Δόγμα Τρούμαν-Σχέδιο Μάρσαλ

Άγαλμα Τρούμαν στην Αθήνα

Το ALT.GR, με αφορμή τη συμπλήρωση 72 χρόνων από την υπογραφή του γνωστού «Σχεδίου Μάρσαλ» στις 3 Απρίλη 1948, από τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Χάρι Τρούμαν, με τον ψευδεπίγραφο τίτλο της χορήγησης «βοήθειας» στις χώρες που υπέστησαν τα δεινά του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, δημοσιεύει σήμερα απόσπασμα από το Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ Τόμος Β2 σελ. 224-228. 

Η καταλυτική επέμβαση των ΗΠΑ.

Το Δόγμα Τρούμαν. Το Σχέδιο Μάρσαλ. 

Η ελληνοαμερικανική συμφωνία

Η άμεση στρατιωτική επέμβαση των ΗΠΑ και η ανάγκη σταθεροποίησης του καπιταλιστικού συστήματος στην Ελλάδα με τη συντριβή του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας (Δ.Σ.Ε), οδήγησαν στην ένταξη και της Ελλάδας στα προγράμματα της «αμερικανικής βοήθειας».

Στις 18 Γενάρη 1947, ήρθε στην Ελλάδα ο Αμερικανός δικηγόρος Πολ Πόρτερ, επικεφαλής της Αμερικανικής Οικονομικής Αποστολής, που συνέταξε την ομώνυμη έκθεση, με σκοπό να προετοιμάσει την εκπόνηση προγράμματος οικονομικής βοήθειας στην Ελλάδα για την καπιταλιστική ανασυγκρότησή της και τη σταθεροποίηση του αστικού κράτους.

Στις 12 Μάρτη 1947, όπως αναφέρθηκε, η κυβέρνηση των ΗΠΑ εξήγγειλε το Δόγμα Τρούμαν. Εξαγγέλλοντας ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Χάρι Τρούμαν στο Κογκρέσο το ομώνυμο δόγμα, ζήτησε την έγκριση έκτακτης οικονομικής και στρατιωτικής βοήθειας προς την Ελλάδα και την Τουρκία, ύψους 400 εκατομμυρίων δολαρίων. Στην ομιλία του ο Τρούμαν τόνισε:

«Οι Ηνωμένες Πολιτείες δέχτηκαν μια επείγουσα έκκληση της ελληνικής κυβέρνησης για χρηματική και οικονομική υποστήριξη (…) στηρίζουν τη διαπίστωση της ελληνικής κυβέρνησης ότι η υποστήριξη (ενίσχυση) είναι επειγόντως απαραίτητη, εάν θέλουμε η Ελλάδα να επιβιώσει ως ελεύθερο έθνος (…) Η ύπαρξη του ελληνικού κράτους απειλείται σήμερα από την τρομοκρατική δράση μερικών χιλιάδων οπλισμένων ανθρώπων, που καθοδηγούνται από τους κομμουνιστές και που θέτουν σε αμφισβήτηση την εξουσία της κυβέρνησης σε μερικά σημεία της χώρας, ιδιαίτερα κατά μήκος των βορείων συνόρων (…) Το μέλλον της Τουρκίας, ως ανεξάρτητο και οικονομικά σταθερό κράτος, φυσικά δεν είναι λιγότερο σημαντικό από το μέλλον της Ελλάδας για τους φιλελεύθερους λαούς του κόσμου (…) Πέρα από την έγκριση χρηματικών μέσων, παρακαλώ το Κογκρέσο να εγκρίνει την αποστολή αμερικανικού πολιτικού και στρατιωτικού προσωπικού στην Ελλάδα και την Τουρκία (…) Προτείνω να εγκριθεί και η εκπαίδευση επιλεγμένου ελληνικού και τουρκικού προσωπικού».

Στις 22 Μάη 1947 εγκρίθηκε από το Κογκρέσο των ΗΠΑ η οικονομική βοήθεια προς την ελληνική κυβέρνηση, που η πρώτη δόση της ήταν 100 εκατομμύρια δολάρια.

Η Απόφαση του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ ανέφερε σχετικά με τη βοήθεια προς την εγχώρια αστική τάξη:

«Η αμερικανική «βοήθεια» δεν αποτελεί καμμιά συμβολή στην οικονομική ανασυγκρότηση του τόπου, αλλά απεναντίας σημαίνει τροφοδότηση του εμφυλίου πολέμου που μόνο ερείπια στοιβάζει πάνω στα παλιά ερείπια. Η ένταση του εμφυλίου πολέμου που εγκαινίασε το δόγμα Τρούμαν οδήγησε σε ολοκληρωτική παράλυση της οικονομικής ζωής του τόπου. Το φοβερό οικονομικό καρκίνωμα, η μαύρη αγορά, ογκώνεται απειλητικά. Τα τρόφιμα εξαφανίζονται. Η ακρίβεια μεγαλώνει. Τα μεροκάματα χάνουν διαρκώς την αγοραστική τους αξία. Η ανεργία ξαπλώνεται απειλητική».

Στις 20 Ιούνη 1947 υπογράφηκε η ελληνοαμερικανική συμφωνία «Περί βοήθειας προς την Ελλάδα». Η συμφωνία ανάμεσα σε άλλα προέβλεπε:

«Η Κυβέρνησις των Ηνωμένων Πολιτειών θέλει παράσχει εις την Ελληνικήν Κυβέρνησιν πάσαν βοήθειαν (…) Η Ελληνική Κυβέρνησις θέλει χρησιμοποιήσει τελεσφόρως πάσαν βοήθειαν χορηγουμένην εις την Ελλάδα υπό των Ηνωμένων Πολιτειών (…) Επί τω σκοπώ της όσον το δυνατόν ταχυτέρας προωθήσεως της ανασυγκροτήσεως και της εξασφαλίσεως της ανορθώσεως της Ελλάδος. Η κυβέρνησις των Ηνωμένων Πολιτειών θέλει αποστείλει εις Ελλάδα Αποστολήν (…) Ο ορισθείς υπό του Προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών Αρχηγός της Αμερικανικής Αποστολής, θα αντιπροσωπεύει την Κυβέρνησιν των Ηνωμένων Πολιτειών επί ζητημάτων σχετικών προς την κατά την παρούσαν Συμφωνίαν χορηγουμένην βοήθειαν (…) Η Ελληνική Κυβέρνησις θέλει προβή εις πάσαν ενέργειαν, την οποίαν ήθελε ζητήσει ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών διά την ασφάλειαν παντός αντικειμένου, υπηρεσίας ή πληροφορίας».

Στις 19 Ιούνη ήρθε στην Ελλάδα ο στρατηγός Ουίλιαμ Λίβσεϊ, επικεφαλής πολυμελούς στρατιωτικής αποστολής των ΗΠΑ (USAGG), με εντολή την εδραίωση της «εσωτερικής ασφάλειας» στην Ελλάδα το αργότερο μέσα σε ένα χρόνο. Στις 14 Ιούλη 1947 ήρθε στην Ελλάδα ο Ντουάιτ Γκρίσγουολντ, επικεφαλής της AMAG.

Στο πλαίσιο της ενίσχυσης του στρατιωτικού και οικονομικού ρόλου των ΗΠΑ, συγκροτήθηκε στις 31 Δεκέμβρη 1947 η Μεικτή Συμβουλευτική Στρατιωτική Ομάδα Ηνωμένων Πολιτειών (JUSMAGG). Την άνοιξη του 1948 η AMAG ενσωματώθηκε στην πιο διευρυμένη Διεύθυνση Οικονομικής Συνεργασίας των ΗΠΑ.

Από το 1948 άρχισε η εισροή των κεφαλαίων που προέβλεπε το Σχέδιο Μάρσαλ. Τελικά, τα συνολικά κεφάλαια που εισέρρευσαν, είτε με τη μορφή της δωρεάν οικονομικής βοήθειας, είτε με τη μορφή των πιστώσεων, είναι αναλογικά μεγαλύτερα, ως ποσοστό του συνολικού αμερικανικού προγράμματος για τα ευρωπαϊκά κράτη.

Ο πίνακας 1 είναι ενδεικτικός ως προς τη βοήθεια που δόθηκε στις εγχώριες αστικές κυβερνήσεις:

Αμερικανική βοήθεια προς την Ελλάδα (σε εκατ. δολ.)771

ΠερίοδοςΔόγμαTrumanΣχέδιοMarshallΛαϊκή βοήθεια & βοήθεια σε δάνεια
Σύνολο
Συνολική βοήθεια* ως % ΑΕΠ
1944-1947__63,163,1_
1947-1948112,6_30,0 142,6 4,4
1948-19496,5212,813,5232,85,9
1949-1950_263,62,8266,414,0
1950-1951_206,81,0207,8 11,1
1951-1952_182,00,3182,38,8
1952-1953_81,2_81,23,3
Σύνολο119,1946,4110,71.176,28,4

*χωρίς δάνεια

Ο Πιουριφόι, πρέσβης των ΗΠΑ στην Ελλάδα, με δηλώσεις του (22 Δεκέμβρη 1951) έδωσε τα εξής στοιχεία:

«Αι προς αυτήν δοθείσαι εγκριτικαί άδειαι αγορών, βάσει του “Σχεδίου Μάρσαλ” και μόνον, υπερέβησαν τα 515.000.000 δολλάρια. Το ποσόν τούτο, προστιθέμενον εις τα άλλα ήδη βοηθείας, περιλαμβανομένης και της βοηθείας της AMAG, της UNRRA772 καθώς και της βοηθείας διά στρατιωτικάς δαπάνας, αναβιβάζει το σύνολον εξωτερικής βοήθειας που παρεσχέθη εις την Ελλάδα από του τέλους του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου εις πλέον των 2.000.000.000 δολλαρίων». Κατέτασσε δε την Ελλάδα στην έβδομη θέση στον πίνακα των δεκαεπτά χωρών της Διοίκησης Οικονομικής Συνεργασίας (ΔΟΣ), που πήραν από τις ΗΠΑ βοήθεια μέσω του Σχεδίου Μάρσαλ.

Βιογραφικό Τρούμαν Χάρρυ 1884 – 1972

’Αμερικανός πολιτικός. Γιός ιδιοκτήτη φάρμας. Χρημάτισε γραφιάς, λογιστής, ιδιοκτήτης φάρμας και συνιδιοκτήτης καταστήματος. Πήρε μέρος στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο του 1914 – 18. Στα 1926 – 34 πρόεδρος περιφερειακού δικαστηρίου στην πολιτεία Μισούρι. Στα 1934 – 44 γερουσιαστής. Από τον Ιανουάριο του 1945 αντιπρόεδρος των Δημοκρατικών στις ΗΠΑ. Μετά το θάνατο του προέδρου Φ. Ρούζβελτ, από τον Απρίλιο του 1945 ως τον Ιανουάριο του 1953 πρόεδρος των ΗΠΑ. Τον Αύγουστο του 1945 διέταξε τον βομβαρδισμό των Ιαπωνικών πόλεων Χιροσίμα και Ναγκασάκι με ατομικές βόμβες. Μετά το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο του 1939 – 45 η κυβέρνηση του Τρούμαν εφάρμοσε επίσημα την πολιτική του αντισοβιετισμού, της αναχαίτισης του παγκόσμιου επαναστατικού κινήματος με τον «ψυχρό πόλεμο», της εδραίωσης των ΗΠΑ στο ρόλο του ηγέτη των παγκόσμιων αντεπαναστατικών δυνάμεων και της κυρίαρχης θέσης των ΗΠΑ στο σύστημα τού ιμπεριαλισμού με την υλοποίηση  του δόγματος της «αναχαίτισης του κομμουνισμού» το 1946, με το δόγμα Τρούμαν και το σχέδιο Μάρσαλ, την ίδρυση του ΝΑΤΟ και άλλων επιθετικών συνασπισμών, την εξαπόλυση της επέμβασης στην Κορέα κ.ά. Η εσωτερική του πολιτική διακρινόταν για την έντονη κοινωνική της δημαγωγία και ήταν υποταγμένη στα συμφέροντα των μονοπωλίων. Τα έτη διακυβέρνησης του Τρούμαν χαρακτηρίζονταν από την επίθεση των αντιδραστικών δυνάμεων εναντίον των προοδευτικών και δημοκρατικών στρωμάτων της αμερικανικής κοινωνίας, περιλαμβανόμενου και του Κομμουνιστικού Κόμματος των ΗΠΑ. 

Μάρσαλ
Μάρσαλ Τζώρτζ Κάτλβτ

Βιογραφικό Μάρσαλ Τζώρτζ Κάτλβτ 1880 — 1959

Αμερικανός στρατηγός και πολιτικός. Μετά την αποφοίτησή του από τη Στρατιωτική Σχολή της Βιρτζίνια υπηρέτησε στις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις στις Φιλιππίνες, Ευρώπη, Κίνα και ΗΠΑ. Ήταν αρχηγός του Γενικού Επιτελείου του στρατού των ΗΠΑ, στα 1939 – 45. Συμμετείχε στις σπουδαιότερες διεθνείς διασκέψεις του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου (1939 – 45) (Τεχεράνης, Γιάλτας, Πότσνταμ κ.ά.). Από το 1945 – 47, ήταν ειδικός αντιπρόσωπος του προέδρου Τρούμαν στην Κίνα. Σαν υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ από το 1947 – 49, ήταν ένας από τους αρχιτέκτονες της πολιτικής του «ψυχρού πολέμου». Έλαβε ενεργό μέρος στην επεξεργασία του «δόγματος Τρούμαν» και του προγράμματος αμερικανικής «βοήθειας» στις χώρες της Δυτικής Ευρώπης, που πήρε το όνομά του (Σχέδιο Μάρσαλ). Αφού διατέλεσε υπουργός Άμυνας το 1950 – 51, αποσύρθηκε από τη δραστηριότητα.


Ετικέτες:

Δείτε ακόμα...