Εκδόθηκε το απόγευμα της Παρασκευής η NAVTEX με βάση την οποία το υπό γαλλική σημαία πλοίο «Abeille Marengo» αναμενόταν να αποπλεύσει από το λιμάνι του Ηρακλείου για τα ανοιχτά της Κάσου, ώστε μέσα στο Σαββατοκύριακο να ξεκινήσει τις εργασίες για το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου (Great Sea Interconnector – GSI). Αλλη μια μπίζνα του κεφαλαίου που φουντώνει τις κόντρες για τα μερτικά σε θαλάσσιες ζώνες, διαύλους και πλουτοπαραγωγικές πηγές στην Ανατολική Μεσόγειο.
Θυμίζουμε ότι οι έρευνες σταμάτησαν τον Ιούλη του 2024, μετά από αντίδραση της Τουρκίας στο πεδίο, ενώ θολό είναι και το τοπίο για την αντίδραση της τουρκικής κυβέρνησης σήμερα, όπως και για τα όσα έχουν διαμειφθεί στο παρασκήνιο με τους Γάλλους μεγαλομετόχους του έργου, και για το τι «ενημέρωση» έκαναν στους Τούρκους, όπως απαιτούσαν, θέλοντας ρόλο και λόγο σε ό,τι γίνεται στην Ανατ. Μεσόγειο. Σχετικά με την ενημέρωση η «Καθημερινή», επικαλούμενη τουρκική διπλωματική πηγή, έγραφε το απόγευμα της Παρασκευής ότι η Γαλλία βρίσκεται σε επαφή με την Τουρκία, η οποία ήθελε ειδοποίηση γραπτώς μέσω διπλωματικών διαύλων, «και στο ζήτημα αυτό γίνονται ήδη οι απαραίτητες ενέργειες και ετοιμάζονται οι διατυπώσεις, για να ενεργοποιηθούν οι αρμόδιοι μηχανισμοί της Τουρκίας», με την έκδοση και σχετικής αντι-NAVTEX, η οποία εκδόθηκε λίγη ώρα αργότερα. Στο μεταξύ έκδοση αντίστοιχης NAVTEX για το GSI πραγματοποίησε και η κυπριακή κυβέρνηση.
Την ίδια ώρα, μαζί με τα παζάρια των καπιταλιστών, ανοιχτά αφήνονταν και όλα τα υπόλοιπα ενδεχόμενα, ενώ σύμφωνα με πληροφορίες προς την περιοχή κινούνταν και μονάδες του στόλου.
Σημειωτέον, στην Αθήνα διεξήχθη και τριμερής συνάντηση Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ σε επίπεδο γενικών γραμματέων των υπουργείων Άμυνας, με επίκεντρο όχι μόνο τα εξοπλιστικά αλλά και την «κατάσταση» στην Ανατ. Μεσόγειο, όπου οι σχεδιασμοί για την αναβάθμιση των αστικών τους τάξεων «ανάβουν φιτίλι». Σε αυτό το φόντο, λέγεται ότι οι τρεις αξιωματούχοι συζήτησαν για τη σημασία επέκτασης των ήδη ενεργών συνεργειών, ενώ επαναλήφθηκε η κοινή καταδίκη του τουρκολιβυκού μνημονίου και από τις τρεις χώρες.
Σε μια παράλληλη εξέλιξη, τις προηγούμενες μέρες αναρτήθηκε στον ΟΗΕ και η επιστολή της μόνιμης αντιπροσώπου της Ελλάδας στα Ηνωμένα Εθνη, πρέσβειρας Αγλαΐας Μπαλτά, προς τον γγ του Οργανισμού, με την οποία η κυβέρνηση καταγγέλλει την κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης και γενικά το σύμφωνο, λέγοντας πως αυτό αγνοεί πλήρως την ύπαρξη πολυάριθμων ελληνικών νησιών, μεταξύ τους της Κρήτης και των Δωδεκανήσων, και το δικαίωμά τους να παράγουν θαλάσσιες ζώνες πέραν της αιγιαλίτιδας ζώνης. Ως πρότυπο θαλάσσιας οριοθέτησης φέρνει τις συμφωνίες με Ιταλία και Αίγυπτο, οι οποίες αναγνώρισαν μικρότερη επήρεια στα ελληνικά νησιά, ακόμα και νοτιοανατολικά του μεγαλύτερου, της Κρήτης, λειτουργώντας ως προηγούμενο στα επόμενα παζάρια και στις διευθετήσεις.
Να σημειωθεί ότι σε συνέντευξή του στον «ΑΝΤ1» ο υπουργός Εξωτερικών Γ. Γεραπετρίτης προσπάθησε να υποβαθμίσει την αναγνώριση του τουρκολιβυκού μνημονίου και από την Ανατολική Λιβύη («δεν φέρει καμία απολύτως συνέπεια», «καμία πολιτική συνέπεια και καμία συνέπεια επί του πεδίου» κ.λπ.), ενώ σε μια άκρως επικίνδυνη «λογική» έθεσε ως κριτή και εγγυητή των κυριαρχικών δικαιωμάτων νότια της Κρήτης …ένα μονοπώλιο, λέγοντας: «Στο πεδίο, η οποιαδήποτε οριοθέτηση κρίνεται εν τέλει από εκείνον ο οποίος καλείται να κάνει τις έρευνες και τις εξορύξεις. Η “Chevron” δηλαδή, η οποία έχει αναλάβει τις εργολαβίες για την έρευνα και την εξόρυξη και στα λιβυκά “οικόπεδα” και στα ελληνικά “οικόπεδα”, πήγε στην πραγματικότητα στη μέση γραμμή, κατά την ελληνική αντίληψη (…) αντιλαμβανόμενη τη μέση γραμμή όπως τη θέλουμε εμείς και όχι σύμφωνα με το τουρκολιβυκό μνημόνιο».
«Εταίρος – κλειδί» της ΕΕ η Τουρκία, με «στρατηγικό ρόλο»
Την ίδια ώρα που η κυβέρνηση επικαλείται τις «ισχυρές συμμαχίες» της αστικής τάξης και τη θέση της στις ιμπεριαλιστικές ενώσεις ΝΑΤΟ – ΕΕ ως «εγγυητή», η έκθεση της Κομισιόν για την ενταξιακή πορεία της Τουρκίας (δημοσιοποιήθηκε την Τετάρτη) τονίζει ότι «η Τουρκία παρέμεινε για την ΕΕ το 2025 ο πέμπτος μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος», καθώς και ότι «οι αυξανόμενες γεωπολιτικές προκλήσεις έχουν αναδείξει τον στρατηγικό περιφερειακό ρόλο της Τουρκίας, ιδιαίτερα σε σχέση με τις εξελίξεις στη Συρία, στην Ουκρανία, στη Γάζα, στην ευρύτερη Μέση Ανατολή και στον Νότιο Καύκασο». Και προσθέτει: «Οι αυξανόμενες γεωπολιτικές μετατοπίσεις έχουν υπογραμμίσει τον αυξανόμενα στρατηγικό περιφερειακό ρόλο της Τουρκίας, και αναδεικνύουν το κοινό συμφέρον και την ευθύνη ΕΕ και Τουρκίας ως προς την αντιμετώπιση των κοινών προκλήσεων».
Σε αυτό το φόντο, άλλωστε, ο Φίλιπ Ρίκερ, υφυπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ στην πρώτη θητεία Τραμπ, μιλώντας στην «Καθημερινή» γείωσε τις όποιες προσδοκίες των αστών εδώ για την αντιμετώπιση του τουρκολιβυκού μνημονίου: Οπως είπε μεταξύ άλλων, ήδη από το 2019 και την υπογραφή του κειμένου μεταξύ Αγκυρας – Τρίπολης «οι λύσεις που προέκυπταν από διαπραγματεύσεις ήταν ο καλύτερος τρόπος για να προχωρήσουμε».
Παραπέρα, ερωτηθείς αν θα μπορούσε το μνημόνιο αυτό να περιπλέξει ή να καθυστερήσει την έρευνα υδρογονανθράκων νότια της Κρήτης (από τη «Chevron»), απάντησε ότι όντως «θα μπορούσε να δημιουργήσει περιπλοκές», για να προσθέσει με νόημα: «Τα συμφέροντα των ΗΠΑ, των αμερικανικών εταιρειών και των εταιρειών σε όλο τον κόσμο έγκεινται στην προώθηση της ενεργειακής διαφοροποίησης και των επενδύσεων στην Ανατ. Μεσόγειο». Για την τελευταία επέμεινε ότι «πρέπει να καταστεί περιοχή ενεργειακής συνεργασίας και κοινών οικονομικών ευκαιριών, και όχι πεδίο γεωπολιτικής αντιπαράθεσης», με ό,τι αυτό συνεπάγεται σε διευθετήσεις.
Αλλωστε, με αφορμή και την κοινή δήλωση που αναγνώστηκε την προηγούμενη βδομάδα στον ΟΗΕ, από Ελλάδα, Κύπρο, Αίγυπτο, Μπαχρέιν και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ενάντια στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, είπε ότι «πρέπει να είμαστε ρεαλιστές ως προς το τι μπορεί να επιτύχει (…) το πρακτικό ερώτημα είναι αν η διπλωματική πίεση ή οι διπλωματικές διαδικασίες μπορούν να διακόψουν ή να αποθαρρύνουν την εξερεύνηση» υδρογονανθράκων. Ζήτησε δε «να προστατευτούν τα ευρύτερα κοινά μας συμφέροντα», τα συμφέροντα των ομίλων βασικά, που κόβουν και ράβουν αναλόγως και τα κυριαρχικά δικαιώματα, ενώ δεν απέκλεισε την «πιθανότητα» η Τουρκία να υπογράψει συμφωνία για ΑΟΖ και με την Αίγυπτο. «Η Τουρκία καταβάλλει προσπάθειες για τη βελτίωση των σχέσεών της με την Αίγυπτο (…) Τα θαλάσσια ζητήματα θα μπορούσαν να αποτελέσουν μέρος αυτής της διαδικασίας», είπε.
Αξίζει στο μεταξύ να σημειωθεί ότι στα αστικά επιτελεία έχει φουντώσει και η συζήτηση σχετικά με το τι σηματοδοτεί η ήττα των Ρεπουμπλικάνων και της κυβέρνησης Τραμπ στις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ, για τα Ελληνοτουρκικά και συνολικά για τις εξελίξεις στην περιοχή. Για παράδειγμα, αρθρογραφία στην «Καθημερινή» κ.ά. και διάφοροι άλλοι αναλυτές επισημαίνουν πως δεν αποκλείεται η επιτάχυνση της άρσης των αμερικανικών κυρώσεων για την προμήθεια των F-35, ενώ άλλοι γράφουν – με ανησυχία – για την «ήττα που υπέστη και το εβραϊκό λόμπι στις εκλογές», με το οποίο όλο και πιο πολύ ταυτίζει τα συμφέροντά του και κομμάτι της εγχώριας αστικής τάξης, και οι διασυνδέσεις που διατηρεί στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Φυσικά, δεν λείπουν και οι αναλύσεις που προσπαθούν να παρουσιάσουν τη στρατηγική των ΗΠΑ στην περιοχή (η οποία εντάσσεται και στη συνολική της μάχη για την πρωτοκαθεδρία) ως υπόθεση αποκλειστικά του Αμερικανού Προέδρου, και μιλάνε για «επαναφορά» των ισορροπιών, σε μια νέα προσπάθεια εφησυχασμού για τα όσα δρομολογούνται, με τη συμμετοχή και της ελληνικής αστικής τάξης.
Αντι-NAVTEX από την Τουρκία – Για «παιχνίδι με τη φωτιά» μιλάνε τουρκικά Μέσα
Στην έκδοση αντι-ΝAVTEX προχώρησε το απόγευμα της Παρασκευής η Τουρκία, λίγο αφού έγινε γνωστή η έκδοση της ελληνικής οδηγίας προς ναυτιλλομένους, ώστε να ξεκινήσουν οι έρευνες του «Abeille Marengo». Η τουρκική πλευρά υποστηρίζει ότι η ελληνική NAVTEX αφορά τμήματα της «τουρκικής υφαλοκρηπίδας που έχει δηλωθεί στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών την 18η Μάρτη 2020» και ότι «οι τουρκικές αρχές δεν έχουν εκδώσει συγκατάθεση για την ερευνητική δραστηριότητα που αναφέρεται στο αναφερόμενο μήνυμα που εκδόθηκε χωρίς εξουσιοδότηση». Προσθέτει δε ότι «όλες οι ερευνητικές δραστηριότητες στην περιοχή που βρίσκεται υπό τουρκική θαλάσσια δικαιοδοσία πρέπει να συντονιστούν με τις αρμόδιες τουρκικές αρχές».
Το δίκτυο CNN Turk σχολίαζε στο μεταξύ νωρίτερα την Παρασκευή ότι «η Αθήνα παίζει με τη φωτιά», σε ρεπορτάζ που μετέφεραν επισημάνσεις του Ελληνα ΥΠΕΞ σε ενημέρωση της Βουλής, όπου – σύμφωνα με το τουρκικό δίκτυο – είπε ότι «εάν η Τουρκία επιχειρήσει να μας εμποδίσει, τότε και εμείς θα απαντήσουμε σε επιχειρησιακό επίπεδο».
Η Τουρκία εξέδωσε αντι-NAVTEX και ως απάντηση στην κυπριακή NAVTEX MA86-337/26 για τις έρευνες του σκάφους «Kobi Ruegg» για το καλωδιακό σύστημα East to Med Corridor εντός της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ). Υποστηρίζει ότι η περιοχή εμπίπτει σε ζώνη τουρκικής αρμοδιότητας της τουρκικής υπηρεσίας NAVTEX, επικαλούμενη και πάλι τα όρια της τουρκικής υφαλοκρηπίδας, όπως τα έχει γνωστοποιήσει μονομερώς στον ΟΗΕ στις 18/3/2020, προσθέτοντας μάλιστα ότι δεν υπάρχει χώρα με την ονομασία «Κύπρος» και ότι δεν ταυτίζεται με το κράτος που ιδρύθηκε το 1960.
Ολα αυτά ενώ, μιλώντας σε συνέδριο στην Κωνσταντινούπολη, ο Τούρκος υπουργός Ενέργειας, Αρπασλάν Μπαϊρακτάρ, δήλωσε «όσον αφορά τη συνεργασία με την Ελλάδα, θα συνεργαστώ με χαρά. Γιατί όχι; Μιλάμε για μια ευρύτερη συνεργασία». Ενώ προχωρώντας σε «ένα συγκεκριμένο παράδειγμα», ανέλυσε πως τα σχέδια της Τουρκίας για να αναπτυχθεί υποθαλάσσιο δίκτυο μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας προς την Κύπρο μπορούν να στηρίξουν ευρύτερα την ενεργειακή σύνδεση της Ευρώπης με τη Νοτιοανατολική Μεσόγειο. Οπως είπε, έχει μεταφερθεί σε συνάντηση με τον Ελληνα ΥΠΕΞ η παραχώρηση χωρητικότητας σε «εταιρείες που επιθυμούν να πωλούν ηλεκτρική ενέργεια στην “ελληνοκυπριακή διοίκηση” (σ.σ. Κυπριακή Δημοκρατία)» και «χάρη σε αυτό, το νησί θα μπορούσε να έχει πρόσβαση σε καθαρότερη και φθηνότερη ηλεκτρική ενέργεια», αλλά «η πρόταση δεν έγινε αποδεκτή για πολιτικούς λόγους». Επέμεινε δε ότι «αυτή η συνεργασία μπορεί να ωφελήσει και τις δύο χώρες. Αν στο μέλλον εμείς ή κάποιος άλλος ανακαλύψει φυσικό αέριο στην Ανατολική Μεσόγειο, θα είναι δυνατή και η χρήση του αγωγού με αντίστροφη ροή. Το αέριο θα μπορεί να μεταφέρεται στο νησί, από εκεί στην Τουρκία και μέσω της Τουρκίας στην ευρωπαϊκή αγορά. Ετσι, θα μπορέσουμε να αναπτύξουμε μια εναλλακτική στις υπάρχουσες διαδρομές εφοδιασμού».
Αναδημοσίευση από τον «Ριζοσπάστη» του Σαββατοκύριακου 7-8 Νοέμβρη
