Πελοποννήσιοι, στελέχη των ένοπλων Σωμάτων του αστικού κράτους που συμμετείχαν στον ΕΛΑΣ και στο ΔΣΕ – Μέρος Β’

Πεσόντες αξιωματικοί από την ΙΙΙ Μεραρχία του ΕΛΑΣ

Ανάμεσα στα στελέχη των ενόπλων δυνάμεων που πήραν μέρος στον αγώνα μέσα από τις γραμμές του ΕΑΜ- ΕΛΑΣ στην Πελοπόννησο, έπεσαν υπερασπιζόμενοι μέχρι την τελευταία στιγμή τα δίκια του λαού, και οι

  • Αλεξόπουλος Γεώργιος, Ανθυπολοχαγός. Αξιωματικός του 12ου Συντάγματος. Σκοτώθηκε σε μάχη με γερμανικό τμήμα.
  • Αλεξόπουλος Νικόλαος (Τσέλιος), Ανθυπολοχαγός. Αξιωματικός του 12ου Συντάγματος. Σκοτώθηκε σε μάχη με τους Γερμανούς στις 6 Απρίλιου 1944.
  • Ο Παντελάκης Γιάννης (Αμαριώτης) γεννήθηκε στο Αμάρι της Κρήτης. Στέλεχος της VIII ταξιαρχίας στον ΕΛΑΣ Πελοποννήσου. Έπεσε ηρωικά στη μάχη του Βαλτετσίου Αρκαδίας στις 15 Ιούνη του 1944.
  • Ανεστόπουλος Αλέξιος, Ανθυπολοχαγός ΠΖ. Αξιωματικός του 12ου Συντάγματος. Από το χωριό Πριόλιθος Καλάβρύτων. Σκοτώθηκε στις 8 Σεπτέμβριου 1944 σε μάχη με γερμανικές δυνάμεις.
  • Γκολφινόπουλος Γκόλφης Εύελπις από το χωριό Ροδοδάφνη Αιγίου. Αξιωματικός του 2ου τάγματος του 12 συντάγματος του ΕΛΑΣ. Σκοτώθηκε στη νικηφόρα μάχη της Γλόγοβας στις 20 Απρίλιου 1944.
  • Διακουμογιαννόπουλος Ιωάννης, Υπολοχαγός ΠΖ, διοικητής του λόχου διοικήσεως της ΧΙ ταξιαρχίας. Σκοτώθηκε στη μάχη του Μελιγαλά αρχές Σεπτέμβριου 1944.
  • Ζαργάνης Ιωάννης, Ταγματάρχης. Αξιωματικός του 9ου Συντάγματος, διοικητής του εφεδρικού ΕΛΑΣ Μεσσηνίας. Σκοτώθηκε κατά την κατοχή από γερμανικές δυνάμεις.
  • Καλλιάννης Δημήτριος, Υπολοχαγός, διοπικητής λόχου στο 9ο σύνταγμα. Έπεσε στη μάχη.
  • Καλλιάνης Ιωάννης, Ανθυπολοχαγός ΠΖ. Έπεσε σε μάχη με τον ΕΣ στην τοποθεσία Μαλεβός Ταϋγέτου στις16 Αυγούστου 1943.
  • Καντήλας Νικόλαος (Καψάλης),Ανθυπολοχαγός ΠΖ. Αξιωματικός του 12ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ. Σκοτώθηκε στη μάχη του Πύργου με τα Τάγματα Ασφαλείας στις 8 Σεπτέμβριου 1944.
  • Κερκεμέζος Γεώργιος, έφεδρος Ανθυπολοχαγός. Λοχαγός του 9ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ. Σκοτώθηκε στη μάχη των Γαργαλιάνων στις 22 Σεπτέμβριου 1944.
  • Μανωλάκος Στέφανος, Ανθυπολοχαγός ΠΖ. Αξιωματικός του 8ου Συντάγματος. Σκοτώθηκε στη μάχη του Γερακίου με τους Ιταλούς στις 11 Ιούνιου 1943.
  • Μαρινάκης Τζων, Ανθυπολοχαγός ΠΖ. Στις 7 Απρίλη 1944, τμήματα του 9ου Συντάγματος, επιτέθηκαν στις δυνάμεις Γερμανών και ταγματασφαλιτών που είχαν εγκατασταθεί στο Μελιγαλά. Ο ΕΛΑΣ είχε απώλειες τέσσερις πεσόντες μεταξύ των οποίων ο αγωνιστής Μαρινάκης Τζων.
  • Μενουδάκος Χαρίλαος, Υπολοχαγός. Αξιωματικός του 12ου Συντάγματος. Σκοτώθηκε στις 20 Απριλίου 1944 σε μάχη με γερμανικές δυνάμεις.
  • Νοέας Ηλίας, Ανθυπολοχαγός ΠΖ. Από τη Σαϊδόνα της Μάνης. Επικεφαλής ενόπλων αγωνιστών που πρώτοι στο Μωριά κτυπήθηκαν με τον κατακτητή. Ο Ηλίας Νοέας εκτελέστηκε στη θέση Καζάλα της Καλαμάτας στις 13 Μάιου του 1942i.Ρουμελιώτης, Ανθυπολοχαγός. Αξιωματικός του 8ου Συντάγματος. Σκοτώθηκε στις 6 Αυγούστου 1943 στον Αγιολιά στις Σιλίμποβες Ταϋγέτου σε επίθεση του «ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ» κατά τμήματος του ΕΛΑΣ.
  • Σέρβος Ιωάννης, Αντισυνταγματάρχης. Με καταγωγή από την Κέρκυρα. Διοικητής του 9ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ. Έπεσε ηρωικά κατά τη μάχη της Καλαμάτας στις 9 Σεπτέμβριου 1944.
  • Σκλήρης Αθανάσιος, Ανθυπολοχαγός ΠΖ. Αξιωματικός του 9ου Συντάγματος. Σκοτώθηκε σε μάχη με Γερμανικό τμήμα.
  • Στρατίκης Βασίλειος, Ταγματάρχης ΠΖ. Γεννήθηκε στο χωριό Καμάρι Τριφυλίας Μεσσηνίας. Αξιωματικός του 9ου Συντάγματος. Εκτελέστηκε στην Τρίπολη στις 22 Απρίλιου 1944.
  • Σφακιανάκης Ηλίας, Ταγματάρχης ΠΖ. Διοικητής του 1ου τάγματος του 9ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ. Σκοτώθηκε στη μάχη της Χώρας (Αγορελίτσας) Μεσσηνίας στις 19 Ιούλιου 1944.
  • Χριστόπουλος Νικόλαος, Ανθυποπλοίαρχος. Αξιωματικός του 9ου Συντάγματος. Από το χωριό Λουτρό Μεσσηνίας. Από τους πρώτους αντάρτες στη Πελοπόννησο. Σκοτώθηκε το 1944 σε μάχη με τους Γερμανούς.

Απελευθέρωση. Συμφωνία της Βάρκιζας. Διώξεις

Αρχές Σεπτέμβριου 1944, τα γερμανικά στρατεύματα, κάτω από την πίεση του ΕΛΑΣ και με την κάλυψη των ταγμάτων Ασφαλείας, άρχισαν να αποχωρούν σταδιακά από την Πελοπόννησο. Μέσα στις συνθήκες της απελευθέρωσης οξύνθηκε η ταξική πάλη που προϋπήρχε από τα κατοχικά χρόνια.

Το 1947 δολοφονήθηκε από παρακρατικούς στην Αθήνα ο Παπάζογλου Λεωνίδας, μόνιμος Υπολοχαγός ΠΖ και αξιωματικός του 12ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ.

Στις 19 Μάιου 1947 δολοφονήθηκαν από παρακρατικούς στην Αθήνα οι Ανθυπολοχαγοί του προπολεμικού στρατού και αξιωματικοί του ΕΛΑΣ Γιάννης Κασσάς και Βασίλης Παπάζογλου, παραμονές της αναχώρησής τους για το Δημοκρατικό Στρατό Πελοποννήσουii.

Σχεδόν δύο χρόνια νωρίτερα, τον Μάιο του 1945 δολοφονήθηκε από εθνοφύλακες και παρακρατικούς συμμορίτες στη Μεσσηνία ο Πιρπιρής Δημήτριος, έφεδρος Λοχαγός του προπολεμικού στρατού, αξιωματικός του 9ου Συντάγματος του ΕΛΑΣiii.

Ο νέος Αγώνας – Στελέχη των Σωμάτων Ασφαλείας και του στρατού στο ΔΣΕ

Ο ΔΣΕ ήταν λαϊκός στρατός. Στηρίχτηκε στην οργανωτική – πολεμική πείρα του ΕΛΑΣίτικου αγώνα στην Κατοχή και τον Δεκέμβρη 1944, πουείχαν αφήσει μεγάλη αγωνιστική κληρονομιά στη λαϊκή συνείδηση, στις μορφές οργάνωσης και πάλης. Η δύναμη της ΙΙΙης Μεραρχίας το Νοέμβριο του 1948 ήταν 4829 μαχητές και μαχήτριεςiv.

Ο Δημήτρης Κούκουρας γεννήθηκε στο χωριό Δύμη Κάτω Αχαγιάς το 1892. Ταγματάρχης του προπολεμικού στρατού. Αξιωματικός του ΕΛΑΣ. Μετά τη Βάρκιζα εξορίστηκε στη Νάξο από ο΄που στις 8 Απρίλη 1947, απέδρασε. Στην προσπάθεια να περάσει στο ΔΣΕ πιάστηκε, πέρασε στρατοδικείο και εκτελέστηκε στις 13 Ιούνη 1947.

Από το σύνολο των αξιωματικών που στελέχωσαν τον ΕΛΑΣ ελάχιστοι κατόρθωσαν να ξεφύγουν από τις δαγκάνες των αστικών μηχανισμών δίωξης και καταστολής που είχανστηθεί. Τους πρωτοπόρους κουμουνιστές αξιωματικούς και πολιτικά στελέχη, δε δίσταζαν οι κρατούντες της εποχής να τους επικηρύσσουν σαν κοινούς ληστές. Για παράδειγμα,

Α) Για το Γιώργη Αρετάκη, η 17/2-2-1946 Απόφαση της ΕΔΑΝ Λακωνίας, προσφέρει επτά εκατομμύρια δραχμές για τη σύλληψη ή το φόνο του, εναλλακτικά τέσσερα εκατομμύρια για την «αποτελεσματική κατάδειξή του». Ο Γιώργης Αρετάκης (Σφακιανός) γεννήθηκε στο χωριό Σπήλι του Ρεθύμνου Κρήτης. Μόνιμος αξιωματικός του προπολεμικού στρατού με το βαθμό του Ταγματάρχη. Στην Κατοχή ξέμεινε στην Πελοπόννησο και εντάχτηκε από τους πρώτους στον ΕΛΑΣ. Αντισυνταγματάρχης του ΔΣΕ με τη με αριθμό 18/185/1948 της 3-1-1948 Διαταγή του Γενικού Αρχηγείου του ΔΣΕ. Στις 26 Απριλίου 1949, έπεσε ηρωικά σε μάχη κοντά στην Αρεόπολη της Μάνης. Τον Νοέμβρη του ίδιου χρόνου, με βασιλικό διάταγμα, ο Αρετάκης εξέπεσε του βαθμού του στον ελληνικό στρατό και υποβιβάστηκε στην τάξη του β΄ στρατιώτηv.

Β) Για το Μανώλη Σταθάκη, η 20/2-2-1946 Απόφαση της ΕΔΑΝ Λακωνίας, που προσφέρει πέντε εκατομμύρια δραχμές για τη σύλληψη ή το φόνο του, εναλλακτικά τρία εκατομμύρια για την «αποτελεσματική κατάδειξή του». Ο Μανώλης Σταθάκης γεννήθηκε το 1917 στο χωριό Ασωπός – Μολάων, Λακωνίας. Μόνιμος Ανθυπολοχαγός του προπολεμικού στρατού. Διοικητής λόχου του 8ου Συντάγματος τον ΕΛΑΣ την περίοδο της Κατοχής. Με τη Διαταγή 18/185/3-1-1948 του Γενικού Αρχηγείου του ΔΣΕ ονομάστηκε Αντισυνταγ­ματάρχης του ΔΣΕ. Διοικητής του Αρχηγείου ΑργτολιδοΚορινθίας του ΔΣΕ. Στις 3 Μαρτίου 1949, ο Μανώλης Σταθάκης αυτοκτόνησε στην περιοχή τον χωριού Καρυά – Κορινθίας, όταν το τμήμα του, που είχε εξαντλήσει τα πυρομαχικά του, κυκλώθηκε από κυβερνητικές δυνάμεις.

Γ) του Θόδωρου Πρεκεζέ η 11/2-2-1946 Απόφαση της ΕΔΑΝ Λακωνίας, που προσφέρει δύο εκατομμύρια δραχμές για τη σύλληψη ή το φόνο του, εναλλακτικά ένα εκατομμύριο για την «αποτελεσματική κατάδειξή του». Ο Θεόδωρος Γεωργίου Πρεκεζές γεννήθηκε το 1918 στο χωριό Καρυές (Αράχωβα) Λακωνίας. Πολέμησε στην Αλβανία ως έφεδρος λοχίας του ιππικού και πήρε προαγωγή για ανδραγαθία σε ανθυπολοχαγό. Αξιωματικός του 8ου συντάγματος του ΕΛΑΣ. Αντισυνταγ­ματάρχης του ΔΣΕ Διετέλεσε διοικητής της 55ης Ταξιαρχίας του ΔΣΕ. Σκοτώθηκε στις 23 Ιουνίου 1949, κοντά στο χωριό Βαμβακού Λακωνίας.

Συνολικά στο Δημοκρατικό Στρατό Πελοποννήσου ονομάστηκαν αξιωματικοί του επαναστατικού στρατού τουλάχιστονvi 12 Αντισυνταγματάρχες, 18 Ταγματάρχες, 25 Λοχαγοί, 44 Υπολοχαγοί και 112 Ανθυπολοχαγοί. Επίσης, από το ΓΑ της ΠΔΚ με Διαταγή του στις 6-5-1948 ονομάστηκαν μετά θάνατον Ταγματάρχες του ΔΣΕ οι Λοχαγοί του Βασίλης Μπολώτος και Ανδρέας Παπαλεωνίδας έφεδροι Ανθυπολοχαγοί στον ιταλοελληνικό πόλεμο, που σκοτώθηκαν ενώ οδηγούσαν τους λόχους τους στη μάχη των Καλαβρύτων.

Από τους πρώτους αξιωματικούς που έπεσαν στο νέο ένοπλο αγώνα ήταν ο Γιάννης Μακρής, μόνιμος Υπολοχαγός του στρατού. Αξιωματικός του 8ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ. Σκοτώθηκε σε μάχη με τον κυβερνητικό στρατό στα Νιάτα Λακωνίας στις 2 Αυγούστου 1946 .

Ο Κώστας Κανελλόπουλος γεννήθηκε στην Καλλιρόη Μεσσηνίας το 1912. Υπολοχαγός κατά το γερμανο-ιταλικο-ελληνικό πόλεμο. Στο κλαρί πριν ακόμη την ίδρυση του ΕΛΑΣ, στη Μεσσηνία. Αξιωματικός του 9ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ. Αντισυνταγματάρχης του ΔΣΕ με τη με αριθμό 18/185/3-1-1948 Διαταγή του ΓΑ της ΠΔΚ. Από τους ξεχωριστούς αγωνιστές στην Πελοπόννησο και σε ολόκληρη τη χώρα. Έπεσε ηρωικά στις 4 Φλεβάρη 1949 σε μάχη με τον κυβερνητικό στρατό στο Βεσίνι Καλαβρύτων.Ο Κώστας Μπασακίδης γεννήθηκε στη Βρωμόβρυση (Αμφιθέα) Μεσσηνίας. Το 1940 ονομάστηκε Ανθυπολοχαγός, βαθμός με τον οποίο πολέμησε στον ιταλοελληνικό πόλεμο. Εκεί επέδειξε επιτελικές στρατιωτικές ικανότητες. Αξιωματικός του 9ου συντάγματος του ΕΛΑΣ. Διευθυντής του 3ου Γραφείου Επιχειρήσεων της ΙΙΙ Μεραρχίας του ΔΣΕ. Τον Ιανουάριο του 1948 με την με αριθμό 18/185/3-1-1948 Διαταγή του Γενικού Αρχηγείου της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης έλαβε τον βαθμό του Συνταγματάρχη του ΔΣΕ. Στις 14 Μαρτίου 1949, έπεσε ηρωικά σε μάχη στην τοποθεσία Δρακοβούνι Αρκαδίας με υπέρτερες δυνάμεις του κυβερνητικού Στρατού.Ο Γιάννης Σαρρής (Σαρήγιαννης) γεννήθηκε το 1915 στο χωριό Τσιτάλια Κυνουρίας Αρκαδίας. Έφεδρος Ανθυπολοχαγός. Αξιωματικός του 8ου Συντάγματος. Μέσα από τις μάχες κατά του κατακτητή και των ταγμάτων ασφαλείας ξεχώρισαν οι επιτελικές ικανότητες του. Στο ΔΣΕ Αντισυνταγματάρχης, Διοικητής της 22 ταξιαρχίας του ΔΣΕ. Έπεσε ηρωικά σε μάχη με τον κυβερνητικό στρατό στις 7 Μάρτιου 1949 κοντά στα χωριά Σπάτα και Μιχόη Ηλείας.

Ο Τσουκόπουλος Αλέκος, γεννήθηκε το 1919 στο χωριό Τζίβα Αρκαδίας. Έφεδρος αξιωματικός του προπολεμικού στρατού. Διοικητής λόχου του 11ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ. Ταγματάρχης του ΔΣΕ, διοικητής του 2ου τάγματος της 55ης ταξιαρχίας. Μετά τη μάχη του Αγίου Βασιλείου Κυνουρίας στις 22 Γενάρη του 1949 και τις βαριές απώλειες του τάγματος που διοικούσε, παραπέμφθηκε σε ανταρτοδικείο του ΔΣΕ, δικάστηκε σε θάνατο και εκτελέστηκε στις 2 προς 3 Φλεβάρη 1949 στο Πλατανάκι Κυνουρίας. Η απόφαση για την εκτέλεση ήταν αυστηρή και άδικηvii.

Ο Κώστας Κολίτζας, γεννήθηκε στη Βλαχέρνα Αρκαδίας. Έφεδρος Υπολοχαγός ΠΒ του προπολεμικού στρατού. Διοικητής λόχου του 11ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ. Θανατώθηκε χωρίς δίκη από όργανα του αστικού στρατού στην Τρίπολη στις 15 Μάρτη 1949.

Ο Γιανιός Γιώργος, μόνιμος Ανθυπολοχαγός. Τραυματίας του ιταλοελληνικού πολέμου. Αξιωματικός του 8ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ και Λοχαγός της 2ης Μεραρχίας του ΔΣΕ. Σκοτώθηκε στο ύψωμα Κουλκουθούρια του Βίτσι το 1948.

Ο Γυφτάκης Απόστολος μόνιμος Ανθυπολοχαγός. Στην κατοχή αξιωματικός του ΕΛΑΣ. Σκοτώθηκε πολεμώντας μέσα από τις τάξεις του ΔΣΕ.

Ο Δημητρόπουλος Γεώργιος του Ιωάννη. Μόνιμος Ανθυπολοχαγός ΠΖ. Εκτελέστηκε με απόφαση του έκτακτου στρατοδικείου Τρίπολης.

Ο Λιλής Χρήστος του Δημητρίου (Φεραίος) ήταν μόνιμος αξιωματικός. Γεννήθηκε στη Μιδέα Αργολίδας. Στην κατοχή λοχαγός στο 6ο Σύνταγμα του ΕΛΑΣ. Μετά τη Βάρκιζα πιάστηκε, και εκτελέστηκε στις 2 Απρίλιου 1948 στο Γουδίviii.

Ο Μπολέτας Γιώργος, έφεδρος Ανθυπολοχαγός, αγωνιστής του ΕΛΑΣ και μαχητής του Αρχηγείου Αργολιδοκορινθίας του ΔΣΕ. Γεννήθηκε στο Μεσινό Κορινθίας. Σκοτώθηκε αρχές Μάρτιου 1948 στην ορεινή Κορινθία.

Ο Παπαδόπουλος Παναγιώτης, μόνιμος Υπολοχαγός, αξιωματικός του 9ου Συντάγματος και του ΔΣΕ, σκοτώθηκε στη μάχη της Φλώρινας στις 13 Φεβρουαρίου 1949.

Ο Σπηλιόπουλος Λεωνίδας (Αθανασούλας) μόνιμος Ανθυπολοχαγός. Γεννήθηκε στο Λέχαιο Κορινθίας. Αξιωματικός του 6ου Συντάγματος. Αξιωματικός στο Αρχηγείο Αργολιδοκορινθίας του ΔΣΕ. Θανατώθηκε χωρίς δίκη κρατούμενος στις φυλακές της Τρίποληςix τον Μάρτιο του 1949.

Επίλογος

Σήμερα η οργάνωση των λαϊκών δυνάμεων της κοινωνικής συμμαχίας στόχος είναι να αγκαλιάζει όλους τους χώρους δουλειάς και κατοικίας, να διεισδύει επίσης σε νευραλγικούς τομείς, να ασκεί επίδραση στις Ένοπλες Δυνάμεις και τα Σώματα Ασφαλείας, ώστε να αδυνατίζει τις προσπάθειες καταστολής και κατάπνιξης της λαϊκής θέλησης, που είναι βέβαιο ότι θα αποπειραθεί να κάνει η άρχουσα τάξη σε βάρος της εργατικής τάξης και των συμμάχων της. Αυτό που χρειάζεται όμως είναι οι εργαζόμενοι, τα λαϊκά στρώματα, κάθε ένστολος που ενστερνίζεται τον γνήσιο λαϊκό πατριωτισμό, να βοηθήσουν στο δυνάμωμα του αγώνα που έχει μια προοπτική να οδηγήσει το λαό σε μια άλλη κοινωνία, για μια ζωή με δικαιώματα, που πραγματικά αξίζει!


i Κριμπάς, ο.π., σελ. 24.

ii Καμαρινός Αρίστος, Ο εμφύλιος πόλεμος στην Πελοπόννησο 1946-1949, έκτη έκδοση, εκδ. Σύγχρονη Εποχή, Αθήνα 2015, σελ. 198.

iii Ριζοσπάστης της 5-8-1945, σελίδα 3, στήλη «ΜΟΝΑΡΧΙΚΟΙ ΠΡΟΔΟΤΕΣ ΕΚΤΕΛΕΣΑΝ 153 ΠΑΤΡΙΩΤΕΣ Ο ΟΓΔΟΟΣ ΟΝΟΜΑΣΤΙΚΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ».

iv Δοκίμιο, τόμος Β2, σελ. 169.

v Καρακατσιάνης Ιωάννης, Η Μάνη στον πόλεμο- Κατοχή, αντίσταση και εμφύλιος, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, 2010, σελ .439 – 440.

vi Τα στοιχεία έχουν συγκεντρωθεί από τον Καμαρινό, ο.π., σελ.392.

vii ΔΟΚΙΜΙΟ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΟΥ ΚΚΕ 1939-1949, εκδόσεις Σύγχρονη Εποχή, Αθήνα 2018, τόμος Β2, σελ. 429.

viii Λέφας Γιάννης, χιλιάδες τέσσερις σταυροί στο μαρτυρικό Μωριά, εκδόσεις Αλφειός, Αθήνα 2007, σελ. 29.

ix Λέφας, ο.π. σελ. 49.


Σπάρτη Γενάρης 2021
Μαστρογιαννόπουλος Δημήτρης

Δείτε ακόμα...