Το θέμα της αποκατάστασης και συντήρησης του ιστορικού Φρουρίου Ιτζεδίν, έφερε στη Βουλή με Επίκαιρη Ερώτησή του ο βουλευτής του ΚΚΕ Μανώλης Συντυχάκης, με αφορμή την πρόσφατη κατάρρευση μεγάλου τμήματος του δυτικού εξωτερικού τοίχου ενώ έχουν προηγηθεί καταρρεύσεις το 2021 και και το 2023 μέρους από τον εξωτερικό μαντρότοιχο, το διοικητήριο και τον ανατολικό προμαχώνα.
Ο κομμουνιστής βουλευτής τόνισε ότι πρόκειται για συνεχιζόμενη προσβολή της ιστορίας των ηρωικών λαϊκών αγώνων η οποία αποτυπώνεται στο Ιτζεδίν, που υπήρξε τόπος μαρτυρίου για εκατοντάδες κομμουνιστές, αγωνιστές της Αντίστασης και πολιτικούς κρατούμενους που βασανίστηκαν στα κάτεργά του.
Επισήμανε τις ευθύνες διαχρονικά των κυβερνήσεων, καθώς και της τοπικής περιφερειακής διοίκησης για την εγκατάλειψη ενός ιστορικού τόπου, αντίστοιχου της Μακρονήσου και της Γυάρου και ενός από τα πιο σημαντικά πολιτιστικά μνημεία, το οποίο έχει χαρακτηριστεί ως διατηρητέο από το 1986.
Υπενθύμισε ότι η παραχώρηση στον δήμο Χανίων από την ΕΤΑΔ έχει ολοκληρωθεί από το 2023, εντούτοις δεν έχει προχωρήσει η προγραμματική σύμβαση με αντικείμενο την αποκατάσταση και ανάδειξή του. Μάλιστα, το 2023 σε αντίστοιχη ερώτηση η κυβέρνηση είχε δεσμευτεί ότι θα προχωρήσει τη διαδικασία προγραμματικής σύμβασης αφού γίνει η μεταβίβαση στο δήμο. Όντως η μεταβίβαση έγινε πριν από ένα χρόνο περίπου και τότε πάρθηκε η απόφαση για τετραμερή προγραμματική σύμβαση μελέτης μεταξύ Πολυτεχνείου Κρήτης, Δήμου Χανίων, της Περιφέρειας Κρήτης και του Υπουργείου Πολιτισμού, με ισόποση συμμετοχή και των τριών μερών.
Να συσκοτίσει τις ευθύνες που έχει και η σημερινή κυβέρνηση, όπως και οι προκάτοχοί της, για την απαράδεκτη κατάσταση του φρουρίου Ιτζεδίν, επιχείρησε στην απάντησή της η υπουργός Πολιτισμού Λ. Μενδώνη, αναφερόμενη αποκλειστικά στις υπαρκτές ευθύνες της τοπικής διοίκησης.
Σε αυτό το πλαίσιο σημείωσε ότι την αρμοδιότητα για το Φρούριο έχει ο δήμος Χανίων, ενώ ανέφερε ότι οι υπηρεσίες του υπουργείου έκαναν όλες τις ενέργειες της αρμοδιότητάς τους. Επισήμανε ότι το σχέδιο της προγραμματικής σύμβασης έχει σταλεί από τον Σεπτέμβριο του 2025 στον δήμο και στον άλλον συμβαλλόμενο, την Περιφέρεια Κρήτης, προκειμένου να διατυπώσουν τις παρατηρήσεις τους για να προχωρήσει η προγραμματική σύμβαση. Το Υπουργείο Πολιτισμού θα συμμετάσχει ισότιμα με το 1/3 της χρηματοδότησης της προγραμματικής, αλλά πρέπει πρώτα να ολοκληρωθεί η διαδικασία από τους άλλους συμβαλλόμενους ως προς την κατάρρευση, είπε η Λ. Μενδώνη.
Ενώ το Ιτζεδίν έχει χαρακτηριστεί ως διατηρητέο μνημείο από το 1986, σήμερα 40 χρόνια μετά, δεν έχουν ληφθεί στοιχειώδη μέτρα προστασίας από όλες διαχρονικά τις μέχρι σήμερα κυβερνήσεις, ούτε καν για τη στοιχειώδη συντήρηση του μνημείου, επισήμανε στη δευτερολογία του ο Μ. Συντυχάκης και κάλεσε την κυβέρνηση να πιέσει δήμο και περιφέρεια ώστε να ολοκληρωθεί η διαδικασία συντήρησης του φρουρίου.
