Η διήμερη επίσκεψη που πραγματοποίησε ο Κινέζος Πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ στην Αίγυπτο στις αρχές του μήνα κατέγραψε τη σημασία που δίνει στη σημαντική αυτή χώρα της Αφρικής (με πληθυσμό 120,6 εκατομμύρια, τεράστιο φυσικό πλούτο και το στρατηγικό πέρασμα της Διώρυγας του Σουέζ).
Από το 2014 η σχέση των δύο χωρών έχει χαρακτηριστεί στρατηγική, ενώ και με την επίσκεψη αυτή υπογράφτηκαν νέες συμφωνίες και μνημόνια συνεργασίας, προσφέροντας περισσότερες επενδυτικές ευκαιρίες σε κινεζικά μονοπώλια για κερδοφόρες μπίζνες, ενισχύθηκαν οι διμερείς εμπορικές και χρηματοπιστωτικές συναλλαγές στα νομίσματα των δύο χωρών και επισφραγίστηκε η σύγκλιση θέσεων των δύο χωρών σε ορισμένα περιφερειακά ζητήματα. Φυσικά, η αστική τάξη της Αιγύπτου, την οποία εκπροσωπεί η σημερινή κυβέρνηση του Προέδρου Αμπντέλ Φατάχ Σίσι, για τα συμφέροντα των μονοπωλιακών ομίλων της χώρας αναπτύσσει στρατηγικές σχέσεις και με άλλες ιμπεριαλιστικές δυνάμεις, όπως οι ΗΠΑ, κυρίως στον στρατιωτικό τομέα (παρά τις κατά καιρούς τριβές για ζητήματα στην Μέση Ανατολή, όπως το Παλαιστινιακό ή η σύγκρουση με το Ιράν). Επίσης η Αίγυπτος έχει γίνει μέλος των διευρυμένων BRICS, συμμετέχει στο τριμερές σχήμα με την Ελλάδα και την Κύπρο και διατηρεί στενές σχέσεις με την ΕΕ. Διευρυμένες είναι και οι διμερείς σχέσεις της Αιγύπτου με τη Ρωσία, ιδιαίτερα στους τομείς της στρατιωτικής συνεργασίας, της Ενέργειας και του εμπορίου σιτηρών. Είναι χαρακτηριστικό ότι η ρωσική εταιρεία «Rosatom» κατασκευάζει τον πυρηνικό σταθμό El-Dabaa, ενώ η Αίγυπτος αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους εισαγωγείς ρωσικού σιταριού.
Σε ό,τι αφορά την παρέμβαση της Κίνας στην περιοχή, στον ανταγωνισμό με τις άλλες δυνάμεις, είναι χαρακτηριστική η δήλωση του Κινέζου Προέδρου μετά τη συνάντησή του με τον Αιγύπτιο ομόλογό του, Σίσι, την Τετάρτη 2/9: «Πρέπει να τηρήσoυμε την αρχή ότι οι λαοί της Μέσης Ανατολής είναι οι κύριοι των υποθέσεών τους, να αντιταχθούμε στις εξωτερικές παρεμβάσεις και να υποστηρίξουμε τις περιφερειακές χώρες στην ενίσχυση του διαλόγου για την ειρήνη και την ασφάλεια». Βέβαια, η παρέμβαση που κάνει η σημερινή Κίνα, όπου έχουν κυριαρχήσει οι καπιταλιστικές σχέσεις, γίνεται για τα συμφέροντα των δικών της μονοπωλίων και ενάντια στα συμφέροντα των λαών.
Η διακριτικά διατυπωμένη αμφισβήτηση της αμερικανικής κυριαρχίας στη Μέση Ανατολή από τον Σι (ιδιαίτερα μετά τις αντικειμενικές δυσκολίες που συναντά ο αμερικανικός στρατός στον πόλεμο με το Ιράν εδώ και τουλάχιστον 6 μήνες) δείχνει τις διαθέσεις που υπάρχουν και τη διεκδίκηση αγορών και σφαιρών επιρροής από το κινεζικό κεφάλαιο, που επεκτείνει τη δράση του σε όλο τον κόσμο, όπως και τη στρατιωτική του παρουσία.
Η Αίγυπτος αποτελεί μια τεράστια αγορά, με πολύ νέο πληθυσμό, και φτηνά εργατικά χέρια, που μπορεί να αξιοποιηθεί από μονοπωλιακούς ομίλους. Φυσικά, αυτό δεν αποτρέπει σε συνθήκες καπιταλιστικής εκμετάλλευσης τα τεράστια κύματα μετανάστευσης προς αναζήτηση καλύτερων συνθηκών ζωής. Επίσημα πάντως η ανεργία καταμετρήθηκε σε 5,8% το δεύτερο τρίμηνο του 2026.
Επίσης η Κίνα αναγνώρισε τη ζωτική σημασία του ποταμού Νείλου για την Αίγυπτο και το δικαίωμά της να προστατεύσει την υδατική και επισιτιστική του ασφάλεια. Θυμίζουμε ότι η Αίγυπτος είναι σε αντιπαράθεση με την Αιθιοπία με αφορμή το «Μεγάλο Φράγμα της Αιθιοπικής Αναγέννησης» (GERD), που εγκαινιάστηκε το 2025 και το οποίο το Κάιρο θεωρεί απειλή. Η κινεζική πλευρά με την κίνηση αυτή δηλώνει ότι δεν θέλει να σταθεί ενάντια στην Αιθιοπία, στην οποία εξάλλου τα μονοπώλιά της έχουν σημαντικές επενδύσεις σε υποδομές, σιδηρόδρομους, αεροδρόμια, βιομηχανικά πάρκα για μεταποίηση.
Οι συμφωνίες που υπογράφηκαν
Στο πλαίσιο της επίσκεψης του Κινέζου ηγέτη στην Αίγυπτο, της πρώτης μετά από 10 χρόνια, υπογράφηκαν σημαντικές συμφωνίες.
Την Τετάρτη 2 Σεπτέμβρη παρουσία των Προέδρων Σίσι και Σι υπογράφηκε ανάμεσα στο κινεζικό υπουργείο Εμπορίου και την αιγυπτιακή Αρχή της Διώρυγας του Σουέζ Μνημόνιο Κατανόησης για την έναρξη της τρίτης φάσης της αιγυπτιο-κινεζικής βιομηχανικής ζώνης στη Διώρυγα του Σουέζ, η οποία ήδη συγκεντρώνει κινεζικές επενδύσεις ύψους 4 δισ. δολαρίων.
Οριστικοποίησαν άλλες πέντε βασικές συμφωνίες, μεταξύ τους ένα πλαίσιο που ευθυγραμμίζει το αναπτυξιακό πρόγραμμα «Όραμα της Αιγύπτου 2030» με την κινεζική πρωτοβουλία «Μία Ζώνη, Ένας Δρόμος» («Belt and Road Initiative»).
Υπογράφηκαν επίσης μνημόνια ενισχυμένης συνεργασίας στον τομέα της τεχνολογίας και της Τεχνητής Νοημοσύνης, καθώς η Αίγυπτος επεκτείνει τις συνεργασίες της με κινεζικούς κολοσσούς όπως η «Huawei» και η ZTE για τις ψηφιακές της υποδομές.
Σημαντικό είναι το Μνημόνιο Κατανόησης που υπογράφηκε ανάμεσα στον αιγυπτιακό κολοσσό «Όμιλος Mansour» με την κινέζικη εταιρεία κατασκευής μπαταριών για ηλεκτροκίνηση και αποθήκευση Ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές «Tianneng Battery Group».
Υπογράφηκαν επίσης συμφωνίες ή μνημόνια για διερεύνηση της συνεργασίας στους τομείς της βιομηχανίας, της ηλεκτροκίνησης, της ναυπηγίας, των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (π.χ. για ηλιακούς συλλέκτες και ανεμογεννήτριες) σε σταθμούς για την αφαλάτωση θαλασσινού νερού.
Επίσης μπήκαν νέες βάσεις συνεργασίας σε αλυσίδες εφοδιασμού κρίσιμων ορυκτών, στη γεωργία και στην αυτοκινητοβιομηχανία, αλλά και ενίσχυσης της ανάπτυξης ανθρώπινου δυναμικού και ανταλλαγής εμπειρογνωμοσύνης και τεχνολογιών σε διάφορους τομείς, με έμφαση στον ψηφιακό μετασχηματισμό και τη «βιώσιμη ανάπτυξη» της Αιγύπτου.
Οι νέες συμφωνίες και μνημόνια υπογράφηκαν στο φόντο των στενότερων διμερών σχέσεων που σφραγίστηκαν π.χ. το 2014 με την αναβάθμισή τους σε στρατηγικές, το 2016 με την παροχή 1 δισ. δολαρίων για την υποστήριξη της ρευστότητας της αιγυπτιακής οικονομίας σε μια ιδιαίτερα δύσκολη περίοδο αστάθειας, στο φόντο της ενδοαστικής αντιπαράθεσης με τη λεγόμενη «Αραβική Άνοιξη». Αυτό συνεχίστηκε και το 2023, οπότε η Κίνα αναχρηματοδότησε στην Αίγυπτο δάνειο ύψους περίπου 1 δισ. γιουάν για να υποστηρίξει τα αιγυπτιακά συναλλαγματικά αποθέματα.
Αυτά στο φόντο επιπρόσθετων κινεζικών γενναίων επενδύσεων στην Αίγυπτο, με εμβληματικό έργο την ισχυρή παρουσία και δράση εκατοντάδων κινεζικών εταιρειών στην «Ελεύθερη Βιομηχανική Ζώνη της Διώρυγας του Σουέζ», που εξασφαλίζουν μεταξύ άλλων την παραμονή της Αιγύπτου στους σύγχρονους κινεζικούς «δρόμους του μεταξιού» (στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας «Μία Ζώνη, Ένας Δρόμος»), οι οποίοι με τη σειρά τους εξασφαλίζουν στα κινεζικά μονοπώλια πλεονεκτική πρόσβαση στις αγορές της Μεσογείου και της Ευρώπης. Δεν είναι τυχαίο ότι το 2025 ο όγκος εμπορικών συναλλαγών Αιγύπτου – Κίνας πλησίασε τα 20,8 δισ. δολάρια, παρουσιάζοντας αύξηση 19,6%από το 2024 και αναδεικνύοντας την Κίνα – σύμφωνα με στοιχεία της Αιγυπτιακής Υπηρεσίας Εμπορίου – στον μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο της Αιγύπτου.
Συγκλίσεις σε θέματα περιφερειακής εξωτερικής πολιτικής
Σύγκλιση υπήρχε και σε θέματα διπλωματίας και εξωτερικής πολιτικής ανάμεσα σε Κάιρο και Πεκίνο, με πρώτο το Παλαιστινιακό, καθώς απέρριψαν κατηγορηματικά τα σχέδια (των ΗΠΑ – Ισραήλ) για ξεριζωμό των Παλαιστινίων από πατρογονικά εδάφη, ζήτησαν ενίσχυση της εκεχειρίας στη Γάζα και την εκεί επαναφορά της Παλαιστινιακής Αρχής «το συντομότερο δυνατόν», εξέφρασαν ανησυχία για την «επικίνδυνη ισραηλινή κλιμάκωση» σε Γάζα και Δυτική Οχθη, απαίτησαν «ανεμπόδιστη» προώθηση ανθρωπιστικής βοήθειας στον παλαιστινιακό λαό, τόνισαν τη σημασία «διατήρησης της συνέχειας των παλαιστινιακών εδαφών» και εξέφρασαν την αμέριστη υποστήριξή τους στην οργάνωση του ΟΗΕ για τους Παλαιστίνιους πρόσφυγες και εκτοπισμένους, UNRWA.
Σε ό,τι αφορά άλλα περιφερειακά ζητήματα, επιβεβαίωσαν την επιθυμία τους για «ενίσχυση της σταθερότητας» στο Κέρας της Αφρικής και της ασφάλειας στην Ερυθρά Θάλασσα, τον «πλήρη σεβασμό» των κυριαρχικών δικαιωμάτων των χωρών, την ενίσχυση της περιφερειακής συνεργασίας, τον σεβασμό στην εδαφική ενότητα και κυριαρχία του Σουδάν και στη μη ανάμειξη ξένων χωρών στις εσωτερικές του υποθέσεις, και την κοινή συνεργασία για τον τερματισμό του πολέμου εκεί.
Επιπλέον, οι δύο Πρόεδροι εξήραν την «καρποφόρα συνεργασία» στο πλαίσιο του Φόρουμ Συνεργασίας Κίνας – Αραβικών Χωρών και του Φόρουμ Συνεργασίας Κίνας – Αφρικής, επισημαίνοντας παράλληλα τη σημασία της ενίσχυσης της φωνής του λεγομένου «Παγκόσμιου Νότου», κάτι που εκφράστηκε και στην πρόσφατη συνάντηση των διευρυμένων BRICS στην Ινδία.
Ανάμεσα σε άλλα, εξελίσσεται επίσης η στρατιωτική συνεργασία τω δύο χωρών. Στις 22 Αυγούστου έγιναν κοινές στρατιωτικές αεροπορικές ασκήσεις και ολοκληρώθηκαν στις αρχές Σεπτέμβρη, με την ονομασία «Eagles of Civilization», στις οποίες αναπτύχθηκαν για πρώτη φορά στην περιοχή τα κινεζικά σύγχρονα μαχητικά «Shenyang J-16», και μεταξύ άλλων αεροσκάφη εναέριου ανεφοδιασμού Xi’an YY-20A και στρατηγικά μεταγωγικά αεροσκάφη τύπου Y-20A. Οι ασκήσεις αυτές επιβεβαιώνουν τη διευρυνόμενη συνεργασία στον συγκεκριμένο τομέα, ενώ από το 2025 η Αίγυπτος έχει αποκτήσει το κινεζικό σύστημα αεράμυνας HQ-9B (που θεωρείται ισάξιο του ρωσικού S-400), παρά τη συνεχιζόμενη αμερικανική ετήσια στρατιωτική βοήθεια προς το Κάιρο ύψους 1,2 δισ. δολαρίων.
Αναδημοσίευση από τον «Ριζοσπάστη» – 18/9/2026
