Ο μεγάλος Μίκης πέρασε στην αθανασία

«Ο Ακρίτας είμαιΧάροντα 
δεν περνώ με τα χρόνια.
Μ' άγγιξες και δε μ' ένοιωσες
στα μαρμαρένια αλώνια;

Εγώ είμαι η ακατάλυτη
ψυχή των Σαλαμίνων,
(...)
Δε χάνομαι στα Τάρταρα, 
μονάχα ξαποσταίνω,
στη ζωή ξαναφαίνομαι 
και λαούς ανασταίνω!
»
|-  Κωστής Παλαμάς

«Πότε πέρασαν κιόλας τόσοι αιώνες; Θα ζήσω άλλους τόσους ακούγοντας τις ρίζες να προχωρούν μέσα στο ξερό χώμα της καρδιάς μου», έγραφε κρατούμενος στην Ασφάλεια το 1967.

Και πράγματι, το έργο τουσίγουραθα ζήσει «άλλους τόσους» αφού συνδέθηκε με τους αγώνες του λαού και γι’ αυτό νίκησε τον θάνατο.

«Έτσι είναι συλλογική, και όχι αποκλειστικά προσωπικήη νίκη με το θάνατο, όταν η κοινωνία μιας εποχής μπορεί να εκφραστεί και αναγνωριστεί μέσα στην πνευματική δημιουργία». Και ο Μίκης Θεοδωράκης αυτό το κατάφερε, μιας και το έργο του αντηχεί ακέριο όλη τη θυελλώδη διαδρομή του λαϊκού κινήματος στον 20ό αιώνα. Στο έργο του συναντάμε τη βαθιά αλληλεγγύη της Τέχνης στη ζωή και τους αγώνες του λαού μας.

Εμείς, με ένα ακατάπαυστο χειροκρότημα τον αποχαιρετάμε έχοντας βαθιά φυλαγμένα μέσα μας όλα του τα τραγούδια.

Τραγούδια και μελωδίες μιας 70χρονης διαδρομής. Τραγούδια μεγάλων ποιητών, που ο Μίκης μάς έμαθε να τραγουδάμε. Στην 96χρονη ζωή του ευτύχησε να δει τα έργα του να ριζώνουν στην καρδιά και το μυαλό ενός ολόκληρο λαού, γιατί σε αυτά τα έργα είναι χαραγμένα οι αγωνίες, οι καημοί, τα βάσανα και τα όνειρά του.

Τα όνειρα «όλων των πεινασμένων και των αδικημένων», μέχρι «να λάβουν εκδίκηση», όπως μας έμαθε ο ίδιος να τραγουδάμε. Πορευόμαστε με τη μουσική του στους μεγάλους δρόμους των αγώνων, ώσπου να «σημάνουν οι καμπάνες» της κοινωνικής απελευθέρωσης, ώσπου να «κοκκινίσουν τα όνειρα».

Με ένα μικρής διάρκειας βίντεο, η ΚΝΕ αποχαιρετά τον μεγάλο μουσικοσυνθέτη Μίκη Θεοδωράκη, προσπαθώντας με οπτικοακουστικό υλικό από το αρχείο του ΚΚΕ να αποτυπώσει ένα πολύ μικρό μέρος από τη ζωή και τον ασύλληπτο πλούτο του έργου του Μίκη Θεοδωράκη, που είναι κυριολεκτικά «δεμένο» με τους αγώνες του λαού και της νεολαίας τον 20ό αιώνα.

Μάλιστα, κάποιες φωτογραφίες που εμφανίζονται στο βίντεο και είναι από το αρχείο του ΚΚΕ, δημοσιεύονται για πρώτη φορά.

Ο Μίκης της αντίστασης και των αγώνων

Ο Μίκης της δημιουργίας και της μεγάλης Τέχνης. Ο Μίκης που μας έμαθε να τραγουδάμε λόγια μεγάλων ποιητών. Ο Μίκης που ευτύχησε να δει τα έργα του να ριζώνουν στην καρδιά και το μυαλό ενός ολόκληρου λαού, γιατί σε αυτά τα έργα είναι χαραγμένα οι αγωνίες, οι πόθοι, τα οράματά του, δεν βρίσκεται πια στη ζωή. «Έφυγε», Πέμπτη 2 Σεπτέμβρη, λίγο μετά τη συμπλήρωση των 96 του χρόνων.

«Και σμίγει τους τρανούς αϊτούς και τους χρυσούς αγγέλους… »

«Θέλω να αφήσω αυτόν τον κόσμο σαν κομμουνιστής»

Τα λόγια είναι περιττά μπροστά στην τεράστια συμβολή του Μίκη Θεοδωράκη στον λαϊκό μας πολιτισμό, αλλά και στους μεγάλους αγώνες. Η Τέχνη του είναι μεγάλη γιατί είναι δεμένη με τους πόθους, τις αγωνίες και την πάλη των ταπεινών αυτής της Γης. Γι’ αυτό και η μεγαλύτερη τιμή για τον ίδιο ήταν ότι οι λαοί μπορούν και αναγνωρίζουν στο έργο του το πρόσωπό τους.

 ΚΚΕ-Δημ Κουτσούμπας: Κατόρθωσε να χωρέσει στο μεγαλειώδες έργο του όλο το έπος της λαϊκής πάλης του 20ού αιώνα στη χώρα μας

 ΚΝΕ: Έκανε μελωδίες «το όνειρο όλων των πεινασμένων και των αδικημένων» – Με βαθιά συγκίνηση κι ένα ακατάπαυστο χειροκρότημα αποχαιρετούμε τον Μίκη Θεοδωράκη

 ΠΑΜΕ: Οι δημιουργίες του θα μας συντροφεύουν κάθε Μέρα Μαγιού, μέχρι να σημάνουν οι καμπάνες

Τη ρωμιοσύνη μην την κλαις
εκεί που πάει να σκύψει
με το σουγιά στο κόκκαλο
με το λουρί στο σβέρκο

Να τη πετιέται από 'ξαρχής
κι αντριεύει και θεριεύει
και καμακώνει το θεριό
με το καμάκι του ήλιου

Τη ρωμιοσύνη μην την κλαις – από τα 18 Λιανοτράγουδα της πικρής πατρίδας

Συνθέσεις του Μίκη

Μίκης -λεβέντης εροβόλαγε

Ο Μίκης Θεοδωράκης συνέθεσε πάνω από χίλια τραγούδια, που βρίσκονται στα έργα του και ιδιαίτερα στους κύκλους τραγουδιών του:

«Επιτάφιος», «Αρχιπέλαγος», «Πολιτεία», «Επιφάνια», «Ένας Όμηρος», «Μικρές Κυκλάδες», «Μαουτχάουζεν», «Ρωμιοσύνη», «Αρκαδίες 1-Χ», «Ήλιος και Χρόνος», «Τα τραγούδια του Αντρέα», «18 Λιανοτράγουδα της πικρής πατρίδας», «Τα Λαϊκά», «Μυθολογία», «Νύχτα Θανάτου», «Μπαλλάντες», «Οι Γειτονιές του Κόσμου», «Διόνυσος», «Φαίδρα», «Μια θάλασσα», «Τα Λυρικά», «Διόνυσος», «Βεατρίκη», «Ως αρχαίος άνεμος», «Λυρικότερα», «Λυρικότατα», «Ερημιά», «Οδύσσεια» κ.ά.

  • Συμφωνική μουσική:

Έως το 1953: «Τρίο» για πιάνο, βιολί και βιολοντσέλο, «Το πανηγύρι της Ασή-Γωνιάς», «Έρως και Θάνατος», «Πρώτη Συμφωνία», Συμφωνία Νο 1., Μετά το 1953: Σονατίνα για πιάνο, Κονσέρτο για πιάνο, Σουίτες Νο 1, 2 και 3 για ορχήστρα, Σονατίνες Νο1 και 2 για βιολί και πιάνο, 1981: Συμφωνία Νο 2. (Το τραγούδι της Γης, Ποίηση: Μίκη Θεοδωράκη), 1983: Συμφωνία Νο 7 («Εαρινή», Ποίηση: Γιάννης Ρίτσος, Γιώργος Κουλούκης), 1986/7: Συμφωνία Νο 4 («Των Χορικών») για σοπράνο, μέτζο, αφηγητή, χορωδία και συμφωνική ορχήστρα χωρίς έγχορδα, «Κατά Σαδδουκαίων», «Canto Olympico», «Κονσέρτο για βιολοντσέλο και ορχήστρα», «Κονσέρτο για κιθάρα και ορχήστρα» , κ.ά

  • Καντάτες και Ορατόρια:

1960: «’Αξιον Εστί» (Ποίηση: Οδυσσέας Ελύτης), 1967: «Επιφάνια Αβέρωφ» (Κείμενο: Γ. Σεφέρης),  1969: «Πνευματικό Εμβατήριο» (Ποίηση: Σικελιανός), «Κατάσταση Πολιορκίας» (Ποίηση: Ρένα Χατζηδάκη), 1971/82: «Canto General» (Ποίηση: Πάμπλο Νερούντα), 1981/2: «Κατά Σαδδουκαίων» (Ποίηση: Μιχ. Κατσαρός) 1982: Λειτουργία Νο 2. («Για τα παιδιά που σκοτώνονται στον Πόλεμο»: Τάσος Λειβαδίτης,  1982/3: «Λόρκα» για φωνή, σόλο κιθάρα, χορωδία ορχήστρα, (βάσει του«Romancero Gitan»), 1992: «Canto Olympico» (πιάνο-χορωδία-ορχήστρα), «Θεία Λειτουργία»(«Miss a Greca»), «Liturgia 2», «Requiem».

  • Μπαλέτα:

1953: «Ελληνική Αποκριά», 1958: «Le feu aux poudres», 1958: «Les amants de Teruel», 1959: «Aντιγόνη», 1963 «Ηλέκτρα», 1958: «Επτά Ελληνικοί Χοροί» (μπαλέτο: Μωρίς Μπεζάρ), 1987/88: «Ζορμπάς».

  • Λυρικές Τραγωδίες – Όπερες:

1984/85: «Καρυωτάκης», 1988/90: «Μήδεια», 1992/93: «Ηλέκτρα», 1995/97: «Αντιγόνη».

  • Κλασσικές τραγωδίες:

1979: «Ιππής» (Αριστοφάνη), 1986/88: «Ορέστεια»: «Αγαμέμνων» – «Χοηφόροι» – «Ευμενίδες» (Αισχύλου), 1987: «Εκάβη» (Ευριπίδη), 1990: «Αντιγόνη» (Σοφοκλή) 1992: «Προμηθέας Δεσμώτης» (Αισχύλου).

  • Μοντέρνο Θέατρο:

1960/61: «Το Τραγούδι του Νεκρού Αδελφού», τραγωδία σε ποίηση Μίκη Θεοδωράκη, 1961/62: «Όμορφη Πόλη», μουσική επιθεώρηση 1963: «Η Γειτονιά των Αγγέλων», (Ιάκ. Καμπανέλλης) 1963: «Μαγική Πόλη», μουσική επιθεώρηση (Θεοδωράκης, Περγιάλης, Κατσαρός), 1974: «Προδομένος Λαός», (Βαγγέλης Γκούφας), 1975: «Εχθρός Λαός», (Ιάκωβος Καμπανέλλης), 1975: «Χριστόφορος Κολόμβος», (Νίκος Καζαντζάκης), 1976: «Καποδίστριας», (Νίκος Καζαντζάκης), 1977: «Ο ‘Αλλος Αλέξανδρος» 1979: «Παπαφλέσσας», κ.ά.

  • Διεθνές θέατρο:

1961: «Ένας Όμηρος», (Μπρ. Μπήαν), 1975: «Sauspiel», (Μάρτιν Βάλσερ), 1978: «Πολίτες δεύτερης κατηγορίας», (Μπρένταν Φρίες), 1979: «Καλιγούλας», (Αλμπέρ Καμύ), 1980: «Περικλής» (Σαίξπηρ), 1974: «Μάκβεθ» (Σαίξπηρ), κ.ά.

  • Μουσική για φιλμ:

“Το ξυπόλυτο τάγμα” (Greg Tallas), “Ill met by moonlight”, “Honeymoon” (Michael Powell), «Συνοικία το όνειρο» (Αλεξανδράκης), “Φαίδρα” (Ντασέν), “Les amants de Teruel” (Raymond Rouleau), «Ηλέκτρα», «Ζορμπάς» «Τρωάδες», «Ιφιγένεια» (Κακογιάννης), «Ζ» “Κατάσταση πολιορκίας” (Γαβράς), «Σέρπικο» (Sidney Lumet), «Ο Άνθρωπος με το γαρίφαλο» (Τζήμας), κ.ά.

Ο δικός μας Μίκης

Ορμητικός, εμπνευσμένος και φλεγόμενος από το πάθος της προσφοράς στον λαό, κατόρθωσε να χωρέσει στο μεγαλειώδες έργο του όλο το έπος της λαϊκής πάλης του 20ού αιώνα στη χώρα μας. Αλλωστε, μέρος αυτού του έπους υπήρξε και ο ίδιος.

Ο Μίκης δεν ξέχασε ποτέ τα ιδανικά της ελευθερίας και της κοινωνικής δικαιοσύνης, που έμειναν ανεκπλήρωτα. Το έργο του είναι μια διαρκής αναμέτρηση με την αδικία και την ηττοπάθεια, ένα σάλπισμα πάλης, νέων αγώνων, αντίστασης, ανάτασης κι ελπίδας. Τη Ρωμιοσύνη μην την κλαις… εκεί που πάει να σκύψει… να τη πετιέται από ξαρχής είναι η απάντησή του στην πίκρα και την απογοήτευση ενός λαού, που τα όνειρά του δεν πήραν ακόμα εκδίκηση.

Αθάνατος Μίκη! –«στους μεγάλους δρόμους, κάτω απ’ τις αφίσες»!

Και εκεί η μουσική του θα συνεχίζει να ακούγεται, να εμπνέει, να παρακινεί, να διαπαιδαγωγεί. Με τη μουσική του Μίκη θα συνεχίζουμε να πορευόμαστε ώσπου… “να σημάνουν οι καμπάνες” της κοινωνικής απελευθέρωσης. Αλλά και όταν “τελειώσει ο πόλεμος” δεν θα τον ξεχάσουμε… Θα είναι μαζί μας και όταν “κοκκινίζουν τα όνειρα” -αυτά τα κόκκινα σημάδια στους τοίχους (μπορεί να `ναι κι) από αίμα… -όλο το κόκκινο στις μέρες μας είναι αίμα, μπορεί να `ναι κι απ’ το λιόγερμα, που χτυπάει στον απέναντι τοίχο.

Κάθε δείλι τα πράγματα κοκκινίζουν πριν σβήσουν | και ο θάνατος είναι πιο κοντά. Έξω απ’ τα κάγκελα,
είναι οι φωνές των παιδιών, και το σφύριγμα του τρένου (Γιάννης Ρίτσος).

Εικοσιτρείς του Θεριστή
στου Πικραμένου την αυλή
πάνε και λεν, πάνε και λένε:
«Αν το μπορείς δυστυχισμένε,
στο περιβόλι σου έβγα απόψε
και τα λουλούδια σου όλα κόψε.

Εικοσιτρείς του Θεριστή
μέσα στην έρμη την αυλή
τα μάτια ανοίγει ο Πικραμένος
της μοίρας ο σημαδεμένος
κι εικοσιτρείς τ’ Αυγούστου
γέρνει και τα πικροσφαλεί.

Επιμέλεια: Γιάννης Παπαγιάννης

Ετικέτες:

Δείτε ακόμα...