*Του Γιώργου Μαργαρίτη, Καθηγητή Σύγχρονης Ιστορίας
Η εποχή μας ελάχιστα μοιάζει με τα χρόνια που προηγήθηκαν του τελευταίου παγκόσμιου πολέμου. Στο βασικό πρώτα: εκείνο τον καιρό η μικρή Ευρώπη ήταν ακόμα κυρίαρχος του κόσμου και οι αποικίες των ισχυρών της μητροπόλεων απλώνονταν σε κάθε γωνιά της Γης. Οι ευρωπαϊκές αντιθέσεις γίνονταν έτσι οικουμενικές αντιθέσεις, παγκόσμιες. Και κάτι ακόμα επίσης σημαντικό: εκείνο τον καιρό υπήρχε Σοβιετική Ένωση.
Σήμερα τίποτε από τα παραπάνω δεν ισχύει. Η Ευρώπη, ενωμένη ή μη, είναι σκιά του παλαιού εαυτού της και οι εσωτερικές της αντιθέσεις ελάχιστα επηρεάζουν τον υπόλοιπο κόσμο. Ούτε το Πεκίνο, ούτε η Ουάσιγκτον, ούτε οι μεγαπόλεις που διαφεντεύουν την παγκόσμια οικονομία και πολιτική, βρίσκονται στην Ευρώπη.
Και όμως η Ευρώπη, σήμερα όπως και τότε, ετοιμάζεται για πόλεμο. Κανείς δεν ξέρει ενάντια σε ποιον, μαζί με ποιον, κανείς δεν ξέρει τους στόχους και τις επιδιώξεις. Πάντως όλοι οι «ηγέτες» στην Ευρώπη μιλούν για πόλεμο, επενδύουν σε όπλα, παραγγέλνουν όπλα, οικοδομούν οικονομίες πολέμου και ευελπιστούν ότι στο τέλος θα βρουν και στρατούς για να κάνουν τον προγραμματισμένο πόλεμο ή έστω «πρόθυμους» για να πολεμήσουν για λογαριασμό τους. Όπως τους Ουκρανούς. Να μια ακόμα διαφορά από το 1939 – τότε είχαν έτοιμους τους στρατούς και μετά έψαχναν για όπλα για να τους οπλίσουν……
Η Ελλάδα, είναι γνωστό, «ανήκει στην σωστή πλευρά της ιστορίας» και, ως εκ τούτου ετοιμάζεται και αυτή για πόλεμο. Όπως και οι λοιποί Ευρωπαίοι δεν έχει καταλήξει ακόμα εναντίον ποιανού θα κάνει τον πόλεμο αυτό. Προς το παρόν, στα λόγια κυρίως, βρίσκεται σε πόλεμο με την Ρωσία, μάλλον και με το Ιράν, οπωσδήποτε με τους Ανσαραλλάχ της Υεμένης και αυτονόητα με την Χεσμπολλάχ. Πάντως όπλα και ενίοτε μονάδες του ελληνικού στρατού στέλνονται στα μέτωπα αυτών των πολέμων, για την «εμπειρία», μας λένε οι εδώ.
Όπως και στη λοιπή Ευρώπη, στην Ελλάδα παραγγέλνουν όπλα. Ως συνήθως τα κατάλληλα. Για να προστατεύσουν τα μεθοριακά νησιά του Αιγαίου παραγγέλνουν «Ασπίδες του Αχιλλέα» που σταματούν -στο διαφημιστικό τους φυλλάδιο- βαλλιστικούς πυραύλους και drones. Ναι! Αλλά τα αναφερόμενα νησιά είναι αμφίβολο αν θα δεχτούν ποτέ επίθεση από βαλλιστικούς πυραύλους και drones. Βρίσκονται μέσα στο βεληνεκές του απέναντι πυροβολικού και δεν υπάρχει κανένας λόγος ο σύμμαχος-αντίπαλος να ξοδευτεί για drones και βαλλιστικούς πυραύλους. Οι οβίδες του πυροβολικού κοστίζουν ελάχιστα και δεν τις σταματά η «Ασπίδα του Αχιλλέα» ή οποιαδήποτε ασπίδα γενικώς.
Σε αυτό υπάρχει κάτι το κοινό με τις προγενέστερες εποχές. Στις παραμονές του προηγούμενου παγκόσμιου πολέμου ο Γεώργιος ο Β’ -βασιλεύς τότε των Ελλήνων- διόρισε δικτάτορα τον Ιωάννη Μεταξά για να ετοιμάσει την χώρα για τον επερχόμενο πόλεμο. Η ετοιμασία είχε δύο σκέλη. Πρώτον να «θεραπεύσει» την χώρα από την εσωτερική «ασθένεια» – τον κομμουνισμό εννοούσαν εκείνο τον καιρό, δεν υπήρχε κορωνοϊός τότε…. Εκεί ο Μεταξάς τα πήγε περίφημα: φυλακές, δηλώσεις, στρατόπεδα, χαφιέδες … το «διέλυσε» το ΚΚΕ ή, τουλάχιστον, έτσι του είπε ο Μανιαδάκης. Έμενε το άλλο καθήκον, να εξοπλίσει την χώρα…
Με την έννοια «εξοπλίζω την χώρα» η κυβέρνηση Γεωργίου-Μεταξά εννοούσε αυτό που εννοούν και σήμερα. Να αναθέσω -με το αζημίωτο- την δουλειά σε κατασκευαστές, εισαγωγείς, βιομήχανους και εργολάβους. Οχυρώθηκαν λοιπόν τα σύνορα με την Βουλγαρία, περίπου στο περίπου…. Έγιναν και δρόμοι. Καθώς όμως τα εντυπωσιακά έργα ολοκληρώνονταν τέθηκε το κρίσιμο ερώτημα του ποιος είναι ο εχθρός! Μόνη της η Βουλγαρία ούτε μπορούσε, ούτε ήθελε να μπλεχτεί σε περιπέτειες στυλ Α’ Παγκοσμίου Πολέμου. Η Ιταλία το έλεγε και το ξανάλεγε – με τον ίδιο τρόπο που ο σημερινός σύμμαχος-εχθρός το κάνει-, στην Αθήνα κανείς δεν την πίστευε. Σε τελευταία ανάλυση πολλοί στην πρωτεύουσα της Ελλάδας γοητεύονταν από τον φασισμό, ο ίδιος ο Μεταξάς επίσης. Με την Ιταλία θα πολεμήσουμε; Είναι ποτέ δυνατόν!
Όταν το Απρίλιο του 1939 ο ιταλικός στρατός κατέλαβε την Αλβανία, άρχισε να συγκεντρώνει δυνάμεις στα σύνορα και ανέλαβε την προάσπιση της αλβανικής μειονότητας στην Ελλάδα, στην Αθήνα αιφνιδιάστηκαν. Ούτε οχυρά είχαν φτιάξει εδώ, ούτε δρόμους! Διαβεβαίωναν όμως τους πάντες ότι η Ελλάδα ήταν πανέτοιμη για πόλεμο, από όποια κατεύθυνση και αν αυτός ερχόταν. Εξάλλου το υστέρημα του ελληνικού λαού, συν οι «έρανοι υπέρ της Αεροπορίας», πήγαινε για αγορές όπλων: πολωνικά, ιταλικά, γερμανικά, τσέχικα, γαλλικά, αυτό δεν ήταν εξοπλισμός στρατού – με έκθεση όπλων και πυρομαχικών έμοιαζε. Και η Ελλάδα, τότε, όπως και τώρα, δήλωνε πανέτοιμη.
Ο πόλεμος ήρθε. Ευτυχώς, από πλευράς όπλων, υπήρχαν οι παραγγελίες του 1926-27 για αποκατάσταση όσων χάθηκαν στην Μικρά Ασία. Με αυτά βολεύθηκε ο ελληνικός στρατός της Αλβανίας. Και μετά; Οι τόσες προσπάθειες της κυβέρνησης Μεταξά που πήγαν; Τόσο κόπο και τόσα λεφτά κόστισαν.
Την δεύτερη μόλις εβδομάδα του πολέμου οι προετοιμασίες του ελληνικού στρατού για πόλεμο έδειξαν το πραγματικό τους πρόσωπο. Η μία μετά την άλλη, όλες οι μονάδες του στρατού δήλωναν ότι αδυνατούν να συνεχίσουν τις μάχες ή την προέλαση. Η αιτία απλή – για «ύμνο» στην «προετοιμασία» επρόκειτο! Οι μονάδες δήλωναν ότι αδυνατούν να συνεχίσουν καθότι ένα μεγάλο ποσοστό των στρατιωτών τους είχαν μείνει ανυπόδητοι… Δηλαδή οι αρβύλες τους έλιωσαν στις λάσπες και η κυβέρνηση «πολεμικής προετοιμασίας» δεν είχε άλλες αρβύλες να τους δώσει!!!
Όταν δε ήρθε ο χειμώνας οι 25.000 παγόπληκτοι – αυτοί που έχασαν δάκτυλα, πόδια και χέρια από κρυοπαγήματα – είχαν κάτι πρόσθετο να πουν για την προετοιμασία της Ελλάδας του Μεταξά για τον πόλεμο. Ούτε άρβυλα, ούτε μάλλινα, ούτε κάλτσες, ούτε, ούτε, ούτε…. Αλλά αεροπλάνα είχαμε – τα πολωνικά PZL 24, μην ψάχνουμε για καλύτερα τότε…. Αεροδρόμια δεν είχαμε…. Μερικά PZL πέρασαν τον πόλεμο κολλημένα στη λάσπη στο αεροδρόμιο της Παραμυθιάς καθότι η «προετοιμασία» δεν περιλάμβανε τραβέρσες στήριξης στους διαδρόμους των πολεμικών αεροδρομίων. Ήταν φτηνές και δεν ενδιέφεραν τους εργολάβους….
Σήμερα όμως…
