Ενα ακόμα τρανταχτό παράδειγμα για το τι σημαίνει οι μεταφορές, η ασφάλεια και τα δικαιώματα των επιβατών να γίνονται με κριτήριο το κέρδος των επιχειρηματικών ομίλων, στο έδαφος της «απελευθερωμένης» αγοράς με τη βούλα της ΕΕ, δίνει η πρόσφατη υπερψήφιση στην Ολομέλεια του Ευρωκοινοβουλίου της συμφωνίας με το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, η οποία φέρει τον άκρως υποκριτικό τίτλο «δικαιώματα των επιβατών αεροπορικών μεταφορών».
Οι ανταγωνισμοί λύνονται στις πλάτες των επιβατών
Στην πραγματικότητα, ο Κανονισμός μειώνει ακόμα περισσότερο τις υποχρεώσεις των αεροπορικών εταιρειών, ψαλιδίζει τις αποζημιώσεις για τους επιβάτες και ανοίγει τον δρόμο για περαιτέρω περιορισμό τους, διατηρώντας την έννοια – λάστιχο των «εκτάκτων περιστάσεων», που δίνει τη δυνατότητα στους ομίλους να αποφεύγουν αποζημιώσεις κατά το δοκούν, ενώ την ίδια ώρα ανάβει «πράσινο φως» για παραπέρα αυξήσεις στις τιμές. Ολα αυτά με φόντο την «εξοικονόμηση» που κάνουν οι επιχειρηματικοί όμιλοι κόβοντας από τις όποιες υπηρεσίες προς τους επιβάτες, κι ενώ το ευρωενωσιακό χρήμα από τη φοροληστεία των λαών «ρέει άφθονο» προς τους αερομεταφορείς, θωρακίζοντας τα δισεκατομμύρια των κερδών τους και την «ανταγωνιστικότητά» τους στη διεθνή καπιταλιστική σκακιέρα.
Για να αντιληφθεί κανείς το πώς η «ευρωπαϊκή κανονικότητα» σημαίνει μονά – ζυγά κερδισμένοι οι επιχειρηματικοί όμιλοι και χαμένοι οι λαοί, οι οποίοι πληρώνουν με όλους τους τρόπους και τους ανταγωνισμούς των επιχειρηματικών ομίλων, αρκεί μια μικρή αναδρομή στα πεπραγμένα των οργάνων της ΕΕ και σε αυτό το ζήτημα.
Η πρόταση αναθεώρησης του συγκεκριμένου Κανονισμού παρέμενε σκόπιμα «μπλοκαρισμένη» στο Συμβούλιο από το μακρινό 2014. Ο λόγος της πολυετούς αυτής καθυστέρησης δεν ήταν η αγωνία για τα δικαιώματα των επιβατών, αλλά οι σφοδρές αντιθέσεις και οι ανταγωνισμοί των αστικών τάξεων της καπιταλιστικής ΕΕ.
Η τελική θέση του Συμβουλίου οδήγησε σε δραστική μείωση των υποχρεώσεων των αεροπορικών εταιρειών, στο όνομα της «ανταγωνιστικότητας», την ίδια ώρα που οι αερομεταφορείς έχουν κυριολεκτικά «μπουκώσει» από κρατικές και ευρωενωσιακές επιδοτήσεις με ζεστό χρήμα.
Αιματηρό «ψαλίδι» στις αποζημιώσεις και κατάργηση της αναπροσαρμογής
Οι συγκεκριμένες ρυθμίσεις που εγκρίθηκαν αποτελούν μνημείο πρόκλησης. Οσον αφορά τα ποσά των αποζημιώσεων, το βασικό ποσό μειώνεται στα 250 ευρώ για ταξίδια 1.500 χλμ. ή λιγότερο, αντί των 300 ευρώ που όριζε αρχικά το Ευρωκοινοβούλιο, διατηρώντας παράλληλα τα 400 και 600 ευρώ για τις πτήσεις μεγαλύτερων αποστάσεων.
Ακόμα, εισάγεται ένας απαράδεκτος μηχανισμός που επιτρέπει στις εταιρείες να μειώνουν την αποζημίωση κατά 50% σε μεγαλύτερες διαδρομές, όταν η εναλλακτική διαδρομή ή η καθυστέρηση δεν υπερβαίνει τις 4 ώρες. Πρόκειται για μια ρύθμιση – δώρο που ψαλιδίζει τις μεγαλύτερες αποζημιώσεις για τους ομίλους, ενώ παρότι και με τον νέο κανονισμό παραμένει το γενικό όριο η καθυστέρηση των 3 ωρών για να αποζημιωθεί ο επιβάτης, εισάγεται τροχιοδεικτικά για τις μεγάλες αποστάσεις το χρονικό όριο των 4 ωρών. Ετσι ανοίγει η όρεξη των ομίλων που ήδη ζητούν να υπάρξει γενίκευση προς τα πάνω σε όλες τις κατηγορίες στις 4 αλλά και στις 5 ώρες.
Ο δε αυτόματος μηχανισμός τριετούς αναπροσαρμογής των ποσών αποζημιώσεων επιβατών για καθυστερήσεις βάσει του πληθωρισμού, που είχε προταθεί, καταργήθηκε πλήρως. Αντί αυτού, το κοινό κείμενο απαιτεί μόνο μια χαλαρή πενταετή έκθεση επανεξέτασης από την Κομισιόν, όπου ο πληθωρισμός θα είναι απλά ένας από τους πολλούς παράγοντες, ενώ νομοθετική πρόταση θα κατατίθεται μόνο αν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή το κρίνει απαραίτητο.
Ετσι, οι αποζημιώσεις των λαϊκών στρωμάτων θα εξανεμίζονται από την ακρίβεια, για να μη χάσουν ούτε σεντ τα αεροπορικά μονοπώλια.
Το μέγεθος της συνδιαλλαγής αποκαλύπτεται και στο κρίσιμο ζήτημα των «έκτακτων περιστάσεων», τις οποίες επικαλούνται πάγια οι εταιρείες για να αποφεύγουν τις αποζημιώσεις. Οι προτάσεις για αυστηρό, εξαντλητικό κατάλογο πήγαν στο καλάθι των αχρήστων και το τελικό κείμενο επιστρέφει σε έναν γενικόλογο, ενδεικτικό κατάλογο, χωρίς κανέναν μηχανισμό επικαιροποίησης. Ανοίγει έτσι διάπλατα παράθυρο νόμιμης ασυλίας για τους μεταφορείς.
Στην πραγματικότητα, οι «έκτακτες περιστάσεις» παραμένουν μια έννοια – λάστιχο, που οι όμιλοι θα συνεχίσουν να τεντώνουν κατά το δοκούν και σύμφωνα με τα συμφέροντά τους, προκειμένου να αποποιούνται τις ευθύνες τους.
Το ένα ρεκόρ κερδοφορίας πίσω από το άλλο
Αυτή η προκλητική ασυλία έρχεται να θωρακίσει παραπέρα τα κέρδη των επιχειρηματικών ομίλων που σπάνε το ένα ρεκόρ κερδοφορίας πίσω από το άλλο, ως αποτέλεσμα της τεράστιας εκμετάλλευσης, εντατικοποίησης, καθήλωσης των μισθών, όπως και της πολύπλευρης στήριξης των κρατών και της ΕΕ, που τους δίνουν κάθε είδους προνόμια.
Τα στοιχεία μιλάνε από μόνα τους:
- Οι δέκα μεγαλύτεροι ευρωπαϊκοί αεροπορικοί όμιλοι εμφάνισαν συνολικά περίπου 17 δισ. ευρώ λειτουργικά κέρδη το 2025, αυξημένα κατά περίπου 8% σε σχέση με το 2024.
- Ο όμιλος IAG (British Airways, Iberia, Aer Lingus και Vueling) κατέγραψε το 2025 καθαρά κέρδη 1,3 δισ. ευρώ μόνο στο πρώτο εξάμηνο, αυξημένα κατά 43,8% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2024.
- Η «Lufthansa Group» βελτίωσε το ετήσιο προσαρμοσμένο EBIT στα 1,96 δισ. ευρώ.
- Η «Air France-KLM» πέτυχε λειτουργικά κέρδη άνω των 2 δισ. ευρώ, τα υψηλότερα στην ιστορία της.
Την ίδια ώρα, τα ευρωενωσιακά επιτελεία κάνουν «προετοιμασία εδάφους» για να φεσώσουν από το 2028 επιπλέον τους επιβάτες μέσω του Συστήματος Εμπορίας Εκπομπών Ανθρακα (ETS), ώστε να γεμίζουν τα ταμεία του πολέμου και του κεφαλαίου. Ηδη δρομολογείται η επέκταση της κοστολόγησης του άνθρακα στις πτήσεις μεγάλων αποστάσεων, η οποία αναμένεται να τριπλασιάσει τα έσοδα της ΕΕ έως και τα 14 δισ. ευρώ ετησίως. Αυτά τα «πράσινα» χαράτσια μετακυλίονται ήδη αυτούσια στις πλάτες των επιβατών μέσω της εκτίναξης των τιμών στα εισιτήρια. Ο λαός καλείται να πληρώσει και πανάκριβα εισιτήρια λόγω των ρύπων, και να υποστεί τη μείωση των δικαιωμάτων του όταν οι εταιρείες τον ταλαιπωρούν.
Για να κερδίσει δικαιώματα ο λαός πρέπει να χάσει το κεφάλαιο
Το ΚΚΕ καταψήφισε τον κανονισμό, αναδεικνύοντας ότι και αυτή η συμφωνία επιβεβαιώνει τον αντιλαϊκό χαρακτήρα της ΕΕ, όπου κάθε κανονισμός και κάθε «πράσινη» Οδηγία υπηρετεί αποκλειστικά τους σχεδιασμούς του κεφαλαίου εις βάρος των λαϊκών αναγκών.
Ανέδειξε ότι απέναντι στις αυταπάτες που καλλιεργούν οι ενώσεις των καπιταλιστών και τα αστικά κόμματα, υλοποιώντας την πολιτική του κεφαλαίου, η διέξοδος για την εργατική τάξη, τα λαϊκά στρώματα περνάει μόνο από τη σύγκρουση με την πολιτική αυτή: Για να κερδίσει δικαιώματα και ασφάλεια ο λαός πρέπει να χάσει το κεφάλαιο.
Αυτό άλλωστε εκφράζουν και οι διεκδικήσεις του ταξικού κινήματος, για φτηνές, ασφαλείς και σύγχρονες μεταφορές για τον λαό, απέναντι στο κριτήριο του κέρδους, το οποίο φορτώνει στον λαό κόστη, χαράτσια και κινδύνους, όπως π.χ. με τις απαρχαιωμένες υποδομές και το λιγοστό προσωπικό που καταδικάζουν τις Υπηρεσίες Πολιτικής Αεροπορίας να λειτουργούν σε καθεστώς εντατικοποίησης.
Αυτός ο καθημερινός αγώνας συνδέεται αναπόσπαστα με την πάλη για ριζική ανατροπή για την οποία παλεύει το ΚΚΕ, για να γίνουν οι αεροπορικές και όλες οι άλλες μεταφορές κοινωνική ιδιοκτησία. Σε μια οικονομία με την εργατική – λαϊκή εξουσία στο τιμόνι, με κεντρικό επιστημονικό σχεδιασμό και εργατικό έλεγχο, οι συγκοινωνίες θα αποτελούν καθολικό κοινωνικό αγαθό, που θα υπηρετεί αποκλειστικά τις λαϊκές ανάγκες και όχι το κέρδος του κεφαλαίου.
Αναδημοσίευση από τον «Ριζοσπάστη» – 17/7/2026
