Πρωτομαγιά: Οι πρώτοι εορτασμοί στην Ελλάδα (1893 – 1894)

Εργατική Πρωτομαγιά

Το 1889, το ιδρυτικό συνέδριο της Δεύτερης Διεθνούς αποφάσισε τον εορτασμό της Πρωτομαγιάς ως παγκόσμιας μέρας πάλης της εργατικής τάξης.

Στην Ελλάδα – που οι πρώτες σοσιαλιστικές (ουτοπικές) ιδέες εμφανίστηκαν ήδη από τη δεκαετία του 1830 και μετά την Παρισινή Κομμούνα άρχισε να διαδίδεται ο Μαρξισμός – ο πρώτος μαζικός εορτασμός πραγματοποιείται το 1893 στο χώρο του αρχαίου Σταδίου (σημερινό Παναθηναϊκό Στάδιο) με απόφαση του Σοσιαλιστικού Συλλόγου του Σταύρου Καλλέργη. Καλούσε στη συγκέντρωση όλους τους σοσιαλιστές και τους «υπο μισθόν πάσχοντες» για να διεκδηκήσουν
α) την Κυριακάτικη αργία
β) το οκτάωρο ώς ανώτερο όριο εργασίας (με την πρόβλεψη λιγότερων ωρών για τις «κοπιώδεις» και ανθυγιεινές εργασίες και για τα παιδιά και τις γυναίκες) και
γ) απονομή συντάξεων

Η Απόφαση – Πρωτομαγιά 1893

Η απόφαση για το γιορτασμό της Πρωτομαγιάς του 1893 πάρθηκε στη συνεδρίαση του Κεντρικού Σοσιαλιστικού Συλλόγου: «Απεφασίσθη όπως εκλεγή επιτροπή και επιδοθή αποκλειστικώς διά της εορτής της 1ης Μαΐου, γενομένης δε μυστικής ψηφοφορίας εξελέγησαν ως εξής: Καλλέργης, Νάγος, Συνοδινός και Χριστόπουλος». Λίγες ημέρες αργότερα, σε συνεδρίαση της Επιτροπής, ο Καλλέργης πρότεινε να εκδοθεί για την οικονομική ενίσχυση του γιορτασμού της Πρωτομαγιάς ένα βιβλίο «το οποίον θα περιέχει την Σοσιαλιστικήν πολιτικήν… και θα τιμηθεί 25 λεπτά έκαστον». Πρόκειται για το «Εγκόλπιον Εργάτου».

Chronique sociale
Ο Σταύρος Καλλέργης
“Εγκόλπιον Εργάτου”, του Σταύρου Καλλέργη, έκδοση του Κεντρικού Σοσιαλιστικού Συλλόγου, 1893

Εφημερίδα «Σοσιαλιστής»

Ο «Σοσιαλιστής» του δευτέρου 15ήμερου του Μάη 1893 κάνει λόγο για πάνω από 2 χιλιάδες συγκεντρωμένους. Γράφει συγκεκριμένα: «Εις τας δύο Μαΐου ώρα 5 μ.μ. παρά το αρχαίον Στάδιον, τα μέλη του “Κεντρικού Σοσιαλιστικού Συλλόγου” και μέγα πλήθος εκ των πασχουσών εργατικών τάξεων των ευρισκομένων υπό τον ζυγόν του μισθού, ακολουθούντες τον διεθνή των πασχουσών τάξεων αγώνα, συνηθροίσθησαν προς διαμαρτύρησιν εναντίον του σημερινού αθλίου συστήματος, όπου δυστυχούν οι πολλοί κοπιωδώς εργαζόμενοι και ευτυχούν οι ολίγοι οκνηροί, πλούσιοι, μη εργαζόμενοι και απολαμβάνοντες τον ιδρώτα των πολλών εργαζομένων… συνήλθον πλέον των 2 χιλιάδων ατόμων…»

Πρωτοσέλιδο σκίτσο της εφημερίδας “Σοσιαλιστής”, αρ. 61, 1896. Στα σχόλια γράφει, πάνω: «Κεφαλαιούχος εν τη πολυθρόνα του και χωνεύων», κάτω: «Οι έξωθεν εργάται κραυγάζουν: Χώνευε! Γουρούνι!… Χώνευε…»
Πρωτοσέλιδο σκίτσο της εφημερίδας “Σοσιαλιστής” της περιόδου 1890-1902. Στα σχόλια γράφει: «Δυστυχή λαέ, έως πότε θα κάμης χρέη γαϊδάρου για το ψωμί», «Το κεφάλαιο λέγει προς τον δυστυχή Λαόν: Άθλιε ή δούλευε ή πέθανε από την πείνα.»

Τον επόμενο χρόνο, το 1894, ο εορτασμός προετοιμάστηκε απ’ όλες τις σοσιαλιστικές ομάδες της Αθήνας, η συγκέντρωση ήταν μαζική, έγινε στον ίδιο χώρο. Ανάμεσα στους ομιλητές ήταν και οι  Π. Δρακούλης και ο Στ. Καλλέργης.

Ο Πλάτων Δρακούλης

Εφημερίδα «Η Εφημερίς»

Στην εφημερίδα της εποχής «Η Εφημερίς», στις 2 Μαΐου 1894 ανάμεσα στο ρεπορτάζ για την πρώτη Πρωτομαγιάτικη συγκέντρωση διαβάζουμε τον τίτλο «Αστυφύλακες σοσιαλισταί» και παρακάτω: «Κατά τον χρόνον της συναρθροίσεως εθεάθησαν αστυφύλακες τινες, εκ των διαταχθέντων όπως επιβλέωησι την τάξιν, διανέμοντες κρυφίως διακυρήξεις εις το πλήθος των θεατών, ερωτώμενοι δε περί τούτων απήντων σιγανά ώστε να μη δύναται να τους ακούη τρίτος «τι να κάνωμε, μπλέξαμε και ‘μεις». Το γεγονός παρήγαγε βαθειάν αίσθησην.»

Εφημερίδα «ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ»

Η αστική εφημερίδα «ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ», στις 2 Μαΐου 1894, περιγράφει γλαφυρά: «Εις το αρχαίον Στάδιον, χθές περί ώραν 5ην της εσπέρας, εν τη αρχαία κονίστρα των αθλητικών αγώνων, κοινά ηκούσθησαν ρήματα δια τους αθηναίους, διδάγματα σοσιαλιστικών αρχών και κοινοκτημοσύνης, ενώπιον ακροατηρίου ανθρώπων υπέρ τους χιλίους, εν οις και γυναίκες εφαίνοντο πολλαί και έφηβοι και παιδία μετά ακμαίων ανδρών των λαϊκών τάξεων, φερόντων ως διακρίτικά σημεία ερυθράς ταινίας επί της κομβιοδόχης. (…) έφηβοι αμύστακας, παιδιά του σχολείου ήσαν και αυτοί εκ των μεμυημένων και υπερηφάνως και επιδεικτικώς έφερον το ερυθρούν σύμβολον, ενώ ιστάμενα εγγύτατα προς τους ρήτορας ηκούον αυτών μετά προσοχής, ενθουσιωδώς επευφημούντα εκάστοτε και ζητοκραυγάζοντα.  Γεροντοκόραι τίνες, εργάτριαι προφανώς, ισχναί και κάτωχροι ίτεινον το ους προσεκτικόν προς τα νέα διδάγματα και ερύθημα ευχαριστήσεως εχρωμάτιζε τας παρειάς των προ της αποκαλύψεως της γής της επαγγελίας, του νέου αυτού και παρθένου κόσμου (…)».

«Η Εφημερίς», 2 Μαΐου 1894

Συλλήψεις, βασανιστήρια, δολοφονία

Μετά το μαζικό γιορτασμό της πρωτομαγιάς του 1894 ακολούθησαν συλλήψεις. Αφορμή υπήρξε μια προβοκατόρικη επιστολή που απειλούσε τη ζωή του μεγιστάνα Ανδρέα Συγγρού. Ο ίδιος ο προβοκάτορας που ήταν και ένας από τους πολλούς ομιλητές της πρωτομαγιάς αφέθηκε ελεύθερος, ενώ ο Σταύρος Καλλέργης και άλλοι Σοσιαλιστές φυλακίστηκαν στις φυλακές Παλαιάς Στρατώνας και βασανίστηκαν, ο νεαρός σοσιαλιστής Διονύσιος Μάργαρης πέθανε από τα βασανιστήρια.

Φυλακές της Παλαιάς Στρατώνας στο Μοναστηράκι
Η Εφημερίδα «ΕΣΤΙΑ» στις 27 Μάη 1894 ζητά από τις κρατικές αρχές να καταδιώξουν τους διοργανωτές της πρωτομαγιάς του 1894. Και καταλήγει το άρθρο: «Η κοινωνία έχει αμέριστον το δικαίωμα της αμύνης, κατά των πρώτων κρουσμάτων της χολέρας της αναρχίας και του κοινωνικού εγκλήματος (…) δέον να προστατεύσουν την κοινωνίαν οι φυλακαί (…). Άλλη διέξοδος δεν υπάρχει.
Ετικέτες:

Δείτε ακόμα...