Ριάλιτι: Ένα συνοικέσιο in real time και η πραγματική ζωή

The bachelor

Τον περασμένο χρόνο έκανε την εμφάνισή του στα προγράμματα της μικρής οθόνης ένα νέο (για την Ελλάδα) ριάλιτι, με τον ιντριγκαδόρικο τίτλο: Bachelor.

Το «μεσιτικό» γραφείο «σχέσεων», στη συγκεκριμένη περίπτωση η παραγωγή ενός τηλεοπτικού καναλιού, έρχεται σ’ επαφή μ’ έναν… εργένη (bachelor), αναλαμβάνοντας να του προμηθέυσει υποψήφιες ερωτικές συντρόφους, με προοπτική τη σχέση, ίσως και τον γάμο. Ως εδώ, το «μεσιτικό» γραφείο δεν κάνει κάτι αλλιώτικο από τις υπόλοιπες επιχειρήσεις του είδους.

Η καθοριστική διαφορά είναι ότι τα «συνοικέσια» εξελίσσονται μπροστά στο τηλεοπτικό κοινό. Οι υποψήφιες νύφες κλείνονται σε μια βίλα, από την οποία δεν μπορούν να βγουν μέχρι το τέλος του ριάλιτι. Ο εργένης τις επισκέπτεται κατά βούληση, όπως ο σουλτάνος τις σκλάβες στο χαρέμι ή όπως ο κόκορας τις όρνιθες στην αυλή. Επιλέγει μία ή περισσότερες «για να τις γνωρίσει καλύτερα σε ατομικά ή ομαδικά ραντεβού». Οι υπόλοιπες, όπως συχνά συνέβαινε στα αληθινά χαρέμια, έγκλειστες στο «χρυσό» κλουβί και ξετρελαμένες από ζήλεια, τσακώνονται μεταξύ τους. Από την πρώτη κιόλας εβδομάδα, μέσα σ’ αυτή την παράξενη φυλακή του μίσους, της ίντριγκας και της ρουφιανιάς, έχει χαθεί κάθε ίχνος ανθρώπινης αξιοπρέπειας, τόσο για τις γυναίκες διεκδικήτριες όσο και για τον άντρα που διεκδικούν. Ο «έρωτας» στα χρόνια των ριάλιτι δεν διαφέρει από πόλεμο, στον οποίο κάθε «παίκτης» ή «παίκτρια» πιστεύει –ελέω παραγωγής– ότι έχει το δικαίωμα να εξοντώσει κυριολεκτικά τον αντίπαλο, τουλάχιστον στο ηθικό και το ψυχικό πεδίο, με κάθε θεμιτό ή αθέμιτο μέσο…

Ο «μεσίτης», στο μεταξύ, τρίβει τα χέρια του. Του έχει στοιχίσει κάτι παραπάνω (βίλες, εξτρίμ σπορ, ακριβά αυτοκίνητα, σκάφη και ελικόπτερα, δείπνα υπό το σεληνόφως και διάφορες άλλες τσαχπινιές που, υποτίθεται, αρέσουνε στις γυναίκες), όμως οι πανάκριβες αυτές παροχές δεν θα μείνουν χωρίς ανταπόδοση: θα πληρωθούν με τηλεθέαση.

Έτσι, προβάλλονται αντιδραστικά πρότυπα σε χιλιάδες κορίτσια με στόχο να ταυτιστούν με την κάλπικη “ατομική ευτυχία”, δηλαδή με όνειρα για πρίγκιπες του παραμυθιού και ρομαντικά τετ-α-τετ σε ονειρικά ραντεβού. Επιδιώκεται οι νέες γυναίκες και άνδρες να καθίσουν μπροστά στις οθόνες τους και να ταυτιστούν με κάποιες από τις υποψήφιες ή να τις μισήσουν με πάθος! Να σχολιάσουν στα σόσιαλ μίντια, μπορεί και να χλευάσουν και να ελεεινολογήσουν, παρά ταύτα, στόχος του σάπιου “τηλεοπτικού προϊόντος” είναι να καθίσουν να δουν. Ένα τζάμπα όνειρο που σύντομα θα τελειώσει…

Και ο έρωτας πού είναι;…

Αν λογαριάσουμε την εμπειρία του πρώτου κύκλου στην Ελλάδα, στο τέλος ο bachelor θα ερωτευτεί! Θα ερωτευτεί και θα τον ερωτευτούν. Έχοντας αποκλείσει τις υπόλοιπες κοπέλες, ύστερα από κάμποσα κλάματα, πολλές ζήλιες, αναρίθμητες κακίες και άπειρα ξεμαλλιάσματα, οι δυο «ερωτευμένοι» θα αναφωνήσουν στεντόρεια, όπως η ηρωίδα των «συνοικεσίων» του Τσέχωφ: «Αγαπώ και μ’ αγαπούν!!»…

Έτσι τουλάχιστον τελείωσαν τα έργα και οι ημέρες του περσινού κύκλου.

Ο πρώην εργένης, αφού δοκίμασε on camera τα φιλιά κάθε μιας από τις υποψήφιες κοπέλες του (ή τουλάχιστον εκείνων που του άρεσαν), πέταξε, βούτηξε, έφαγε, χόρεψε και φλέρταρε μαζί τους, τελικά αγόρασε ένα διαμαντένιο δαχτυλίδι αρραβώνων και το πρόσφερε στην «εκλεκτή της καρδιάς» του, δηλαδή στη νικήτρια ενός αγώνα μποξ χωρίς κανόνες… Η «εκλεκτή της καρδιάς» έλιωσε από τη συγκίνηση μπροστά στους τηλεθεατές και η περσινή παραγωγή του bachelor έκλεισε τον κύκλο της πανηγυρικά.

Πόση σχέση με την πραγματικότητα έχουν τέτοια ριάλιτι;…

Πρώτα-πρώτα, ο περιζήτητος bachelor πληρώνεται κανονικά για να παριστάνει τον εργένη που ψάχνει, υποτίθεται, σύντροφο ζωής…

Οι κοπέλες παίρνουν κι αυτές το κατιτί τους… για κάθε εβδομάδα παραμονής στη χλιδάτη φυλακή τους, για τα έξοδα για τις επίσημες εμφανίσεις στις «δεξιώσεις» και το «κόκκινο χαλί»… Είναι ένα κακό σίκουελ του στίχου τραπ τραγουδιού «Θέλω κότερα, ελικόπτερα, θέλω οικόπεδα, έχω γούστα ακριβά»

Αυτό που απομένει είναι μια κακοπαιγμένη θεατρική παράσταση με αμήχανους ηθοποιούς που έχουν βαλθεί να μας πουλήσουν κάτι που δεν υπάρχει… Εκείνο που σίγουρα υπάρχει είναι ο υπολογισμός. Υπολογισμός που επιβεβαιώνει ότι «αγοραίος» είναι κάθε «έρωτας» και «αγοραία» κάθε σχέση που αναπτύσσεται στο έδαφος του οικονομικού ή άλλου ανταλλάγματος.

Η πραγματικότητα απέχει πολύ από τους ιλουστρασιόν γάμους των περιοδικών και των σόσιαλ μίντια, από τις σκηνοθετημένες σχέσεις των δήθεν «ψυχαγωγικών» εκπομπών. Ο έρωτας γεννιέται μέσα στη σκληρή πραγματικότητα της καθημερινής ζωής. Μέσα σ’ όλα όσα ζουν δύο άνθρωποι που προσπαθούν να φτιάξουν έναν καλύτερο κόσμο και μέσα σε αυτόν και τη δική τους κοινή ζωή. Αληθινός έρωτας δεν μπορεί να υπάρξει, δεν μπορεί να ζήσει μέσα σε ψεύτικους κόσμους που έχουν δημιουργηθεί για χάρη της τηλεθέασης και της κερδοσκοπίας των καναλαρχών, που προωθούν και αναβαθμίζουν τις αναχρονιστικές αντιλήψεις για την κοινωνική θέση της γυναίκας, ως εξαρτημένης οικονομικά, κοινωνικά, ψυχικά, συναισθηματικά από έναν σύζυγο. Πρόκειται για μια “κάλπικη” πραγματικότητα που θωπεύει τις πιο ακατέργαστες ανθρώπινες αδυναμίες και διεγείρει τις ανταγωνιστικές, ανθρωποφάγες κοινωνικές και διαπροσωπικές σχέσεις.

Ο έρωτας δεν έχει ανάγκη «από πρωτόγνωρες εμπειρίες σε ειδυλλιακά τοπία» για ν’ ανθίσει. Ο σπόρος του φυτρώνει μέσα στην πραγματική ζωή. Δεν είναι τυχαίο ότι μερικοί από τους μεγαλύτερους έρωτες άνθισαν στη φωτιά της επανάστασης ή μέσα στη μεγάλη φτώχεια κι άντεξαν στους ανέμους και τις θύελλες της ζωής. Τέτοιοι είναι οι έρωτες που έχουν αποτυπωθεί στα αξέχαστα τραγούδια. Ο έρωτας που ποτίζεται μαζί με το γεράνι του φτωχόσπιτου της Δραπετσώνας. Ο έρωτας του άντρα ή της γυναίκας που έμεινε πίσω για ν’ αναστήσει το όνειρο εκείνης ή εκείνου που χάθηκε, πιστεύοντας ακλόνητα πως τίποτα δεν πάει χαμένο. Ο έρωτας των παιδιών της εργατιάς που στάζει ο ιδρώτας τους χρυσές σταγόνες και μπορούν να ξαποσταίνουν με την αγάπη τους μετά από μια κουραστική μέρα. Και τόσοι άλλοι έρωτες, ίσως άγνωστοι, που τραγουδήθηκαν και θα τραγουδιούνται.

Δεν έχουν ανάγκη αυτοί οι άνθρωποι να κλειστούν σε μια βίλα ή να πάνε βόλτες με κότερα για να ερωτευτούν. Είναι οι άνθρωποι της πραγματικής ζωής. Που δουλεύουν, δρουν, αγωνίζονται, πετυχαίνουν και αποτυχαίνουν, μαλώνουν και φιλιώνουν, ερωτεύονται ή παύουν να είναι ερωτευμένοι και πάλι ερωτεύονται, που γεννιούνται και πεθαίνουν, που ζουν στην πραγματικότητα και σε πραγματικό χρόνο.

Και τα «συνοικέσια» συνεχίζονται…

Ένα τέτοιο τηλεοπτικό προϊόν ήταν αναμενόμενο να ξεσηκώσει αντιδράσεις. Έχουν ειπωθεί πολλά: αναπαράγει σεξιστικά στερεότυπα, υποβιβάζει τη γυναίκα, προωθεί τον ανταγωνισμό και την επιθετικότητα ανάμεσα στις γυναίκες, ενδυναμώνει την ιδέα του κυρίαρχου αρσενικού, προσβάλλει κάθε έννοια ισότητας των φύλων. Επισημάνθηκε η διαπόμπευση της ανθρώπινης υπόστασης, η επίσημη εμπορευματοποίηση του ανθρώπινου σώματος –έχει μάλιστα κυκλοφορήσει διαδικτυακό ψήφισμα με στόχο να συγκεντρωθούν υπογραφές για να σταματήσει η προβολή του ριάλιτι.

Η αλήθεια είναι ότι πρόκειται, πράγματι, για μια εμετική εκπομπή. Τι θα γινόταν όμως αν, αντί για ριάλιτι με bachelor, υπήρχε ένα άλλο με bachelorette;… Πρόκειται για τη γυναικεία εκδοχή του «προϊόντος», όπου μια εργένισσα ψάχνει τον άντρα της ζωής της. Οι συγκεκριμένες εκπομπές (και με bachelor και με bachelorette) κάνουν επιτυχημένη καριέρα στις οθόνες του εξωτερικού εδώ και πολλά χρόνια. Τα τηλεοπτικά «συνοικέσια» φαίνεται ότι έχουν μέλλον!

Οι ως τώρα bachelorette των ξένων εκπομπών δεν αφαίρεσαν κάτι από την αθλιότητα του ριάλιτι. Έχοντας οι ίδιες το πλεονέκτημα της επιλογής… συζύγου, γίνονταν ευκολότερα φορείς αναπαραγωγής ενός πλήθους αντιδραστικών αντιλήψεων για τη θέση της γυναίκας η οποία, άλλωστε, στη σημερινή κοινωνία είναι δεδομένη –υποβαθμισμένη και ανισότιμη για όσες ανήκουν σε εργατικές, λαϊκές οικογένειες.

Δεν είναι ούτε για μας δύσκολο να μαντέψουμε ποια θα είναι «τα συνοικέσια του μέλλοντος», η εξέλιξη δηλαδή των σχέσεων ανάμεσα στα φύλα στην “αρένα” του σύγχρονου καπιταλιστικού κόσμου, με τους επιχειρηματικούς ομίλους να κερδοσκοπούν σε βάρος των εργαζόμενων, και περισσότερο των γυναικών. Όσο τα πάντα θα αγοράζονται και θα πουλιούνται, οι σχέσεις –είτε εντός γάμου, είτε εκτός– θα νοθεύονται από το χρήμα και θα κηλιδώνονται από το συμφέρον, οικονομικό, κοινωνικό. Γιατί οι εκμεταλλευτικές κοινωνίες δημιουργούν σχέσεις οικονομικής εξάρτησης του ενός από τον άλλον –του εργαζόμενου από τον εργοδότη, της γυναίκας από τον άντρα, μερικές φορές και του άντρα από τη γυναίκα.

Μένουν τα όνειρα των κοριτσιών και των αγοριών από τις εργατικές, λαϊκές οικογένειες, όνειρα που φυτοζωούν και μαραίνονται μπροστά στις οθόνες των τηλεοράσεων, των υπολογιστών και των κινητών. Μένει η ανάγκη των νέων να ακουστούν, να εκφραστούν, να ανήκουν. Οι έμποροι των ονείρων καραδοκούν για να το αρπάξουν.

Σ’ έναν μελλοντικό κόσμο, σε μια κοινωνία απελευθερωμένη από την ταξική εκμετάλλευση και καταπίεση, οι ερωτικές σχέσεις των ανθρώπων θα μπορέσουν ν’ απαλλαγούν από την ανάγκη για επιβίωση, από τον οικονομικό εκβιασμό και κατανα. Καμιά συναλλαγή δεν θα τις βρωμίζει. Μόνο τότε, κορίτσια και αγόρια, άντρες και γυναίκες θα είναι σε θέση να πουν ελεύθερα: «Αγαπώ και μ’ αγαπούν!»… Για να χτιστεί όμως η κοινωνία του μελλοντικού κόσμου, της πραγματικής ελευθερίας χρειάζεται να δυναμώσει η πάλη ανδρών και γυναικών από τις εργατικές, λαϊκές οικογένειες για να ξεριζωθεί το αγκάθι της εκμετάλλευσης και καταπίεσις. Ώστε ν’ απολαύσουν όσα θα έχουν δημιουργήσει με απέραντο μόχθο. Κάπου σ’ αυτό τον δρόμο περιμένει και ο έρωτας. Εκεί, και μόνο εκεί, θα μπορέσει να υπάρξει όπως ακριβώς αξίζει να είναι: ανόθευτος απ’ το χρήμα, ακηλίδωτος από το συμφέρον. Και με τη βαθιά ομορφιά των πιο πολύτιμων ανθρώπινων συναισθημάτων…

Εύη Κοντόρα
Μέλος του Τμήματος της ΚΕ για την ισοτιμία των γυναικών

Ετικέτες:

Δείτε ακόμα...