Η Κεντρική Επιτροπή του ΚΚΕ διοργανώνει την Κυριακή 26 Οκτώβρη στο Λαζαρέτο της Κέρκυρας μεγάλη εκδήλωση τιμής και μνήμης με τίτλο «Εδώ καταλαβαίνεις πώς μετριέται το μπόι μας στην Ιστορία…», στην οποία θα γίνουν τα αποκαλυπτήρια του μνημείου προς τιμήν των εκτελεσμένων αγωνιστών που μαρτύρησαν στο νησάκι. Στην εκδήλωση θα μιλήσει ο ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ, Δημήτρης Κουτσούμπας.
Το μνημείο που θα τοποθετηθεί αποτελεί το τελευταίο έργο του γλύπτη Βασίλη Δωρόπουλου, ο οποίος έφυγε πρόσφατα από τη ζωή, πριν προλάβει να το δει ολοκληρωμένο στον φυσικό του χώρο.
Σήμερα «η διαδρομή των Αθανάτων»
Σήμερα, Σάββατο 25 Οκτώβρη, μία μέρα πριν την κεντρική εκδήλωση στο Λαζαρέτο, οι Οργανώσεις της ΚΝΕ και του Κόμματος στην Κέρκυρα διοργανώνουν τον 1ο Αγώνα Δρόμου 5 χλμ. «Ακτίνα Θ’ – Λαζαρέτο: Η διαδρομή των Αθανάτων». Η εκκίνηση θα δοθεί στις 16.00 από τις Φυλακές Κέρκυρας και ο τερματισμός θα γίνει στην πλατεία Μαντουκίου (έναντι νέου λιμένα).
Μνημείο αναπόσπαστο με τον τοίχο των εκτελέσεων
Για το Μνημείο, τη σημερινή εικόνα του νησιού ως ιστορικού τόπου, τις διεκδικήσεις του Κόμματος για την πλήρη ανάδειξή του, καθώς και για το εκτεταμένο δίκτυο μνημείων και μουσείων που έχει δημιουργήσει το ΚΚΕ σε όλη τη χώρα, ο «Ριζοσπάστης» συζήτησε με την Κέλλυ Παπαϊωάννου, αρχιτέκτονα μηχανικό, υποψήφια διδάκτορα του ΑΠΘ, μέλος του Τμήματος Πολιτισμού και της Επιτροπής Μνημείων και Μουσείων της ΚΕ του ΚΚΕ.
Για το Μνημείο, τους συμβολισμούς και τον τρόπο επιλογής του μας είπε: «Το ΚΚΕ, όπως έχει πράξει και σε άλλες περιπτώσεις ανέγερσης μνημείων σε ιστορικούς τόπους εξορίας, εκτελέσεων, μαρτυρίων και φυλακών, διενήργησε πανελλήνιο καλλιτεχνικό διαγωνισμό για το μνημείο στον ιστορικό χώρο του Λαζαρέτου Κέρκυρας.
Όλες οι συμμετοχές των εικαστικών και καλλιτεχνών ήταν συγκινητικές. Εκτιμούμε ότι ανταποκρίθηκαν άρτια στο περιεχόμενο της προκήρυξης, που αντλούσε την έμπνευσή της από την ίδια την ιστορία του τόπου και τη θυσία εκατοντάδων κομμουνιστών και αγωνιστών.
Το πρώτο βραβείο απονεμήθηκε στον γλύπτη Δωρόπουλο, ο οποίος, δυστυχώς, δεν πρόλαβε να δει το έργο του τοποθετημένο και να παραβρεθεί στα εγκαίνια, όπως σχεδίαζε μέχρι τέλους.
Η γλυπτική σύνθεση είναι ένα ορειχάλκινο σύμπλεγμα ανθρώπινων μορφών που ανελίσσονται, σφιχτά δεμένες μεταξύ τους, συμβολίζοντας την ανάταση της θυσίας των εκτελεσμένων.
Αρχική πρόθεση της διακήρυξης – την οποία σεβάστηκαν απόλυτα όλοι οι καλλιτέχνες – ήταν οι γλυπτικές συνθέσεις να μην υπερβαίνουν και να μην ανταγωνίζονται τον υπάρχοντα τοίχο των εκτελέσεων, δίπλα στον οποίο θα τοποθετηθεί το έργο που απέσπασε το πρώτο βραβείο.
Ο γλύπτης Δωρόπουλος φιλοτέχνησε ένα μνημείο που στέκεται σεμνά δίπλα στον τόπο της θυσίας και ταυτόχρονα συγκινεί, αποδίδοντας το νόημα της θυσίας με έναν άρτιο καλλιτεχνικά τρόπο. Θα αποτελέσει, πιστεύουμε, αναπόσπαστο μέρος του συνόλου των μνημείων του Λαζαρέτου, μαζί με τους 115 σταυρούς των νεκρών αγωνιστών της περιόδου 1943-1954».
Το Λαζαρέτο ως ιστορικός τόπος
«Ποια είναι σήμερα η εικόνα του Λαζαρέτου ως ιστορικού τόπου; Σε ποιον βαθμό έχει αξιοποιηθεί ως χώρος μνήμης και τι διεκδικεί το Κόμμα για την πλήρη ανάδειξή του;» ρωτάμε την Κέλλυ Παπαϊωάννου και μας απαντάει:
«Η πρόσβαση στο Λαζαρέτο γίνεται σήμερα μόνο με μισθωμένο πλοιάριο, καθώς δεν υπάρχει διαμορφωμένη προβλήτα και η προσάραξη είναι δύσκολη.
Στο νησί είναι τοποθετημένοι 115 σταυροί με τα ονόματα των εκτελεσμένων, την ηλικία τους και τη χρονολογία εκτέλεσης. Οι άλλοι τρεις, από τους 118 που αναφέρονται στα αρχεία, προέρχονταν από τις Φυλακές της Κέρκυρας, αλλά δεν εκτελέστηκαν στο Λαζαρέτο. Γι’ αυτό και δεν υπάρχει αντίστοιχος σταυρός.
Ιστορικές πηγές αναφέρουν ότι οι εκτελεσμένοι στο Λαζαρέτο ξεπερνούν τους 200, στοιχείο που αναδεικνύει την ανάγκη να συνεχιστούν οι ιστορικές έρευνες.
Προχωρώντας στο νησί, συναντάμε τον τοίχο των εκτελέσεων, όπου σώζονται ορισμένα από τα τσιγκέλια στα οποία δένονταν οι χειροπέδες των αγωνιστών, με το βλέμμα στραμμένο προς τον τοίχο. Ο τοίχος αυτός αποτελεί τμήμα παλιού κτιρίου του λοιμοκαθαρτηρίου που έχει καταρρεύσει και απαιτεί άμεση αντιστήριξη, ώστε να μην καταπέσει από τα σαθρά χώματα και τη βλάστηση.
Ο περιβάλλων χώρος χρειάζεται επίσης άμεση εξυγίανση και καθαρισμό.
Απέναντι από τον τοίχο των εκτελέσεων υπάρχει ανακατασκευασμένος, διώροφος διοικητικός χώρος του λοιμοκαθαρτηρίου, διαμορφωμένος με κονδύλια ΕΣΠΑ ως μουσείο. Παρότι ο χώρος έχει διαμορφωθεί με σύγχρονες προδιαγραφές, παραμένει ημιτελής και άδειος. Υπό προϋποθέσεις, μπορεί να αποτελέσει ένα πολύ σύγχρονο μουσείο.
Αναχωρήσεις λεωφορείων
Για την εκδήλωση στο Λαζαρέτο θα αναχωρήσουν λεωφορεία την Κυριακή 26 Οκτώβρη, ως εξής:
Ιωάννινα: 6.50 π.μ. από το δημαρχείο. Αρτα: 6.30 π.μ. από το «Voi Noi». Πρέβεζα: 6.30 π.μ. από τα παλιά ΚΤΕΛ. Λευκάδα: 6 π.μ. από το Πνευματικό Κέντρο.
Δηλώσεις συμμετοχής γίνονται στις Κομματικές Οργανώσεις.
Συγκέντρωση στο λιμάνι της Κέρκυρας στις 10.15 π.μ., αναχώρηση για Λαζαρέτο στις 10.30 π.μ.
Το καλλιτεχνικό πρόγραμμα
Η εκδήλωση για τα αποκαλυπτήρια του Μνημείου πλαισιώνεται και από πλούσιο καλλιτεχνικό πρόγραμμα, που αναδεικνύει το διαχρονικό μήνυμα της θυσίας όσων στάθηκαν με παλικαριά απέναντι στον θάνατο, υπηρετώντας ανώτερα ιδανικά και αξίες.
Περιλαμβάνει την απαγγελία του ποιήματος του Γιάννη Ρίτσου «Στο ΚΚΕ», από τον Σπύρο Κυανούρα, όπως και την ανάγνωση του τελευταίου γράμματος του εκτελεσμένου Ηλία Λιάκουρα από τον Γιάννη Κυριακίδη.
Ξεχωριστή στιγμή αποτελεί ο θεατρικός μονόλογος «Πέρα από τον ίσκιο των κυπαρισσιών» του Γ. Ρίτσου, σε διασκευή της Ρούλας Καρδάμη, με την Χάρις Αλατζά στον ρόλο και τη συμμετοχή τμήματος της Γυναικείας Χορωδίας Κέρκυρας, σε μοιρολόι του Αλέξανδρου Κουμπλή (διδασκαλία: Δήμητρα Καλογεροπούλου, επιμέλεια κίνησης: Μέλπω Καρδάμη).
Το μουσικό μέρος παρουσιάζει ο Βασίλης Γισδάκης με τους Παναγιώτη Κελάνδρια (κιθάρα), Γιάννη Κουτάγιαρ (κοντραμπάσο), Απόστολο Βαλσαμά (μπουζούκι) και Νίκο Μεταλληνό (κρουστά), περιλαμβάνοντας τραγούδια των Μίκη Θεοδωράκη, Μάνου Χατζιδάκι, Θάνου Μικρούτσικου, Νότη Μαυρουδή και άλλων δημιουργών – από το «Των Αθανάτων» και το «Ποιος τη ζωή μου» έως το «Θα σημάνουν οι καμπάνες».
Η εκδήλωση θα ολοκληρωθεί με το Προσκλητήριο Νεκρών (Τ. Παπατσώρης, Γ. Κυριακίδης), το τραγούδι «Επέσατε θύματα» με την Μαρία Γκόρου και τη «Διεθνή».
