ΕΕΤΕ: Μικρό για τις περιστάσεις το καλάθι του ΥΠΠΟΑ…

Επιμελητήριο Εικαστικών Τεχνών Ελλάδας
Επιμελητήριο Εικαστικών Τεχνών Ελλάδας

Σε ανακοίνωση προχώρησε το Επιμελητήριο Εικαστικών Τεχνών Ελλάδος (ΕΕΤΕ) μετά τις εξαγγελίες “στήριξης του πολιτισμού” από το Υπουργείο Πολιτισμού (ΥΠΠΟΑ). Σε αυτήν προτείνει άμεσα μέτρα στήριξης των καλλιτεχνών, ενώ είχε προηγηθεί γνωστοποίηση προς το ΥΠΠΟΑ σχετικά με την κατάσταση των εικαστικών μπροστά στην πανδημία του κορονοϊού. Ακολουθεί η ανακοίνωση:

Οι εικαστικοί καλλιτέχνες, είναι κλάδος βαριά χειμαζόμενος και πριν την πανδημία. 

Το ΔΣ του ΕΕΤΕ, σε ειδική συνεδρίαση, εξέτασε τα νέα μέτρα που εξήγγειλε με αφορμή  την πανδημία του κορονοϊού το ΥΠΠΟΑ, παίρνοντας υπόψιν την κοινωνική κατάσταση στο χώρο  της τέχνης, τους όρους διαβίωσης των 100.000 (σύμφωνα με τα λεγόμενα της κ. Υπουργού) εργαζόμενων στο χώρο της Τέχνης και του Πολιτισμού, εκ των οποίων 6.800, είναι επαγγελματίες ζωγράφοι, γλύπτες, χαράκτες, αγιογράφοι, κεραμίστες, σκηνογράφοι, ψηφιδογράφοι, φωτογράφοι, κλπ μέλη του ΕΕΤΕ, αλλά και των 43.000  επιχειρήσεων στο χώρο των τεχνών . 

Μας βρίσκει σύμφωνους η δήλωση της κ. Υπουργού ότι εξ αιτίας της πανδημίας, «…ο Πολιτισμός αναδείχθηκε λόγω των αναγκαίων περιορισμών που επιβλήθηκαν, σε καταφύγιο των πολιτών»… 

Ας μιλήσουν όμως αριθμοί  εν μέσω πανδημίας: 

Ο κλάδος της τέχνης και του πολιτισμού συμμετέχει στο ΑΕΠ της χώρας με 2,8% περίπου, ήτοι με 5,3 δίς Ευρώ. 

Το Ελληνικό κράτος εισέπραξε μόνο από το ΦΠΑ μέσω της τέχνης, 1,02 δις ευρώ σε ένα χρόνο.  

Τα 15 εκ ευρώ που «ενισχύει» το ΥΠΠΟΑ, τον πολιτισμό  αποτελούν σταγόνα στον ωκεανό, είναι κατώτερα των περιστάσεων αλλά και πολλές από τις εξαγγελίες του ΥΠΠΟΑ στην ουσία αποτελούν επαναδημοσίευση ήδη ειλημμένων από παλιότερα αποφάσεων και προγραμμάτων που «τρέχουν». Από την άλλη, τα «μέτρα» αφήνουν έξω ένα σημαντικό  μέρος των καλλιτεχνών.

Το ΔΣ του ΕΕΤΕ διαπιστώνει ότι τα μέτρα κινούνται στην κατεύθυνση της ενίσχυσης της ιδιωτικών επιχειρηματικών συμφερόντων  όπως φαίνεται και από την πρόταξη χρηματοδότησης κύρια δράσεων Ψηφιακού Πολιτισμού και τόνωσης της επιχειρηματικότητας..

Όμως η καλλιτεχνική δημιουργία; 

Χωρίς αυτήν που είναι η προϋπόθεση, δεν μπορεί να υπάρχει κανενός είδους δραστηριότητα στο χώρο. Και την τέχνη παράγουν, δημιουργούν,  μόνο φυσικά πρόσωπα, οι καλλιτέχνες.  

Δυστυχώς και κυρίως στην Α΄φάση του προς υλοποίηση προγράμματος, κυριαρχεί η ασάφεια αλλά και η φανερή στήριξη στα επιχειρηματικά συμφέροντα που κερδίζουν σε βάρος των καλλιτεχνών. 

Για τα Εικαστικά,  το ΥΠΠΟΑ εξαγγέλλει μέτρα χωρίς να προσδιορίζει τη διαδικασία υλοποίησής τους. Μέτρα, πολλά από τα οποία όπως η συνεργασία του ΕΕΤΕ με το ΤΑΠ, έχουν δρομολογηθεί ήδη από το 2017.

Σχετικά με  τα εξαγγελθέντα  «μέτρα»:  

Αν η κυβέρνηση ήθελε να προασπίσει αυτό το (έστω λίγο) διατιθέμενο δημόσιο χρήμα  και να στηρίξει τα φυσικά πρόσωπα της τέχνης, τότε όφειλε να συνοδεύει τις εξαγγελίες με ανοιχτές προσκλήσεις ενδιαφέροντος προς τους καλλιτέχνες

Το ΔΣ του ΕΕΤΕ, με κριτήριο την ενίσχυση της επαγγελματικής υπόστασης των εικαστικών καλλιτεχνών,  προτείνει ως αναγκαίους όρους τα εξής:

  1. Όλες οι πολιτιστικές δράσεις που αφορούν στα εικαστικά  οι οποίες θα χρηματοδοτούνται από το ΥΠΠΟΑ , την ΕΕ, Φορείς του Δημοσίου και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, να ανατίθενται υποχρεωτικά (σύμφωνα με το ν. 1218/81, άρθρο 9) σε φυσικά πρόσωπα εικαστικούς καλλιτέχνες μέλη του ΕΕΤΕ (Υπηρεσίες Εικαστικών Τεχνών, αυτοτελή εικαστικά έργα, διατομεακά, έργα, διακλαδικά έργα, ψηφιακές εφαρμογές εικαστικών τεχνών, έργα ζωγραφικής, χαρακτικής, γλυπτικής, σκηνογραφίας, ενδυματολογίας, αγιογραφίας, έργα ψηφιδωτά , κεραμικής,  Video-art κλπ.)
  2. Συμμετοχή αιρετών εκπροσώπων του ΕΕΤΕ σε όλες τις επιτροπές κρίσης,   αξιολόγησης και επιλογής για όλα τα είδη προγραμμάτων που θα εφαρμοστούν από το ΥΠΠΟΑ, τα προγράμματα της ΕΕ, τους Φορείς του Δημοσίου και της Τοπικής αυτοδιοίκησης κλπ Νομικά Πρόσωπα του Δημοσίου. 
  3. Θεωρούμε πρωτίστως ότι σημαντική ενίσχυση της καλλιτεχνικής δημιουργίας είναι:
  • η εφαρμογή του 1% της συμβατικής δαπάνης των δημοσίων κτιρίων για τη δημιουργία και τοποθέτηση εικαστικών έργων, η έκδοση νέας εφαρμοστικής ΥΑ και η ψήφιση κυρώσεων για τη μη εφαρμογή του σχετικού νόμου.
  • η άμεση εξαγγελία δημόσιων καλλιτεχνικών διαγωνισμών με χρηματοδότηση και  από το ΥΠΟΑ των Δήμων και των Περιφερειών. Άμεσα να γίνει προκήρυξη πανελλήνιων καλλιτεχνικών διαγωνισμών για τους νέους σταθμούς του Μετρό Αθήνας – Θεσσαλονίκης.
  • η εξαίρεση άμεσα της καλλιτεχνικής δημιουργίας από το νόμο 4412/16 (για τις «προμήθειες»).
  • Πάγιο αίτημα του ΕΕΤΕ ήταν και είναι η αγορά έργων τέχνης απευθείας από τους εικαστικούς καλλιτέχνες –τα μέλη του ΕΕΤΕ.  Να γίνουν άμεσα αγορές εικαστικών έργων και αναθέσεις και με ανοικτή δημόσια διαγωνιστική πρόσκληση ενδιαφέροντος από το ΥΠΠΟΑ και από άλλους δημόσιους  φορείς, με τη συμμετοχή των αιρετών εκπροσώπων του ΕΕΤΕ σε όλες τις επιτροπές κρίσης,   αξιολόγησης και επιλογής. 
  • Οι αγορές έργων και οι αναθέσεις που εξαγγέλθηκαν με χρηματοδότηση από ΥΠΠΟΑ των  Μουσείων Σύγχρονης Τέχνης    να αφορούν σε εν ζωή εικαστικούς -μέλη του ΕΕΤΕ. Να γίνουν με ανοιχτές προσκλήσεις ενδιαφέροντος και συμμετοχή και αιρετών εκπροσώπων του ΕΕΤΕ σε όλες τις επιτροπές κρίσης, αξιολόγησης και επιλογής. 

Είναι ακόμη νωπά τα ευρήματα της έρευνας του ΑΠΘ και του Momus για τις «Συνθήκες εργασίας και διαβίωσης των εικαστικών καλλιτεχνών στην Ελλάδα» η οποία παρουσιάστηκε παρουσία του ΥΠΠΟΑ τον Φεβρουάριο του 2020, σύμφωνα με την οποία: 

  • Το κύριο βάρος της χρηματοδότησης για την παραγωγή και προώθηση του καλλιτεχνικού έργου το επωμίζονται οι ίδιοι οι εικαστικοί καλλιτέχνες,
  • Το 75% των εικαστικών θεωρεί ότι οι συνθήκες της καλλιτεχνικής εργασίας χειροτέρευσαν και αναγκάζεται να ετεροαπασχολείται για να ζήσει,
  • Από το 75% μέχρι το 91% των εικαστικών αντιμετωπίζει οικονομική στενότητα (δυσκολίες στην πληρωμή των πάγιων λογαριασμών, θέρμανση, κ.λπ.), ενώ το 26% των εικαστικών αντιμετωπίζει πρόβλημα ακόμα και με τη διατροφή του...

Από τα παραπάνω συνάγεται το πόσο αντίξοες ήταν, και είναι ακόμα περισσότερο τώρα, οι συνθήκες καλλιτεχνικής δημιουργίας… Η καλλιτεχνική δημιουργία είναι σε διαρκή «κρίση»…

Για τις δράσεις και τις εκθέσεις 

Βασικός  κορμός της πολιτιστικής πραγματικότητας, ειδικά στον τομέα των Εικαστικών,  είναι για πολλές δεκαετίες οι ποικίλες δράσεις του ΕΕΤΕ.
Οι εκθεσιακές δράσεις του ΕΕΤΕ  για το 2020 – 2021  έχουν ήδη κατατεθεί στο ΥΠΠΟΑ  και αποτελούν βήμα ενίσχυσης της προώθησης και προβολής του καλλιτεχνικού έργου των Εικαστικών.  

Μέσα στα “μέτρα ενίσχυσης”  δεν υπάρχει κάποια πρόβλεψη  για  στήριξη αυτών των δράσεων που είναι: 

  1. Έκθεση Γλυπτικής στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο
  2. Έκθεση «Χαρακτική. Από την Προϊστορία στην Ελλάδα του Σήμερα»
  3. Έκθεση Σύγχρονης Τέχνης με συμμετοχή νέων  εικαστικών έως 40 ετών
  4. Εκθέσεις των μελών του ΕΕΤΕ σε κάθε Περιφέρεια:
  • Έκθεση μελών που ζουν στη Βόρειο Ελλάδα, «Αστικό Τοπίο. Ο χώρος όπου κινείται και δραστηριοποιείται ο σύγχρονος άνθρωπος, μια διαρκής πρόκληση ανθρώπου – φύσης»
  • Έκθεση Περιφέρειας Θεσσαλίας
  • Έκθεση Περιφέρειας Ανατ.  Στερεάς Ελλάδας με θέμα: «ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ»
  • Έκθεση Περιφέρειας Κρήτης με θέμα : «Βιτσέντζος Κορνάρος»
  • Έκθεση Περιφέρειας Ηπείρου «Λαϊκά δρώμενα και τοπικοί ιδιωματισμοί».

Αντίθετα, ακόμα μια φορά το ΥΠΠΟΑ αναφέρθηκε αποκλειστικά σε επιχειρηματικές εμπορευματικές εκθέσεις. Έτσι ανήγγειλε την χρηματοδότηση με επιπλέον χρήματα της Art Athina, ενός, ιδιωτικών συμφερόντων, εμπορικού θεσμού με εισιτήριο στο κοινό.

Το ΕΕΤΕ αποτελεί την παραγωγική βάση της χώρας στα εικαστικά, με 6.800 μέλη που δημιουργούν σε όλες τις μορφές της εικαστικής έκφρασης. 

Σήμερα είναι σε θέση, με χρηματοδότηση και συνεργασία με το ΥΠΠΟΑ και τους εποπτευόμενους φορείς από αυτό, να επεξεργαστεί άμεσα εικαστικές δράσεις, αξιοποιώντας και το νέο ιδιόκτητο χώρο του ΕΕΤΕ, τον «Πολυχώρο Μπινιώρη» στο Πόρτο Ράφτη. Το ΕΕΤΕ έχει την δυνατότητα να  φιλοξενήσει στο χώρο αυτό πολυθεματικές εικαστικές δράσεις με ορίζοντα διετίας ή τριετίας, με στόχο την υποστήριξη της έρευνας, της εξωστρέφειας της σύγχρονης ελληνικής καλλιτεχνικής παραγωγής, αλλά και της στήριξης και ανάδειξης νέων δημιουργών.

  • Ζητάμε τη στήριξη άμεσα των δημιουργών. Θεωρούμε ότι το μέτρο στήριξης των 800 ευρώ πρέπει να καλύψει όλα τα μέλη του ΕΕΤΕ. Όλοι οι επαγγελματίες εικαστικοί καλλιτέχνες μέλη του ΕΕΤΕ, να τύχουν της έκτακτης οικονομικής στήριξης ως πληγέντες από τον κορονοϊό στην εργασία τους, είτε έχουν ΚΑΔ στην Εφορία είτε όχι. Και αυτό γιατί πολλοί εικαστικοί καλλιτέχνες έχουν πολύ χαμηλά  έσοδα και με την οικονομική κρίση έκλεισαν τα χαρτιά τους στην Εφορία, επειδή δεν μπορούσαν να ανταποκριθούν στο ληστρικό και άδικο  «φόρο επιτηδεύματος» (πληρώνονται και φορολογούνται όμως με «αποδείξεις δαπανών»). 
  • Είναι αναγκαίο ΤΩΡΑ καταργηθεί ο «φόρος επιτηδεύματος» για όλους τους ελεύθερους επαγγελματίες, ο ΦΠΑ στα βασικά είδη και ο ΕΝΦΙΑ.

Καλούμε την κυβέρνηση, έστω και τώρα, να αυξήσει τις δαπάνες για τον πολιτισμό και την Τέχνη, παίρνοντας μέτρα ανακούφισης, τόσο ενίσχυσης της καλλιτεχνικής δημιουργίας, όσο και ελάφρυνσης της φορολογίας.  

Το ΕΕΤΕ στις δύσκολες ημέρες που βιώνει ο Ελληνικός λαός, στέκεται  αλληλέγγυο με πολύμορφες δράσεις, με την ατομική και συλλογική ευθύνη που του αναλογεί, αλλά αναζητά και την αντίστοιχη κρατική ευθύνη.

Δείτε ακόμα...