UNESCO: Συρράκο και Βλάστη στον κατάλογο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς

Βλάστη - Συρράκο
Πηγή: EUROKINISSI

Την 31 Μαρτίου 2020 το ΥΠΠΟΑ υπέβαλε το φάκελο για να εγγραφούν στον Αντιπροσωπευτικό Καταλογο της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ανθρωπότητας (Σύμβαση UNESCO 2003), ο εορτασμός του Δεκαπεντεύγουστου στα ορεινά χωρία Βλάστη του νομού Κοζάνης και Συρράκο, του νομού Ιωαννίνων.

Όπως δήλωσε η Υπουργός Πολιτισμού κ. Λίνα Μενδώνη: “Η ολοκληρωμένη προστασία της άυλης κληρονομιάς, είναι απολύτως αναγκαία για την διαφύλαξη της ιδιαίτερης πολιτιστικής ταυτότητας και της ιστορίας των τοπικών κοινοτήτων, αλλά και την ενίσχυση της ανθρώπινης δημιουργίας. Στις 15 Αυγούστου, που η Ορθόδοξη Εκκλησία γιορτάζει την Κοίμηση της Θεοτόκου, τα Πανηγύρια του Δεκαπενταύγουστου είχαν έναν ιδιαίτερο χαρακτήρα, στις ορεινές κτηνοτροφικές κοινότητες. Καθώς τον χειμώνα οι οικογένειες μετακινούνταν στα πεδινά μαζί με τα κοπάδια των αιγοπροβάτων, στο πανηγύρι της Παναγίας, τον Δεκαπενταύγουστο, η κοινότητα γιόρταζε την ετήσια επανένωσή της. Η υποβολή του φακέλου σήμερα αποτελεί σημαντική πρωτοβουλία, καθώς τα δύο πανηγύρια αναδεικνύουν τη μακρά πολιτιστική παράδοση των κοινοτήτων, συνεισφέρει στην προβολή των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών των δύο ορεινών κοινοτήτων και δημιουργεί αναπτυξιακές προοπτικές για τις συγκεκριμένες γεωγραφικές ενότητες. Τα πανηγύρια έχουν μεν εξελιχθεί, ακολουθώντας τους καιρούς και τις αλλαγές στις κοινωνίες των ανθρώπων, προσφέρουν όμως ένα καλό παράδειγμα ομαλής μετάβασης στις πολιτισμικές πρακτικές των αστικοποιημένων πλέον κοινοτήτων”.

Παρά το γεγονός πως ορεινές κοινότητες, όπως η Βλάστη και το Συρράκο, έχουν αποδυναμωθεί πληθυσμιακά ή έχουν ερημώσει, ο Τρανός Χορός στη Βλάστη και το Πανηγύρι του Συρράκου τον Δεκαπενταύγουστο, είναι δύο δρώμενα που συμβολίζουν την επανασυγκρότηση δύο ορεινών κοινοτήτων, που τα μέλη τους έχουν διασκορπιστεί στα αστικά κέντρα και στο εξωτερικό, λόγω της μετανάστευσης. Οι ετήσιες εορταστικές επιτελέσεις, για τις οποίες επιστρέφουν στην κοινότητα καταγωγής, συνιστούν άυλη πολιτιστική κληρονομιά που πρέπει να διαφυλαχθεί και να αναδειχθεί.

Με τους ετήσιους εορτασμούς, έρχεται στο προσκήνιο ένας πλούτος πολιτισμικών πρακτικών που στήριζαν τις κοινότητές τους, την περίοδο της ακμής τους. Η μουσική και τα τραγούδια τους αναφέρονται στη σχέση τους με τη φύση και την ιστορία τους. Ενώ ο τρόπος που παίρνει ο καθένας τη θέση του στον κυκλικό χορό, δείχνει σεβασμός στην ηλικία, τη δεξιότητα και την εμπειρία.

Αυτές οι αξίες, μεταδίδονται στις νεότερες γενιές μέσα από τις δραστηριότητες των Πολιτιστικών τους Συλλόγων στους τόπους της μόνιμης διαμονής τους και έτσι οι νέοι άνθρωποι μετέχουν με ενθουσιασμό στους χορούς της Βλάστης και του Συρράκου.

Αξίζει να αναφερθεί η πλούσια τυροκομική παράδοση της Βλάστης, αλλά και η βλαχοφωνία στο Συρράκο, καθώς η κοινότητα υπήρξε δίγλωσση στο παρελθόν. Το βλάχικο ιδίωμα του Συρράκου ακούγεται ξανά σε κάποια από τα τραγούδια του πανηγυριού δίνοντας την ευκαιρία στους νεότερους να εξοικειωθούν με μια ολιγομιλούμενη πλέον γλώσσα. Το πανηγύρι του Συρράκου συμβάλλει στη διατήρηση και της γλωσσικής ποικιλομορφίας.

Στη Βλάστη σήμερα λειτουργούν ακόμη μικρές τυροκομικές μονάδες που προσφέρουν υψηλής διατροφικής και οργανοληπτικής αξίας προϊόντα. Η παραγωγή τους συνιστά μια ακόμη έκφραση των άυλων πολιτισμικών παραδόσεων της περιοχής. Και για αυτά, όπως πχ. το τυρί με τη ονομασία «μανούρι”, η κοινότητα των παραγωγών ετοιμάζει την εγγραφή τους στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς.

Οι χοροί του Συρράκου και της Βλάστης επιτελούνται με σεβασμό στο κοινωνικό και πολιτισμικό πλαίσιο που τους δημιούργησε, ως ομαδικά δρώμενα, με το πλήρες νόημά τους και όχι ως φολκλοριστικές αναπαραστάσεις. Περισσότερα για τα δύο πανηγύρια μπορεί να βρει κανείς στο Εθνικό Ευρετήριο της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ελλάδας: http://ayla.culture.gr.

Πληροφορίες από tornosnews.gr

Δείτε ακόμα...