Σε μία περίοδο που κλιμακώνεται όλο και περισσότερο η αντιπαράθεση με τη Ρωσία, που η σύγκρουση στο έδαφος της Ουκρανίας συνεχίζεται με αμείωτη ένταση και όλες οι πλευρές ετοιμάζονται για γενίκευση του μακελειού, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε τη νέα στρατηγική της για τη Μαύρη Θάλασσα που είναι κομμένη και ραμμένη στην ένταση των πολεμικών προετοιμασιών.
Η πρωτοβουλία αυτή, με τίτλο «Στρατηγική για μια σταθερή και ασφαλή περιοχή της Μαύρης Θάλασσας», περιλαμβάνει τη δημιουργία ενός θαλάσσιου κόμβου στον Εύξεινο Πόντο, αντικατοπτρίζοντας την επιδίωξη της ΕΕ να εδραιώσει τη θέση της σε μια περιοχή στρατηγικής σημασίας, στον ανταγωνισμό με τη Ρωσία.
Η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ για την Εξωτερική Πολιτική, Κάγια Κάλας, δήλωσε ότι η στρατηγική αποσκοπεί στην ενίσχυση της γεωπολιτικής παρουσίας της ΕΕ, χαρακτηρίζοντάς την «αξιόπιστο παράγοντα» στην περιοχή. Η δημιουργία ενός θαλάσσιου κόμβου στον Εύξεινο Πόντο αποτελεί κεντρικό στοιχείο του σχεδίου, με στόχο την προστασία κρίσιμων υποδομών, όπως υποθαλάσσια καλώδια, και την ενίσχυση της περιφερειακής συνεργασίας για αποναρκοθέτηση και περιβαλλοντική προστασία, ανέφερε.
Σύμφωνα με την Κάλας, η στρατηγική της ΕΕ βασίζεται σε τρεις πυλώνες, την ασφάλεια, τη σταθερότητα και την ανθεκτικότητα. Όπως είπε, η ΕΕ στοχεύει στην ενίσχυση της στρατιωτικής και πολιτικής σταθερότητας, μέσω της ταχύτερης μεταφοράς εξοπλισμού και της υποστήριξης του ΝΑΤΟ, καθώς ο θαλάσσιος κόμβος θα λειτουργήσει ως «σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης», ενισχύοντας την επιτήρηση και την προστασία κρίσιμων υποδομών από υβριδικές απειλές, όπως κυβερνοεπιθέσεις ή σαμποτάζ.
Επίσης, η ΕΕ προωθεί επενδύσεις σε δίκτυα μεταφορών, ενέργειας και ψηφιακές υποδομές, με στόχο τη σύνδεση της Ευρώπης με την Κεντρική Ασία μέσω του Νότιου Καυκάσου. Η Επίτροπος Διεύρυνσης, Μάρτα Κος, τόνισε ότι η στρατηγική θα «ξεκλειδώσει» το αναπτυξιακό δυναμικό της περιοχής, μειώνοντας την εξάρτηση από τη Ρωσία, σύμφωνα με το σχέδιο REPowerEU. Φυσικά, υπάρχει και φιλοπεριβαλλοντικό προκάλυμμα, τάχα για την αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών ζημιών από τον πόλεμο που η ίδια η Ευρωπαϊκή Ένωση τροφοδοτεί, την ρύπανση από ναυάγια ή εκρήξεις.
Θαλάσσιος κόμβος για την πολεμική προετοιμασία και τα κέρδη των ομίλων
Η δημιουργία του θαλάσσιου κόμβου αποτελεί το πιο «φιλόδοξο» κομμάτι αυτής της στρατηγικής. Σύμφωνα με την Κάλας, ο κόμβος θα ενισχύσει την ασφάλεια των θαλάσσιων υποδομών, θα διευκολύνει την αποναρκοθέτηση και θα «βελτιώσει την επίγνωση της κατάστασης στη Μαύρη Θάλασσα», επιτρέποντας στην ΕΕ να παρακολουθεί καλύτερα τις κινήσεις ξένων δυνάμεων, ιδιαίτερα της Ρωσίας. Η Κάλας υπογράμμισε ότι ο κόμβος θα είναι «περιφερειακός και όχι εθνικός», με την τοποθεσία και το λειτουργικό του μοντέλο να καθορίζονται σε συνεργασία με τα κράτη-μέλη. Το κόστος παραμένει ασαφές, αλλά η ΕΕ φαίνεται να αξιοποιεί πόρους από το Ταμείο Ανάκαμψης, όπως αναφέρθηκε στο πλαίσιο του REPowerEU.
Η στρατηγική αυτή αντικατοπτρίζει επίσης την πρόθεση της ΕΕ να ελέγξει καλύτερα τα λιμάνια και τις υποδομές, περιορίζοντας την επιρροή ξένων επενδυτών, ιδιαίτερα από τη Ρωσία και την Κίνα. Η Μάρτα Κος τόνισε ότι η Μαύρη Θάλασσα είναι «ζωτικής σημασίας αρτηρία» για το εμπόριο, την ενέργεια και τις εξαγωγές τροφίμων, καθιστώντας τη σταθερότητά της κεντρική για την ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Κεντρικό ρόλο στη στρατηγική της ΕΕ κατέχει η Τουρκία, ως μέλος του ΝΑΤΟ και βασικός παίκτης στη Μαύρη Θάλασσα, Η Κάλας κάλεσε την Άγκυρα σε στενότερη συνεργασία, υπογραμμίζοντας ότι αυτή η στρατηγική εξυπηρετεί τα συμφέροντα όλων των παράκτιων κρατών.
Η στρατηγική συνδέεται άμεσα με το σχέδιο REPowerEU, που αποσκοπεί στην ενεργειακή απεξάρτηση της ΕΕ από τη Ρωσία και φυσικά την πριμοδότηση των ευρωατλαντικών ομίλων και των αντίστοιχων δρόμων μεταφοράς ενέργειας.
Η ανάπτυξη νέων ενεργειακών διαδρόμων μέσω του Νότιου Καυκάσου και η ενίσχυση των μεταφορικών δικτύων αποτελούν βασικές προτεραιότητες, αυτού του σχεδιασμού. Η Μαύρη Θάλασσα αποτελεί για την ΕΕ κρίσιμο διάδρομο για την εξαγωγή φυσικού αερίου από το Αζερμπαϊτζάν και την Κεντρική Ασία, μειώνοντας την εξάρτηση από τη Ρωσία.
