Στην κυβέρνηση, αλλά και στον επιχειρηματικό κόσμο της χώρας, οι ετοιμασίες για την υποδοχή του υπουργού εξωτερικών των ΗΠΑ, Ρούμπιο, συνοδεύονται από αισιοδοξία, ενίοτε από ενθουσιασμό. Ο προσερχόμενος κρίνεται ικανός να λύσει -για λογαριασμό της χώρας μας- όλα τα προβλήματα της χώρας μας. Από την ελληνική πλευρά είναι άγνωστες τόσο οι προτεραιότητες με τις οποίες θα τεθούν τα εν λόγω προβλήματα στον επιφανή επισκέπτη, όσο και η σημασία, το βάρος που θα δοθεί στο καθένα από αυτά. Εξάλλου μερικά από αυτά είναι αντιφατικά μεταξύ τους: το βασικό πρόβλημα που καλείται να επιλύσει η χώρα είναι το ενεργειακό καλώδιο για την Κύπρο και -κυρίως- για το Ισραήλ. Τυχόν μεσολάβηση των ΗΠΑ για την πραγματοποίηση του ζωτικού για το Ισραήλ έργου προϋποθέτει την ματαίωση κάθε ελπίδας της ελληνικής πλευράς για «συνέτιση» της Τουρκίας σε όλα τα υπόλοιπα πεδία -στην ευθεία αμφισβήτηση ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων δηλαδή.
Αντίθετα με την ελληνική πλευρά ο Ρούμπιο έχει ξεκάθαρα αιτήματα και απαιτήσεις. Η με κάθε μέσο υποστήριξη του Ισραήλ -το καλώδιο είναι ένα από τα μέσα- βρίσκεται ψηλά στην ατζέντα του και δεν θα αφήσει να διαταράξουν την βούληση των ΗΠΑ τυχόν ενστάσεις για θέματα ελληνικής κυριαρχίας στην ανατολική Μεσόγειο – πέραν των έξι μιλίων και, φυσικά, νοτίως του Καστελόριζου. Κατόπιν έρχεται η διατήρηση, διεύρυνση και αναβάθμιση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην χώρα μας. Ο πόλεμος είναι ισχυρό ενδεχόμενο. Οι εξελίξεις στον Περσικό Κόλπο δεν είναι ιδιαίτερα ευνοϊκές για την υπερδύναμη και η διατήρηση της απαραίτητης για την στήριξη του Ισραήλ και τον έλεγχο των ενεργειακών πόρων της δυτικής Ασίας αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας πρέπει να μεταφερθεί δυτικά: η Κύπρος, η Κρήτη με την Σούδα και τις εγκαταστάσεις του ΝΑΤΟ όπως και οι λοιπές βάσεις ή εγκαταστάσεις των ΗΠΑ στην Ελλάδα όχι μόνο πρέπει να ενισχυθούν, αλλά και πρέπει να «αυτονομηθούν» από τον έλεγχο της Αθήνας. Στην Ουάσιγκτον δεν πρέπει να ανησυχούν για πιθανές ενστάσεις της όποιας ελληνικής κυβέρνησης σε περίπτωση πολεμικής εμπλοκής των βάσεων ή και της Ελλάδας στο σύνολό της. Αυτά τα ζητήματα πρέπει να αποφασίζονται στις ΗΠΑ και μόνο εκεί – ή και στο Ισραήλ, στο βαθμό που αυτό θα χρειαστεί.
Υπάρχουν ακόμα και τα τρέχοντα. Η Ελλάδα να γίνει κόμβος στην υποδοχή και στην διανομή αμερικανικού πετρελαίου και φυσικού αερίου, οι ελληνικές βιομηχανίες να μετάσχουν στα σχέδια για «πολεμική οικονομία», των ΗΠΑ και της Ευρώπης, οι ελληνικές ένοπλες δυνάμεις να αγοράζουν αμερικανικά όπλα -ή ισραηλινά, το ίδιο είναι, περισσότερο από 50-60% των εξαρτημάτων και της τεχνολογίας των ισραηλινών πυραύλων της «Ασπίδας του Αχιλλέα» είναι αμερικανικής προέλευσης. Και φυσικά εχθρός της Ελλάδας να είναι ο εκάστοτε εχθρός των ΗΠΑ και του Ισραήλ και όχι όποιον θεωρεί ως εχθρό η Αθήνα.
Σε αντάλλαγμα η Ελλάδα θα πάρει F-35, μάλλον χωρίς δυνατότητα χρήσης χωρίς άδειες και κανόνες της Ουάσιγκτον. Θα πάρει και «Ασπίδα του Αχιλλέα», μάλλον χωρίς «πηγαίο κώδικα». Ίσως πάρει και πυρομαχικά – αυτά που έστειλε δεξιά και αριστερά για να συνδράμει φίλους και γνωστούς των ΗΠΑ. Το πιο σημαντικό όμως είναι ίσως ότι θα της αφεθεί μια δυνατότητα αυτενέργειας απέναντι στον θρασύ γείτονα που ζητά τον ουρανό, την θάλασσα και τ’ άστρα – όσα βρίσκονται εντός ελληνικής επικράτειας και κυριαρχίας. Μη φανταστεί κανείς τίποτε το σημαντικό: απλά όταν η γειτονική χώρα μετακινεί μια ταξιαρχία πεζοναυτών απέναντι από την Σάμο, η Ελλάδα θα μπορεί, σε απάντηση, να μετακινήσει έναν λόχο καταδρομών στο Σουφλί… Ως εκεί…
Γιώργος Μαργαρίτης, καθηγητής σύγχρονης ιστοριας
