Χρειάστηκαν μόλις λίγες βδομάδες από το «εύθραυστο» μνημόνιο ΗΠΑ – Ιράν της 17ης Ιούνη, για να ξαναρχίσουν για τουλάχιστον δύο μέρες (8 και 9 Ιούλη) οι εκατέρωθεν αμερικανο-ιρανικές επιθέσεις στην ευρύτερη περιοχή του Κόλπου.
Πραγματική αιτία για τον νέο γύρο ανάφλεξης παραμένει ο σκληρός ανταγωνισμός για τον έλεγχο των στρατηγικών Στενών του Ορμούζ παρά τα διάφορα προσχήματα περί «δημοκρατίας» ή «πυρηνικής απειλής». Ο νέος γύρος εχθροπραξιών επιβεβαιώνει τη ρευστότητα των εξελίξεων στην περιοχή, που παραμένει ένα από τα πιο νευραλγικά περάσματα της διεθνούς ναυτιλίας για τη μεταφορά Ενέργειας και άλλων κρίσιμων εμπορευμάτων (π.χ. λιπασμάτων). Φάνηκε επίσης πως όσα διαδραματίζονται στην περιοχή παραμένουν τμήμα του ευρύτερου γεωστρατηγικού «παζλ», καταδεικνύοντας την ανεπίστρεπτη πορεία κλιμάκωσης του ενδοϊμπεριαλιστικού ανταγωνισμού, στη βάση του οποίου παραμένει η μεγάλη αντιπαράθεση ΗΠΑ και Κίνας για την κυριαρχία στην παγκόσμια καπιταλιστική οικονομία.
Οι διήμερες επιθέσεις των ΗΠΑ προκάλεσαν 14 νεκρούς, 73 τραυματίες και έβαλαν στο στόχαστρο κυρίως στρατιωτικές, συγκοινωνιακές και μεταφορικές και άλλες υποδομές στο Νότιο Ιράν (όπως π.χ. η σιδηροδρομική γέφυρα στο Γκολεστάν που αξιοποιείται για το εμπόριο με τη Ρωσία και την Κίνα).
Τα επίσης πολλές δεκάδες ιρανικά αντίποινα δεν περιορίστηκαν αυτήν τη φορά μόνο σε Μπαχρέιν, Κατάρ και Κουβέιτ. Εφτασαν έως τη βάση Αζρακ της Ιορδανίας (που χρησιμοποιεί κατά κόρον ο αμερικανικός στρατός), παρότι οι 10 βαλλιστικοί πύραυλοι αναχαιτίστηκαν από την ιορδανική αεράμυνα δίχως πρόκληση θυμάτων ή ζημιών.
Στο φόντο του 48ωρου γύρου ανάφλεξης των συγκρούσεων, δεν έλειψαν οι νέες απειλές από ΗΠΑ και Ισραήλ για γενικό «μπουρλότο», για «τέλος της εκεχειρίας» και το ξαναζέσταμα σεναρίων για «δολοφονικά σχέδια» του Ιράν κατά του Αμερικανού Προέδρου Τραμπ.
Από την άλλη, το Ιράν κατήγγειλε τις ΗΠΑ στον ΟΗΕ για την παραβίαση της Χάρτας Ηνωμένων Εθνών και της πρώτης ρήτρας του διμερούς μνημονίου, επισημαίνοντας ότι οι ΗΠΑ χρησιμοποίησαν τις ιρανικές επιθέσεις σε τάνκερ για να δικαιολογήσουν «τη συνεχιζόμενη αποτυχία» τήρησης του μεταξύ τους μνημονίου.
Το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών κατήγγειλε τις ΗΠΑ για «κατάφωρο έγκλημα πολέμου», προειδοποιώντας ότι δεν θα επιτρέψει οι αμερικανικές επιθέσεις και παραβιάσεις του μνημονίου να θίξουν τα εθνικά συμφέροντα.
Επιπλέον, οι Ιρανοί «Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης» ανακοίνωσαν ότι οι αμερικανικές επιθέσεις κατά της χώρας τους και οι επεμβάσεις με στόχο την ανακατεύθυνση της διεθνούς ναυτιλίας από τα Στενά του Ορμούζ διαταράσσουν τις προσπάθειες επανέναρξης της διέλευσης πλοίων από την περιοχή, διακυβεύοντας «τα συμφέροντα χωρών που επωφελούνται από αυτήν», εννοώντας και το Σουλτανάτο του Ομάν. Προειδοποίησαν δε τις ΗΠΑ με «συντριπτική απάντηση» σε περίπτωση περαιτέρω αμερικανικής επέμβασης στην περιοχή.
Οι αντιπαραθέσεις αυτές πηγάζουν μεταξύ άλλων και από τις ασαφείς διατυπώσεις όρων του μνημονίου ΗΠΑ – Ιράν σε κρίσιμα ζητήματα, όπως αυτά που αφορούν τη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ. Οι ασάφειες αυτές αρχικά επέτρεψαν την υπογραφή του μνημονίου, στη συνέχεια, όμως, οι διαφορετικές ερμηνείες που γίνονται συντηρούν την αντιπαράθεση.
Συνέχιση διαπραγμάτευσης εν μέσω απειλών
Οι απειλές μεταξύ των δύο πλευρών και του Ισραήλ (που παίζει ρόλο επιταχυντή επιθέσεων όποτε κριθεί απαραίτητο από τις ΗΠΑ) καταγράφονται παράλληλα με τις προσπάθειες περιφερειακών δυνάμεων για αποκλιμάκωση και επανέναρξη διαπραγματεύσεων.
Ολο αυτό το διάστημα, Αίγυπτος, Κατάρ, Σαουδική Αραβία, Πακιστάν και Τουρκία συνεχίζουν τις προσπάθειες και ζυμώσεις προς τις δύο πλευρές για «αυτοσυγκράτηση», με τον Αμερικανό Πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ να συνεχίζει τις αμφισημίες και να διαβεβαιώνει πως δεν επιθυμεί «μακροπρόθεσμη σύγκρουση», παρότι την ίδια ώρα δεν διστάζει να αποκαλεί «καθάρματα» τους Ιρανούς αξιωματούχους. Βεβαίως, την ίδια περίοδο καταστρώνουν σχέδια ή επιταχύνουν εξελίξεις για την επιμήκυνση ή κατασκευή νέων αγωγών που παρακάμπτουν τα Στενά του Ορμούζ ή χώρες της περιοχής.
Και σχέδια ανταγωνιστικών εμπορικών δρόμων
Η Σαουδική Αραβία ανακοινώθηκε αυτή τη βδομάδα πως εξετάζει για παράδειγμα την επέκταση του τεράστιου αγωγού «Ανατολής – Δύσης» που «σπρώχνει» εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου προς το λιμάνι Γιανμπού της Ερυθράς Θάλασσας.
Η Συρία, μετά και από τη συνάντηση του τζιχαντιστή Προέδρου Αχμεντ αλ Σαράα με τον Γάλλο Πρόεδρο Εμ. Μακρόν και τον Αμερικανό ηγέτη Ντόναλντ Τραμπ αυτήν τη βδομάδα, επιχειρεί να αναβαθμίσει γεωπολιτικά τον ρόλο της στη λεκάνη της Ανατολικής Μεσογείου σε συνεργασία και με την Τουρκία, η οποία προχωρά σε συντονισμό με το Ιράκ το σχέδιο του «Αναπτυξιακού Δρόμου Ιράκ – Ευρώπης» (Iraq-Europe Development Road) με σκοπό την παράκαμψη των Στενών του Ορμούζ μέσω της μεταφοράς Ενέργειας και εμπορευμάτων από το λιμάνι της Βασόρας του Ιράκ προς τις αγορές της Ευρώπης. Με τον τρόπο αυτόν βεβαίως δεν επιχειρείται να παρακαμφθούν μόνο τα Στενά του Ορμούζ, αλλά και ο ανταγωνιστικός εμπορικός διάδρομος IMEC που σχεδιάζεται μεταξύ Ινδίας – χωρών του Κόλπου με στόχο τις ευρωπαϊκές αγορές μέσω Ισραήλ, Κύπρου ή και Ελλάδας…
Σε αυτό το φόντο, γίνονται βήματα για τη συνέχιση τεχνικών και άλλων διαπραγματεύσεων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν. Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε την Παρασκευή 10 Ιούλη στο πρακτορείο Reuters πως οι τεχνικές διαπραγματεύσεις ΗΠΑ – Ιράν «συνεχίζονται» και πως ο νέος γύρος πιο σύνθετης διαπραγμάτευσης αναμένεται γύρω στις 18 Ιουλίου, καθώς στις 9/7 ολοκληρώθηκαν μετά από μία βδομάδα οι πολύ μαζικές εξαήμερες επικήδειες εκδηλώσεις σε Ιράν και Ιράκ και η ταφή στη Μασχάντ, γενέτειρα του τέως ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, που δολοφονήθηκε την πρώτη μέρα του πολέμου.
Αναδημοσίευση από το Ριζοσπάστη του Σαββατοκύριακου 11-12/07
