Ανατολική Μεσόγειος: Στο σταυροδρόμι των ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών για δρόμους μεταφοράς, Ενέργεια και δίκτυα

Η Ανατολική Μεσόγειος, όπου συναντώνται τρεις ήπειροι και ελέγχονται κρίσιμες θαλάσσιες αρτηρίες, βρίσκεται σήμερα παραμέσα στο «μάτι του κυκλώνα» των ιμπεριαλιστικών αντιθέσεων. Πάνω στα νερά της, στον βυθό της και στις ακτές της διασταυρώνονται οι στρατηγικοί σχεδιασμοί των ΗΠΑ, του ΝΑΤΟ και της ΕΕ από τη μια πλευρά και της Κίνας, της Ρωσίας και περιφερειακών δυνάμεων, όπως η Τουρκία, το Ισραήλ, η Αίγυπτος και οι μοναρχίες του Κόλπου από την άλλη.

Στην καπιταλιστική «σκακιέρα» της περιοχής διακυβεύεται η κυριαρχία στις εφοδιαστικές αλυσίδες, στα λιμάνια και τους σιδηροδρομικούς διαδρόμους, στους αγωγούς φυσικού αερίου και υδρογόνου, στα υποθαλάσσια ηλεκτρικά καλώδια, καθώς και στα διηπειρωτικά δίκτυα οπτικών ινών και δεδομένων. Πρόκειται για μια σφοδρή σύγκρουση για το μοίρασμα αγορών, πλουτοπαραγωγικών πηγών και σφαιρών επιρροής, που ξεπερνάει και τα «στενά» γεωγραφικά όρια, συνδέεται με τη σφοδρή ιμπεριαλιστική αντιπαράθεση για την πρωτοκαθεδρία στο ιμπεριαλιστικό σύστημα ανάμεσα σε ΗΠΑ – Κίνα.

Μέσα σε αυτό το εκρηκτικό σκηνικό, η κυβέρνηση της ΝΔ με τη στήριξη όλων των αστικών κομμάτων διεκδικεί ρόλο «σημαιοφόρου» των ευρωατλαντικών σχεδιασμών, διαφημίζοντας τη μετατροπή της Ελλάδας σε «ενεργειακό, διαμετακομιστικό και ψηφιακό κόμβο». Πίσω από αυτό το αφήγημα κρύβεται η δίψα της εγχώριας αστικής τάξης, όπως του ελληνικού εφοπλιστικού κεφαλαίου, που ελέγχει πάνω από το 20% της παγκόσμιας ναυτιλίας και περισσότερο από το 60% του στόλου της ΕΕ, να αποσπάσει μεγαλύτερο μερίδιο από τη «λεία». Οπως αποδεικνύει η ίδια η πραγματικότητα – και οι πρόσφατες εξελίξεις με το καλώδιο GSI – ο «εθνικός» αυτός στόχος του κεφαλαίου σημαίνει για τον ελληνικό και τους γειτονικούς λαούς πανάκριβη Ενέργεια, παράδοση κρίσιμων υποδομών στα μονοπώλια, παζάρια συνεκμετάλλευσης σε βάρος κυριαρχικών δικαιωμάτων και βαθύτερη εμπλοκή στη φωτιά των ιμπεριαλιστικών πολέμων.

Η μάχη των εμπορικών διαδρόμων, των λιμανιών και της ναυτιλίας

Πάνω από το 80% του παγκόσμιου εμπορικού όγκου και πάνω από το 73% του όγκου των εισαγωγών της ΕΕ (αξίας 1,27 τρισ. ευρώ το 2025) διακινείται μέσω θάλασσας. Ο έλεγχος των διαδρομών και των λιμενικών πυλών αποτελεί πεδίο μετωπικής σύγκρουσης ανάμεσα στον ευρωατλαντικό άξονα και στο ευρασιατικό μπλοκ.

Στην αιχμή της ευρωατλαντικής στρατηγικής βρίσκεται ο Οικονομικός Διάδρομος Ινδίας – Μέσης Ανατολής – Ευρώπης (IMEC), ο οποίος εγκαθιδρύθηκε τον Σεπτέμβρη του 2023 στη Σύνοδο του G20 στο Νέο Δελχί, ως απάντηση στον κινεζικό «Δρόμο του Μεταξιού» (BRI) και στη Ρωσία, ενταγμένος στο πρόγραμμα PGII του G7 και στη στρατηγική «Global Gateway» της ΕΕ. Το αρχικό μνημόνιο υπέγραψαν οι ΗΠΑ, η ΕΕ (και ξεχωριστά η Γαλλία, η Γερμανία και η Ιταλία), η Ινδία, η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ενώ στον σχεδιασμό ως κομβικοί κρίκοι διέλευσης περιλαμβάνονται η Ιορδανία, το Ισραήλ και η Ελλάδα.

Ο Διάδρομος εκτείνεται σε ένα δίκτυο περίπου 6.400 χλμ. και χωρίζεται σε δύο σκέλη. Το ανατολικό σκέλος συνδέει μέσω θάλασσας τα μεγάλα λιμάνια της δυτικής Ινδίας (Μούντρα, Κάντλα, Τζαουαχαρλάλ Νεχρού στο Μουμπάι) με τα λιμάνια του Περσικού Κόλπου στα ΗΑΕ (Φουτζάιρα, Τζεμπέλ Αλι, Χαλίφα) και τη Σαουδική Αραβία (Νταμάμ, Ρας Αλ Χαΐρ). Το βόρειο σκέλος διασχίζει σιδηροδρομικά και οδικά την Αραβική Χερσόνησο, περνώντας από τα ΗΑΕ, τη Σαουδική Αραβία και την Ιορδανία, για να καταλήξει στο λιμάνι της Χάιφα στο Ισραήλ (το οποίο ελέγχει ο ινδικός όμιλος «Adani»), και από εκεί τα εμπορεύματα μεταφέρονται μέσω θάλασσας στην Ανατολική Μεσόγειο με προορισμό τα ευρωπαϊκά λιμάνια.

Ο IMEC δεν περιορίζεται στα εμπορευματοκιβώτια, αλλά προβλέπει την παράλληλη πόντιση υποθαλάσσιων καλωδίων υψηλής ταχύτητας για μεταφορά δεδομένων, ηλεκτρικών διασυνδέσεων και αγωγών μεταφοράς «καθαρού» υδρογόνου από τον Κόλπο προς την Ευρώπη. Ενισχύεται εμπορικά από τη Συμφωνία Ελεύθερου Εμπορίου ΕΕ – Ινδίας, που ολοκληρώθηκε τον Γενάρη του 2026, και θωρακίζεται στρατιωτικά από το αμερικανικό νομοσχέδιο «Eastern Mediterranean Gateway Act», το οποίο προβλέπει την αναβάθμιση της αμερικανικής ενεργειακής και στρατιωτικής παρουσίας στην περιοχή για τη στήριξη του Διαδρόμου.

Καθόλου τυχαία, η υλοποίηση ενός Διαδρόμου που στοχεύει να παρακάμψει την Κίνα, τη Ρωσία, τα Στενά του Μπαμπ Ελ Μαντέμπ και τη Διώρυγα του Σουέζ (προκαλώντας την έντονη αντίδραση της Αιγύπτου) περνάει μέσα από τη φωτιά των πολέμων στη Μέση Ανατολή, π.χ. την επέμβαση των ΗΠΑ – Ισραήλ στο Ιράν και τα όσα ακολουθούν.

Ταυτόχρονα πυροδοτεί οξύτατο ενδοευρωπαϊκό ανταγωνισμό ανάμεσα στα λιμάνια της Ελλάδας, της Ιταλίας και της Γαλλίας για το ποιο θα αποσπάσει τον ρόλο της βασικής ευρωπαϊκής πύλης. Μάλιστα η κυριαρχία της κινεζικής COSCO στον Πειραιά ωθεί τις ΗΠΑ να προωθούν εναλλακτικά λιμάνια στην Ελλάδα, π.χ. την Ελευσίνα, τη Θεσσαλονίκη και την Αλεξανδρούπολη.

Απέναντι στον IMEC ορθώνεται ο μεγάλος ανταγωνιστής του, η κινεζική Πρωτοβουλία «Μία Ζώνη – Ενας Δρόμος» (Belt and Road Initiative / BRI). Με αιχμή τον λεγόμενο «Κινεζοευρωπαϊκό Θαλάσσιο και Χερσαίο Διάδρομο Express», η Κίνα συνδέει τα κινεζικά λιμάνια μέσω του Ινδικού Ωκεανού, της Ερυθράς Θάλασσας και της Διώρυγας του Σουέζ με την Ανατολική Μεσόγειο και την Κεντρική Ευρώπη. Πυλώνας αυτής της διείσδυσης είναι ο έλεγχος του λιμανιού του Πειραιά από τον κρατικό κινεζικό κολοσσό COSCO, σε συνδυασμό με στρατηγικές επενδύσεις στα λιμάνια της Χάιφα και του Ασντόντ στο Ισραήλ, του Πορτ Σάιντ στην Αίγυπτο και του Κουμπόρτ στην Τουρκία. Αυτή ακριβώς η κινεζική παρουσία βρίσκεται στο στόχαστρο των ΗΠΑ και της ΕΕ, που επιχειρούν να περικυκλώσουν και να εκτοπίσουν το Πεκίνο καταρχάς από τις ευρωπαϊκές υποδομές.

Την ίδια ώρα η Τουρκία και το Ιράκ, με χρηματοδότηση και από το Κατάρ και τα ΗΑΕ, προωθούν τον Αναπτυξιακό Δρόμο (Development Road), που ενώνει το νέο μεγάλο λιμάνι Αλ Φάου στον Περσικό Κόλπο (νότιο Ιράκ) με τα τουρκικά σύνορα μέσω σιδηροδρομικού και οδικού άξονα μήκους 1.200 χλμ. επί ιρακινού εδάφους και από εκεί με το ευρωπαϊκό δίκτυο. Η Αγκυρα επιχειρεί έτσι να παρακάμψει την Ερυθρά Θάλασσα και τη Μεσόγειο, ακυρώνοντας τον ρόλο της Ελλάδας και του Ισραήλ στον IMEC. Παράλληλα η Ρωσία, το Ιράν και η Ινδία με τη συμμετοχή χωρών όπως το Αζερμπαϊτζάν, το Καζακστάν, η Αρμενία, η Λευκορωσία, το Ομάν, η Συρία και η Τουρκία αναπτύσσουν τον Διεθνή Διάδρομο Μεταφορών Βορρά – Νότου (INSTC), μήκους 7.200 χλμ., που ενώνει το Μουμπάι μέσω θάλασσας με τα ιρανικά λιμάνια Μπαντάρ Αμπάς και Τσαμπαχάρ στον Περσικό Κόλπο, διασχίζει σιδηροδρομικά το Ιράν προς την Κασπία Θάλασσα και τον Καύκασο και καταλήγει στη Ρωσία και στην Ευρώπη, λειτουργώντας ως ανάχωμα στις «δυτικές» κυρώσεις.

Το παζλ συμπληρώνει ο Μεσαίος Διάδρομος (Middle Corridor / TITR), ο υπερκασπιακός σιδηροδρομικός και θαλάσσιος άξονας που συνδέει την Κίνα με την Ευρώπη μέσω Καζακστάν, Κασπίας Θάλασσας, Αζερμπαϊτζάν, Γεωργίας και Τουρκίας (μέσω του σιδηροδρόμου Μπακού – Τιφλίδα – Καρς και της Μαύρης Θάλασσας) και τον οποίο στηρίζουν ενεργά η ΕΕ και η Τουρκία, ως διαδρομή που παρακάμπτει πλήρως το ρωσικό έδαφος.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, και στο πλαίσιο του ευρωενωσιακού «Στρατιωτικού Σένγκεν» στη βάση του Διευρωπαϊκού Δικτύου Μεταφορών, όπου το 94% του δικτύου στρατιωτικής κινητικότητας της ΕΕ επικαλύπτεται με τους εμπορικούς διαδρόμους, τα ελληνικά λιμάνια μετατρέπονται σε λιμένες «διπλής χρήσης» και πύλες στρατιωτικής κινητικότητας του ΝΑΤΟ και της ΕΕ. Στην Ελευσίνα και στη Δυτική Αττική (Θριάσιο, Ασπρόπυργος) στήνεται ένας ευρωατλαντικός κλοιός γύρω από τον Πειραιά της COSCO, με τη σύμπραξη της αμερικανικής ONEX (Ναυπηγεία Ελευσίνας), της αμερικανικής κρατικής τράπεζας DFC, του αμερικανικού fund «HIG Capital» και ελληνικών κατασκευαστικών ομίλων όπως ο «Aktor», παράλληλα με την ιδιωτικοποίηση του Λαυρίου. Αντίστοιχα, στη Βόρεια Ελλάδα συγκροτείται η «Εγνατία των λιμανιών» (Αλεξανδρούπολη, Καβάλα, Θεσσαλονίκη, Ηγουμενίτσα, σε σύνδεση με Βόλο και Πάτρα), που αποτελεί τη βάση του Κάθετου Μεταφορικού Διαδρόμου (Ελλάδα – Βουλγαρία – Ρουμανία – Ουκρανία) και του «Χερσαίου Ελλησπόντου» (Sea2Sea) για την παράκαμψη των Στενών του Βοσπόρου.

Αγωγοί αερίου, υδρογόνου και τερματικά LNG: «Ναρκοπέδιο» για τα κέρδη των ομίλων

Τη δική του σφραγίδα στις εξελίξεις βάζει ο ανταγωνισμός για τους δρόμους μεταφοράς Ενέργειας, τις ηλεκτρικές διασυνδέσεις, τους αγωγούς, το πέρασμα των ενεργειακών φορτίων, όπως και για την αξιοποίηση των ενεργειακών πηγών της περιοχής. Σχεδιασμοί που επιταχύνονται με φόντο την «ενεργειακή κρίση» που προκάλεσε ο πόλεμος στο Ιράν, τα χτυπήματα ενεργειακών υποδομών και πλοίων στην περιοχή, όπως και στο άλλο μεγάλο μέτωπο της Ουκρανίας και στη Μ. Θάλασσα.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο η στρατηγική REPowerEU της ΕΕ για την «απεξάρτηση» από το ρωσικό φυσικό αέριο και οι κυρώσεις κατά της Ρωσίας δεν έφεραν «ενεργειακή ασφάλεια», αλλά απογείωσαν το ενεργειακό κόστος και άνοιξαν διάπλατα την ευρωπαϊκή αγορά στα σχέδια «ενεργειακής κυριαρχίας των ΗΠΑ» και στο πανάκριβο αμερικανικό σχιστολιθικό LNG, με την Ελλάδα κεντρική πύλη εισόδου. Πάνω σε αυτό το εμπόριο θησαυρίζουν οι Ελληνες εφοπλιστές, οι οποίοι ελέγχουν τον μεγαλύτερο στόλο πλοίων μεταφοράς LNG (LNG carriers) παγκοσμίως, μεταφέροντας το πανάκριβο αμερικανικό αέριο στην Ευρώπη την ώρα που τα λαϊκά νοικοκυριά γονατίζουν από την ακρίβεια και την ενεργειακή φτώχεια.

Κεντρικός πυλώνας αυτής της πολιτικής είναι ο Κάθετος Διάδρομος (Vertical Corridor), ένα δίκτυο μεταφοράς αμερικανικού LNG που ξεκινά από τα ελληνικά τερματικά (Αλεξανδρούπολη, Ρεβυθούσα) και μέσω του ελληνοβουλγαρικού αγωγού IGB και του TAP διασυνδέει Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουμανία, Μολδαβία, Ουκρανία, Σερβία, Βόρεια Μακεδονία, Ουγγαρία και Σλοβακία, παρότι τα τέλη μεταφοράς μέσω του άξονα αυτού είναι μέχρι και 76% ακριβότερα σε σχέση με τα βόρεια ευρωπαϊκά λιμάνια, γεγονός που προκάλεσε και την προσπάθεια, με κατάλληλες «ρυθμίσεις» και στήριξη, το κόστος να έρθει στα ίσια, και την αντίδραση των κρατών – μελών της ΕΕ που εμπλέκονται σε εναλλακτικές διαδρομές. Αλλά και στο εσωτερικό του σχεδίου μαίνονται σφοδροί ανταγωνισμοί ανάμεσα στους επιχειρηματικούς ομίλους, όπως μεταξύ της αμερικανικής «Venture Global» σε σύμπραξη με την κοινοπραξία «Atlantic – SEE LNG Trade» των «Aktor» – ΔΕΠΑ και της ανταγωνιστικής αμερικανικής «Argent LNG», που προωθεί διαδρομές μέσω Τουρκίας και Αλβανίας, αντιπαράθεση που αναδείχθηκε και με την αποπομπή της Γκιλφόιλ.

Για την υποδοχή αυτών των φορτίων οι ακτές της περιοχής γεμίζουν με πλωτούς σταθμούς LNG (FSRU) και ενεργειακές υποδομές: Πέρα από το FSRU της Αλεξανδρούπολης και τη Ρεβυθούσα, προωθούνται το σχεδιαζόμενο «Διώρυγα Gas» στους Αγίους Θεοδώρους Κορινθίας (στον Σαρωνικό) από τους ομίλους «Motor Oil» και «Aktor» σε συνεργασία με την πολυεθνική «Mercuria Energy», το FSRU στον Θερμαϊκό Κόλπο, ενώ παρά τις αντιδράσεις επανέρχονται σχέδια για το FSRU στον Βόλο, καθώς και έργα υποδομών στον Πρίνο Καβάλας. Στην ευρύτερη περιοχή προστίθενται το FSRU Βασιλικού στην Κύπρο, που βάλτωσε εν μέσω σκανδάλων και ρήξης με την κινεζική κοινοπραξία CPP, και οι αναβαθμιζόμενοι σταθμοί Αΐν Σούχνα στην Αίγυπτο και Ακαμπα στην Ιορδανία, ενώ στη βάση του ευρωπαϊκού προγράμματος «Poseidon Med II» αναπτύχθηκαν υποδομές ανεφοδιασμού πλοίων με LNG στα λιμάνια Πειραιά, Πάτρας, Ηρακλείου, Ηγουμενίτσας, Λεμεσού και Βενετίας.

Την ίδια στιγμή, η τύχη των μεγάλων αγωγών αποκαλύπτει πώς οι ενεργειακές υποδομές υποτάσσονται στους γεωπολιτικούς συσχετισμούς, γίνονται μέρος των ιμπεριαλιστικών παζαριών και ρίχνουν «λάδι στη φωτιά». Ο πολυδιαφημισμένος υποθαλάσσιος αγωγός EastMed (Ισραήλ – Κύπρος – Ελλάδα – Ιταλία) μπήκε οριστικά στον «πάγο» μόλις οι ΗΠΑ απέσυραν τη στήριξή τους, κρίνοντάς τον ασύμφορο και εμπόδιο στις διαπραγματεύσεις με την Τουρκία. Αντικαταστάθηκε από τον «Εικονικό EastMed» (Virtual EastMed), δηλαδή τη μεταφορά κυπριακού και ισραηλινού αερίου μέσω μικρών υποθαλάσσιων αγωγών προς τις μονάδες υγροποίησης της Αιγύπτου, ώστε να εξάγεται στην Ευρώπη ως LNG. Προς αυτήν την κατεύθυνση λειτουργούν ο υφιστάμενος υποθαλάσσιος αγωγός Αρίς – Ασκελόν (EMG) και ο σχεδιαζόμενος χερσαίος αγωγός Νιτζάνα (με ορίζοντα το 2028) μεταξύ Ισραήλ και Αιγύπτου, ενώ ο αγωγός Κύπρου – Ισραήλ συνδέεται με τη διαμάχη για το κοίτασμα Αφροδίτη – Ισάι και ο χερσαίος Αραβικός Αγωγός Φυσικού Αερίου (AGP) διασχίζει Αίγυπτο, Ιορδανία, Συρία και Λίβανο ως εργαλείο των αμερικανικών σχεδιασμών για τον αποκλεισμό του Ιράν.

Παράλληλα, ο ελληνοϊταλικός αγωγός «Ποσειδών» (Θεσπρωτία – Ιταλία) υπονομεύεται ευθέως από τον ανταγωνιστικό τουρκοϊταλικό σχεδιασμό (BOTAS – Edison, με γερμανικό ενδιαφέρον) για έναν Διάδρομο Φυσικού Αερίου και Υδρογόνου Τουρκίας – Ιταλίας, ενώ παραμένουν σε λειτουργία οι αγωγοί TurkStream και Trans-Balkan, που μεταφέρουν ρωσικό αέριο μέσω Τουρκίας προς τη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Στο ίδιο κάδρο εντάσσονται ο Διάδρομος Υδρογόνου Νοτιοανατολικής Ευρώπης για τη μεταφορά υδρογόνου από τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική προς την Κεντρική Ευρώπη μέσω Ελλάδας, καθώς και η πρωτοβουλία SEEGAS για την ενοποίηση των χρηματιστηριακών αγορών φυσικού αερίου, που μαζί με το Χρηματιστήριο Ενέργειας θωρακίζουν την κερδοσκοπία πάνω σε ένα βασικό λαϊκό αγαθό.

«Μάχη» πάνω απ’ τα κοιτάσματα

Την ίδια ώρα, ξεχωριστό πεδίο ανταγωνισμού ανοίγει η εκμετάλλευση των ενεργειακών πόρων της περιοχής, ενώ και τα κυριαρχικά δικαιώματα «κόβονται και ράβονται» στους σχεδιασμούς αυτούς. Στην ισραηλινή ΑΟΖ τα μεγάλα κοιτάσματα Λεβιάθαν, Ταμάρ και Καρίς βρίσκονται υπό τον έλεγχο της αμερικάνικης «Chevron», της ισραηλινής «NewMed Energy», της «Energean» κ.ά., τροφοδοτώντας τόσο την εσωτερική αγορά του Ισραήλ όσο και τις εξαγωγές προς Αίγυπτο και Ιορδανία.

Στην αιγυπτιακή ΑΟΖ κυριαρχεί το γιγαντιαίο κοίτασμα Ζορ, το μεγαλύτερο κοίτασμα φυσικού αερίου στην Μεσόγειο, μαζί με τα Νουρ, Νάργκις και τη νεότερη ανακάλυψη Denis West, στα χέρια της ιταλικής «Eni», της βρετανικής BP, της αμερικανικής «Chevron» (στο κοίτασμα Nargis), αλλά και της ρωσικής «Rosneft», η οποία διατηρεί μερίδιο 30% στο Ζορ. Τα κοιτάσματα αυτά τροφοδοτούν τους σταθμούς υγροποίησης (LNG) της Αιγύπτου σε Ιντκού και Νταμιέτα για εξαγωγή προς την Ευρώπη.

Αντίστοιχα, στη λιβανέζικη ΑΟΖ βρίσκεται το κοίτασμα Κάνα, που έχει παραχωρηθεί στην κοινοπραξία «TotalEnergies», «Eni» και «Qatar Energy» μετά τη συμφωνία οριοθέτησης ΑΟΖ Ισραήλ – Λιβάνου του 2022 υπό αμερικανική επιδιαιτησία, η οποία αποδείχθηκε κουρελόχαρτο μπροστά στην κλιμάκωση της ισραηλινής πολεμικής επίθεσης στον Λίβανο.

Στην κυπριακή ΑΟΖ εντοπίζονται τα κοιτάσματα Αφροδίτη, Κρόνος (για το οποίο έχει ληφθεί τελική επενδυτική απόφαση ώστε να εξαχθεί μέσω των υποδομών της Αιγύπτου έως το 2028), Γλαύκος, Καλυψώ, Πήγασος και Ζευς. Τα οικόπεδα έχουν μοιραστεί ανάμεσα στις αμερικανικές «Chevron» και «ExxonMobil», στην ιταλική «Eni», στη γαλλική «TotalEnergies», στην αγγλοολλανδική «Shell» και στην κρατική «QatarEnergy». Παρά την παρουσία όλων αυτών των δυτικών μονοπωλίων, η Κύπρος όχι μόνο δεν θωρακίστηκε, αλλά βλέπει την κατοχή να διαιωνίζεται και τις διεκδικήσεις της Τουρκίας να κλιμακώνονται.

Τέλος, όσον αφορά τη χώρα μας,τον Απρίλη του 2027 αναμένεται, όπως ανακοινώθηκε, να ξεκινήσει η ερευνητική γεώτρηση για υδρογονάνθρακες (κοίτασμα μεγέθους 270 δισ. κυβικών μέτρων) στο Οικόπεδο 2 του Ιονίου, με την κοινοπραξία των μονοπωλιακών ομίλων «Εnergean» – «ExxonMobil» – «HELLENiQ ENERGY» να έχει αναλάβει το έργο. Μάλιστα, την εβδομάδα που μας πέρασε, ολοκληρώθηκε η διαδικασία υποβολής «προσφορών» όσον αφορά τις σεισμικές έρευνες για υδρογονάνθρακες σε υπεράκτια οικόπεδα σε δυτική και νότια Ελλάδα.

Υποθαλάσσια ηλεκτρικά καλώδια, ΑΠΕ και «Πόλεμος του Βυθού»

Η σύγκρουση στην Ανατολική Μεσόγειο επεκτείνεται σε βάθος χιλιάδων μέτρων, όπου απλώνονται πανάκριβα υποθαλάσσια καλώδια μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας και ψηφιακών δεδομένων, δεμένα άρρηκτα με την «πράσινη μετάβαση» και την «απελευθέρωση» της αγοράς Ενέργειας.

Στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας, η διασύνδεση Great Sea Interconnector (GSI) μεταξύ Ισραήλ, Κύπρου και Ελλάδας (Κρήτης), μήκους 900 χλμ. στο τμήμα Κρήτης – Κύπρου, με φορέα υλοποίησης τον ΑΔΜΗΕ και πλειοψηφικό μέτοχο πλέον το γαλλικό επενδυτικό ταμείο «Meridiam», κατασκευαστή τη γαλλική «Nexans» και ευρωπαϊκή επιδότηση 657 εκατ. ευρώ, φορτώνει εκατοντάδες εκατομμύρια στις πλάτες των λαών.

Την ίδια ώρα, οι σχεδιαζόμενες διασυνδέσεις GREGY Interconnector (Ελλάδα – Αίγυπτος, ισχύος 3.000 MW, στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού Global Gateway) και Saudi Greek Interconnector (Σαουδική Αραβία – Ελλάδα), σε συνδυασμό με τον σχεδιασμό για γιγαντιαία Υπεράκτια Αιολικά Πάρκα στο Αιγαίο, την Κρήτη και το Ιόνιο, μετατρέπουν τη χώρα σε διάδρομο μεταφοράς «πράσινης» ενέργειας των ευρωπαϊκών μονοπωλίων, την ώρα που στον λαό μένουν τα πανάκριβα τιμολόγια ρεύματος και η καταστροφή του περιβάλλοντος. Απέναντι σε αυτά τα σχέδια, η τουρκική αστική τάξη προωθεί την ανταγωνιστική ηλεκτρική διασύνδεση Τουρκίας – Κατεχόμενης Κύπρου, αξιοποιώντας τα ευρωατλαντικά παζάρια στην περιοχή για να ακυρώσει την Κυπριακή Δημοκρατία και να παγιώσει τη διχοτόμηση του νησιού.

Κρίσιμη είναι και η μάχη για τα υποθαλάσσια τηλεπικοινωνιακά καλώδια (Data Cables), από τα οποία διέρχεται πάνω από το 95%-99% των διηπειρωτικών επικοινωνιών, των διεθνών τραπεζικών συναλλαγών (ύψους περίπου 9,2 τρισ. ευρώ ημερησίως) και των στρατιωτικών δεδομένων. Μεγάλοι τεχνολογικοί κολοσσοί και τηλεπικοινωνιακά μονοπώλια αναπτύσσουν ένα πυκνό δίκτυο στην περιοχή: Το East to Med data Corridor (EMC), που συνδέει Σαουδική Αραβία – Κύπρο – Ελλάδα (Χανιά) – Γαλλία/Ιταλία συνοδευόμενο από μεγάλα Data Centers (με συμμετοχή ΔΕΗ, TTSA κ.ά.), καθώς και το σύστημα Blue-Raman των αμερικανικής Google και ιταλικής Sparkle (Ινδία – Ομάν – Σαουδική Αραβία – Ιορδανία – Ισραήλ – Ελλάδα – Ιταλία – Γαλλία), που σχεδιάστηκε σκόπιμα ώστε να παρακάμπτει την Αίγυπτο και τη Διώρυγα του Σουέζ. Παράλληλα, προστίθενται τα διηπειρωτικά δίκτυα 2Africa και SEA-ME-WE 6 (με συμμετοχή Meta), το σύστημα Medusa (ATMED East DG) και τα καλώδια Κύπρου – Ισραήλ – Αιγύπτου (Tamares North / Cyta).

Η στρατηγική σημασία αυτών των υποδομών οδηγεί στη στρατιωτικοποίηση του βυθού μέσω των ευρωπαϊκών προγραμμάτων «Seabed Warfare» (Πόλεμος του Βυθού). Με προγράμματα όπως τα OceanEye, SHIELD, SOUND2 και UnderSec, η ΕΕ αναπτύσσει υποβρύχια drones, ακουστικούς αισθητήρες και συστήματα τεχνητής νοημοσύνης για τη στρατιωτική επιτήρηση των 1,4 εκατ. χιλιομέτρων υποβρύχιων καλωδίων απέναντι στη Ρωσία, επιβάλλοντας παράλληλα τον αποκλεισμό κινεζικών εταιρειών, όπως η «HMN Technologies», στο πλαίσιο του τεχνολογικού πολέμου Δύσης – Κίνας.

Γεωπολιτικά σχήματα και πολεμική προετοιμασία

Ολοι οι παραπάνω σχεδιασμοί θωρακίζονται πολιτικά, θεσμικά και στρατιωτικά μέσα από ιμπεριαλιστικούς μηχανισμούς και πολεμικές συμμαχίες. Το σχήμα «3+1» (Ελλάδα, Κύπρος, Ισραήλ και ΗΠΑ) ενισχύθηκε περαιτέρω το 2026 με την ίδρυση του μόνιμου ενεργειακού κέντρου East Med Energy Center (EMEC) στο Πανεπιστήμιο Rice στο Χιούστον των ΗΠΑ, προωθώντας πιο επιθετικά τον αμερικανοΝΑΤΟικό σχεδιασμό στην περιοχή, που περνάει και μέσα από «διευθετήσεις» συνεκμετάλλευσης με την Τουρκία. Αντίστοιχο ρόλο παίζουν το Φόρουμ Φυσικού Αερίου Ανατολικής Μεσογείου (EMGF) με έδρα το Κάιρο (Αίγυπτος, Ελλάδα, Κύπρος, Ισραήλ, Ιταλία, Γαλλία, Ιορδανία, Παλαιστίνη, με παρατηρητές ΗΠΑ και ΕΕ) και οι πρωτοβουλίες διασύνδεσης Κόλπου – Ανατολικής Μεσογείου (με αιχμή Συρία και Λίβανο), που ενσωματώνουν αραβικά καθεστώτα και Ισραήλ σε ένα ενιαίο μπλοκ πάνω στα συντρίμμια του παλαιστινιακού λαού και ενάντια σε Ρωσία και Ιράν.

Από την πλευρά της, η ΕΕ επιστρατεύει τη στρατηγική «Global Gateway», τον επενδυτικό της βραχίονα ύψους εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ευρώ απέναντι στην κινεζική BRI, καθώς και το «Σύμφωνο για τη Μεσόγειο» και την πλατφόρμα T-MED, δένοντας τις χώρες της «Νότιας Γειτονίας» στα ευρωπαϊκά μονοπώλια Ενέργειας και ψηφιακών δικτύων και μετατρέποντάς τες σε δεσμοφύλακες καταστολής των προσφυγικών και μεταναστευτικών ροών. Στο ίδιο πλαίσιο κινείται και το ιταλικό «Σχέδιο Ματέι» ύψους 5,5 δισ. ευρώ (με αιχμή την ιταλική «Eni» στην Αίγυπτο και την προώθηση του Νότιου Διαδρόμου Υδρογόνου – SoutH2), μέσω του οποίου η ιταλική αστική τάξη επιδιώκει να μετατρέψει την Ιταλία στον κεντρικό ενεργειακό κόμβο της Ευρώπης για το αφρικανικό και μεσανατολικό αέριο και υδρογόνο, ανταγωνιζόμενη ευθέως τα αντίστοιχα σχέδια της ελληνικής αστικής τάξης.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο των ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών, η τουρκική αστική τάξη κλιμακώνει την προσπάθεια κατοχύρωσης των απαράδεκτων διεκδικήσεών της. Με όχημα το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» και το παράνομο Τουρκολιβυκό Μνημόνιο, η Αγκυρα διεκδικεί επαναχάραξη θαλασσίων ζωνών, αμφισβητεί την υφαλοκρηπίδα και την ΑΟΖ μεγάλων ελληνικών νησιών, επαναφέρει τη θεωρία των «γκρίζων ζωνών», απαιτεί την αποστρατιωτικοποίηση των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου και επιμένει στη διχοτομική λύση «δύο κρατών» στην Κύπρο.

Παράλληλα εργαλεία όπως ο ευρωενωσιακός Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός και τα Θαλάσσια Πάρκα στο Αιγαίο, που σχεδιάστηκαν για τη χαρτογράφηση και μοιρασιά των θαλασσίων ζωνών στα μονοπώλια, αξιοποιούνται ως μοχλός για «διευθετήσεις».

Συνολικά ΗΠΑ – ΝΑΤΟ – ΕΕ όχι μόνο δεν αποτελούν «ασπίδα προστασίας», αλλά αντιμετωπίζουν την Τουρκία ως πολύτιμο στρατηγικό εταίρο και στρώνουν το έδαφος για επώδυνη συνεκμετάλλευση στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, την ώρα που η πολυδιαφημισμένη «ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής» της Ελληνογαλλικής Συμφωνίας αποδείχθηκε κενό γράμμα μπροστά στα γαλλο-τουρκικά παζάρια.

Ταυτόχρονα, με τη Λευκή Βίβλο «Readiness 2030» και το σχέδιο «Rearm Europe», επιστρατεύοντας το πολεμικό δάνειο SAFE των 150 δισ. ευρώ και συνολικά εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ για εξοπλισμούς, η πολεμική οικονομία της ΕΕ παίρνει «φωτιά», δεμένη και με τα σχέδια της ιμπεριαλιστικής ένωσης για την περιοχή. Προωθούνται η Στρατηγική για τη Ναυτιλιακή Βιομηχανία και τους Λιμένες, η Ευρωπαϊκή Συμμαχία Λιμένων, η Ευρωπαϊκή Κορβέτα Περιπολίας, τα δίκτυα στρατιωτικής επιτήρησης CISE και MARSUR, καθώς και οι ναυτικές επιχειρήσεις «Ασπίδες» (Ερυθρά Θάλασσα, για την προστασία των εφοπλιστικών πλοίων και του Ισραήλ), «IRINI» (Λιβύη), «ATALANTA» (Ινδικός Ωκεανός) και «Συντονισμένες Θαλάσσιες Παρουσίες».

Η διέξοδος βρίσκεται στην πάλη των λαών

Ο χάρτης της Ανατολικής Μεσογείου αποδεικνύει ότι όλοι οι ανταγωνιζόμενοι διάδρομοι, ανεξάρτητα από τη σφραγίδα ποιου ιμπεριαλιστή φέρουν, υπηρετούν αποκλειστικά τα κέρδη των μονοπωλιακών ομίλων, γίνονται «ναρκοπέδιο» για τα λαϊκά συμφέροντα σε όλα τα επίπεδα.

Οσο οι δρόμοι, τα λιμάνια, τα κοιτάσματα, οι αγωγοί και τα καλώδια βρίσκονται στα χέρια του κεφαλαίου και υποτάσσονται στους ιμπεριαλιστικούς ανταγωνισμούς, οι λαοί θα πληρώνουν το τίμημα με ενεργειακή φτώχεια, φορολεηλασία, ακρωτηριασμό κυριαρχικών δικαιωμάτων και εμπλοκή σε πολεμικά σφαγεία. Γι’ αυτό οι λαοί και τα παιδιά τους δεν έχουν κανένα απολύτως συμφέρον να στοιχηθούν κάτω από ξένες σημαίες, αλλά αντίθετα έχουν μοναδικό συμφέρον να βάλουν τη δική τους σφραγίδα στις εξελίξεις.

Η μοναδική ρεαλιστική διέξοδος βρίσκεται στην οργάνωση της πάλης των λαών, σε σύγκρουση με τις αστικές τάξεις και τις ιμπεριαλιστικές συμμαχίες, για την απεμπλοκή των χωρών από τους ιμπεριαλιστικούς πολέμους και σχεδιασμούς, το κλείσιμο των ξένων στρατιωτικών βάσεων, την επιστροφή όλων των στρατιωτικών αποστολών που βρίσκονται εκτός συνόρων και το μπλοκάρισμα της μεταφοράς πολεμικού υλικού από λιμάνια, τρένα και δρόμους. Για την εργατική εξουσία και τη νέα κοινωνία και οικονομία, τον σοσιαλισμό – κομμουνισμό, όπου ο ορυκτός πλούτος, η Ενέργεια, οι μεταφορές και οι τηλεπικοινωνίες θα αποτελούν κοινωνική ιδιοκτησία, με κεντρικό επιστημονικό σχεδιασμό και εργατικό έλεγχο, υπηρετώντας τις ολοένα και διευρυνόμενες ανάγκες της κοινωνίας και την ειρηνική συνεργασία των λαών της περιοχής.

Κατερίνα Πολυχρονάκη

Αναδημοσίευση από τον «Ριζοσπάστη του Σαββατοκ΄υριακου», 14 – 15 /11/2026

Δείτε ακόμα...