Σε αναβολή πριν καλά καλά ξεκινήσουν οδηγήθηκαν τα νέα παζάρια για τα κρίσιμα ζητήματα που αφήνει ανοιχτά ο προσωρινός και εύθραυστος συμβιβασμός μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, με τις συνεχιζόμενες εγκληματικές επιθέσεις του ισραηλινού κράτους-δολοφόνου στον Λίβανο να ρίχνουν λάδι στη φωτιά του πολέμου που τροφοδοτείται από τον λυσσαλέο ανταγωνισμό για τον έλεγχο πλουτοπαραγωγικών πηγών και δρόμων μεταφοράς Ενέργειας και εμπορευμάτων.
Ο ιμπεριαλιστικός πόλεμος στη Μέση Ανατολή και τα ζόρια που αντιμετώπισαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ στον πόλεμο κατά του Ιράν οξύνουν ακόμα περισσότερο τις αντιθέσεις όχι μόνο μεταξύ των αντιπάλων, αλλά και μεταξύ «συμμάχων» και στο εσωτερικό των χωρών τους, με χαρακτηριστικά στοιχεία των εξελίξεων να αποτελούν οι αυξανόμενες «διαφοροποιήσεις» μεταξύ ΗΠΑ και Ισραήλ, όπως και η εντεινόμενη ενδοαστική αντιπαράθεση μέσα στις ΗΠΑ.
Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς δεν θα αναχωρήσει άμεσα για την Ελβετία όπως προγραμματιζόταν, προκειμένου να αρχίσει τις συνομιλίες που έχουν σκοπό να οδηγήσουν στην «οριστική συμφωνία» με το Ιράν, ανακοίνωσε ο Λευκός Οίκος, μετά την υπογραφή του «μνημονίου κατανόησης» από τους προέδρους των δυο κρατών την προηγουμένη.
«Τα σχέδια για τις επικείμενες τεχνικές συνομιλίες δεν έχουν οριστικοποιηθεί», σε κάθε περίπτωση «η αμερικανική αντιπροσωπεία είναι προετοιμασμένη να αναχωρήσει με την πρώτη ευκαιρία», ωστόσο, οι λεπτομέρειες «αυτών των διαπραγματεύσεων δεν ήταν ποτέ απλές ούτε προβλέψιμες» και «προς το παρόν, ο αντιπρόεδρος δεν θα αναχωρήσει απόψε», ανέφερε ανακοίνωση της αμερικανικής προεδρίας κατά τη διάρκεια της νύχτας.
Ο Βανς είχε πει νωρίτερα ότι η αντίστροφη μέτρηση ως την παρέλευση της προθεσμίας 60 ημερών για την επίτευξη «τελικής συμφωνίας» ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν άρχισε χθες κι ότι ανέμενε να μεταβεί στην Ελβετία «αυτό το Σαββατοκύριακο», χωρίς όμως να είναι βέβαιος.
Αντίστοιχα, και η αντιπροσωπεία του Ιράν που επρόκειτο να πάει στην Ελβετία ανέβαλε το ταξίδι της, όπως μετέδωσε το βράδυ της Πέμπτης το δίκτυο Αλ Μαγιαντίν που πρόσκειται στη Χεζμπολάχ.
Το Ιράν ξεκαθαρίζει ότι οι συνεχιζόμενες ισραηλινές επιθέσεις στον Λίβανο αποτελούν παραβίαση του «μνημονίου κατανόησης» με τις ΗΠΑ και «προειδοποιεί» ότι αν η Ουάσινγκτον δεν υλοποιήσει τις δεσμεύσεις της τότε και η Τεχεράνη δεν θα εφαρμόσει τις δικές της.
Ο Μοχάμεντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, επικεφαλής διαπραγματευτής του Ιράν και πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου, προειδοποίησε ότι «σε περίπτωση κακής πίστης, παραβίασης της σύμβασης και υπερβολικών απαιτήσεων από την αντίπαλη πλευρά, δεν θα διστάσουμε να δώσουμε μια συντριπτική απάντηση».
Το Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν ανακοίνωσε ότι διαθέτει σχέδιο για «αμοιβαία απάντηση» σε περίπτωση παραβίασης της «ειρηνευτικής» συμφωνίας.
Υπενθυμίζεται εξάλλου ότι ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Μοτζταμπά Χαμενεΐ, ανέφερε σε ανάρτηση του ότι ενέκρινε το «μνημόνιο κατανόησης», παρότι είχε διαφορετική άποψη, αφού έλαβε διαβεβαιώσεις από τον πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν κι άλλους κορυφαίους αξιωματούχους «για τη διασφάλιση των δικαιωμάτων του Ιράν και του Μετώπου της Αντίστασης».
Εντείνονται οι ενδοαστικές αντιδράσεις στις ΗΠΑ
Την ίδια ώρα, ο προσωρινός συμβιβασμός με το Ιράν, το κείμενο του οποίου αποτυπώνει το γεγονός ότι οι ΗΠΑ απέτυχαν να επιβάλλουν τις αξιώσεις τους στο πεδίο, εντείνει τις ενδοαστικές αντιπαραθέσεις στο εσωτερικό των Ηνωμένων Πολιτειών.
Ο ηγέτης της μειοψηφίας των Δημοκρατικών στη Γερουσία, Τσακ Σούμερ, κατηγόρησε τον πρόεδρο Ντ. Τραμπ για «ανικανότητα και εγωισμό», δηλώνοντας ότι «οι ΗΠΑ βρίσκονται σε χειρότερη θέση λόγω της ανικανότητας του Τραμπ, του εγωισμού του και της αδυναμίας του να ακούσει τα γεγονότα». «Αν ο Τραμπ θέλει να στείλει εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια στο Ιράν, θα χρειαστεί να έχει να κάνει με τις ψήφους των Ρεπουμπλικανών», έγραψε ο Σούμερ στο X. «Οι Δημοκρατικοί δεν θα βοηθήσουν τον Τραμπ να στείλει 300 δισεκατομμύρια δολάρια στο Ιράν», σημείωσε, αναφερόμενος στο επενδυτικό ταμείων των 300 δισ. δολαρίων που περιγράφεται με πολλές ασάφειες στο «μνημόνιο κατανόησης».
Επικρίσεις και ερωτήματα για την προσωρινή συμφωνία διατυπώνονται και από στελέχη και βουλευτές των Ρεπουμπλικάνων, όπως και από αμερικανικά ΜΜΕ, εστιάζοντας σε «υπερβολικές παραχωρήσεις» από τις πλευρά των ΗΠΑ, όπως η άμεση αναστολή των κυρώσεων στις εξαγωγές ιρανικού πετρελαίου.
Ο Ρεπουμπλικάνος γερουσιαστής Τεντ Κρουζ κάλεσε τον πρόεδρο Τραμπ «να μην τους δώσει βουνά από μετρητά για να τους επιτρέψει να ανοικοδομήσουν τη χώρα και να ξαναγίνουν απειλή για τις ΗΠΑ».
«Δεν θέλω να δω τους ισλαμιστές που θέλουν να μας σκοτώσουν να γίνονται ισχυρότεροι. Αν αυτή η συμφωνία τους δίνει 300 δισεκατομμύρια δολάρια, είναι λάθος», δήλωσε.
Ο Τζον Κόρνιν, άλλος γερουσιαστής του Τέξας, ανέφερε ότι φοβάται πως η συμφωνία δεν είναι παρά «ιντερλούδιο», διάλειμμα που θα επιτρέψει στο Ιράν να αποκαταστήσει το οπλοστάσιό του και να συνεχίσει τον εμπλουτισμό ουρανίου.
Η κυβέρνηση Τραμπ ισχυρίζεται ότι «ούτε ένα σεντ αμερικανικών χρημάτων δεν θα πάει στο Ιράν», ενώ ο Βανς υποστήριξε ότι υπάρχουν διασφαλίσεις και ότι η υλοποίηση της συμφωνίας θα βασίζεται στη συμμόρφωση του Ιράν.
Σε μία σχετική εξέλιξη, ενδεικτική κι αυτή για τα ζόρια που αντιμετώπισε ο… «άτρωτος» στρατός των ΗΠΑ, το Πεντάγωνο φέρεται να έχει ζητήσει έκτακτη χρηματοδότηση 80 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την κάλυψη του κόστους που σχετίζεται με τον πόλεμο στο Ιράν, σύμφωνα με δημοσίευμα της Wall Street Journal.
Στο επίκεντρο η αντιπαράθεση για τα Στενά του Ορμούζ
Ο έλεγχος του στρατηγικής σημασίας θαλάσσιου περάσματος των Στενών του Ορμούζ παραμένει στο επίκεντρο των αβέβαιων παζαριών των ΗΠΑ με το Ιράν, με όλα τα αστικά επιτελεία να ομολογούν ότι αποτελεί μία από τις «νάρκες» που μπορεί να τινάξει στον αέρα τον εύθραυστο συμβιβασμό.
Η Τεχεράνη επιδιώκει να αποτυπωθεί σε μία ενδεχόμενη τελική συμφωνία η σημερινή ντε φάκτο κυριαρχία της στην περιοχή, ενώ και το κείμενο του «μνημονίου κατανόησης» αναφέρει ότι Ιράν και Ομάν θα ξεκινήσουν διάλογο με τις χώρες τις περιοχής «για να καθορίσει τη μελλοντική διοίκηση και τις ναυτιλιακές υπηρεσίες στο Στενό του Ορμούζ». Με την επίκληση των «ναυτιλιακών υπηρεσιών» το Ιράν επιδιώκει να επιβάλλει ένα είδος διοδίων, ακόμα και αν δεν ονομάζονται επίσημα έτσι.
Το Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν ανέφερε την Πέμπτη ότι η Αρχή του Στενού του Περσικού Κόλπου της χώρας θα λάβει μέτρα για την ταχεία έκδοση αδειών στα πλοία που επιθυμούν να διέλθουν από το Στενό του Ορμούζ, σύμφωνα με το «μνημόνιο κατανόησης» που υπογράφηκε από την Τεχεράνη και την Ουάσινγκτον. Η δήλωση που δημοσιεύθηκε από τα κρατικά μέσα ενημέρωσης αναφέρει με νόημα ότι «για εξήντα ημέρες, δεν θα χρεώνονται τέλη στους αιτούντες».
Από την άλλη, η CENTCOM (το διοικητήριο των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων για τη Μέση Ανατολή και την Κεντρική Ασία) ανακοίνωσε την άρση του αποκλεισμού «όλων των θαλάσσιων μεταφορών που εισέρχονται και εξέρχονται από ιρανικά λιμάνια και παράκτιες περιοχές».
Πάντως, παρά την άρση του αποκλεισμού, αναλυτές εκτιμούν ότι – ακόμα και αν δεν υπάρξει νέα φάση πολεμικής κλιμάκωσης – η «ομαλοποίηση» της κυκλοφορίας μέσω του Στενού του Ορμούζ ενδέχεται να απαιτήσει «εβδομάδες έως μήνες».
