Παπακωνσταντίνου Γεώργιος Υποπτέραρχος (Μ) ε.α. – Ένα ενδιαφέρον άρθρο

Ελληνική Αεροπορική Βιομηχανία (ΕΑΒ): Το Χθες, Το Σήμερα, Το Αύριο

Κατά καιρούς έχουν γραφτεί διάφορα άρθρα για την ΕΑΒ και τις αιτίες που την οδήγησαν σε οικονομικό μαρασμό. Ενώ ξεκίνησε με τις καλλίτερες προοπτικές για να αναπτυχθεί και να συνεισφέρει στην εθνική οικονομία, χωρίς τις κατά καιρούς κρατικές οικονομικές ενέσεις δεν θα μπορούσε να συνεχίσει την λειτουργίας της. Κατά καιρούς εμφανίζονται δημοσιεύσεις για το αν θα πρέπει να παραμείνει κρατική ή να πουληθεί σε ιδιώτη.

Οι προτάσεις των κυβερνήσεων τα τελευταία χρόνια για εξυγίανση της δεν είναι παρά ευχολόγια τα οποία παραμένουν απλά ευχολόγια. Τα προβλήματα της όχι μόνο δεν λύνονται αλλά δημιουργούνται και άλλα τα οποία συσσωρεύονται στα ήδη υπάρχοντα.

Έχοντας υπηρετήσει, από τα τριάντα χρόνια (35) στην Πολεμική Αεροπορία (ΠΑ), τα εννέα (9) σε θέσεις με άμεση σχέση με την ΕΑΒ θα ήθελα με το άρθρο αυτό να καταθέσω την άποψη μου για το χθες, το σήμερα και προτάσεις για το αύριο της ΕΑΒ.

Λίγο πριν την μεταπολίτευση το 1974 και μετά την μεταπολίτευση λαμβάνει χώρα ένας μεγάλος εκσυγχρονισμός στην ΠΑ. Τότε η ΠΑ επιχειρούσε με μαχητικά αεροσκάφη (αφη) πρώτης γενιάς (F-84, F-86, F-102) και μεταφορικά C-47  Dakota  και Noratlas. Οι απαιτήσεις συντήρησης των αφων αυτών, των κινητήρων τους και των συστημάτων τους καλύπτονταν στις Μονάδες από όπου επιχειρούσαν, από το Κρατικό Εργοστάσιο Αφων και το Εργοστάσιο Αεροκινητήρων της ΠΑ.

Τα μαχητικά αφη που παραλαμβάνει η ΠΑ με τον εκσυγχρονισμό της είναι δεύτερης γενιάς. Για τα αεροσκάφη αυτά το πρόγραμμα συντήρησης τους προέβλεπε εργοστασιακή συντήρηση για το σκάφος και παρελκόμενα του, τους κινητήρες και παρελκόμενα τους σε καθορισμένα διαστήματα ετών ή ωρών πτήσης. Τα εργοστάσια παροχής εργοστασιακής συντήρησης της Π.Α. (Κρατικό Εργοστάσιο Αεροσκαφών (ΚΕΑ) και Εργοστάσιο Αεροκινητήρων (Εργ. Α/Κ)) δεν είχαν τις δυνατότητες (capability and capacity) να ικανοποιήσουν τις απαιτήσεις σε εργοστασιακή συντήρηση των νέων αεροσκαφών.

Τεχνικοοικονομική μελέτη επιτροπής του ΓΕΑ σε συνεργασία με το Υπουργείο οικονομικών λαμβάνοντας όλα τα δεδομένα κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ήταν οικονομικά συμφέρον για την χώρα να ιδρυθεί και να λειτουργήσει στην χώρα αεροπορική βιομηχανία η οποία θα καλύψει τις απαιτήσεις αυτές και θα προχωρούσε και σε κατασκευή αεροπορικού υλικού. Δημιουργούσε θέσεις εργασίας, έφερνε τεχνογνωσία και εξοικονομούσε συνάλλαγμα, διότι σε διαφορετική περίπτωση τα αφη θα έπρεπε να στέλνονται σε εργοστασιακούς φορείς εκτός χώρας.

Έτσι λοιπόν αποφασίζεται η ίδρυση και λειτουργία της ΕΑΒ Νόμος 43 ΦΕΚ Α΄93/16.5.1975, Περί ιδρύσεως Εθνικής Βιομηχανίας Αεροπορικού Υλικού.

Άρθρον 1
Σύστασις Εταιρείας

Ελληνική Αεροπορική Βιομηχανία (ΕΑΒ) - 2000
Φώτο Αρχείου / Ελληνική Αεροπορική Βιομηχανία (ΕΑΒ) – 2000 / Πηγή: Eurokinissi

Επιτρέπεται η διά συμβάσεως μεταξύ αφ` ενός του Ελληνικού Δημοσίου, εκπροσωπουμένου παρά των Υπουργών Συντονισμού και Προγραμματισμού, Εθν. Αμύνης και Οικονομικών και αφ` ετέρου της Ελληνικής Τραπέζης Βιομηχανικής Αναπτύξεως (ΕΤΒΑ) σύστασης Ανωνύμου Εταιρείας υπό την επωνυμία “Εθνική Βιομηχανία Αεροπορικού Υλικού” (ΕΒΑΥ), σκοπός της οποίας είναι η ίδρυσις και λειτουργία εν Ελλάδι εκσυγχρονισμένης Βιομηχανίας Αεροπορικού Υλικού, προς κάλυψη των αναγκών των Ενόπλων Δυνάμεων και λοιπών δημοσίων υπηρεσιών ως και προς παροχή υπηρεσιών εις τρίτους, εις τον τομέα της συντηρήσεως, επισκευής και κατασκευής αεροσκαφών και εν γένει αεροδιαστημικού υλικού. Απαγορεύεται η ίδρυσης παρόμοιας βιομηχανίας παρά τρίτων άνευ προηγουμένης αδείας των Υπουργών Συντονισμού και Προγραμματισμού και Εθνικής Αμύνης.

“Σκοπός επίσης της Εταιρίας είναι οι κατασκευές και η παροχή υπηρεσιών στον τομέα ηλεκτρονικών (τηλεπικοινωνίες – πληροφορική – συστήματα ελέγχου πυρός – αναμεταδότες τηλεοπτικών και ραδιοφωνικών προγραμμάτων), σε παντός είδους κινητήρες (στρατιωτικούς και πολιτικούς), καθώς και στα παρελκόμενα αυτών, σε συστήματα ήπιων μορφών ενέργειας και σε οπλικά συστήματα παντός τύπου (εγκατεστημένα επί ιπτάμενων μέσων, εδάφους, πλοίων και παντός τύπου χερσαίων οχημάτων), και η παροχή επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης πάνω στα αντικείμενα δραστηριότητας της Εταιρίας. Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών, δημοσιευόμενη στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, είναι δυνατόν να επεκτείνεται ο σκοπός της Εταιρίας και σε άλλες συναφείς δραστηριότητες.

Μετέπειτα ονομάζεται σε Ελληνική Αεροπορική Βιομηχανία, το Μάιο του 1979 παραδίδεται στην Πολεμική Αεροπορία το πρώτο αεροσκάφος, ένα F-4E, μετά την επιτυχή ολοκλήρωση της εργοστασιακής του συντήρησης και τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους πραγματοποιούνται τα επίσημα εγκαίνια της εταιρείας.

Αναφορικά με το σύστημα ποιότητας που εφαρμόζει η ΕΑΒ αυτό έχει σχεδιαστεί σύμφωνα με τα πλέον πρόσφατα Διεθνή Πρότυπα και τους Κρατικούς Κανονισμούς σχετικά με τις απαιτήσεις των Συστημάτων Διαχείρισης της Ποιότητας.

Με το εκσυγχρονισμό της ΠΑ που αναφέρθηκε παραπάνω εντάσσονται στο οπλοστάσιο της 36 αεροσκάφη F-4E, 40 αεροσκάφη Mirage F-1C, 60 μονοθέσια Α-7Η και 5 διθέσια ΤΑ-7Η, 40 εκπαιδευτικά αεροσκάφη Τ-2, 12 αεροσκάφη C-130H, 14 αεροσκάφη πυρόσβεσης CL-215, 18 επιπλέον αεροσκάφη F-4E και 6 αναγνωριστικά αεροσκάφη RF-4E, 50 F-104G από τη Γερμανία και 10 από την Ολλανδία, 5 ελικόπτερα Ε/Π Chinook CH-47C

Σταδιακά από το 1988 η ΠΑ παραλαμβάνει 40 Mirage 2000 και από το 1989 παραλαμβάνει 40 F-16 Block 30 (τρίτης γενιάς αεροσκάφη ). Το 1990 η αμερικάνικη αεροπορία παραχωρεί στην Ελλάδα 28 αεροσκάφη F-4E. To 1997 η ΠΑ παραλαμβάνει 40 αεροσκάφη F-16 Block 50 και τα μετέπειτα χρόνια θα παραλάβει 40 αεροσκάφη F-16 Block 52+ και 40 αεροσκάφη F-16 Block 52+ Advanced. Η ΠΑ εντάσσει στο οπλοστάσιο της 25 αεροσκάφη Μ 2000-5 εκ των οποίων τα 15 προμηθεύονται από την Dassault και τα 10 είναι αεροσκάφη Μ 2000 τα οποία αναβαθμίζονται σε Μ 2000-5 από την ΕΑΒ. Το 1999 εντάσσεται στην ΠΑ 1 αεροσκάφος CL-415 και ακολουθούν άλλα 9.

Ελληνική Αεροπορική Βιομηχανία (ΕΑΒ) - 2000
Φώτο Αρχείου / Ελληνική Αεροπορική Βιομηχανία (ΕΑΒ) – 2000 / Πηγή: Eurokinissi

Μετά το 2003 η ΠΑ εντάσσει στο οπλοστάσιο της 4 αεροσκάφη EMB-145 AEW&C. Επίσης η ΠΑ παραλαμβάνει και αεροσκάφη μεταφοράς υψηλών προσώπων, 1 EMB-135LR και 1 EMB-135BJ LEGACY. Το 2004 ξεκινά η παραλαβή των 10 μεταγωγικών αεροσκαφών C-27G, ενώ σε προγενέστερο χρόνο η ΠΑ έχει προμηθευτεί και 5 αεροσκάφη C-130B.

Εκτός από τα αεροσκάφη της ΠΑ η ΕΑΒ κατά καιρούς παρέχει συντήρηση και στα C-130 του Μαρόκου, της Λιβύης, της Αιγύπτου, της Ιορδανίας. Αν και είναι εξουσιοδοτημένο κέντρο συντήρησης (Authorized Maintenance Center) για τα C-130 από την κατασκευάστρια εταιρεία (Lockheed), οι χώρες αυτές εδώ και πολλά χρόνια έχουν σταματήσει να εντάσσουν C-130 για εργοστασιακή συντήρηση στην ΕΑΒ. Τους τελευταίους μήνες υπάρχουν δημοσιεύματα για αποστολή 4 αεροσκαφών C-130 στην Israel Aerospace Industry, για εργοστασιακή συντήρηση, η οποία δεν είναι εξουσιοδοτημένο κέντρο συντήρησης για τα C-130 από την κατασκευάστρια εταιρεία (Lockheed). Κάποιοι στην κυβέρνηση κάνουν πλάκα.

Η ΕΑΒ υλοποιεί πρόγραμμα δομικής αναβάθμισης (Falcon UP) στα αεροσκάφη F-16 Block 30 και της αναβάθμισης των ηλεκτρονικών (Avionics Upgrade) σε 39 αεροσκάφη F-4. Ανάλογο πρόγραμμα με την δομική αναβάθμιση των F-16 Block 30 της ΠΑ, η ΕΑΒ υλοποιεί και σε F-16 των ΗΠΑ στην Ευρώπη.

Το 1996 η ΠΑ παραλαμβάνει από την ΕΑΒ το πρώτο από τα 26 αεροσκάφη Α-7Ε που έχουν παραληφθεί από ΗΠΑ αποσυναρμολογημένα, μετά από συναρμολόγηση και συντήρηση στην ΕΑΒ. Επίσης η ΠΑ παραλαμβάνει και αριθμό Α-7 E/C από ΗΠΑ.

Σήμερα εφαρμόζει πρόγραμμα αναβάθμισης δομής και ηλεκτρονικών σε 6 αεροσκάφη ναυτικής συνεργασίας Ρ-3 και προσεχώς θα ξεκινήσει την αναβάθμιση σε αριθμό αεροσκαφών F-16 σε έκδοση Viper.

Για όλα τα παραπάνω οπλικά συστήματα η ΕΑΒ έχει αναπτύξει δυνατότητα υποστήριξης τους (εργοστασιακή συντήρηση, επισκευές, γενικές επισκευές). Το κόστος ανάπτυξης –εκπαίδευση προσωπικού, βιβλιογραφία, εξοπλισμός και συσκευές- καλύφτηκε από την ΠΑ. Συμφωνήθηκε αρχικά μια τιμή εργατοώρας (ΕΩ), η οποία αναπροσαρμόζεται σε ετήσια βάση, λαμβάνοντας υπόψη κάποιους οικονομικούς δείκτες, σύμφωνα με την Βασική Συμφωνία (ΒΑΣ) ΕΑΒ – Ελληνικού Δημοσίου.

Πολεμική Αεροπορία - Αεροπλάνο Πυροσβεστικό Canadair CL-415
Φώτο Αρχείου / Πολεμική Αεροπορία – Αεροπλάνο Πυροσβεστικό Canadair CL-415 / Πηγή: Eurokinissi

Ο φόρτος εργασιών της ΕΑΒ από την έναρξη της λειτουργίας της και όσο εντάσσονται δεύτερης γενιάς αεροσκάφη στην ΠΑ αυξάνεται. Για τα αεροσκάφη τρίτης γενιάς δεν προβλέπεται εργοστασιακή συντήρηση για το σκάφος παρά μόνο για τα παρελκόμενα και τους κινητήρες τους. Όταν μετά το 2000 αρχίζει η απόσυρση αεροσκαφών δεύτερης γενιάς, μειώνονται οι εντάξεις αεροσκαφών, κινητήρων και παρελκόμενων στην ΕΑΒ με ανάλογη μείωση του φόρτου εργασιών της. Τα όποια προγράμματα αναβάθμισης αεροσκαφών, που αναφέρονται παραπάνω και υλοποίησε, εκτιμάται ότι είναι ‘’οικονομικές ενέσεις’’.

Στον τομέα των αεροκατασκευών η ΕΑΒ υλοποίησε κατά καιρούς διάφορα κατασκευαστικά προγράμματα, αλλά για μικρή χρονική διάρκεια. Τα μόνα προγράμματα μεγάλης διάρκειας που υλοποιεί μέχρι και σήμερα είναι αυτά της Lockheed. Σημειώνεται ότι η ΕΑΒ διαθέτει όλες τις πιστοποιήσεις για σχεδίαση, κατασκευή, συναρμολόγηση αεροπορικού υλικού. Προκαλεί ερωτήματα η έλλειψη προγραμμάτων στις αεροκατασκευές όταν η αεροπορική βιομηχανία είχε μεγάλη ανάπτυξη για πολλά χρόνια με μια μικρή κάμψη τα δύο τελευταία χρόνια λόγω Covid 19. Η ανάκαμψη όμως έρχεται πολύ γρήγορα. Ανατρέχοντας στις ετήσιες προβλέψεις, για αεροσκάφη πολιτικού νηολογίου, των Airbus, Boeing, Embraer, Canadair , φαίνεται η αυξανόμενη απαίτηση για κατασκευή νέων αεροσκαφών. Η Airbus για τα έτη 2019-2038, προβλέπει την απαίτηση για 39210 νέα εμπορικά αεροσκάφη αξίας 4,9 τρις USD. Η Boeing για τα έτη 2021-2040, προβλέπει την απαίτηση για 43500 νέα εμπορικά αεροσκάφη αξίας 7,2 τρις USD.

Η ΕΑΒ ενώ έχει όλες τις απαιτούμενες πιστοποιήσεις για συντήρηση αεροσκαφών πολιτικού νηολογίου, η ανάπτυξη στον τομέα αυτόν είναι σχεδόν μηδενική. Κάτι ανάλογο συμβαίνει και με τους κινητήρες πολιτικών αεροσκαφών, ενώ διαθέτει και δοκιμαστήριο κινητήρων υψηλής ώσης 100.000 λιβρών. Η πρόβλεψη για εργοστασιακή συντήρηση σε αεροσκάφη, κινητήρες και παρελκόμενα προβλέπεται σε 68,4 δις USD για το 2021, αυξανόμενο ετήσια σε 108,4 δις USD το 2026 και σε 117,7 δις USD για το 2031 (πρόβλεψη από Oliver Wyman).

Η ποιότητα της εργοστασιακής συντήρησης που παρέχει η ΕΑΒ είναι αδιαμφισβήτητη. Σχετικά με τους χρόνος παράδοσης όμως πολύ συχνά είναι εκτός των συμφωνηθέντων χρονοδιαγραμμάτων.

Αναφορικά με το απασχολούμενο προσωπικό στην ΕΑΒ, αυτό έφθασε μια εποχή τα 4000 άτομα περίπου (διοικητικό και παραγωγικό προσωπικό) και σήμερα είναι περίπου 1000 άτομα. Για πολλά χρόνια έχουμε συνταξιοδότηση προσωπικού χωρίς αναπλήρωση του λόγω της οικονομικής κρίσης. Κατά καιρούς έχει χρησιμοποιήσει υπεργολάβους για κάλυψη των αναγκών της σε προσωπικό. Ποτέ δεν υπήρξε η αναλογία 1 διοικητικός για κάθε 6 παραγωγικούς που έχει δείξει η Διεθνής Πρακτική ότι πρέπει να ισχύει σε ανάλογες εταιρείες. Φυσικά δεν ξέφυγε και η ΕΑΒ από την παθογένεια των κομμάτων της εξουσίας να την χρησιμοποιούν ως δεξαμενή ψήφων βολεύοντας ημέτερους, με ότι αυτό συνεπάγεται για την λειτουργία της.

Οι διοικήσεις της ΕΑΒ όλα τα χρόνια λειτουργίας της ορίζονται από τις εκάστοτε κυβερνήσεις. Οι κατά καιρούς προκηρύξεις των θέσεων αυτών είναι κατά την άποψη μου ‘’στάχτη στα μάτια’’. Τα αποτελέσματα της κάθε διοίκησης δείχνουν και τον τρόπο επιλογής τους.

Μαχητικό αεροσκάφος MIRAGE 2000 - 5 της Πολεμικής Αεροπορίας
Φώτο Αρχείου / Μαχητικό αεροσκάφος MIRAGE 2000 – 5 της Πολεμικής Αεροπορίας – Athens Flying Week 2021. Σάββατο 4 Σεπτεμβρίου 2021 (ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ / EUROKINISSI)

Οι εκάστοτε κυβερνήσεις κάνουν σχέδια για την ανάπτυξη και την βιωσιμότητα της τα οποία μένουν ευχολόγια, δεν έχουν χρονικό ορίζοντα και στερούνται οράματος. Δεν έχει υπάρξει ένα στρατηγικό σχέδιο ανάπτυξης με μακροχρόνιο ορίζοντα, το οποίο θα εκπονήσει η ΕΑΒ και θα τηρηθεί ανεξάρτητα από το ποιός κυβερνά.

Ο κύριος μέτοχος της είναι το Υπουργείο Οικονομικών αλλά ‘’κουμάντο’’ φαίνεται να κάνει το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας. Η αμυντική βιομηχανία της χώρας, μέρος της οποίας είναι και η ΕΑΒ, δεν έχει την αντιμετώπιση που θα έπρεπε από την εκάστοτε κυβέρνηση, ενώ θα έπρεπε να είναι ένας από τους πυλώνες της Εθνικής Οικονομίας.

Από την έναρξη λειτουργίας της και μέχρι σήμερα η ΕΑΒ στηρίζει την ανάπτυξη της και την βιωσιμότητα της σε ένα πελάτη και μόνο, τις Ένοπλες Δυνάμεις και ειδικότερα την ΠΑ. Αυτό, κατά την γνώμη μου την έχει οδηγήσει σε μια ‘’περιδίνηση εσωστρέφειας’’ και πρέπει γρήγορα να βγει από αυτή και να πέσει σε ‘’ περιδίνηση εξωστρέφειας’’ προκειμένου να καταστεί βιώσιμη και κερδοφόρα. Σε διαφορετική περίπτωση θα την πουλήσουν «σε κανένα φίλο για ένα παρά’»’ ή θα τις βάλλουν λουκέτο;

Η ΕΑΒ θα πρέπει να καταστεί η κινητήριος δύναμη της αμυντικής βιομηχανίας και με τις ιδιωτικές αμυντικές εταιρείες να γίνουν ένας από τους πυλώνες της εθνικής οικονομίας. Υπάρχει αριθμός κερδοφόρων ιδιωτικών εταιρειών που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία χρόνια και χωρίς κρατική στήριξη.

Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω εκτιμάται ότι οι παρακάτω προτάσεις, και όχι μόνο αυτές, θα συμβάλλουν στην ανάπτυξη της ΕΑΒ και θα την καταστήσουν βιώσιμη και κερδοφόρα.

  • Να δραστηριοποιηθεί στην συντήρηση αεροσκαφων πολιτικού νηολογίου, κινητήρων και παρελκόμενων τους και να επιδιώξει συνεργασίες με μεγάλες εταιρείες του χώρου όπως Lufthansa Technik κλπ.
  • Στον κατασκευαστικό τομέα να συνεργασθεί και να αναλάβει κατασκευαστικά προγράμματα ως υποκατασκευαστής από Airbus, Boeing, Embraer, Canadair και άλλους κατασκευαστές αεροσκαφων. Επιπλέον να ανανεώσει και τον εξοπλισμό της στις αεροκατασκευές με τελευταίας τεχνολογίας.
  • Να αναπτύξει τις τρισδιάστατες κατασκευές (3D Printing).
  • Να συνεργασθεί με ΕΔ, Σώματα Ασφαλείας, Πανεπιστήμια,Πολιτική Προστασία, Ιδιωτικές Εταιρείες για την σχεδίαση και κατασκευή  UAS (unmanned aerial system) για κάλυψη των αναγκών των ΕΔ, Σωμάτων και Πολιτικής Προστασίας.
  • Να συνεργάζεται με ΕΔ, Σώματα Ασφαλείας, Πανεπιστήμια ,Πολιτική Προστασία, Ιδιωτικές Εταιρείες για ανάπτυξη, σχεδίαση, κατασκευή προϊόντων για κάλυψη αναγκών τους και παροχή υπηρεσιών.
  • Να εξετασθεί θετικά η συμμετοχή της χώρα στο Future Combat Air System (FCAS) με βιομηχανικό συντονιστή την ΕΑΒ.
  • Να δημιουργηθεί Τεχνολογικό Πάρκο στην Τανάγρα με εταιρείες που δραστηριοποιούνται σε συναφή αντικείμενα.

Επίσης είναι επιτακτική η ανάγκη ίδρυσης Υφυπουργείου Αμυντικής Βιομηχανίας, στα πρότυπα των χωρών με ισχυρή αμυντική βιομηχανία και η άμεση έναρξη θεσμικής συνεργασίας της ελληνικής κυβέρνησης με την εγχώρια αμυντική βιομηχανία, η οποία θα έπρεπε να έχει γίνει εδώ και πολλά χρόνια.

Η ΕΑΒ, από την ίδρυση της και μέχρι σήμερα, πέρασε την νηπιακή ηλικία, την παιδική, την εφηβική και είναι καιρός να ωριμάσει.

Γεώργιος Παπακωνσταντίνου
Υποπτέραρχος (Μ) ε.α.
BSc Aeronautical Engineering, MSc Aircraft Design, MBA

Ετικέτες:

Δείτε ακόμα...