως συκοφαντία.

Ναύτες αεροπορίας (airmen - seamen) κατά τη διάρκεια διαλείμματος στο κατάστρωμα του αεροπλανοφόρου USS COSTELATION - 1972 - Στον μπουλμέ αναγράφονται οι βόμβες και οι πύραυλοι που φορτώνονταν στα αεροπλάνα για να τις ρίξουν μετά στο Βιετνάμ
Φώτο Αρχείου / Ναύτες αεροπορίας (airmen – seamen) κατά τη διάρκεια διαλείμματος στο κατάστρωμα του αεροπλανοφόρου USS COSTELATION – 1972 – Στον μπουλμέ αναγράφονται οι βόμβες και οι πύραυλοι που φορτώνονταν στα αεροπλάνα για να τις ρίξουν μετά στο Βιετνάμ – Πηγή: US NAVY – Φωτογράφος: William P. Jones, M.D. Medical Officer AFS-3

Κυριακή 15 Οκτώβρη 1972: Νέα για ταραχές στο αδελφό πλοίο του USS Constellation, το αεροπλανοφόρο Kitty Hawk, φτάνουν στο Connie εν πλω στα ανοικτά των ακτών της Καλιφόρνια. (Χρειάστηκαν πεζοναύτες και 15 ώρες για να σταματήσουν οι συγκρούσεις στο Kitty Hawk.) Στο αεροπλανοφόρο USS Constellation αυτή τη στιγμή φαίνεται ότι η σύγκρουση δεν θα περιοριστεί στους στενούς διαδρόμους κάτω από τα καταστρώματα (όπως συνέβη στο USS KITTY HAWK). Όπως είθισται η εξουσία επιστρατεύει τον κοινωνικό αυτοματισμό, και στην προκειμένη περίπτωση τον διάχυτο ρατσισμό που υπέθαλπε καιρό, για τέτοιες ακριβώς περιπτώσεις. Λευκοί ​​στρατολογημένοι ναύτες πηγαίνουν στο μπροστινό κουρείο μόνο αν δεν μπορούν να κόψουν τα μαλλιά τους σε ένα από τα άλλα 2 κουρεία. Η γραμμή δράσης του πλοίου, ένα είδος γραφείου τηλεφωνικών καταγγελιών ναυτών, δέχεται διαμαρτυρίες από τους λευκούς για το κούρεμά τους από μαύρους κουρείς. Μια ομάδα λευκών αξιωματικών ξεκινά άτυπες «συναντήσεις μπύρας». Πίνουν στο κεντρικό κατάστημα ηλεκτρικών ειδών στην πρύμνη, στο μεσαίο κατάστρωμα. Οι συναθροίσεις τους εντείνουν τη ρατσιστική υστερία. Ταυτόχρονα ενεργοποιείται και η ρουφιανιά. Στο καθημερινό ενημερωτικό δελτίο (P.O.D.), ένα είδος Δελτίου Ημερήσιας Διαταγής και Ενημέρωσης, καλείται όποιος γνωρίζει κάτι για σαμποτάζ ή έχει παρατηρήσει κάποιον σε χώρο που δεν προβλέπεται, να το καταγγέλλει αμέσως στους ανωτέρους του.

20 Μέρες πριν την ανταρσία.


Τετάρτη 1 Νοέμβρη 1972: Στο P.O.D. μια ανακοίνωση αναφέρει ότι στο αεροπλανοφόρο USS Constellation, 250 άνδρες περισσεύουν! Αυτοί οι ναύτες που βρίσκονται κοντά στη λήξη της θητείας τους, οι οποίοι δεν θέλουν, ή δεν πληρούν τις προϋποθέσεις να ανανεώσουν τη σύμβασή τους εκ νέου, θα λάβουν πρόωρες απολύσεις. Μερικοί από αυτούς που δεν είναι κατάλληλοι για επανεισδοχή θα λάβουν συστατικές επιστολές (πολύ σημαντικές εκείνη την εποχή για να βρει ένας αφροαμερικανός δουλειά ή ακόμη για να ξαναενταχθεί στις Ένοπλες Δυνάμεις των ΗΠΑ και για να δικαιούται ένα είδος επιδόματος). Έξι μαύροι ναύτες, τους οποίους οι λευκοί αξιωματικοί τους, τους βαθμολόγησαν πολύ χαμηλά θα λάβουν «γενικές απαλλαγές». Δηλαδή θα στερηθούν κάθε δικαίωμα μετά την αποστρατεία τους.

Λιγότερο από 4 μέρες πριν την ανταρσία.


Ανταρσία

Παρασκευή 3 Νοέμβρη 1972: Ένας λευκός πιλότος, ένας αξιωματικός, περπατάει μαζί με έναν μαύρο ναύτη στο μεσόστεγο του αεροπλανοφόρου. «Θα πρέπει να πετάξεις το αεροπλάνο σου, και ίσως να μην σηκωθεί από το κατάστρωμα», λέει ο μαύρος ναύτης.

Στις 12:00 το μεσημέρι, με το Connie να επιστρέφει στο λιμάνι του Σαν Ντιέγκο, αρχίζει η ανταρσία. Περίπου 80 μαύροι ναύτες κάθονται στο πάτωμα και στις καρέκλες στην καντίνα των στρατολογημένων ναυτών στο κατάστρωμα της πρύμνης. Αρνούνται να σηκωθούν. Αρνούνται να επιστρέψουν στη δουλειά.

Το ίδιο απόγευμα ανέλαβε να διαπραγματευτεί με τους στασιαστές ένας αξιωματικός. Το μόνο που κατάφερε ήταν να μεταφερθούν για διαπραγματεύσεις όλοι εντός μίας αίθουσας, μακριά από την καντίνα που είχαν ήδη συγκεντρωθεί άλλα μέλη του πληρώματος με διαθέσεις να συγκρουστούν με τους στασιαστές.

Ο Κυβερνήτης αρνούνταν να συζητήσει μαζί με τους στασιαστές. Μετά από μία ανακοίνωσή του στα μεγάφωνα όπου τους καλούσε να απευθυνθούν στο Συμβούλιο Ανθρωπίνων Σχέσεων*** η αγανάκτηση κορυφώθηκε. Οι μαύροι ναύτες ξεκίνησαν για να πάνε να βρουν τον ίδιο στη γέφυρα.


Η ανταρσία κορυφώνεται

Σάββατο 4 Νοέμβρη 1972: Η ώρα είναι 1 τη νύχτα. Μόλις οι ξεσηκωμένοι ναύτες βγαίνουν όλοι μαζί από την αίθουσα που διαπραγματεύονταν, περικυκλώνονται από ένοπλους πεζοναύτες. Μέχρι εκείνη τη στιγμή κανείς δεν γνώριζε, τουλάχιστον από το κατώτερο πλήρωμα, ότι υπήρχαν πεζοναύτες στο αεροπλανοφόρο και μάλιστα ως «φρουροί της τάξης». Ενώ ακόμη και στη διερεύνηση της υπόθεσης (αμερικανικό κογκρέσο), πολύ αργότερα, όλοι οι υπεύθυνοι κι ανώτεροι αξιωματικοί αρνούνταν ότι ειδοποίησαν τους πεζοναύτες να επέμβουν.

Το ξημέρωμα όλο το πλήρωμα βρίσκεται συγκεντρωμένο στο κατάστρωμα πτήσης. Ο Κυβερνήτης αποφεύγει (για λόγους προσωπικής ανέλιξης και καριέρας) να χαρακτηρίσει τα γεγονότα σαν ανταρσία. Απευθυνόμενος στο πλήρωμα λέει ότι όποιος έχει πρόβλημα μπορεί να κατέβει από το πλοίο και να μεταβεί στη Ναυτική Βάση. Οκτώ λευκοί και 122 μαύροι ναύτες αποβιβάζονται περπατούν μέχρι την αποβάθρα. Εκεί, πραγματοποιούν καθιστική διαμαρτυρία. Ο Κυβερνήτης τους καλεί από τα μεγάφωνα να επιστρέψουν στο αεροπλανοφόρο. Την κλίμακα ανεβαίνουν 2 μαύροι ναύτες και οι 8 λευκοί. Τους υπόλοιπους θα τους κατηγορήσουν για «Άρνηση Επιβίβασης» κι «Αδικαιολόγητη Απουσία» (AWOL). Τους παραδίδουν στη Ναυτονομία και τη Διεύθυνση Διοίκησης της Ναυτικής Βάσης του North Island.

Αεροπλανοφόρο USS CONSTELLATION (CV64) - Τελετή απόσυρσης από την ενεργό υπηρεσία μετά από 42 χρόνια - Αεροναυτική Βάση στο North Island - Στο ίδιο ντόκο που έληξε το 1972 η ανταρσία των ναυτών του
Φώτο Αρχείου / Αεροπλανοφόρο USS CONSTELLATION (CV64) – Τελετή απόσυρσης (παροπλισμού) από την ενεργό υπηρεσία μετά από 42 χρόνια – Αεροναυτική Βάση στο North Island 7/8/2003- Στο ίδιο ντόκο που έληξε το 1972 η ανταρσία των ναυτών του / Πηγή: U.S. Navy photo by Photographer’s Mate 2nd Class Charles Alvarado.

*Connie: Παρατσούκλι που είχαν δώσει τα πληρώματα στο USS COSTALATION (CV73)

**Στρατολογωγημένοι ναύτες – Seaman Recruit: Στο Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ δεν υπάρχει υποχρεωτική θητεία. Για να υπηρετήσει κάποιος είτε μπαίνει με εξετάσεις σε σχολές Υπαξιωματικών ή Αξιωματικών του Ναυτικού, είτε στρατολογείτε από διαπιστευμένους στρατολογητές, που μετά από υποτυπώδεις εξετάσεις εντάσσεται ως κατώτερο πλήρωμα (Ναυτοδίοπος, Ναύτης). Ο αναλφαβητισμός στους αφροαμερικάνούς ήταν τόσο εκτεταμένος τη δεκαετία του ’70 που ελάχιστοι μπορούσαν να επιτύχουν ακόμη και σε αυτές τις εξετάσεις. Σε αντίθεση με τον Στρατό Ξηράς που αρκούσε μόνο η υπογραφή τους.

***Συμβούλιο Ανθρωπίνων Σχέσεων: Την Άνοιξη του 1972 το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ αποφάσισε να συγκροτήσει Συμβούλιο Ανθρωπίνων Σχέσεων σε κάθε μεγάλη μονάδα (το USS COSTALATION είχε 5000 προσωπικό) ώστε να κατευνάζει αντιδράσεις του προσωπικού και να προλάβει τη διάχυση στους ναύτες των αντιπολεμικών διαθέσεων που ήταν το 1972 στην κορύφωσή τους ενάντια στον ιμπεριαλιστικό πόλεμο του Βιετνάμ.

Υ.Γ. Θα ακολουθήσει η Ανταρσία στο Αεροπλανοφόρο USS KITTY HAWK

Γαρδίκης Νίκος

Δείτε ακόμα...