Σε φάση επικίνδυνης κλιμάκωσης περνά η ιμπεριαλιστική επιθετικότητα της ΕΕ στη λεκάνη της Μεσογείου, έναν χρόνο μετά την επίσημη εκκίνηση του περιβόητου «Συμφώνου για τη Μεσόγειο» (Νοέμβρης 2025). Η παρουσίαση του επικαιροποιημένου Σχεδίου Δράσης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή (μόλις την περασμένη Τρίτη 10 Νοέμβρη, την ίδια ακριβώς μέρα που απέπλεε από το Ηράκλειο το γαλλικό ερευνητικό «Abeille Marengo»), με την προσθήκη 9 νέων πρωτοβουλιών, που ανεβάζουν το σύνολο σε 30 δράσεις (ενώ σχεδιάζονται πάνω από 100), επιβεβαιώνει ότι η ΕΕ αντιμετωπίζει ολόκληρη την περιοχή από τη Νότια Ευρώπη και τη Βόρεια Αφρική μέχρι τη Μέση Ανατολή και τον Κόλπο ως έναν ενιαίο γεωπολιτικό, οικονομικό και στρατιωτικό χώρο παρέμβασης των ευρωπαϊκών μονοπωλίων.
Πίσω από τα γνωστά προσχήματα περί «κοινού μεσογειακού χώρου ειρήνης, ευημερίας και σταθερότητας» και «συνδημιουργίας», ξεδιπλώνεται η επιδίωξη των κρατών – μελών της ιμπεριαλιστικής ΕΕ να διασφαλίσουν μερίδιο από τη «λεία» των ενεργειακών πηγών, των εμπορικών δρόμων, των κρίσιμων υποδομών, των θαλάσσιων πόρων και των πρώτων υλών.
Πρόκειται για έναν σχεδιασμό που «κουμπώνει» με τη στρατηγική «Global Gateway», η οποία έχει ήδη κινητοποιήσει πάνω από 306 δισ. ευρώ για την προώθηση των γεωστρατηγικών συμφερόντων της ΕΕ απέναντι σε Κίνα, ΗΠΑ και Ρωσία, αλλά και με το ιταλικό «Σχέδιο Mattei», σε μια συγκυρία όπου η φλόγα των ιμπεριαλιστικών μετώπων από την Ουκρανία μέχρι τη Μέση Ανατολή απειλεί να τυλίξει ολόκληρη την περιοχή.
Μέσα σε αυτό ακριβώς το πλέγμα ανταγωνισμών το «Σύμφωνο για τη Μεσόγειο» έρχεται να λειτουργήσει ως θεσμικό, ρυθμιστικό και στρατιωτικό «κέλυφος» για την επιβολή κρίσιμων ενεργειακών και διαμετακομιστικών διαδρόμων – μεταξύ τους και του καλωδίου Great Sea Interconnector (GSI) – που αναδιατάσσουν τον χάρτη της Ανατολικής Μεσογείου σε βάρος των λαών και των κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Η ενεργειακή «απόβαση» μέσω T-MED και οι μπίζνες δισεκατομμυρίων
Κεντρικός πυλώνας του ευρωενωσιακού σχεδίου είναι ο έλεγχος της Ενέργειας και των δικτύων μεταφοράς της. Στο πλαίσιο του δεύτερου πυλώνα του Συμφώνου, η Κομισιόν έθεσε σε λειτουργία την πρωτοβουλία T-MED (για τις ΑΠΕ και την «καθαρή Ενέργεια») και την αντίστοιχη Επενδυτική Πλατφόρμα T-MED. Ο στόχος είναι αποκαλυπτικός και αφορά την κινητοποίηση επενδύσεων ύψους έως 25 δισ. ευρώ μέχρι το 2035, με «μαγιά» 4,5 δισ. ευρώ σε εγγυήσεις της ΕΕ, δηλαδή «ζεστό» χρήμα και κάλυψη ρίσκου για τους μονοπωλιακούς ομίλους από τη φοροαφαίμαξη των λαών.
Οπως άλλωστε μπορεί κανείς να διαβάσει στα ίδια τα ευρωενωσιακά έγγραφα, η περιοχή της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής διαθέτει τεχνικό δυναμικό ΑΠΕ που ξεπερνά τα 2.300 GW (υπερδιπλάσιο της σημερινής εγκατεστημένης ισχύος της ΕΕ), με κόστος παραγωγής ηλιακής και αιολικής ενέργειας 30% έως 40% χαμηλότερο από το ευρωπαϊκό.
Για να ανοίξει ο δρόμος της κερδοφορίας στους ευρωπαϊκούς ενεργειακούς κολοσσούς, το T-MED και το Επικαιροποιημένο Σχέδιο Δράσης της ΕΕ προβλέπουν τον «Ρυθμιστικό Επιταχυντή», ένα εργαλείο παρέμβασης στις νομοθεσίες των χωρών της Νότιας Μεσογείου για να επιβληθούν ταχείες αδειοδοτήσεις, «απελευθέρωση» των αγορών Ενέργειας και μακροχρόνιες συμβάσεις αγοραπωλησίας ηλεκτρικής ενέργειας.
Επίσης προβλέπουν τον «εκσυγχρονισμό δικτύων, λιμανιών, και διαδρόμων υδρογόνου» από τη Βόρεια Αφρική και τη Μέση Ανατολή προς την ευρωπαϊκή βιομηχανία, παράλληλα με την ανάπτυξη περιφερειακών αλυσίδων αξίας σε φωτοβολταϊκά, ανεμογεννήτριες και μπαταρίες, καθώς και την «εμβάθυνση εμπορικών και επενδυτικών συμφωνιών», ιεραρχώντας νέες δράσεις για το 2026 για τον «εκσυγχρονισμό των εμπορικών σχέσεων» και των «βιώσιμων μεταφορών». Σε αυτήν τη στρατηγική «κουμπώνουν» μεγάλες υποθαλάσσιες ηλεκτρικές διασυνδέσεις, όπως ο GSI, μετατρέποντας την Ανατολική Μεσόγειο σε «γέφυρα» μεταφοράς Ενέργειας και ελέγχου των οδεύσεων απέναντι στη Ρωσία και στην Κίνα.
Αποστολή «Γαλάζια Μεσόγειος»: Εμπορευματοποίηση των λιμανιών και της θάλασσας
Ιδιαίτερη σημασία ανάμεσα στις 9 πρωτοβουλίες του Επικαιροποιημένου Σχεδίου παίζει η στρατηγική αποστολή «Γαλάζια Μεσόγειος», η οποία έρχεται να ενοποιήσει και να κλιμακώσει την ιμπεριαλιστική επιθετικότητα στη θάλασσα και στις παράκτιες ζώνες.
Σε ευθυγράμμιση με το «Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για τους Ωκεανούς» και τη «Στρατηγική της ΕΕ για την Αποκατάσταση των Θαλασσών», η στρατηγική ανοίγει νέους δρόμους για την ιδιωτικοποίηση και εμπορευματοποίηση κρίσιμων τομέων, με το νερό να γίνεται ακόμα πιο ακριβό εμπόρευμα με πρόσχημα την «ανθεκτικότητα των υδάτων» και τον λεγόμενο «κόμβο νερού – Ενέργειας – τροφίμων – οικοσυστημάτων» να προωθεί μεγάλα έργα αφαλάτωσης (που απαιτούν τεράστιες ποσότητες Ενέργειας από τα νέα έργα ΑΠΕ), ιδιωτικά δίκτυα διαχείρισης υδάτων και αρδευτικών υποδομών. Εταιρείες – κολοσσοί της διαχείρισης του νερού (ισπανικές, γαλλικές κ.ά.) και κατασκευαστικοί όμιλοι ετοιμάζονται να βάλουν χέρι στους υδάτινους πόρους της Μεσογείου.
Μέσα από τη διασύνδεση με τη Γενική Επιτροπή Αλιείας για τη Μεσόγειο και τις πολιτικές «προστατευόμενων θαλάσσιων περιοχών» (όπου στόχος της ΕΕ είναι να δεσμευτεί το 30% των θαλασσών έως το 2030), επιβάλλονται ασφυκτικοί περιορισμοί και χτυπιούνται οι βιοπαλαιστές παράκτιοι αλιείς, την ώρα που επιδοτούνται οι μεγάλες καπιταλιστικές επιχειρήσεις βιομηχανικής υδατοκαλλιέργειας, «γαλάζιας βιοτεχνολογίας» και θαλάσσιας έρευνας (μέσω του «Ψηφιακού Διδύμου των Ωκεανών» – European Digital Twin Ocean).
Σε συνδυασμό με τη χρηματοδοτική εταιρική σχέση «Γαλάζιας Μεσογείου» (στην οποία συμπράττουν η Κομισιόν, η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, η EBRD, η γαλλική AFD, η γερμανική KfW και η ιταλική CDP, κινητοποιώντας κεφάλαια άνω του 1 δισ. ευρώ), η «Αποστολή» πριμοδοτεί «πράσινα» λιμάνια, ναυτιλιακές υποδομές, υπεράκτια αιολικά πάρκα και μεγαλεπήβολα σχέδια παράκτιου τουρισμού και real estate, παραδίδοντας αιγιαλούς, λιμενικές ζώνες και θαλάσσιους διαδρόμους στα ευρωπαϊκά μονοπώλια. Μάλιστα η λογική της ΕΕ περί «κοινού θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού» και ενιαίας διαχείρισης της Μεσογείου λειτουργεί ως «πολιορκητικός κριός» για να παρακάμπτονται τα εθνικά κυριαρχικά δικαιώματα και η οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών, στρώνοντας το χαλί για να περνούν ανεμπόδιστα οι επενδύσεις των μονοπωλίων.
Στον βωμό των «στρατηγικών επενδύσεων» θυσιάζονται κυριαρχικά δικαιώματα
Μέσα σε αυτό ακριβώς το κάδρο κέρδους και ανταγωνισμών εντάσσεται και το σχέδιο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Great Sea Interconnector, αρχικά μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου και κατόπιν με δυνατότητα επέκτασης μέχρι το Ισραήλ. Πρόκειται για ένα έργο μήκους 898 χλμ. στο τμήμα Κρήτης – Κύπρου, με χρηματοδότηση από το «Connecting Europe Facility», όπου τον χορό δισεκατομμυρίων σέρνουν μονοπώλια όπως η γαλλική «Nexans» (κατασκευή καλωδίου) και η γερμανική «Siemens» (σταθμοί μετατροπής), με τη συμμετοχή του ΑΔΜΗΕ και του γαλλικού fund «Meridiam».
Οι εξελίξεις των τελευταίων ημερών γύρω από τον GSI αποκαλύπτουν με τον πιο ανάγλυφο τρόπο το επικίνδυνο υπόβαθρο αυτών των έργων.
Συνοψίζοντας, κάθε τέτοιο δίκτυο μεταφοράς Ενέργειας, δεδομένων, εμπορευμάτων κ.λπ. αποτελεί γρανάζι στη συνολική ιμπεριαλιστική αντιπαράθεση του ευρωατλαντικού μπλοκ με τον ευρασιατικό άξονα για την πρωτοκαθεδρία στο παγκόσμιο ιμπεριαλιστικό σύστημα. Οι διασυνδέσεις ηλεκτρισμού και οι ενεργειακοί αγωγοί, όπως ο GSI, υπηρετούν τον στόχο της ΕΕ για την ενεργειακή απεξάρτηση από τη Ρωσία και για τον έλεγχο εναλλακτικών οδών, ενώ τα υποθαλάσσια τηλεπικοινωνιακά δίκτυα μεγάλης χωρητικότητας (όπως το καλώδιο Medusa, που προωθείται μέσω του «Tech Business Offer» του Συμφώνου σε σύνδεση και με τον διάδρομο IMEC) θωρακίζουν την ευρωατλαντική κυριαρχία στις τηλεπικοινωνίες και στην ψηφιακή μεταφορά δεδομένων απέναντι στην Κίνα, μια υποδομή εξίσου ζωτικής σημασίας στην εποχή της πολεμικής οικονομίας και των γενικευμένων συγκρούσεων.
Ακριβώς επειδή λογίζονται ως «στρατηγικής σημασίας» για ΗΠΑ – ΝΑΤΟ – ΕΕ, η ελληνική αστική τάξη επιδιώκει πάση θυσία να «αναβαθμίσει» τον ρόλο της χώρας ως περιφερειακού ενεργειακού και διαμετακομιστικού κόμβου, με το αστικό πολιτικό προσωπικό όλων των αποχρώσεων που την υπηρετεί να είναι έτοιμο να αποδεχτεί οποιαδήποτε «έκπτωση» για χάρη της.
Στο πλαίσιο αυτό, η προώθηση στρατηγικών έργων όπως ο GSI και τα υποθαλάσσια δίκτυα επιχειρείται να υλοποιηθεί παρακάμπτοντας την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών, δημιουργώντας τετελεσμένα, κόβοντας και ράβοντας τα κυριαρχικά δικαιώματα, όπως αποδεικνύεται από τη γαλλική ρηματική διακοίνωση που αρνείται να δημοσιοποιήσει η κυβέρνηση.
Εξάλλου, η ΕΕ στο «Σύμφωνο για τη Μεσόγειο», όπου εντάσσει την Τουρκία στους εταίρους της περιοχής (ως απαραίτητο κρίκο για την Ενέργεια και την ασφάλεια), αποσιωπά πλήρως τις τουρκικές αξιώσεις (από το casus belli και το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο μέχρι το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας»), μετατρέποντας τα καλώδια και τις ενεργειακές διασυνδέσεις σε μοχλό πίεσης για επώδυνους συμβιβασμούς συνδιαχείρισης.
Ετσι, ενώ τα μεγάλα μονοπώλια μοιράζουν συμβόλαια δισεκατομμυρίων και οι αστικές τάξεις Ελλάδας και Τουρκίας παζαρεύουν το μερίδιό τους στην «πίτα» του κέρδους, ο λαός καλείται να πληρώσει το υπέρογκο κόστος του GSI μέσω των λογαριασμών ηλεκτρικού ρεύματος, βλέποντας ταυτόχρονα την εμπλοκή στους ιμπεριαλιστικούς σχεδιασμούς να υπονομεύει ευθέως τα κυριαρχικά δικαιώματα και την ασφάλειά του.
Θαλάσσια «ασφάλεια», «άμυνα του βυθού» και πολεμική οικονομία
Ακριβώς επειδή αυτά τα έργα «στρατηγικής σημασίας» εντάσσονται στη σύγκρουση των ιμπεριαλιστικών στρατοπέδων, η «προστασία κρίσιμων υποδομών» (αγωγών, ηλεκτρικών και τηλεπικοινωνιακών καλωδίων βυθού) και η «θαλάσσια ασφάλεια» αναδεικνύονται σε αιχμή του δόρατος για τη στρατιωτικοποίηση της ΕΕ.
Στον τρίτο πυλώνα του Συμφώνου η ΕΕ επιστρατεύει νέα εργαλεία επέμβασης και ελέγχου, όπως το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πυρόσβεσης στην Κύπρο, που αξιοποιεί τον μηχανισμό πολιτικής προστασίας ως προκάλυμμα για τη μόνιμη επιχειρησιακή παρουσία δυνάμεων της ΕΕ στην Ανατολική Μεσόγειο, και οι δράσεις «MED-OP» και «Secure Borders» (με ενεργό εμπλοκή της Europol και της Frontex), καθώς και το πρώτο Φόρουμ Ειρήνης και Ασφάλειας ΕΕ – Μεσογείου, με στόχο τη «διακυβέρνηση του τομέα ασφαλείας» και τον έλεγχο των συνόρων και των θαλάσσιων οδών.
Επίσης αξιοποιεί στο έπακρο τη σύνδεση με τα προγράμματα της πολεμικής οικονομίας της ΕΕ, όπως το «Ευρωπαϊκό Αμυντικό Εργο Κοινού Ενδιαφέροντος» για την ολοκληρωμένη «άμυνα του βυθού», και τις απαιτήσεις για αυξημένα κονδύλια στο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028 – 2034, που βάζουν τη Μεσόγειο στο επίκεντρο της πολεμικής προετοιμασίας και της ναυτικής παρουσίας της ΕΕ (από την επιχείρηση «Irini» μέχρι την «Aspides» στην Ερυθρά Θάλασσα).
Η διέξοδος στην πάλη των λαών ενάντια στα παζάρια και την εμπλοκή
Το «Σύμφωνο για τη Μεσόγειο» δεν φέρνει ούτε ειρήνη, ούτε ασφάλεια, ούτε ευημερία. Αντίθετα, αποτελεί γεωπολιτικό και ενεργειακό σχεδιασμό κομμένο και ραμμένο για την κερδοφορία των ομίλων σε μια «φλεγόμενη» γειτονιά.
Οι ίδιες οι εξελίξεις γύρω από το καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου επιβεβαιώνουν με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο ότι οι «στρατηγικές επενδύσεις» και οι ιμπεριαλιστικές συμμαχίες της ΕΕ και του ΝΑΤΟ όχι μόνο δεν αποτελούν ασπίδα προστασίας για τα κυριαρχικά δικαιώματα, αλλά γίνονται το όχημα για το παζάρεμα, γεννώντας διαρκώς ολέθριους κινδύνους. Την ίδια ώρα, οι περιβόητες «πράσινες» και «γαλάζιες» μεταβάσεις της ΕΕ φέρνουν μόνο ενεργειακή φτώχεια, πανάκριβο νερό και ρεύμα.
Για τον ελληνικό λαό, συνολικά για τους λαούς της Μεσογείου, η διέξοδος δεν βρίσκεται στα ιμπεριαλιστικά «Σύμφωνα» των Ευρωατλαντικών, ούτε στα παζάρια των αστικών κυβερνήσεων για το μοίρασμα των ενεργειακών κοιτασμάτων, των καλωδίων και των θαλάσσιων οδών, που μετατρέπουν τη Μεσόγειο από θάλασσα των λαών σε πεδίο κερδοφορίας των μονοπωλίων και πολεμικό ορμητήριο. Βρίσκεται στην κοινή πάλη ενάντια στην καπιταλιστική βαρβαρότητα και τους ιμπεριαλιστικούς πολέμους, ενάντια στην εμπλοκή της χώρας και στα παζάρια σε βάρος των κυριαρχικών δικαιωμάτων, στην πάλη για την ανατροπή του σάπιου συστήματος του πολέμου και της εκμετάλλευσης και στην οικοδόμηση του σοσιαλισμού – κομμουνισμού, για να γίνουν επιτέλους οι λαοί πραγματικοί νοικοκύρηδες στον τόπο τους.
Κ. Πολ.
Αναδημοσίευση από το τετρασέλιδο «Διεθνή και Οικονομία» του «Ριζοσπάστη» – 13/11/2026
