Με τους ήχους της Ελένης Καραΐνδρου από τη «Λωξάντρα» η οικογένεια, ο γιος της Νικόλας και ο εγγονός της Τίτος, οι σύντροφοι, οι φίλοι και οι συνάδελφοι αποχαιρέτισαν, το πρωί της Δευτέρας, στο Α’ Νεκροταφείο, την αγαπημένη μας ηθοποιό Μπέτυ Βαλάση.
Σε κλίμα συγκίνησης αποχαιρέτισαν την μεγάλη κυρία του θεάτρου που εκτός από ρόλους που σημάδεψε με την ερμηνεία της μένει και το αποτύπωμά της στην ίδια τη ζωή. Αλλωστε η ίδια με τη στάση και το έργο της απέδειξε πως η τέχνη δεν μπορεί να είναι αποκομμένη από τη ζωή.
Στην τελετή αποχαιρετισμού το «παρών» έδωσε αντιπροσωπεία της ΚΕ του ΚΚΕ με επικεφαλής τον ΓΓ της ΚΕ του Κόμματος Δημήτρη Κουτσούμπα, ο οποίος δήλωσε: «Αποχαιρετάμε μια μεγάλη κυρία του θεάτρου, μια δυναμική και δημιουργική γυναίκα, έναν υπέροχο άνθρωπο, μια πολυαγαπημένη φίλη και συντρόφισσα που ήταν παρούσα σε όλους τους αγώνες του λαού μας, όλα αυτά τα χρόνια που πέρασαν, δίπλα στον κάθε κατατρεγμένο, για την ειρήνη, την ευημερία του λαού μας και βεβαίως για την προώθηση του Πολιτισμού και των αξιών που πρέσβευε και η ίδια και το Κόμμα που εκπροσωπούσε».
Στεφάνια έστειλαν η ΚΕ του ΚΚΕ, ο Δ. Κουτσούμπας, το Εθνικό Θέατρο, ο πρόεδρος της βουλής Ν. Κακλαμάνης, ο Οργανισμός Συλλογικής Διαχείρισης «Διόνυσος» και κόμματα.
Για την Μπέτυ Βαλάση μίλησε ο Νίκος Σοφιανός, μέλος του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ. Ακόμα την αποχαιρέτισε ο Νίκος Καραγεώργης, πρόεδρος του Σωματείου Ελλήνων Ηθοποιών, από το «Σπίτι του Αγωνιστή» η πρόεδρός του Στέλλα Βαλαβάνη, η Δέσποινα Ρουμανέα εκ μέρους του ΚΣ της ΚΝΕ. Με λόγια από καρδιάς είπε το δικό του αντίο στην αγαπημένη του μητέρα ο γιος της Νικόλας Μινισσάλι.
Η Γιώτα Βέη την αποχαιρέτισε με το τραγούδι της «Λωξάντρας».
Η Μπ. Βαλάση τάφηκε στο χωριό Προσκυνάς του δήμου Λοκρών.
Μια καλλιτέχνιδα που απέδειξε πως η τέχνη δεν μπορεί να είναι αποκομμένη από τη ζωή
O Νίκος Σοφιανός είπε:
«Στο πρόσωπό σου, αγαπημένη μας Μπέτυ Βαλάση, αποχαιρετούμε μια σπουδαία ηθοποιό, μια από τις τελευταίες μεγάλες κυρίες του ελληνικού θεάτρου. Μα πάνω απ’ όλα, αποχαιρετούμε μια γυναίκα με ξεχωριστό ήθος, καλλιέργεια, γενναιοδωρία και δυναμισμό.
Η Μπέτυ Βαλάση γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη, από προσφυγική οικογένεια της Μικράς Ασίας. Οι πρώτες ιστορίες, τα πρώτα τραγούδια που άκουσε κουβαλούσαν τα βιώματα μιας γενιάς που γνώρισε τον ξεριζωμό, πάλεψε για τη ζωή και την αξιοπρέπειά της. Ετσι έμαθε και η ίδια να στερείται, αλλά να μην απογοητεύεται, να ονειρεύεται, να αγωνίζεται και να κερδίζει πάντα με την αξία της. Από τα παιδικά της χρόνια είχε σχεδιάσει το μέλλον της, δεμένο με την τέχνη και το θέατρο. Ηθελε να γίνει ηθοποιός και κυνήγησε το όνειρό της. Υπερασπίστηκε την επιλογή της ακόμη και απέναντι στους δικούς της ανθρώπους και δεν έκανε πίσω.
Μαθήτευσε κοντά σε σπουδαίους δασκάλους, όπως ο Αιμίλιος Χουρμούζιος, η Κατίνα Παξινού, ο Αγγελος Τερζάκης και ο Σωκράτης Καραντινός. Από τα πρώτα της βήματα βρέθηκε στη σκηνή δίπλα σε αξεπέραστους ηθοποιούς, όπως η Μαίρη Αρώνη, ο Μάνος Κατράκης, ο Γιάννης Φέρτης, ο Νίκος Κούρκουλος, η Ξένια Καλογεροπούλου, η επιστήθια φίλη της Μελίνα Μερκούρη και, βέβαια, ο αγαπημένος της Τίτος Βανδής, στο Εθνικό Θέατρο, το Κρατικό Θέατρο και πολλούς άλλους θιάσους.
Η Μπέτυ Βαλάση κατάφερε να οικοδομήσει μια ξεχωριστή καλλιτεχνική πορεία. Δεν αρκέστηκε στο αναμφισβήτητο ταλέντο της. Δούλεψε σκληρά, συνέχισε να μαθαίνει, να αναζητά, να καλλιεργεί τον εαυτό της μέχρι το τέλος. Και ήταν αυτή η καλλιέργεια ευρεία, σε όλους τους τομείς της ζωής της. Είχε επίγνωση πως ο μεγάλος ηθοποιός δεν καλλιεργεί μόνο την τέχνη του, αλλά ολόκληρη την προσωπικότητά του· διευρύνει διαρκώς τις γνώσεις και τις εμπειρίες του, αντλεί ερεθίσματα από το κοινωνικό γίγνεσθαι. Γιατί μόνο έτσι μπορεί να προσεγγίσει βαθιά έναν χαρακτήρα, να αναδείξει το κοινωνικό του αποτύπωμα και, τελικά, να αποδώσει την αλήθεια και τον πλούτο της ίδιας της ζωής. Αυτή η αλληλένδετη σχέση της ζωής και της τέχνης ήταν όλος της ο κόσμος, αδιαχώριστος και ενιαίος. Στη θεατρική σκηνή και στην καθημερινή ζωή «έπαιζε» τους ρόλους της με άνεση και φυσικότητα. Ηταν θεατρική στη ζωή και ανθρώπινη στο θέατρο. Ηταν μια από τις τελευταίες μεγάλες κυρίες του παλιού ελληνικού θεάτρου.
Στην τηλεόραση την πρωτογνωρίσαμε ως Λωξάντρα, στην ομώνυμη σειρά της ΕΡΤ που προβλήθηκε το 1980. Πήγε στην παραγωγή και είπε: ”Ηρθα να σας πω ότι θέλω να παίξω τη Λωξάντρα”. Και κάπως έτσι μπήκε στα σπίτια μας και αγαπήθηκε, χωρίς να μπορεί κανείς να ξεχωρίσει την ηρωίδα της Μαρίας Ιορδανίδου από τη Μπέτυ Βαλάση. Η πληθωρική Πολίτισσα και η μικρή Δέσπω, που είχε πια γίνει η μεγάλη Μπέτυ Βαλάση, ταυτίστηκαν. Οι μνήμες, οι απώλειες, οι φόβοι, αλλά και η δύναμη και τα όνειρα για μια νέα ζωή ενός ολόκληρου κόσμου που ξεριζώθηκε απέκτησαν πρόσωπο, έγιναν εικόνες. Η αγάπη του κόσμου για τη Λωξάντρα είναι άρρηκτα δεμένη με την ερμηνεία της Μπέτυς Βαλάση. Έπειτα πρωταγωνίστησε και συμμετείχε σε πολλές ακόμη τηλεοπτικές παραγωγές, πάντα διαλεγμένες με προσοχή και σκέψη. Γιατί μέσα από τις ηρωίδες που ενσάρκωνε έπρεπε να βρει τη δική της αλήθεια.
Στον κινηματογράφο συναντήθηκε με σημαντικούς δημιουργούς, ανάμεσά τους ο Θόδωρος Αγγελόπουλος, ο Νίκος Κούνδουρος και ο Σταύρος Τσιώλης, ενώ συνεργάστηκε και με άλλους μεγάλους σκηνοθέτες του ελληνικού κινηματογράφου. Σε όλες τις ερμηνείες της είχε έναν ξεχωριστό τρόπο να εισχωρεί μέσα σε κάθε χαρακτήρα, να δίνει βάθος ακόμη και σε έναν ρόλο μικρό σε έκταση και να αφήνει το προσωπικό της αποτύπωμα.
Αυτό ήταν το καλλιτεχνικό της μεγαλείο, στο θέατρο, στην τηλεόραση, στον κινηματογράφο, αλλά και στη ζωή: η ποιότητα, η αυθεντικότητα, η αλήθεια που έπρεπε να εκφραστεί.
Ακόμα και όταν οι περιπέτειες της υγείας της την απομάκρυναν για ένα διάστημα από το θέατρο, δεν εγκατέλειψε ποτέ την ανάγκη της να επικοινωνεί με τον κόσμο μέσα από την τέχνη. Ανέβηκε στη σκηνή με έναν ρόλο προσαρμοσμένο στις δυνατότητές της εκείνη την περίοδο και συγκλόνισε αυτή τη φορά τους θεατές με τις κινήσεις, τις σιωπές και τις εκφράσεις της. Γιατί η τέχνη για τη Μπέτυ Βαλάση ήταν η ίδια της η ζωή.
Εμείς, στο ΚΚΕ, γνωρίσαμε τη Μπέτυ Βαλάση μαζί με το άλλο της μισό, τον αγαπημένο της Τίτο Βανδή, τον άνθρωπό της. Γνωρίστηκαν ύστερα από διαφορετικές προσωπικές και καλλιτεχνικές διαδρομές. Ενας μεγάλος έρωτας, που γρήγορα έγινε μια βαθιά συντροφική σχέση και μια κοινή πορεία ζωής. Δύο σπουδαίοι ηθοποιοί, δύο ωραίοι άνθρωποι, με κοινωνική συνείδηση και αγάπη για το θέατρο. Ηταν για εκείνον η μονάκριβή του Δέσπω και η σχέση τους ήταν μια ακόμα απόδειξη της αστείρευτης αγάπης που πρόσφερε απλόχερα.
Ετσι πορεύτηκε στην καλλιτεχνική και την προσωπική της ζωή, ευαίσθητη, δυναμική και γενναιόδωρη. Οι σχέσεις της δεν περιορίζονταν στις συνεργασίες της σκηνής, αλλά γίνονταν βαθιοί δεσμοί φιλίας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η μακρόχρονη φιλία της με τη Μελίνα Μερκούρη.
Η Μπέτυ Βαλάση ήταν μια γυναίκα πληθωρική, ορμητική, χειμαρρώδης. Πάνω στο γεμάτο πρόσωπό της διέκρινες την ευαισθησία και τη δυναμικότητα. Ενα μεγάλο, μόνιμο χαμόγελο και ένα οξύ βλέμμα που διέκρινε και έκρινε τα πάντα. Είχαμε τη χαρά και την τιμή να τη γνωρίσουμε ως άνθρωπο, να νιώσουμε τη ζεστασιά και την τρυφερότητά της, να απολαύσουμε το χιούμορ της, να θαυμάσουμε τη δύναμη και την τόλμη της. Είχε τη σιγουριά του ανθρώπου που γνώριζε την αξία του, χωρίς να χρειάζεται να την επιδεικνύει. Είχε τη γενναιοδωρία να δίνει, τη δύναμη να επιμένει και το θάρρος να λέει ”όχι” όταν κάτι δεν την εξέφραζε.
Η προσωπική και καλλιτεχνική της πορεία συνδέθηκε με την κοινωνική και αγωνιστική της δράση. Η πολιτική δεν ήταν ένα παράλληλο κεφάλαιο της ζωής της· ήταν η φυσική συνέχεια του τρόπου σκέψης της, της κοσμοθεωρίας της. Οπως όλα στη ζωή της τα είχε κερδίσει με κόπο και αγώνα, έτσι ήξερε ότι και ο δίκαιος κόσμος που ονειρευόταν κατακτιέται με κόπο και αγώνα, ατομικό αλλά κυρίως συλλογικό. Και γι’ αυτό δεν έλειψε ποτέ από τους αγώνες των εργαζομένων, των νέων, των καλλιτεχνών. Συμμετείχε στις δραστηριότητες του Σωματείου Ελλήνων Ηθοποιών και σταθερά περιέβαλλε με αγάπη και έγνοια τις αγωνιστικές πρωτοβουλίες των ανθρώπων του θεάτρου και των εργαζομένων στον πολιτισμό.
Η συνάντηση της Μπέτυς Βαλάση με το ΚΚΕ ήταν αναπόφευκτη και εξελίχθηκε σε σχέση σταθερή και διαρκή. Μιλούσε πάντα με εμπιστοσύνη, πίστη και αγάπη για το Κόμμα μας. Ηταν παρούσα σε κάθε κάλεσμα, στην πολιτική και πολιτιστική δραστηριότητα του Κόμματος, στις μεγάλες αλλά και στις πιο δύσκολες στιγμές, όπως την περίοδο της κρίσης, της διάσπασης και της ανασυγκρότησής του. Υπήρξε υποψήφια βουλευτής με το ΚΚΕ και εκλεγμένη δημοτική σύμβουλος στον Δήμο Αθηναίων. Γι’ αυτό όλοι μας νιώθουμε τη Μπέτυ ως έναν δικό μας άνθρωπο, μια συναγωνίστρια. Τα τελευταία της χρόνια τα πέρασε στο ”Σπίτι του Αγωνιστή”, με τις φωτογραφίες του Τίτου Βανδή πάνω από το μαξιλάρι της και τις αγκαλιές της με τον Χαρίλαο Φλωράκη, ανάμεσα σε ανθρώπους που την αγαπούσαν, την εκτιμούσαν και φρόντισαν να παραμείνει ενεργή πνευματικά και κοινωνικά.
Για τον κόσμο της τέχνης και του πολιτισμού η απώλεια είναι μεγάλη, αλλά η παρακαταθήκη που αφήνει πίσω της είναι πολύτιμη. Αφήνει τη μνήμη μιας γυναίκας δυναμικής, ασυμβίβαστης, δημιουργικής και πολυδιάστατης. Αφήνει το παράδειγμα μιας καλλιτέχνιδας που απέδειξε πως η τέχνη δεν μπορεί να είναι αποκομμένη από τη ζωή. Πως ο καλλιτέχνης δεν είναι μόνο αυτός που ανεβαίνει στη σκηνή, αλλά και αυτός που παίρνει θέση, νοιάζεται, γίνεται η ψυχή του αγώνα.
Τα λόγια της συμπυκνώνουν την κρυστάλλινη σκέψη της, συναντιούνται με τις αξίες του ΚΚΕ και γίνονται οδηγός για όλους και όλες εμάς: ”Την ελπίδα δε θα μου τη στερήσει κανείς. Την ελπίδα, όμως, που δεν είναι απλώς ονειροπόληση. Συνοδεύεται από «θέλω», από αγώνα για να αποκτήσω αυτό που προσδοκώ. Δεν μπορώ να κάθομαι με σταυρωμένα χέρια και να ελπίζω πως θα αλλάξουν τα πράγματα. Και πιστεύω πως δεν είμαι μόνη μου. Υπάρχει πολύς κόσμος που αγωνίζεται, που έχει όραμα και πιστεύει πως θα έρθει το καλύτερο. Χρειάζεται δουλιά, στόχος και ήθος. Σ’ αυτό το χώρο αγωνίζομαι και σ’ αυτό το χώρο οραματίζομαι. Εχω κι εγώ τις αγωνίες μου, τα όνειρά μου, αλλά πιστεύω ότι δεν έχω ξεφύγει από την πορεία μου. Μπορεί να έχω στερηθεί κάποια πράγματα, αλλά ήταν επιλογή μου και τα έχω καλά με τον εαυτό μου”.
Ετσι θα σε κρατήσουμε στη μνήμη μας, αγαπημένη μας Μπέτυ: γεμάτη, αισιόδοξη, ολόφωτη και τρυφερή, αχόρταγη για ζωή και γνώση.
Στην οικογένειά σου, στον αγαπημένο σου γιο Νικόλα και τον εγγονό σου Τίτο, καθώς και σε όλους τους δικούς σου ανθρώπους, τους συναδέλφους και τις συναδέλφισσες, σε όλους όσοι σε γνώρισαν, σε αγάπησαν και συμπορεύτηκαν μαζί σου, εκφράζουμε τα ειλικρινή μας συλλυπητήρια. Τα λόγια, η σκέψη και το παράδειγμα της Μπέτυς θα συντροφεύουν τη ζωή σας, ως στήριγμα και οδηγός.
Καλό σου ταξίδι, αγαπημένη μας συντρόφισσα Μπέτυ».
Θα είσαι εκεί όταν μιλάμε για τους ανθρώπους του θεάτρου που δεν συμβιβάστηκαν με την αδιαφορία
Ο Νίκος Καραγεώργης αποχαιρέτισε τη συναδέλφισσά του που μέσα από τη συμμετοχή της στις δραστηριότητες και τους αγώνες του ΣΕΗ έδειχνε έμπρακτα την έγνοια της. Οπως σημείωσε:
«Το σωματείο μας δεν αποχαιρετά μόνο μια μεγάλη καλλιτέχνιδα, αλλά μια συνάδελφο που γνώριζε πως πίσω από τα φώτα υπάρχουν άνθρωποι με ανάγκες και δικαιώματα.Το θέατρο το φτιάχνουν οι άνθρωποι του: ηθοποιοί, τεχνικοί, σκηνοθέτες, μουσικοί, όλοι όσοι μοχθούν για να υπάρξει μια παράσταση. Χωρίς αυτούς δεν υπάρχει θέατρο. Ολοι αυτοί χρειάζονται αλληλεγγύη, συλλογικότητα και αγώνα. Εσύ ήσουν σημαντικό μέρος αυτής της λογικής, και η παρουσία σου στους αγώνες ήταν συνέχεια της καλλιτεχνικής σου ταυτότητας.
Γι’ αυτό η μνήμη σου δεν θα περιοριστεί στους ρόλους που έπαιξες. Θα υπάρχει και στους αγώνες που στήριξες και στις ιδέες που υπερασπίστηκες. Τον άνθρωπο υπηρέτησες, Μπέτυ μας».
Οπως ανάφερε αποχαιρετώντας την Μπ. Βαλάση, το μυαλό όλων πάει και στον αγαπημένο της σύντροφο, τον Τίτο Βανδή. «Δεν μπορούμε σήμερα να σε αποχαιρετήσουμε χωρίς να θυμηθούμε κι εκείνον, χωρίς να σκεφτούμε τις ιστορίες, τις στιγμές και τα όνειρα που μοιραστήκατε. Η κοινή σας διαδρομή μένει στην ιστορία του ελληνικού θεάτρου και στη μνήμη όσων σας αγάπησαν.
Μας έμαθες ότι η καλλιτεχνική αξία μετριέται και με το ήθος, τη συνέπεια, το θάρρος και την ευαισθησία. Οτι η τέχνη δεν είναι διακόσμηση της ζωής, αλλά τρόπος να την κατανοούμε βαθύτερα. Οτι ένας καλλιτέχνης μπορεί να αφήσει πίσω του όχι μόνο την ανάμνηση μιας παράστασης, αλλά και ένα παράδειγμα ζωής (…).
Και τώρα, αγαπημένη μας Μπέττυ, ήρθε η ώρα να σε αποχαιρετήσουμε.
Δεν θα σου πούμε πως όλα τελειώνουν εδώ. Για τους ανθρώπους του θεάτρου, το έργο συνεχίζεται κάθε φορά που κάποιος ανεβαίνει στη σκηνή και προσπαθεί να πει μια αλήθεια κάθε φορά που μια παράσταση συγκινεί, προβληματίζει ή ξεσηκώνει.
Θα είσαι στις μνήμες μας, στις εικόνες που μας άφησες και στις ερμηνείες που θα συνεχίσουν να μας συγκινούν. Θα είσαι εκεί όταν μιλάμε για τους ανθρώπους του θεάτρου που δεν συμβιβάστηκαν με την αδιαφορία και όταν υπερασπιζόμαστε το δικαίωμα των καλλιτεχνών να ζουν από τη δουλειά τους και να δημιουργούν ελεύθερα.
Θα είσαι παρούσα στους δίκαιους αγώνες μας για συλλογική σύμβαση εργασίας για ένα καλύτερο θέατρο που θα υπηρετεί τον άνθρωπο. Κι όταν ξαναδούμε τη Λωξάντρα σου, θα χαμογελάσουμε και θα συγκινηθούμε. Θα θυμηθούμε τη ζωντάνια, τη δύναμη και την αλήθεια που έδινες στους ρόλους σου. Και θα ξέρουμε πως πίσω από εκείνη την αξέχαστη μορφή υπήρχε μια γυναίκα που αγάπησε την τέχνη, τους ανθρώπους και τη ζωή μια γυναίκα που αγωνίστηκε και πήρε θέση.
Σε ευχαριστούμε για το ταλέντο σου, για τους ρόλους σου και για τη στάση ζωής σου.
Θα σε θυμόμαστε με αγάπη, θα σε τιμούμε με τη δουλειά μας και θα συνεχίσουμε τους αγώνες για τους οποίους κι εσύ νοιάστηκες. Γιατί οι άνθρωποι που έζησαν με τέχνη, αξιοπρέπεια και αγωνιστικότητα δεν φεύγουν ποτέ ολότελα. Μένουν στους ανθρώπους που άγγιξαν, στα έργα που δημιούργησαν και στις αξίες που υπερασπίστηκαν».
Μια μεγάλη αγωνίστρια
Για την προσωπική και κοινωνική στάση που κράτησε η Μπέτυ Βαλάση ως καλλιτέχνης και άνθρωπος, που αποτελούν και σήμερα ένα επίκαιρο μάθημα για τους νέους και τις νέες που κάνουν τα πρώτα τους καλλιτεχνικά βήματα, μίλησε η Δ. Ρουμανέα, η οποία σημείωσε χαρκατηριστικά:
«Εμείς οι νεότεροι μπορεί να μην είχαμε την τύχη να την χαρούμε στην ακμή της καλλιτεχνικής της διαδρομής και να την ζήσουμε από κοντά. Ψάχνοντας, όμως, την ιστορία της, βλέπουμε την εικόνα της δραστήριας ηθοποιού με το ζεστό χαμόγελο και το αισιόδοξο βλέμμα. Την εικόνα της ηθοποιού που βρισκόταν στις διαδηλώσεις και τις κινητοποιήσεις του κλάδου της, πίσω από τα πανό του Σωματείου Ελλήνων Ηθοποιών, που κράτησε σταθερή θέση στο πλευρό του ΚΚΕ, του Κόμματος της, και συνέβαλε στην πολιτική και πολιτιστική του δράση».
Η Στέλλα Βαλαβάνη μίλησε για τα τελευταία χρόνια που η Μπ. Βαλάση έμενε στο Σπίτι του Αγωνιστή και που παρά τη δύσκολη δοκιμασία της υγείας της, η γλυκύτητα της ψυχής περίσσευε σε κάθε στιγμή της ημέρας. Οπως είπε:
«Το προσωπικό, οι νοσηλευτές, οι υπεύθυνοι και όλοι εμείς στο Σπίτι του Αγωνιστή νοιώθουμε βαθιά περήφανοι και συγκινημένοι που σταθήκαμε δίπλα σου, Μπετούλα μας. Που για πέντε – σχεδόν – χρόνια μοιραστήκαμε τα καλά και τα δύσκολα, αλλά μέσα σε όλα γιορτάσαμε και τραγουδήσαμε με όλη τη δύναμη της ψυχής μας. Γιατί άλλωστε γι αυτόν ακριβώς το σκοπό δημιουργήθηκε αυτός ο χώρος από το Κόμμα μας: για να εξασφαλίζει την αξιοπρέπεια, τη θαπλωρή και τη φροντίδα που αξίζει σε ανθρώπους που αφιέρωσαν τη ζωή τους στους αγώνες του τόπου μας. Και εσύ, Μπέτυ μας, εκτός από μια σπουδαία καλλιτέχνιδα, που σημάδεψε το θέατρο και την τηλεόραση, ήσουν πάνω απ’ όλα μια μεγάλη αγωνίστρια».
Μια μεγάλη αγκαλιά για όλους, πάντα στην αγκαλιά του ΚΚΕ
«Μια μεγάλη αγκαλιά για όλους». Με αυτόν τον χαρακτηρισμό την αποχαιρέτισε ο γιος της Νικόλας Μινισσάλι, προσπαθώντας να συμπυκνώσει την πολυκύμαντη διαδρομή της Μπ. Βαλάση. Σε αυτόν τον τελευταίο αποχαιρετισμό μοιράστηκε με τον κόσμο όμορφες στιγμές – όπως τα ταξίδια και τις βόλτες που έκαναν μαζί, το διάβασμα των ρόλων, αλλά και τις μακαρονάδες που ετοιμάζονταν στο σπίτι τα ξημερώματα, όταν μαζευόταν ο θίασος μετά την παράσταση – αλλά και δύσκολες με τα προβλήματα υγείας που αντιμετώπιζε η μητέρα του.
Ξεχωριστά αναφέρθηκε στη σχέση της με το ΚΚΕ. Οπως είπε βρισκόταν «πάντα στην αγκαλιά του ΚΚΕ». Θυμήθηκε τα δικά του βιώματα, που ως παιδί γνώρισε τον Χαρίλαο Φλωράκη μέσα από την βαθιά φιλική σχέση που είχαν μαζί του ο Τ. Βανδής και η μητέρα του. Και φυσικά, αναφέρθηκε στα τελευταία, δύσκολα χρόνια και τη μεγάλη στήριξη που έδωσε στην Μπ. Βαλάση, αλλά και τον ίδιο, το Κόμμα και προσωπικά ο Δ. Κουτσούμπας. Οπως είπε αν δεν ήταν το Κόμμα, το Σπίτι του Αγωνιστή η μητέρα του θα είχε φύγει πολύ πιο γρήγορα από τη ζωή.
Ευχαρίστησε θερμά όλο το προσωπικό του «Σπιτιού του Αγωνιστή», δηλώνοντας πώς της εξασφάλισαν να ζήσει τα τελευταία χρόνια της ζωής της με αξιοπρέπεια και αγάπη.
