Πάνε 50 χρόνια από την κυκλοφορία του βινυλίου «της γης το χρυσάφι» [δεν ήταν για μας] (ποίηση Νίκου Γκάτσου –μουσική Μ.Χατζιδάκη) όπου η Γαλάνη τραγουδούσε «Πού πάτε καράβια και τραίνα | Κι αδέρφια μου εσείς πικραμένα | Γιατί με ξεχάσατε εμένα | Στην έρμη του κόσμου γωνιά… και ο Μπιθικώτσης «Πάει ο καιρός, πάει ο καιρός | που ήταν ο κόσμος δροσερός | και κάθε αυγή ξεκινούσε μια πηγή | για να ποτίσει όλη τη γη»…
Και πράγματι τι πιο χρυσάφι έχει να δώσει η γη από το νερό, που αν και καλύπτει το 71% της επιφάνειας του πλανήτη μας έχει μετατραπεί σε είδος εν ανεπαρκεία, από τους κατόχους του πλούτου –ΝΑΙ αυτούς το 2% του παγκόσμιου πληθυσμού που το 2006 κατείχε το 50% του πλούτου και σήμερα –επί πανδημίας αυξάνεται
Στην προηγούμενη αναφορά μας (Και το νερό …στο χρηματιστήριο) είδαμε κάποιες πλευρές του πιο πολύτιμου αγαθού που παντοιοτρόπως –και με τη βούλα του νόμου εμπορευματοποιείται.
Θυμίζουμε το –πριν 20 χρόνια, αλήστου μνήμης «προσέχουμε για να έχουμε», της ΕΥΔΑΠ, που οδήγησε σε ιδιωτικοποίηση των φιλέτων της –με εκτίναξη στα ύψη της τιμής του, αλλά και στη συνεχή πάλη για νερό κοινωνικό αγαθό και όχι εμπόρευμα
Το «παράδοξο» του Flint (Φλιντ)
Παραθέτουμε σήμερα, ένα κάπως άγνωστο (πρόσφατο 2014-2015) σχετικό «σημείο γραφής» στην πρώτη διδάξασα Αμερική, όπου οι πολίτες πληρώνουν πανάκριβα το νερό, αλλά για πολυεθνικές είναι δωρεάν.
Η πόλη του Flint του Μίσιγκαν μπήκε σε alarm έκτακτης ανάγκης λόγω της παρουσίας υψηλών ποσοτήτων μολύβδου στο πόσιμο νερό (λόγω κακής συντήρησης των σωληνώσεων είπαν -η διαχείρισή τους «δημόσια», οπότε ο φταίχτης προφανής) μετά από 80 κρούσματα σαλμονέλας και τουλάχιστον 10 θανάτους.
Ωστόσο, αυτό το δηλητηριασμένο νερό πληρώνεται δύο φορές περισσότερο από το ΜΟ της συντριπτική πλειοψηφία των Αμερικανών σε άλλες περιοχές.
Το Flint με πάνω από 100.000 κατοίκους βρίσκεται στα βόρεια των ΗΠΑ, στην περιοχή των μεγάλων λιμνών, μια περιοχή πολύ πλούσια σε υδάτινους πόρους, με «άπειρο» καθαρό νερό.
Παρ ‘όλα αυτά, ωστόσο, η πόλη ήταν επίκεντρο μιας πολύ σοβαρής κρίσης λειψυδρίας, λόγω –έτσι είπαν «ελαττωματικού συστήματος διανομής» την ίδια στιγμή που ένας μονοπωλιακός γίγαντας όπως η Nestlè έχει άδεια να αντλεί εκατομμύρια λίτρα νερό από τη λίμνη Μίσιγκαν σχεδόν τσάμπα.
Η πολυεθνική με 13 εκατομ$ σε φοροαπαλλαγές και κέρδη 15 δις$ το 2014, δεν χρεώνεται το νερό από τις αρχές του Μίσιγκαν με βάση τα πραγματικά λίτρα που αντλούνται, αλλά απλώς πληρώνει έναν μικρό εφάπαξ φόρο για χρήση νερού της λίμνης.
Η κρίση ξέσπασε όταν, την άνοιξη του 2014, εν αναμονή αλλαγής διαχειριστή υδάτινων πόρων σε έναν άλλο, η πόλη βασίστηκε προσωρινά σε αποθεματικό σύστημα για τη διανομή του πόσιμου νερού.
Μέχρι πρόσφατα, η Nestlè αντλεί νερό με ρυθμούς 400 γαλόνια (πάνω από 1500 λίτρα) το λεπτό και μετά από κινητοποίηση κατοίκων και απανωτά δικαστήρια –όχι από την πολιτεία αλλά από κατοίκους αναγκάστηκε να μειώσει την ποσότητα σε 200 γαλόνια.
Που είναι το «παράδοξο»; -εκτός των παραπάνω; … Οι κάτοικοι της Φλιντ που αναγκάζονται να πληρώνουν περισσότερα από οποιονδήποτε άλλο Αμερικανό πολίτη για να έχουν μολυσμένο νερό στα σπίτια τους, αναγκάζονται να αγοράσουν εμφιαλωμένο νερό από εταιρείες όπως η Nestlè, οι οποίες επωφελούνται από ένα δημόσιο αγαθό και, ταυτόχρονα, τυγχάνουν ευνοϊκής οικονομικής και φορολογικής μεταχείρισης από τις τοπικές αρχές.
Για τους πολίτες του Flint, το δικαίωμα πρόσβασης σε ασφαλές και καθαρό νερό έχει γίνει δαπανηρό προνόμιο.
Στο επόμενο 3ο μέρος θα δούμε πως η ιδιωτικοποίηση της διαχείρισης του πόσιμου νερού –κυρίως στις φτωχές χώρες, αλλά όχι μόνο σε αυτές, αποτελεί -ειδικά την τελευταία 25ετία «πεδίο δόξης λαμπρόν» για τις πολυεθνικές, με ευρύτερες επιπτώσεις στη λαϊκή οικογένεια.
Η Αμερικανική Ήπειρος διαθέτει τα μεγαλύτερα αποθέματα νερού στον πλανήτη και η άνιση κατανομή τους, η ρύπανση, η υπερεκμετάλλευση κλπ. ιδιαίτερα στις οικονομικά πιο ανεπτυγμένες περιοχές (μητροπόλεις, βιομηχανικές, εντατικής γεωργίας ζώνες κά) έχει προκαλέσει μεγάλα προβλήματα.
Όμως, είναι οι (οικονομικά) λιγότερο ανεπτυγμένες περιοχές και χώρες , που, έχοντας σημαντικά ανανεώσιμα αποθέματα νερού λόγω τις πλούσιας βιοποικιλότητας που διαθέτουν, δέχονται τη μεγαλύτερη πίεση, πραγματικό πλιάτσικο: αυτό, εκτός των άλλων (ζητήματα, οικολογικά κλπ) έχει στην πράξη οδηγήσει στον αποκλεισμό εκατομμυρίων κατοίκων από τη χρήση του νερού.
Πέρα από το κόστος, πολύ σημαντικό ίσως για τη χώρα μας είναι η υψηλή ποιότητα του πόσιμου νερού κάτι το οποίο –κάποτε και παρά την έλλειψη μέσων διασφαλιζόταν πλήρως.
Το νερό είναι δημόσιο αγαθό
Όμως οι κυβερνήσεις –διαχρονικά επιλέγουν να το καταστήσουν εμπορικό προϊόν, μεθοδεύοντας την ιδιωτικοποίηση ακόμη και κερδοφόρων δημόσιων-δημοτικών επιχειρήσεων ύδρευσης, αρχικά με ΣΔΙΤ (σύμπραξη ιδιωτικού – δημόσιου τομέα), η οποία τελικά καθίσταται ασύμφορη σε βάρος των χρηστών –σε ότι μας αφορά της λαϊκής οικογένειας.
Στο Βουκουρέστι η υπηρεσία ύδρευσης ιδιωτικοποιήθηκε το 2000 και η τιμή του νερού έχει 12πλασιαστεί έως και σήμερα.
Στην περίπτωση του Βερολίνου η σύμβαση παραχώρησης ΣΔΙΤ κρατήθηκε μυστική και περιλάμβανε έγγραφα εγγύησης μεγάλου κέρδους για τις ιδιωτικές εταιρίες.
Το 2012 το γραφείο Ανταγωνισμού Γερμανίας απεφάνθη ότι η σύμβαση παραβιάζει το γερμανικό δίκαιο περί ανταγωνισμού και η εταιρία αναγκάστηκε –συμβολικά, σε μείωση τιμών 19%.
Στη Γαλλία, η συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα στα κέρδη είναι πάνω από 50%, ενώ στις επενδύσεις ανέρχεται μόνο στο 12%.
Θυμίζουμε ότι ήδη από το 2013, έγιναν συζητήσεις και απόπειρες ιδιωτικοποίησης ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ, από τους ίδιους τους σημερινούς κυβερνώντες, που συνεχίστηκαν επί ΣυριζΑνελ.
Ο λαός αντέδρασε σθεναρά τότε -ιδίως στην περίπτωση της ΕΥΑΘ, θυμόμαστε όλοι τόσο την κίνηση «S.O.S.τε το νερό» όσο και το δημοψήφισμα στη Θεσσαλονίκη, το Μάιο του 2014, όταν οι δημότες ψήφισαν κατά 98% κατά της ιδιωτικοποίησης.
Σήμερα, το κλίμα υπέρ της ιδιωτικοποίησης καλλιεργείται ήδη από το Σεπτέμβριο του 2019 με «προσανατολισμένες» δηλώσεις όπως «το νερό είναι φθηνό»…
Περί πλούτου -αντίθετο της η λέξη «πενία» (αρχαία Ελλάδα)
Η λέξις «πλούτος» χρησιμοποιουμένη από τού Ομήρου, ως κύριον όνομα κατά τόν Ησίοδον (Θεογονία 969-970) υιός της Δήμητρος καί του Ιασίου – «Δημήτηρ μέν Πλούτον εγείνατο, Δία Θεάων, Ιασίω ήρωι μιγείσ΄ερατή φιλότητι» = η Δήμητρα η λαμπρή μεταξύ των θεών, γέννησε τον Πλούτο, σέ γλυκιά ερωτική ένωση με τον Ιασίωνα.
Κατά μεταγενέστερον μύθον (μετά τις συνευρέσεις και περιπτύξεις) ο πλούτος τυφλώνει – οΑντιφάνης μας παραδίδει: «o δε πλούτος ημάς τυφλούς ποιεί», «ο δε πλούτος ημάς καθάπερ ιατρός κακός, πάντας βλέποντας παραλαβών, τυφλούς ποιεί» (Αντιφάνους αδήλων, αποσπ. 61 Α,Β -Μeineken – Λεξ. Σταματάκου).
Ο Θεός του Άδη, ο Πλούτωνας, άρχοντας του κάτω κόσμου, νίπτει τας χείρας του για το βασίλειό του «ότι εκ της γής ανίεται» (ο πλούτος ) -ανίεται παθ. του ανίημι = αναπέμπω, «εκ της γής κάτωθεν ανίεται ο πλούτος» (Πλάτων Κρατύλος 403)
Ο πλούτος, καίτοι όλοι επιθυμούν να τον αποκτήσουν (παρά το γεγονός τού ότι δεν συνιστά μόνος την ευδαιμονία) εν τούτοις παρά πάντων κακολογήθηκε, μεταξύ δε των ελαττωμάτων του αναφέρονται: Ότι είναι ευμετάστατος και επισφαλής:
Σόλων – «ου διαμειψόμεθα τής αρετής τόν πλούτον΄ επεί τό μέν έμπεδον αιεί, χρημάτων δ΄ανθρώπων άλλοτε άλλος έχει»… δεν θα συγκρίνουμε, δεν θα παραλληλίσουμε την αρετή με τόν πλούτο επειδή η μέν αρετή είναι ασφαλής, ενώ αι άλλαι περιουσίαι αλλάζουν κατόχους «πολλοί γαρ πλουτούσι κακοί, αγαθοί δέ πένονται»
Κατά Δημόκριτο «δόξα και πλούτος άνευ ξυνέσεως ουκ ασφαλέα κτήματα»
Ισοκράτης (προς Δημόδικον β΄6) … «πλούτος δε κακίας μάλλον ή καλοκαγαθίας υπηρέτης εστίν, εξουσίαν μεν τήι ραθυμία παρασκευάζων, επί δέ τάς ηδονάς τούς νέους παρακαλών»
Χίλων ο Λακεδαιμόνιος «Τί εστί πλούτος; θησαυρός κακών, εφόδιον ατυχημάτων, χορηγία πονηρίας»
Φωκυλίδης … «Υψαυχεί δ΄ο πολύς πλούτος καί εις ύβριν αέξει»
| ΣYNEXIZETAI
Επιμέλεια: Γιάννης Παπαγιάννης
