Βιομηχανικά Ατυχήματα Μεγάλης Έκτασης

Κρήτη Ηράκλειο Πυρκαγιά
Φωτό Αρχείου: Κρήτη, Ηράκλειο- Πυρκαγιά σε εργοστάσιο / Πηγή: Eurokinissi

Με αφορμή την παγκόσμια ημέρα περιβάλλοντος 5 Ιούνη, αναδημοσιεύουμε απόσπασμα από την ομιλία της Εύης Γεωργιάδου, Μέλους του Τμήματος Υγείας και της Ομάδας Περιβάλλοντος του Τμήματος Οικονομίας της ΚΕ του ΚΚΕ σε συζήτηση που πραγματοποιήθηκε στο 45ο Φεστιβάλ ΚΝΕ – «Οδηγητή» το Σεπτέμβρη του 2019.

Ολόκληρη η ομιλία και τα υλικά των συζητήσεων του Φεστιβάλ έχουν δημοσιευτεί στην έκδοση της Ιδεολογικής Επιτροπής του ΚΣ της ΚΝΕ: Ζωή χωρίς εκμετάλλευση στην εποχή της «Ψηφιακής Οικονομίας» – Τα «Τσέρνομπιλ» του καπιταλισμού, πίσω από το μύθο της πράσινης ανάπτυξης, εκδ. Σύγχρονη Εποχή, Αθήνα 2020.

Το τελευταίο διάστημα έχει αναζωπυρωθεί η αντικομμουνιστική – αντισοβιετική προπαγάνδα αξιοποιώντας την τηλεοπτική σειρά του ΗΒΟ για το Τσέρνομπιλ. Η σειρά περιέχει πλήθος ανακριβειών και διαστρεβλώσεων. Την ίδια στιγμή, τα αστικά επιτελεία δεν προβάλλουν τεχνολογικά ατυχήματα μεγάλης έκτασης που έχουν συμβεί σε καπιταλιστικές χώρες, προσπαθούν να αποκρύψουν τις πραγματικές συνέπειές τους, στην υγεία και ασφάλεια από τον επαγγελματικό κίνδυνο, τη βιομηχανική ρύπανση και άλλους επικίνδυνους παράγοντες, όπως η έκθεση του πληθυσμού σε διάφορες πηγές ακτινοβολίας. Προσπαθούν να αποκρύψουν την πραγματική αιτία για όλα αυτά, που δεν είναι άλλη από το ίδιο το καπιταλιστικό σύστημα.

Σε μια περιοχή όπου λειτουργούν εγκαταστάσεις που διαχειρίζονται επικίνδυνες ουσίες (εύφλεκτες, εκρηκτικές και τοξικές) ή πυρηνικές εγκαταστάσεις, εάν δεν λαμβάνονται τα αναγκαία μέτρα πρόληψης υπάρχει ο κίνδυνος ενός βιομηχανικού ατυχήματος μεγάλης έκτασης (ΒΑΜΕ). Αναφερόμαστε για παράδειγμα, σε εκρήξεις και πυρκαγιές, διαρροή τοξικών ουσιών στην ατμόσφαιρα, διαρροή ραδιενέργειας. Οι επιπτώσεις τέτοιου είδους ατυχημάτων σχετίζονται με μεγάλο αριθμό νεκρών και τραυματιών, άμεσων και μακροπρόθεσμων, πρόκληση σοβαρών προβλημάτων υγείας στον πληθυσμό και ρύπανση του περιβάλλοντος.

Τα ΒΑΜΕ που έχουν συμβεί σε καπιταλιστικές χώρες δεν προβάλλονται, σε αντίθεση με το Τσέρνομπιλ, και κυρίως δεν προβάλλεται η βασική αιτία που οδηγεί σε παραβιάσεις των κανόνων ασφάλειας, τεχνικές αδυναμίες, απουσία συστημάτων ασφάλειας, ελλιπή συντήρηση, τοποθέτηση εγκαταστάσεων σε μικρή απόσταση από κατοικημένες περιοχές, σημαντικές αδυναμίες στην προετοιμασία για αποτελεσματική αντιμέτωπη του ατυχήματος και στην ενημέρωση και προστασία του πληθυσμού. Δεν πρόκειται για τυχαία κενά και ελλείμματα. Το κριτήριο της παραγωγής στον καπιταλισμό είναι η διασφάλιση του καπιταλιστικού κέρδους. Το πού θα ενταχτεί χωροταξικά μια εγκατάσταση σε σχέση με τις κατοικημένες περιοχές και γειτονικές εγκαταστάσεις, με τι όρους θα λειτουργεί και με τι μέτρα ασφάλειας (π.χ. συστήματα ασφάλειας, οργανωτικά μέτρα πρόληψης, συντήρηση κ.ά.), καθορίζεται από την ανάλυση κόστους-οφέλους για τον καπιταλιστή και όχι με κριτήριο την ικανοποίηση των κοινωνικών αναγκών.

Παρακάτω αναφέρονται ενδεικτικά βασικές πληροφορίες για μεγάλα τεχνολογικά ατυχήματα που έχουν συμβεί σε καπιταλιστικές χώρες.


Seveso, Ιταλία 1976, Icmesa θυγατρική Roche Group, διαρροή μεγάλης ποσότητας της καρκινογόνου πολύ τοξικής ουσίας TCDD (ανήκει στην κατηγορία των διοξινών, είναι πολύ δύσκολο να καθαριστεί και περνάει μέσω της τροφικής αλυσίδας στον οργανισμό)

Επιπτώσεις: Εκτρώσεις για το φόβο τερατογενέσων, δερματικές παθήσεις, εγκαύματα, καρδιακά και αναπνευστικά προβλήματα, επιπτώσεις στο αναπαραγωγικό σύστημα, προβλήματα μνήμης, θανατώθηκαν 7.000 ζώα, προβλήματα στο έμβρυο κ.ά. Πολλές μελέτες μετά από χρόνια έχουν αναδείξει ότι πολλά περιστατικά καρκίνου οφείλονται στο ατύχημα. Εκκένωση > 600

Ζητήματα που αναδείχθηκαν (ενδεικτικά): ελλιπής έλεγχος από τις αρχές, χωροθέτηση εγκαταστάσεων, συστήματα ασφάλειας, σχεδιασμός, μη τήρηση διαδικασιών ασφάλειας, δεν ενημερώθηκε έγκαιρα ο πληθυσμός


Basel, Ελβετία 1986, εγκαταστάσεις Sandoz, πυρκαγιά, στην προσπάθεια κατάσβεσής της τόνοι χημικών έπεσαν στον ποταμό Ρήνο

Επιπτώσεις: τεράστια οικολογική καταστροφή (π.χ. πάνω από μισό εκ. ψάρια πέθαναν)

Ζητήματα που αναδείχθηκαν (ενδεικτικά): απουσία λεκάνης για συγκράτηση νερού πυρόσβεσης


Piper Alpha, Β.Θάλασσα 1988, πυρκαγιά σε πλατφόρμα πετρελαίου

Επιπτώσεις: 167 νεκροί

Ζητήματα που αναδείχθηκαν (ενδεικτικά): διαδικασίες ασφάλειας, εκπαίδευση


Enschede, Ολλανδία 2000, έκρηξη σε εγκατάσταση αποθήκευσης και κατασκευής πυροτεχνημάτων

Επιπτώσεις: 22 νεκροί (οι 4 πυροσβέστες), 944 τραυματίες, σοβαρές ζημιές (ζημιές σε 2000 σπίτια)

Ζητήματα που αναδείχθηκαν (ενδεικτικά): αποθήκευση μεγάλων ποσοτήτων εκρηκτικών στην εγκατάσταση, αποστάσεις ασφαλείας


Toulouse, Γαλλία 2001, έκρηξη σε εγκατάσταση λιπασμάτων

Επιπτώσεις: 30 νεκροί, 2.240 τραυματίες, 5.079 άνθρωποι χρειάστηκαν ειδική ψυχολογική υποστήριξη, υλικές ζημιές, επιπτώσεις στο περιβάλλον

Ζητήματα που αναδείχθηκαν (ενδεικτικά): χημική ασυμβατότητα ουσιών, πολλά εργολαβικά συνεργεία, μικρή απόσταση από κατοικημένη περιοχή – κίνδυνος αλυσιδωτού ατυχήματος (φαινόμενο ντόμινο)


Bancefield, Ηνωμένο Βασίλειο 2005, έκρηξη – πυρκαγιά σε εγκατάσταση αποθήκευσης καυσίμων

Επιπτώσεις: 43 τραυματίες, σημαντικές ζημιές, εκκένωση 2.000, επιπτώσεις στο περιβάλλον και την υγεία από διασπορά τοξικών

Ζητήματα που αναδείχθηκαν (ενδεικτικά): ελλιπής συντήρηση, έλλειψη συστήματος παρακολούθησης υψηλής στάθμης, διαδικασίες και συστήματα ασφάλειας


Bhopal, Ινδία 1984, εργοστάσιο παρασιτοκτόνων Union Carbide, διαφυγή μεγάλης ποσότητας πολύ τοξικού αερίου (methyl isocyanate)

Επιπτώσεις: Επίσημες κυβερνητικές πηγές της χώρας αναφέρουν 3.800 θανάτους και 11.000 που αντιμετωπίζουν μέχρι σήμερα προβλήματα υγείας, άλλες πηγές αναφέρουν ακόμη και 20.000 νεκρούς και 120.000 με προβλήματα υγείας (καρκίνος, τερατογενέσεις, αναπνευστικά προβλήματα, αναπηρίες, προβλήματα όρασης, προβλήματα στο αναπαραγωγικό σύστημα)

Ζητήματα που αναδείχθηκαν (ενδεικτικά): ελλιπής συντήρηση, αποθήκευση μεγάλων ποσοτήτων επικίνδυνης ουσίας, απουσία συστημάτων ασφαλείας, κανένα προστατευτικό μέτρο δεν ελήφθη για την αντιμετώπιση του ατυχήματος, οι κάτοικοι «αφέθηκαν να προστατευθούν μόνοι τους», δεν υπήρχε σχέδιο έκτακτης ανάγκης


SanJuanito, Μexico City 1984, πυρκαγιά – εκρήξεις στις εγκαταστάσεις υγροποιημένου αερίου (LPG) της πόλης

Επιπτώσεις: 650 νεκροί, περισσότεροι από 6.400 τραυματίες

Ζητήματα που αναδείχθηκαν (ενδεικτικά): Έλλειψη συστημάτων ασφαλείας, σχεδιασμός εγκατάστασης (αποστάσεις ασφαλείας), σχέδιο έκτακτης ανάγκης


Τέξας, ΗΠΑ 2005,Έκρηξη – πυρκαγιά σε διυλιστήριο της BP

Επιπτώσεις: 15 νεκροί, 170 τραυματίες, σοβαρές ζημιές

Ζητήματα που αναδείχθηκαν (ενδεικτικά): ελλιπής συντήρηση (σε προηγούμενη επιθεώρηση είχε προκύψει πρόβλημα σε κάποιο σημείο το οποίο δε διορθώθηκε), σχεδιασμός συστήματος ασφάλειας, σχέδιο έκτακτης ανάγκης, εργολάβοι


Τέξας, ΗΠΑ 2005,Έκρηξη – πυρκαγιά σε διυλιστήριο της BP

Επιπτώσεις: 15 νεκροί, 170 τραυματίες, σοβαρές ζημιές

Ζητήματα που αναδείχθηκαν (ενδεικτικά): ελλιπής συντήρηση (σε προηγούμενη επιθεώρηση είχε προκύψει πρόβλημα σε κάποιο σημείο το οποίο δε διορθώθηκε), σχεδιασμός συστήματος ασφάλειας, σχέδιο έκτακτης ανάγκης, εργολάβοι


Deep Water Horizon, Κόλπος Μεξικού 2010, θυγατρική BP, έκρηξη – πυρκαγιά σε πλατφόρμα εξόρυξης υδρογονανθράκων

Επιπτώσεις: 11 νεκροί, 17 τραυματίες, τεράστια οικολογική καταστροφή, πολύ σοβαρές επιπτώσεις στην αλιεία, τον τουρισμό και άλλους κλάδους. Διεθνείς επιστημονικές μελέτες διερευνούν τις μακροπρόθεσμες επιδράσεις πετρελαιοκηλίδων στην υγεία των κατοίκων των περιοχών που επλήγησαν και των εργαζομένων – εθελοντών που έλαβαν μέρος στις διαδικασίες καθαρισμού, σε ορισμένες από αυτές η μελέτη εστιάζεται στην πιθανότητα καρκινογένεσης. Έχουν καταγραφεί, για παράδειγμα, υψηλές συγκεντρώσεις γενοτοξικών ουσιών στον αέρα (ακόμη και 4 χρόνια μετά το ατύχημα στον κόλπο του Μεξικού), υψηλές συγκεντρώσεις βαρέων μετάλλων στο αίμα, βλάβες στο DNA, αυξημένη πιθανότητα εκδήλωσης καρκίνου του δέρματος και αιματολογικά προβλήματα σε περιοχές που εκδηλώθηκαν ατυχήματα κ.ά.

Ζητήματα που αναδείχθηκαν (ενδεικτικά): Συστήματα ασφάλειας (αντίσταση στην έκρηξη, εφεδρική πηγή ενέργειας, ΑΤΕΧ, emergency shutdown)


Φουκουσίμα, Ιαπωνία 2011,Πυρηνική εγκατάσταση, Μεγάλη διαρροή ραδιενέργειας (κλίμακα 7 πυρηνικών ατυχημάτων) μετά από σεισμό – τσουνάμι

Επιπτώσεις: Ήδη έχουν καταγραφεί περιστατικά καρκίνων και θάνατος (λευχαιμία, καρκίνος του πνεύμονα σε εργαζόμενους αποκατάστασης), καρκίνος του θυρεοειδούς σε παιδιά, ενώ αναμένεται να αυξηθούν τα περιστατικά καρκίνων μέσα στην εικοσαετία. Θάνατοι ηλικιωμένων κατά την εκκένωση.

Ζητήματα που αναδείχθηκαν (ενδεικτικά): Συστήματα ασφάλειας (εφεδρικό σύστημα ενέργειας, πρόβλεψη για σεισμό τέτοιου μεγέθους), θέση εγκατάστασης, ελλιπής συντήρηση, δεν έγιναν έγκαιρα ενέργειες για ψύξη του αντιδραστήρα, διαδικασίες ασφάλειας, ελλιπής σχεδιασμός έκτακτης ανάγκης (π.χ. δημιουργήθηκε σύγχυση στον πληθυσμό, δεν πραγματοποιήθηκε έγκαιρα εκκένωση, δυσκολία για παροχή ταμπλετών ιωδίου)


Three Mile Island, ΗΠΑ 1979, πυρηνική εγκατάσταση,διαρροή ραδιενέργειας (κλίμακα 5 πυρηνικών ατυχημάτων)

Επιπτώσεις:

  • συμπτώματα αμέσως μετά: «μεταλλική» γεύση και οσμή, απώλεια μαλλιών, διαταραχή του εμμήνου κύκλου, κάψιμο στα μάτια, αναπνευστικά προβλήματα, προβλήματα στο δέρμα, ναυτία-εμετός, διάρροια και αιμορραγία του πεπτικού, καρδιακή δυσλειτουργία
  • μελέτες που έχουν δημοσιευτεί αναφέρονται σε αυξημένα περιστατικά καρκίνων στην περιοχή (λευχαιμία, πνεύμονες κ.ά.), ενώ πρόσφατη μελέτη (του 2017) δείχνει αυξημένο καρκίνο θυρεοειδούς που σχετίζεται με το ατύχημα

Ζητήματα που αναδείχθηκαν (ενδεικτικά): πολύπλοκο σύστημα, εκπαίδευση χειριστών, οργάνωση εργασίας, προβληματική αντιμετώπιση ατυχήματος (δημιουργήθηκε σύγχυση στο κοινό, δεν δόθηκε άμεσα εντολή για εκκένωση, 28 ώρες μετά το ατύχημα γίνονταν επίσημες δηλώσεις ότι «όλα είναι υπό έλεγχο», αργότερα ειπώθηκε «τα πράγματα πιο πολύπλοκα» – έκλεισαν σχολεία και υπήρξε προτροπή για προστασία στο σπίτι και απομάκρυνση 5 μιλίων για εγκύους και πολύ μικρά παιδιά, η εκκένωση θα ήταν εθελοντική με δικά τους μέσα, δεν δόθηκαν ταμπλέτες ιωδίου)

Δείτε ακόμα...