Η βδομάδα που πέρασε έκλεισε όχι απλά χωρίς να αποκατασταθεί η λειτουργία του αγωγού «Petroline» (που διανύει 1.200 χιλιόμετρα για να μεταφέρει σαουδαραβικό πετρέλαιο, συνδέοντας τις δύο πλευρές της Αραβικής Χερσονήσου) αλλά και με νέα στρατιωτικά πλήγματα αντιπάλων των ΗΠΑ σε ενεργειακές υποδομές και άλλους στόχους στρατηγικής σημασίας, επιβεβαιώνοντας πόσο φουντώνει ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή.
Την προέλαση της σιιτικής οργάνωσης «Ανσαραλά» (των Χούθι, που εδώ και πάνω από 10 χρόνια βρίσκονται σε εμφύλιο με μια «διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση» στην Υεμένη την οποία η Σαουδική Αραβία στηρίζει και στρατιωτικά) σε όλη σχεδόν την δυτική ακτή της Υεμένης και τον επί της ουσίας συνεχιζόμενο έλεγχο των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν συμπλήρωσαν την Παρασκευή νέα σοβαρά χτυπήματα:
Ιρανικά πυρά έπληξαν ένα ακόμα δεξαμενόπλοιο (με σημαία του δυτικοαφρικανικού κράτους Τόνγκο αυτήν τη φορά), όπως ανακοίνωσαν οι ίδιοι οι Ιρανοί «Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης», αναφέροντας ότι το πλοίο αποπειράθηκε να περάσει «παράνομα» (χωρίς την άδεια της Τεχεράνης) από τα Στενά του Ορμούζ. Το σκάφος αναφέρθηκε ότι έπιασε φωτιά.
Ασαφές ήταν αν αφορούσε διαφορετικό πλοίο το «συμβάν ασφαλείας στα Στενά του Ορμούζ» που ανέφερε η υπηρεσία ενημέρωσης για την ασφάλεια της ναυτιλίας UKMTO (υπάγεται στο βρετανικό υπουργείο Αμυνας), κοντά στον ομανικό θύλακα Χασάμπ.
Είχε προηγηθεί την Πέμπτη πλήγμα στην αεροπορική σαουδαραβική βάση Taif, κατά το οποίο χτυπήθηκε ένα ιταλικό αεριωθούμενο Eurofighter. Ο Ιταλός υπουργός Αμυνας Γκουίντο Κροζέτο εμφανίστηκε καθησυχαστικός, ζητώντας πάντως από ανώτατα στρατιωτικά στελέχη «περαιτέρω αξιολόγηση (…) σχετικά με την εξελισσόμενη κατάσταση (…) και τις πιθανές επιχειρησιακές επιλογές».
Ευρωπαίοι ετοιμάζονται για περαιτέρω εμπλοκή
Την εξάπλωση του πολέμου επιβεβαιώνει και το ότι μερικές ώρες πριν ο Κρουαζέτο είχε εκφράσει την ετοιμότητα της Ιταλίας για περαιτέρω εμπλοκή στη σύγκρουση. «Αποφασίσαμε να μην περιμένουμε να αποφασίσει η αποστολή “Aspides” (σ.σ. της ΕΕ) αν τα πλοία μπορούν να περάσουν ή όχι. Θα δραστηριοποιηθούμε, πιθανώς, με στόχο να καταστεί δυνατή η διέλευση των ιταλικών πλοίων (…) οι όποιες καθυστερήσεις σε αυτές τις περιπτώσεις επιφέρουν νέα προβλήματα, με οικονομικές επιβαρύνσεις».
Θυμίζουμε ότι η συζήτηση για να αναλάβει η επιχείρηση της ΕΕ «Aspides» πρόσθετο ρόλο στην περιοχή (στο όνομα και πάλι της «προστασίας της ναυσιπλοΐας») καθυστερεί, λόγω διαφωνιών στο εσωτερικό της ΕΕ αλλά και με φόντο τις τριβές με τις ΗΠΑ.
Ολα αυτά καθώς οι συνέπειες στη «διατάραξη» της διεθνούς ροής πετρελαίου παραμένουν σοβαρές και οι τιμές έχουν σπάσει κάθε ρεκόρ, το βαρέλι Μπρεντ έφτασε τα 108 δολάρια και οι λαοί πληρώνουν το μάρμαρο. Σύμφωνα με στοιχεία της «Kpler» (διεθνούς πλατφόρμας καταγραφής στοιχείων που αφορούν τη διεθνή ναυτιλία) τα οποία επικαλέστηκε και το «Reuters», την Πέμπτη διέσχισαν τα Στενά του Ορμούζ μόλις 4 πλοία μεταφοράς εμπορευμάτων, έναντι 6 την προηγούμενη μέρα και 16 πλοίων που ήταν ο ημερήσιος μέσος όρος όλο το προηγούμενο δεκαήμερο. Να σημειωθεί ότι ορισμένα πλοία απενεργοποιούν τους πομπούς AIS για να περιορίζουν τις πιθανότητες εντοπισμού τους.
Αντίστοιχα, το Στενό Μπαμπ Ελ Μαντέμπ διέσχισαν την Πέμπτη 23 εμπορικά πλοία, έναντι περίπου 26 κατά μέσο όρο το προηγούμενο δεκαήμερο.
Θυμίζουμε ότι πριν την έναρξη του νέου πολέμου στο Ιράν (Φλεβάρης 2026), από τα Στενά του Ορμούζ περνούσε περίπου το 1/5 του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Χαρακτηριστικά είναι και τα στοιχεία της αμερικανικής Υπηρεσίας Πληροφοριών Ενέργειας (EIA), σύμφωνα με τα οποία το δεύτερο τρίμηνο του 2026 μέσω του Ορμούζ διακινούνταν καθημερινά 4,9 εκατ. βαρέλια πετρελαίου, από 21 εκατ. βαρέλια το 2025. Την ίδια περίοδο μέσω Μπαμπ Ελ Μπαντέμπ αυξήθηκαν σε 8,1 εκατ. βαρέλια ημερησίως, από 5,6 εκατ., ωστόσο οι Χούθι διαμήνυσαν από την περασμένη βδομάδα ότι «η ναυσιπλοΐα είναι ασφαλής για όλες τις εταιρείες», με «μόνη εξαίρεση (…) τα σαουδαραβικά πλοία, στα οποία έχει ήδη απαγορευτεί η πρόσβαση».
Δισταγμοί, απώλειες και αποφάσεις στις ΗΠΑ
Μέσα σε αυτές τις συνθήκες, την Παρασκευή ο Αμερικανός Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ σε δηλώσεις του έκανε λόγο για «μεγάλη απόφαση» που «έχω να πάρω», διερωτώμενος: «Θέλω να πάω και να τους εξοντώσω ή όχι; Είναι μια μεγάλη απόφαση…».
Τις προηγούμενες μέρες είχαν γίνει τουλάχιστον δύο κρούσεις των Σαουδαράβων για ενεργότερη εμπλοκή της Ουάσιγκτον στη νέα σοβαρή ανάφλεξη (σημειωτέον, οι Χούθι ανακοίνωσαν και κατάρριψη σαουδαραβικού αεροσκάφους, κάτι που το Ριάντ ούτε επιβεβαίωσε ούτε διέψευσε). Οι δισταγμοί των ΗΠΑ μεταφέρθηκαν και στις συναντήσεις που είχε στο Ριάντ ο Μπραντ Κούπερ, επικεφαλής του Μεικτού Διοικητηρίου των Ενόπλων Δυνάμεων των ΗΠΑ αρμόδιου για τη Μέση Ανατολή (CENTCOM – Κεντρική Διοίκηση), εξηγώντας ότι η αμερικανική στήριξη θα περιοριστεί (προς το παρόν;) στη διάθεση πληροφοριών των μυστικών υπηρεσιών.
Στο μεταξύ, σε μυστική συνάντηση με τους Χούθι στο Ομάν αντιπροσωπεία των ΗΠΑ φέρεται να έλαβε διαβεβαιώσεις ότι δεν θα πληγούν αμερικανικά πλοία.
Πάντως οι αμερικανικές αποφάσεις αναμένεται να διαμορφωθούν με φόντο και μια σειρά στοιχεία για τις σοβαρές ζημιές που έχουν υποστεί από ιρανικά πλήγματα στρατιωτικές υποδομές (βάσεις σε Κουβέιτ, Μπαχρέιν, Κατάρ, ΗΑΕ, Σαουδική Αραβία, Ιράκ, Ομάν, Ιορδανία κ.α.), αλλά και διπλωματικές αποστολές των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή, καταγράφοντας μάλιστα και συστάσεις να μην προχωρήσει η επισκευή τους.
Επιπλέον ήρθε στο φως έκθεση του αμερικανικού Πενταγώνου που καταγράφει «ελλείψεις στο στρατηγικό απόθεμα και βασικά προβλήματα στη βιομηχανική βάση για τον ανεφοδιασμό με πυρομαχικά», αλλά και πλήγματα, μεταξύ τους την καταστροφή τουλάχιστον 30 μεγάλων αμερικανικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Κυβερνητικός αξιωματούχος των ΗΠΑ σχολίασε (ανώνυμα) στο CBS ότι υπάρχουν «σοβαρές ζημιές στις βάσεις μας, για τις οποίες δεν ενημερώθηκε το αμερικανικό κοινό» και ότι «παραμένουμε εκεί με κλειστά τα μάτια, να μας χτυπούν κατάμουτρα».
Βέτο Ρωσίας – Κίνας στον έλεγχο των κυρώσεων κατά του Ιράν
Αυξημένη είναι η κινητικότητα και στο διπλωματικό πεδίο, όπου ξεχωρίζουν οι «κρούσεις» της Σαουδικής Αραβίας για να περιοριστούν οι επιθέσεις των Χούθι. Το θέμα συζήτησε ο πρίγκιπας – διάδοχος και με τον Αιγύπτιο Πρόεδρο Σίσι στο Κάιρο (από όπου επίσης εισέπραξε «επιφυλακτικότητα» για ενεργότερη στρατιωτική ανάμειξη), αλλά το Ριάντ το έθεσε και προς το Πεκίνο, ζητώντας να διαμεσολαβήσει ώστε η Τεχεράνη να «συγκρατήσει» τους Χούθι.
Πλάι στα παραπάνω, ειδικό βάρος αποκτά και το βέτο Ρωσίας και Κίνας σε σχέδιο απόφασης που κατέθεσαν οι ΗΠΑ στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ για να παραταθεί η εντολή εμπειρογνωμόνων που είχαν αναλάβει να επιτηρούν την εφαρμογή των κυρώσεων κατά του Ιράν. Βεβαίως, αυτό δεν σημαίνει ότι καταργούνται οι κυρώσεις, αλλά αποτυπώθηκαν ακόμα πιο σαφώς οι διαφωνίες γύρω από τη σκοπιμότητα αλλά και την ίδια τους τη διατήρηση μελλοντικά. Σημειωτέον, ήδη η συγκεκριμένη αποστολή ήταν «αδρανής», καθώς εκκρεμούσε εδώ και καιρό η έγκριση της σύνθεσής της. Κατά τη σχετική ψηφοφορία απείχαν το Πακιστάν και η Σομαλία.
Τέλος, ο Κινέζος ΥΠΕΞ Γουάνγκ Γι, υποδεχόμενος στο Πεκίνο τον Ιρανό ομόλογό του, Αμπάς Αραγτσί, σύμφωνα με σχετικά ρεπορτάζ περιέγραψε και πόση σημασία δίνει το Πεκίνο στον διάλογο με την Τεχεράνη, αλλά και «στη σθεναρή διαφύλαξη των νόμιμων δικαιωμάτων και συμφερόντων της»… Ενθάρρυνε βέβαια Ιράν και ΗΠΑ «να παραμείνουν λογικοί και συγκρατημένοι», τονίζοντας ότι «εμείς δεν επιθυμούμε να δούμε τις περιφερειακές εντάσεις να επεκταθούν στην Υεμένη και στην Ερυθρά Θάλασσα», αλλά και ότι «η υπάρχουσα αρχιτεκτονική ασφαλείας στη Μέση Ανατολή είναι ανεπαρκής, χρειάζεται να μεταρρυθμιστεί και να ενισχυθεί».
Αναδημοσίευση από το Ριζοσπάστη του Σαββατοκύριακου 19-20/09
